PRODUCA veiligheid & SIL Willem van der Bijl PRODUCA Communicatie BV Toepassing Arbowet.PPT / WvdB, Apr 2016 / Blz. 1 Wat is PRODUCA? PRODUCA levert diensten op het gebied van Opleidingen, Consultancy & Communicatie Dat betekent: leveren van procesgerelateerde technische opleidingen advies en opleiding in SIL, ATEX en Bustechnieken begeleiding bij HAZOP, SIL Classificatie, productie EVD inspectie van Ex-installaties, elektrisch en niet-elektrisch opleiding in communicatieve vaardigheden advies in technische en commerciële educatie schrijven van teksten en persberichten redactie van vakblad Automatie / PMA www.produca.nl www.exinspect.nl Blz. 2 1
SEVESO Blz. 3 SEVESO In Seveso ontstond door een menselijke fout een oncontroleerbare chemische reactie in een reactor Doordat de chemische reactor openbarstte kwam er een wolk met chemische stoffen vrij, deze verspreide zich over een gebied van 18 km 2 Binnen enkele dagen vonden circa 3300 dieren de dood In 1978 waren er door dit ongeval inmiddels 80.000 dieren gestorven en hebben 15 kinderen zich met huidproblemen in het ziekenhuis laten behandelen Een voortvloeisel van deze gebeurtenis zijn de Seveso II Directives: Controle van incidenten waarbij giftige stoffen vrijkomen Vanaf februari 1999 gelden deze voor alle EU lidstaten (in NL BRZO 99) Artikel 1: De directive heeft als doel het voorkomen van grote incidenten waarbij gevaarlijke stoffen vrijkomen en het beperken van de consequenties voor de mens en zijn omgeving, waarbij een hoog niveau van beveiliging gewaarborgd wordt in een consistente en effectieve manier Inmiddels zijn de Seveso III Directives uitgebracht Indeling volgens de nieuwe Europese CLP verordening BRZO 2015 is de doorvertaling van deze richtlijn Verplicht vanaf 1 juni 2015 Blz. 4 2
BUNCEFIELD Blz. 5 Art 6 Arbowet Voorkomen en beperken van ongevallen met gevaarlijke stoffen De werkgever neemt bij het voeren van het arbeidsomstandighedenbeleid de maatregelen die nodig zijn ter voorkoming en beperking van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken en de gevolgen daarvan voor de veiligheid en de gezondheid van de in het bedrijf, de inrichting, of een deel daarvan werkzame werknemers Hoe moet werkgever daaraan voldoen? Richtlijnen (ATEX, PED, Machines), ARBO-besluit Normen en standaarden Blz. 6 3
Functionele Veiligheid: deel van de totale veiligheidsstrategie Veiligheid (in het algemeen) betekent bescherming van de mens tegen ALLE gevaren (bewegende delen, hitte, straling, elektrische schok, explosie, brand etc.) risico door beweging risico op elektrische schok risico op straling risico op explosie gevaar door incorrect functioneren Functionele veiligheid betekent bescherming tegen gevaren veroorzaakt door incorrect functioneren. Blz. 7 IEC 61508 Algemene Veiligheid IEC 62061 Machines Productie IEC 60601 Medische Sector IEC 61508 Industrie IEC 50128 Transport Sector Gebruik van SIL IEC 61511 industrie IEC 60880 Nucleaire Industrie Blz. 8 4
Functionele Veiligheid in Schema Responsie op noodtoestand Nood acties Voorkom Beperk Dijk Ontlaatklep, Breekschijf Safety Instrumented Operator grijpt in Basis Regelsysteem Nood functie stop waarde Passieve bescherming Actieve bescherming Veiligheid alarmering regeling Deviatie alarm Inherent veilig ontwerp ontwerp Blz. 9 SIL maatregelen 1. Risico s worden vastgesteld op basis van een HAZOP studie 2. Voor ieder risico wordt door middel van een classificatie een, Safety Integrity Level of SIL niveau bepaald 3. Deze worden vastgelegd in een managementverklaring 4. Voor ieder risico van SIL 1 SIL 3 dient een beperkende maatregel (functie) te worden genomen Een Safety Instrumented Function SIF Elke SIF bestaat uit een elektrische regelkring (E/E/PE) Die worden in een Safety Requirement Specification, een SRS, gedetailleerd beschreven De regelkringen samen vormen het veiligheidssysteem, een Safety Instrumented, een SIS 5. Niveau SIL 4 vereist een additionele veiligheidsstudie en kan een wijziging van het procesontwerp tot gevolg hebben 6. Door middel van SIL verificatie wordt aangetoond of de kring aan het vereiste SIL niveau voldoet 7. Met de SRS als basis wordt een SIS geproduceerd, geïnstalleerd, commissioned, zorgvuldig getest en in gebruik genomen Blz. 10 5
Functionele Veiligheid in Schema De SIL Laag : Voor nieuwe installaties wordt deze aanvullend ontworpen Voor bestaande installaties wordt deze laag toegepast op bestaande beveiligingen. Bij de HAZOP worden deze NIET meegenomen. De SILwaarde en veiligheidsfunctie wordt dan beoordeeld op de bestaande beveiligingen. Deze moeten dan onafhankelijk zijn van de regelfuncties. Safety Instrumented Nood functie Veiligheid Operator grijpt in Basis Regelsysteem stop waarde alarmering regeling Deviatie alarm Inherent veilig ontwerp ontwerp Blz. 11 Voorbeeld Risico Matrix Consequentie per gebeurtenis Voorgekomen in de unit Kans geen effect a licht gewond 1 zwaar gewond 2 doden 3 catastrofe 4 GROOT RISICO Waarschijnlijkheid Voorgekomen op de locatie Voorgekomen in het bedrijf Voorgekomen in de industrie a 1 2 3 a 1 2 a 1 Nooit voorgekomen a NB: getoonde matrix is een voorbeeld ter illustratie Gevolg Blz. 12 6
SIL maatregelen 1. Risico s worden vastgesteld op basis van een HAZOP studie 2. Voor ieder risico wordt door middel van een classificatie een, Safety Integrity Level of SIL niveau bepaald 3. Deze worden vastgelegd in een managementverklaring 4. Voor ieder risico van SIL 1 SIL 3 dient een beperkende maatregel (functie) te worden genomen Een Safety Instrumented Function SIF Elke SIF bestaat uit een elektrische regelkring (E/E/PE) Die worden in een Safety Requirement Specification, een SRS, gedetailleerd beschreven De regelkringen samen vormen het veiligheidssysteem, een Safety Instrumented, een SIS 5. Niveau SIL 4 vereist een additionele veiligheidsstudie en kan een wijziging van het procesontwerp tot gevolg hebben 6. Door middel van SIL verificatie wordt aangetoond of de kring aan het vereiste SIL niveau voldoet 7. Met de SRS als basis wordt een SIS geproduceerd, geïnstalleerd, commissioned, zorgvuldig getest en in gebruik genomen Blz. 13 Samenstelling van en PROCES BAS F&G SIS DCS AMS BAS = Business Administration F&G = Fire & Gas SIS = Safety Instrumented DCS = Distributed Control AMS = Asset Management Blz. 14 7
Vervolg SIL maatregelen 8. Opereren en controleren van de SIF veiligheidskringen 9. Onderhoud plegen aan de elementen van de safety loops 10. Testen van de SIF kringen op basis van de resultaten uit de SIL berekeningen (SRS) Uitgangspunt is de proof test, de test van de volledige SIF functie Testen kunnen ook per element worden uitgevoerd, of zelfs van een deel van het element Deze zogenaamde deeltesten moeten worden beoordeeld op hun diagnostic coverage Tijdens het testen dient de veiligheidsfunctie behouden te blijven 11. Regelmatige inspectie uitvoeren 12. Bovenstaande activiteiten gedegen documenteren 13. Trainen van betrokken personeel Bovenstaand wordt helaas vaak onderbelicht Zie ook: Artikel 16 van de NEN EN IEC 61511-1 Blz. 15 Conclusie Taxatie en Verificatie vereist goede kennis van de SIL methode zoals beschreven in IEC 61508 Mogelijkheden om de PFD te verlagen: Toepassing van verschillende SIF hardwareconfiguraties; 1oo2, 2oo3, etc. Gebruik componenten van verschillende producenten Bewust gebruik van diagnostische functies voor analyse van graad van veroudering Gebruik van efficiënte tussentijdse testen, doorgaans met beperkte diagnostic coverage, zoals bijvoorbeeld Partial Stroke Testing De in bedrijf zijnde installatie dient onderhouden te worden: testen, documenteren, foutanalyse Blz. 16 8