DR J DE VOS HET PLAATSEN VAN EEN DUIMPROTHESE Praktische informatiegids
2 Deze informatiefolder is een leidraad bij de operatie en nabehandeling van het plaatsen van een duimprothese en bevat alle informatie over het verloop en de herstelperiode na de operatie. Het doel hiervan is u zo goed mogelijk te informeren, zodat de opname en de revalidatie zo vlot mogelijk verloopt. Zo u toch nog vragen heeft, kan u ze steeds stellen aan de artsen of verpleegkundigen die u te zien krijgt tijdens uw verblijf in het ziekenhuis.
3 1. Wat is duimartrose? Duimarthrose of rhizartrose is slijtage van het CMC gewricht van de duim. CMC staat voor Carpo Meta Carpaal gewricht. Dit is het gewricht tussen enerzijds het middenhandsbeen van de duim en anderzijds de handwortel. Dit CMC gewricht laat toe de duim te bewegen naar de pink toe. Het gewricht is zoals alle gewrichten in het lichaam bedekt met kraakbeen en omgeven door een weefselzakje, het kapsel, en stevige ligamenten. Het gladde kraakbeen zorgt ervoor dat de 2 beenderen mooi glijden over elkaar, het kapsel en de gewrichtbanden zorgen ervoor dat ze niet te veel verschuiven tegenover elkaar. Met de leeftijd en het veelvuldig gebruik van het gewricht treedt er langzame slijtage van het kraakbeen op. Hierdoor treedt er pijn en ontsteking op die op termijn ook het kapsel en de ligamenten kunnen aantasten. Deze slijtage noemen we artrose. Jammergenoeg kan het kraakbeen dat beschadigd is niet hersteld worden zodat de artrose onomkeerbaar is. 2. Wat zijn de oorzaken? Meestal treedt de slijtage op zonder echt aanwijsbare oorzaak en is ze te wijten aan een veelvuldig gebruik van de duim gedurende jaren. Het gebeurt echter dat een ernstige verstuiking van de duim met een letsel van de gewrichtsbanden of een breuk in het gewricht de artrose versnelt. Dit is te vergelijken met een snellere slijtage aan een motor waarvan een onderdeel los zit. Bij een groot deel van de patiënten met duimarthrose is er van nature uit ook een schuin georiënteerd gewricht dat ervoor zorgt dat er vroegtijde slijtage optreedt.
4 3. De opname De ingreep gebeurt bijna altijd via het dagziekenhuis. U dient steeds nuchter te zijn. Zo u medicatie tegen hoge bloeddruk, tegen epilepsie of voor de schildklier neemt, mag u deze wel nog nemen de ochtend van de opname. Het uur van opname wordt op het blad vermeld dat u krijgt bij de consultatie. U meldt zich aan bij de dienst opname op het gelijkvloers van het ziekenhuis. Hiervoor hebt u uw SIS kaart nodig. Bij aankomst op uw kamer zal u een vragenlijst dienen in te vullen over uw gezondheidstoestand. 4. De ingreep De ingreep gebeurt in de meerderheid der gevallen onder een volledige verdoving, vermits dit in het algemeen de meest veilige verdoving is. Zo u een plaatselijke verdoving wenst, ttz de hele arm wordt verdoofd via een prik in de oksel, kan dit echter op voorhand besproken worden met de anesthesist, die u ziet vlak voor de operatie. In de voorbereidingskamer naast de operatiezaal wordt er door de verpleging een infuus geplaatst en een knelband rondom de te opereren arm gelegd. Deze dient om tijdens de operatie ervoor te zorgen dat er geen bloed in de hand komt. Bij de ingreep wordt een insnede gemaakt aan de basis van de duim. Na verwijderen van de (versleten) gewrichtsoppervlakken wordt het middenhandsbeen van de duim voorbereid voor het plaatsen van de prothesesteel. Vervolgens wordt de handwortel voorbereid voor het plaatsen van het kommetje. Alvorens de prothese te plaatsen wordt dmv een zogenaamde proefprothese de lengte getest waarop de prothese moet ingebracht worden. Hierna worden de definitieve prothesecomponenten geplaatst. Deze bestaan uit de steel, de kom en het kopje. Eens deze geplaatst zijn wordt een laatste controle verricht door het nemen van een radiografie tijdens de operatie. Tenslotte worden de wonden gesloten en een dik (gips)verband aangelegd rondom de hand en duim.
5 Voor u ontwaakt wordt er nog een pijnstillend middel ingespoten in de hand dat verschillende uren werkt, zodat de pijn bij het wakker worden zo minimaal mogelijk is. Op de ontwaakzaal krijgt u nog bijkomende pijnstilling via het infuus. Er zijn echter belangrijke verschillen tussen patiënten onderling over de dosis die nodig is om geen pijn meer te hebben, vandaar dat het belangrijk is dat als u nog te veel pijn heeft, dit te melden aan de verpleegster. Indien de anesthesist oordeelt dat u voldoende wakker bent, mag u van de ontwaakzaal overgebracht worden naar uw kamer. Een aantal uren na de ingreep krijgt u op de afdeling een beetje water te drinken. De geopereerde arm kan het best in hoogstand gehouden worden om zwelling te voorkomen. Van de verpleegkundige en de arts krijgt u een voorschrift voor medicatie en een volgende afpraak mee. Nadien mag u, zo de pijn onder controle is, het ziekenhuis verlaten.
6 5. Na de operatie De eerste 3 weken Na de ingreep wordt een open gips aangelegd rondom de voorarm, pols en duimbasis. Dit gips wordt na een aantal dagen op de consultatie vervangen door een gesloten gips in polyester. Ook wordt een controle radiografie gemaakt. De bedoeling van het gips is ervoor te zorgen dat er de eerste weken geen beweging is van de duim. Zodoende kunnen de weke delen rondom het nieuwe gewricht (kapsel en ligamenten) voldoende stevig genezen zodat er later geen ontwrichting gebeurt. Een tweede reden van het gips is dat er sneller ontzwelling plaatsvindt. Week 4 tot 6 Bij de eerste controle consultatie 3 weken na de ingreep wordt het gips verwijderd. Vanaf nu is het mogelijk te starten met de bewegingen van de duim. Het is op dit moment nog niet aangewezen om veel kracht te zetten op de duim. De arts geeft een afneembare brace mee die nog een groot deel van de dag gedragen kan worden. Na 6 weken wordt een nieuwe controle Rx genomen. Op aanraden van de arts mag vanaf dan meer kracht op de duim gezet worden. Na 6 weken Gedurende het eerste jaar na de ingreep gebeurt er een controle radiografie op 3 maand, 6 maand en 1 jaar na de operatie. Dit om de ingroei van de prothese goed op te volgen en mogelijke problemen vroegtijdig te kunnen herkennen. Nadien is jaarlijkse opvolging voldoende. In principe mag de geopereerde duim belast worden zoals een normale duim. Zoals elders in het lichaam bij een ingeplant kunstgewricht, is het echter aan te raden zorgzaam om te springen met het geopereerde gewricht. Zodoende zal de (normale) slijtage op dit nieuwe gewricht zo minimaal mogelijk zijn.