Stralingsbescherming en Dosimetrie:

SMPE/e cursus Stralingsbescherming en Dosimetrie: Opleiding tot coördinerend deskundige (voorheen deskundigheidsniveau 3) cursusinformatie S&D 2015 2016 1 / 26

SMPE/e cursus Stralingsbescherming en Dosimetrie: opleiding tot coördinerend deskundige (voorheen deskundigheidsniveau 3) Locatie SMPE/e: TU/e Science Park, Eindhoven (gebouw Flux, cursuszaal 0.116, begane grond) Zie hier voor bereikbaarheid, route en plattegrond. Data S&D 2015 2016: 9+10, 23+24 november, 7+8 december 2015. 4+5, 18+19 januari, 1+2, 15+16 februari, 29 februari, 14+15 maart, 25 april, 23 mei (examen) 2016. Deze post master cursus is speciaal ontworpen voor klinische fysici (in opleiding) en andere academisch technologen die werkzaam zijn in de zorg en leidt op tot coördinerend deskundige. De cursus beslaat 19 dagen voor hoor en werkcolleges, practicum en rondleiding bij radiologische faciliteiten op het complex van de (TU/e). Het practicum wordt op het Science Park TU/e (bij de SBD) en bij de Philips Healthcare Academy in Best uitgevoerd. De cursus wordt afgesloten met een examen. De colleges worden gegeven door een breed scala aan docenten die het gehele vakgebied bestrijken, afkomstig uit verschillende toepassingsgebieden in ziekenhuizen, onderzoeksinstellingen, bedrijven en ministeries. Er wordt in het bijzonder aandacht besteed aan vragen rond de stralingsveiligheid in ziekenhuizen. Deze cursus is door de betrokken ministeries erkend als opleiding tot coördinerend deskundige (voorheen deskundige radioactieve stoffen en toestellen op niveau 3 ) volgens de wettelijke richtlijnen voor erkenning van opleidingen op het gebied van stralingsbescherming. De cursus voldoet ook aan de desbetreffende opleidingseisen van de Nederlandse Vereniging voor Klinische Fysica, voor registratie als Klinisch Fysicus. De cursus wordt verzorgd door SMPE/e in samenwerking met de Stralingsbeschermingsdienst (SBD TU/e). Doel van de cursus: Aan het eind van de cursus kunnen de cursisten zelfstandig als coördinerend deskundige functioneren en zijn de cursisten voorbereid op hun rol als stralingsdeskundige in een ziekenhuis. Zij kunnen dan preventief (b.v. afschermingsberekeningen en prospectieve risico inventarisaties uitvoeren), actief (b.v. de bij een incident passende maatregelen nemen) en in een adviserende rol optreden (b.v. bij het nemen van beschermingsmaatregelen ten behoeve van dosis reductie in het kader van ALARA). Toelatingscriteria en benodigde voorkennis: deze post master cursus is specifiek afgestemd op de doelgroep klinisch fysici in opleiding en overige academisch technologen die werkzaam zijn in de zorg. Bij een afgeronde HBO opleiding (fysisch/technisch) is het aan de cursusleiding om te beoordelen of men kan deelnemen aan deze cursus en onder welke voorwaarden (bijv. extra cursus/zelfstudie i.v.m. de benodigde voorkennis). Van alle deelnemers wordt verwacht dat men over voldoende voorkennis beschikt op het vlak van stralingsfysica (basisbegrippen atoom en kernfysica) zie o.a. het TU/e master vak Stralingsfysica (vakcode 8NM10; voorheen 8N120). Voor meer informatie: ir. Gilles Moerdijk g.i.moerdijk@tue.nl). 2 / 26

Afronding cursus: de cursus wordt afgerond met een verslag over het practicum, een scriptie over een klinisch relevant stralingsbeschermingsvraagstuk binnen het ziekenhuis, de instelling, een toets op parate kennis door middel van multiple choice en een landelijk gecoördineerd schriftelijk theorie examen (niveau 3) bestaande uit 4 open vragen. Let op: aan het schriftelijke examen op 23 mei 2016 (kennistoets en landelijk gecoördineerde examen) kan pas meegedaan worden als de rest van de cursus helemaal is afgesloten, incl. goedgekeurde scriptie en practicum verslag (en deelname aan ten minste 80% van alle cursusdagen). Na afronding van de cursus met een voldoende voor het examen ontvangt de cursist een diploma. Zie verder: examenreglement (op te vragen via office: smpee@tue.nl). Studiebelasting: naast bovengenoemde cursusdata wordt de cursist geacht veel extra tijd vrij te reserveren voor zelfstudie, het werken aan tussentijdse opdrachten, het schrijven van de scriptie en het oefenen en leren voor het examen. Cursusleiding: ir. Gilles Moerdijk (stralingsdeskundige, SBD TU/e, opleidingsverantwoordelijke, g.i.moerdijk@tue.nl) en ing. Leon van Riel (stralingsdeskundige, SBD TU/e, L.v.Riel@tue.nl) Cursus coördinatoren: ir. Gilles Moerdijk (stralingsdeskundige, SBD TU/e, g.i.moerdijk@tue.nl) en dr.ir. Ivonne Lammerts (coördinator SMPE/e, i.m.m.lammerts@tue.nl) Dag coördinatoren: dr. Martina Kunze (klinische fysicus Radboudumc, m.kunze busch@radboudumc.nl), drs. Paul Jonkergouw (stralingsdeskundige Radboudumc, P.Jonkergouw@radboudumc.nl) en ir. Gilles Moerdijk (stralingsdeskundige, SBD TU/e, g.i.moerdijk@tue.nl) Office manager: Annebee Langenhuizen Keulen (smpee@tue.nl, tel. 040 247 2134) Tijdschema cursusdagen * 6 colleges à 60 min per dag, met 15 min pauze ertussen, 1h lunchpauze 9:15 10:15 College 1 10:15 10:30 Pauze 10:30 11:30 College 2 11:30 11:45 Pauze 11:45 12:45 College 3 12:45 13:45 Lunch 13:45 14:45 College 4 14:45 15:00 Pauze 15:00 16:00 College 5 16:00 16:15 Pauze 16:15 17:15 College 6 Locatie * TU/e Science Park, Eindhoven: gebouw Flux, cursuszaal 0.116 (begane grond) * tenzij anders vermeld in programma!!!!! 3 / 26

opzet S&D 2015 2016: dag # datum thema 2015 start deelnemers hebben zich voorbereid op de cursus (zie benodigde voorkennis) dag 1 2 9 10 november stralingsfysica / wisselwerking / dosimetrie dag 3 4 23 24 november detectie en instrumentatie / afscherming / vervoer dag 5 6 7 8 december practicum / werkcollege deadline: uiterlijk 31 december 2015 aanleveren onderwerp scriptie 2016 dag 7 8 4 5 januari inwendige besmetting en biologische effecten dag 9 10 18 19 januari stralingsbescherming in het ziekenhuis (deel 1) / werkcollege dag 11 12 1 2 februari 1/2: risico inventarisatie en risicomanagement 2/2: raamwerk stralingsbescherming / introductie vergunningsverlening dag 13 14 15 16 februari 15/2: stralingsbescherming in het ziekenhuis (deel 2) 16/2: werkcollege en rondleiding (Philips MSI Best) dag 15 29 februari röntgen practicum (Philips HA Best) deadline: uiterlijk 14 maart 2016 inleveren scriptie dag 16 17 14 15 maart 14/3: ioniserende straling in het dagelijks leven 15/3: kernenergiewet en de overheid 15/3: tevens nascholingsdag klinisch fysici dag 18 25 april presentaties, nabesprekingen en beoordeling van de scripties dag 19 23 mei 2015 Examen Bijlage 1: practicum 4 / 26

Start cursus: Voorbereiding door deelnemers formulier persoonlijke gegevens deelnemer invullen verwachtingen m.b.t. de cursus eventueel bijspijkeren benodigde voorkennis (zie blz. 2) De cursus vergt een actieve deelname aan de colleges (aanwezigheidsregistratie) en practica (verslag), alsmede een ruime inzet voor zelfstudie, het werken aan tussentijdse opdrachten, het schrijven van een scriptie en het voorbereiden voor het examen. 5 / 26

Dag 1 Thema: stralingsfysica / wisselwerking Dag coördinator: Martina Kunze Datum: 09 11 2015 Dag 1 maandag 9 november 2015 Flux 0.116 Sessie onderwerp docent 1 kennismakingsronde & opzet cursus Martina Kunze (Radboudumc, TU/e SMPE/e) 2 3 stralingsfysica Markus Wendling (Radboudumc) 4 werkcollege stralingsfysica Markus Wendling (Radboudumc) 5 6 wisselwerking: algemeen en direct & indirect ioniserend Martina Kunze (Radboudumc, TU/e SMPE/e) 6 / 26

Dag 2 Thema: wisselwerking / dosimetrie Dag coördinator: Martina Kunze Datum: 10 11 2015 Dag 2 dinsdag 10 november 2015 Flux 0.116 sessie onderwerp docent 1 werkcollege wisselwerking Martina Kunze/ Gilles Moerdijk 2 fysica van dosimetrie Martina Kunze (Radboudumc, TU/e SMPE/e) 3 Radiation protection dosimetry: Quantities & Units Gilles Moerdijk (SBD TU/e) 4 Radiation protection dosimetry: Quantities & Units 5 Dosimetrie uitwendige blootstelling 6 Werkcollege dosimetrie Gilles Moerdijk (SBD TU/e) Martina Kunze/ Gilles Moerdijk 7 / 26

Dag 3 Thema: detectie en instrumentatie / vervoer / afscherming Dag coördinator: Martina Kunze Datum: 23 11 2015 dag 3 maandag 23 november 2015 Flux 0.116 sessie onderwerp docent 1 vervoer van radioactieve stoffen Gilles Moerdijk (SBD TU/e) 2 3 detectie en instrumentatie (inclusief demonstratie apparatuur) Gilles Moerdijk (SBD TU/e) 4 afscherming elektromagnetische straling 5 afscherming röntgenkamers Martina Kunze (Radboudumc, TU/e SMPE/e) Janneke Ansems (Bravis ziekenhuis) 6 ingekapselde bronnen Leon van Riel (SBD TU/e) 8 / 26

Dag 4 Thema: afscherming / ingekapselde bronnen / practicum Dag coördinator: Martina Kunze Datum: 24 11 2015 dag 4 dinsdag 24 november 2015 Flux 0.116 Sessie onderwerp docent 1 afscherming radiotherapiekamer Jaap Glas 2 3 afscherming versnellers Hans Beijers (KVI) 4 6 practicum / werkcollege Gilles Moerdijk (SBD TU/e)), Leon van Riel (SBD TU/e)), Wouter Stam (SBD TU/e, Radiontec), Paul Jonkergouw (Radboudumc) 9 / 26

Dag 5/6 Thema: practicum/werkcollege Dag coördinator: Gilles Moerdijk Data: 07/08 12 2015 Locatie: gebouw Flux dag 5 maandag 7 december 2015 Flux sessie Onderwerp docent Gilles Moerdijk (SBD TU/e)), Leon van Riel (SBD TU/e)), 1 3 practicum/ werkcollege Wouter Stam (SBD TU/e, Radiontec), Paul Jonkergouw (Radboudumc) 4 6 practicum/ werkcollege Gilles Moerdijk (SBD TU/e)), Leon van Riel (SBD TU/e)), Wouter Stam (SBD TU/e, Radiontec), Paul Jonkergouw (Radboudumc) dag 6 dinsdag 8 december 2015 Flux sessie onderwerp Docent Gilles Moerdijk (SBD TU/e)), Leon van Riel (SBD TU/e)), 1 3 practicum/ werkcollege Wouter Stam (SBD TU/e, Radiontec), Paul Jonkergouw (Radboudumc) 4 6 verslag practicum Gilles Moerdijk (SBD TU/e)), Leon van Riel (SBD TU/e)), Wouter Stam (SBD TU/e, Radiontec), Paul Jonkergouw (Radboudumc) voor details zie Bijlage 1: Practicum 10 / 26

Aanleveren onderwerp voor scriptie Coördinatoren: Gilles Moerdijk en Martina Kunze Datum: uiterlijk 31 12 2015 Aanleveren onderwerp voor scriptie over een klinisch relevant stralingsbeschermingsvraagstuk binnen het ziekenhuis of de instelling Voor de regels omtrent opzet en beoordeling van de scriptie, zie examenreglement. 11 / 26

Dag 7 Thema: inwendige besmetting en biologische effecten Dag coördinator: Paul Jonkergouw Datum: 04 01 2016 dag 7 maandag 4 januari 2016 Flux 0.116 sessie onderwerp docent 1 inwendige dosimetrie, algemeen 2 inwendige dosimetrie, werknemer deel 1 3 inwendige dosimetrie, werknemer werkcollege deel 1 Paul Jonkergouw (Radboudumc) Paul Jonkergouw (Radboudumc), Gilles Moerdijk (SBD TU/e) 4 inwendige dosimetrie, werknemer deel 2 Paul Jonkergouw (Radboudumc) 5 6 inwendige dosimetrie, werknemer werkcollege deel 2 Paul Jonkergouw (Radboudumc), Gilles Moerdijk (SBD TU/e) 6 inwendige dosimetrie, patiënt Gilles Moerdijk (SBD TU/e) 12 / 26

Dag 8 Thema: inwendige besmetting en biologische effecten (2/2) Dag coördinator: Paul Jonkergouw Datum: 05 01 2016 dag 8 dinsdag 5 januari 2016 Flux 0.116 sessie onderwerp docent 1 stochastische effecten 2 weefselreacties Gerard van den Aardweg (LUMC) 3 risicomodellering 4 zwangerschap Liesbeth Onderwater (stralingsarts) 5 6 stralingshygiëne in de praktijk: radiotherapie Wim Dries (CZ Eindhoven) 13 / 26

Dag 9 Thema: stralingsbescherming in het ziekenhuis (1/3) Dag coördinator: Martina Kunze Datum: 18 01 2016 dag 9 maandag 18 januari 2016 Flux 0.116 sessie onderwerp docent 1 persoonsdosimetrie Frans van de Put (Philips) 2 3 stralingsbescherming in de nucleaire geneeskunde Jorn v. Dalen (Isala) 4 loodschorten bij medische röntgentoepassingen 5 grootheden patiëntdosimetrie/radiologie/ct Frank de Lange (Radboudumc) 6 uitloop / discussie onderwerpen 14 / 26

Dag 10 Thema: stralingsbescherming in het ziekenhuis (2/3) / werkcollege Dag coördinator: Martina Kunze Datum: 19 01 2016 dag 10 dinsdag 19 januari 2016 Flux 0.116 Sessie onderwerp Docent Gilles Moerdijk (SBD TU/e), 1 2 werkcollege Martina Kunze (Radboudumc, TU/e SMPE/e) 3 stralingsbescherming patiënt bij radiologie Willy Hummel (MC Leeuwarden) 4 stralingsbescherming patiënt bij radiologie 5 bespreking practicumverslagen 6 lage dosis Willy Hummel (MC Leeuwarden) Gilles Moerdijk (SBD TU/e), Leon van Riel (SBD TU/e) Paul Jonkergouw (Radboudumc) 15 / 26

Dag 11 Thema: risico inventarisatie en risicomanagement Dag coördinator: Gilles Moerdijk Datum: 01 02 2016 dag 11 maandag 1 februari 2016 Traverse, zaal 2 sessie onderwerp: risico inventarisatie en risicomanagement docent 1 leidraad risicoanalyse (HARAS / NCS) 2 beheersing stralingsrisico s laboratoria 3 risico analytische modellen (NVKF, NCS) 4 risico analytische modellen (NVKF, NCS) Marcel Wiegman (Radboudumc) Christiaan van Swol (Anthonius Nieuwegein Christiaan van Swol (Anthonius Nieuwegein) 5 6 casus Risico Inventarisatie (Ra 223) Gilles Moerdijk (SBD TU/e) 16 / 26

Dag 12 Thema: raamwerk stralingsbescherming en introductie vergunningsverlening Dag coördinator: Gilles Moerdijk Datum: 02 02 2016 dag 12 dinsdag 2 februari 2016 Traverse, zaal 5 sessie 1 2 onderwerp: raamwerk stralingsbescherming en introductie vergunningsverlening raamwerk stralingsbescherming docent Gilles Moerdijk (SBD TU/e) 3 het systeem van vergunningen en meldingen Wout Moerman (Radboudumc) 4 milieu analyse in kader van vergunnningsaanvraag (uitvoeringsregeling stralingsbescherming EZ, voorheen MR AGIS, DOVIS) 5 6 werkcollege wetgeving en vergunningsverlening Wout Moerman (Radboudumc), Gilles Moerdijk (SBD TU/e) 17 / 26

Dag 13 Thema: Stralingsbescherming in het ziekenhuis (3/3) Dag coördinator: Gilles Moerdijk Datum: 15 02 2016 dag 13 maandag 15 februari 2016 Flux 0.116 sessie onderwerp Docent 1 diagnostische referentie niveaus (DRN) 2 optimalisatie van CT Koos Geleijns (LUMC) 3 introductie werkcollege stralingsbescherming 4 5 uitwerking casussen 6 presentatie casussen en discussie Koos Geleijns (LUMC) 18 / 26

Dag 14 Thema: werkcollege en rondleiding Dag coördinator: Gilles Moerdijk Datum: 16 02 2016 dag 14 dinsdag 16 februari 2016 Flux 0.116 sessie onderwerp Docent Leon van Riel, 1 2 werkcollege examenvragen Gilles Moerdijk 3 introductie rondleiding Gilles Moerdijk 4 6 rondleiding: Philips Research HTC Philips, HTC Eindhoven (*) Frans van de Put (Philips SBD), Gilles Moerdijk (SBD TU/e) * Locatie: Philips Research High Tech Campus, Eindhoven, HTC 7 3A, 5656 AE Eindhoven. 19 / 26

Dag 15 Thema: Röntgen practicum in Best Dag coördinator: Gilles Moerdijk Datum: 29 02 2016 dag 15 29 februari 2016 locatie PHA, Best (*) sessie onderwerp Docent 1 3 Ton Dahmen (Philips), practicum röntgen Gilles Moerdijk (SBD TU/e) 4 practicum röntgen 5 6 uitwerking en presentatie Ton Dahmen (Philips), Gilles Moerdijk (SBD TU/e) * Locatie: Philips Healthcare Academy / Professor Holst Centrum, Gagel 1 te 5684 Best (vlakbij Eindhoven). Dit is het opleidingsinstituut van Philips Healthcare Nederland. 20 / 26

Deadline inleveren scriptie Datum: uiterlijk 14 03 2016 De scriptie dient uiterlijk 14 maart 2016 te zijn ingeleverd bij de cursusleiding (Gilles Moerdijk). Let op: aan het examen op 23 mei 2016 kan pas meegedaan worden als de rest van de cursus helemaal is afgesloten, incl. goedgekeurde scriptie en goedgekeurd practicum verslag! 21 / 26

Dag 16 Thema: Ioniserende straling in het dagelijks leven Dag coördinator: Gilles Moerdijk Datum: 14 03 2016 dag 16 maandag 14 maart 2016 Flux 0.116 sessie onderwerp: ioniserende straling in het dagelijks leven Docent 1 stralingsbelasting in Nederland 2 stralingsonderzoek RIVM t.b.v. de overheid Harry Slaper (RIVM) 3 NPK >Nationaal Crisisplan Stralingsincidenten /ongevallen (Tsjernobyl / Fukushima) 4 ( 5) biologie en gezondheid: risicoperceptie Fred Woudenberg (GGD) 5 (5 )6 bespreking practica Gilles Moerdijk 22 / 26

Dag 17 Thema: Kernenergiewet en de overheid Dag coördinator: Gilles Moerdijk Datum: 15 03 2016 dag 17 dinsdag 15 maart 2016 Traverse (Dorgelozaal) [ook voor nascholing Klinisch Fysici] sessie onderwerp: Kernenergiewet en de overheid (historisch en Europees perspectief, update BS, Inspectie, centraal loket, registratie etc.) docent 1 stralingswetgeving BSS/BS Carel Thijssen (SZW) 2 3 beleid(sontwikkeling) en implementatie BSS Ton Vermeulen (ANVS) 4 5 vergunningaanvraag bij de autoriteit nucleaire veiligheid en stralingsbescherming (ANVS) en inspecties door ANVS 6 casus verzamelvergunning Yuri Franken (ANVS) Yuri Franken (ANVS) / Gilles Moerdijk (SBD TU/e) 23 / 26

Dag 18 Thema: presentaties, besprekingen en beoordeling van de scripties Dag coördinator: Martina Kunze, Gilles Moerdijk Datum: 25 04 2016 dag 18 maandag 25 april 2016 Flux 0.116 sessie onderwerp docent 1 3 presentaties scripties door deelnemers Martina Kunze (UMCN, TU/e) Gilles Moerdijk (SBD TU/e) Leon van Riel (SBD TU/e) 4 6 bespreking en beoordeling van de scripties Martina Kunze (UMCN, TU/e) Gilles Moerdijk (SBD TU/e) Leon van Riel (SBD TU/e) 24 / 26

Afsluiting cursus Examen * Coördinatoren: Gilles Moerdijk en Leon van Riel Datum: 23 05 2016 dag 19 maandag 23 mei 2016 MultiMediaPaviljoen, zaal 3 sessie onderwerp docent 1 3 examen (instituutsgebonden deel) Gilles Moerdijk (SBD TU/e), Leon van Riel (SBD TU/e) 4 6 examen (landelijk deel) Gilles Moerdijk (SBD TU/e), Leon van Riel (SBD TU/e) * Let op: aan het examen op 23 mei 2016 kan pas meegedaan worden als de rest van de cursus helemaal is afgesloten, incl. goedgekeurde scriptie en practicum verslag! 25 / 26

Bijlage 1: practicum (24 november, 07 08 december 2015) Practicum 1: Practicum 2: Practicum 3: Werkcollege: stralingsdosimetrie en ingekapselde bronnen open radioactieve stoffen en vervoer gammaspectrometrie vraagstukken boek Bos dag practicum 1 practicum 2 practicum 3 werkcollege WS LR GM PJ 2015 11 24 13:45 17:15 2015 12 07 09:15 12:45 2015 12 07 13:45 17:15 2015 12 08 09:15 12:45 2015 12 08 13:45 17:15 groep 1 groep 2 groep 3 groep 4 groep 2 groep 3 groep 4 groep 1 groep 3 groep 4 groep 1 groep 2 groep 4 groep 1 groep 2 groep 3 uitwerken verslag 26 / 26