STAGEHANDLEIDING MODULE 2 Specifieke Lerarenopleiding Academiejaar 2016-2017 1
Inhoudsopgave Inleiding Flankerende leerlijn Omkadering en partners Verloop van de stage Stageovereenkomst Aanwezigheid Specifiek voor SBC tutors Opdrachten Evaluatie Bijlages Evaluatieformulier 1 Evaluatieformulier 2 Bijlages specifiek voor SBC Engagementsverklaring 2
Inleiding Inleiding Tijdens deze stage begeleidt de student, als tutor, een individuele leerling (tutee) of een klein groepje leerlingen (tutees). Het doel van de begeleiding is dat de tutee leert hoe hij/zij de studie moet aanpakken, zelfvertrouwen ontwikkelt, beter leert lezen en/of schrijven, De student maakt kennis met het leren van de tutee, krijgt inzicht in zijn/haar beginsituatie, zelfbeeld, motivatie, Tutoring biedt studenten de kans om inzicht te verwerven in moeilijkheden die tutees ervaren en om de mogelijkheden te onderzoeken om tutees verder te helpen. De student krijgt op die manier inzichten en ervaringen die van pas komen bij de stageactiviteiten op klas- en schoolniveau in de latere modules. Flankerende leerlijn In de leerlijn Pedagogiek en didactiek worden studenten ondersteund en voorbereid op hun stage als tutor door theoretische inzichten aan te reiken m.b.t. sociaal-communicatieve vaardigheden, didactische werkvormen voor één-op-één of werken in kleine groepjes, taalgericht vakonderwijs, omgaan met diversiteit, cognitieve leerstrategieën etc. In de leerlijn Reflecterend en onderzoekend handelen staan studenten stil bij hun eigen groei en ontwikkeling als begeleider van het leren van individuele leerlingen/studenten. Via supervisiesessies in kleine groepen wordt bij de stage-ervaringen stilgestaan. Sterke punten en werkpunten worden geïnventariseerd en vorderingen worden opgevolgd. 3
Omkadering Studenten kunnen verschillende vormen van tutoring opnemen: Tutorlezen & taalcoaching (Scholengroep Brussel), Schrijfcoaching met inductief leren (Scholengroep Brussel), begeleiding leerproces Brusselse scholieren (Brutus), bachelortutoring (via StudieBegeleidingsCentrum (SBC)). Actoren/rollen: Tutor = persoon die een individuele leerling (tutee) of een klein groepje leerlingen (tutees) begeleidt. Tutee(s) = persoon of personen die door de tutor begeleid worden. Stagementor = begeleider van de tutor in de praktijk (bv. tijdens de tutor sessies) Stagebegeleider = volgt de tutor op vanuit de lerarenopleiding van de VUB Overzicht stageplaatsen en contactgegevens SBC SGR BXL BRUTUS Projectcoördinator Rebecca Leonard Frank Delaere Ann Van Slijcke Stagementor Medewerkers SBC Frank Delaere Ann Van Slijcke Inge Bogaert Frank Van Rompaey Taalcoördinator op school Stagebegeleider Inge Bogaert Inge Bogaert Inge Bogaert Ann Van Slijcke Inge Bogaert Rebecca Leonard Frank Delaere avslijck@vub.ac.be inge.bogaert@vub.be rebecca.leonard@vub.ac.be frankdelaere@sgrbrussel.be 4
Verloop van de stage 1. Stageovereenkomst in orde brengen + risico analyse en verzekeringsattest De stageovereenkomst, die ondertekend wordt door de VUB, de directeur van je stageschool en jezelf, legt je stage officieel vast en zorgt ervoor dat je in orde bent met de verzekeringen. Het correct invullen van deze overeenkomst behoort tot de opdracht van de student. Het is belangrijk dat deze overeenkomst ten laatste 7 dagen voor aanvang van je stage binnen gebracht wordt op het IDLOsecretariaat (3B202). Een blanco stageovereenkomst, en meer info over procedure van indienen van de verplichte formulieren vind je op https://my.vub.ac.be/idlo/stagedocumenten. Indien je meerdere stages loopt op eenzelfde school, is slechts één stageovereenkomst nodig die betrekking heeft op meerdere stages. 2. Aanwezigheden tijdens de stage Tutor en tutee zijn wederzijds afhankelijk en duidelijke afspraken en engagementen zijn daarom cruciaal voor het welslagen van het project. De tutor dient 100% aanwezig te zijn voor de tutorsessies. Indien de tutor verhindert is dient de tutor alvorens aanvang van de sessie alle actoren (zie overzicht p.4) op de hoogte te brengen van deze afwezigheid en de nodige documenten om een gewettigde afwezigheid aan te tonen te bezorgen aan de stagebegeleider Inge Bogaert en de stagementor(en). 3. Specifiek voor de stages in het StudieBegeleidingsCentrum (SBC) aan de VUB. De tutor binnen het SBC project dienen GEEN stageovereenkomst in te vullen. De tutor neemt als eerste contact op met de tutee binnen de periode van 1 week na het ontvangen van de contactgegevens van SBC). Hoe lang moet een sessie duren? Het antwoord op deze vraag is heel afhankelijk van de tutee waar je mee werkt. Meestal duurt een sessie 1 uur. Misschien is jouw tutee al helemaal op de goede weg na twee sessies en kan er jou een andere tutee worden toegewezen. Tijdens de kennismakingsessie of intakesessie met de tutee, wordt een engagementsverklaring (zie bijlage 1a en bijlage 1b) afgesloten. De engagementsverklaring heeft als doelstelling de wederzijdse engagementen tussen tutor en tutee(s) te registreren. Met het tekenen van de documenten verklaren tutor en tutee(s) zich bereid om deel te nemen aan het SBC-IDLOtutorproject voor een periode van één semester. Het doornemen en ondertekenen van de engagementsverklaring kan gepaard gaan met het maken van werkafspraken (bv. uren, locatie, 5
communicatiekanalen). Aan de tutor wordt gevraagd de engagementsverklaringen bij het e- portfolio te voegen. Verzekeringsbewijs kunnen de tutorsessies binnen het SBC project bij voorkeur plaatsvinden OP de Campus Etterbeek of Jette van de Vrije Universiteit Brussel. Voorbeelden kunnen zijn de Bib, het SBC, de Resto, facultaire vergaderlokalen, ). Tutorsessies buiten de campus zijn volledig op eigen risico. 6
Opdrachten Duur en spreiding van de stage: 20 uur (aanvang: week 3 einde: ten laatste week 14) SBC tutoring Minstens 12 uur tutoring Minstens 8 uur workshops SBC (infosessie inclusief) SGR BXL Minstens 18 uur tutoring Minstens 2 uur workshop SGR BXL (= infosessie) BRUTUS Af te spreken met stagementor Opdrachten in het kader van Module 2 : Beginsituatie van individuele leerling(en)/student(en) in kaart brengen (2 uur); Intakegesprek met individuele leerling(en)/student(en) (2 uur); Ontwerpen en uitvoeren van begeleidingssessies (16 uur). Wat moet er in je e-portfolio? Kopie van je stageovereenkomst en andere verplichte formulieren Opdracht in kaart brengen van de beginsituaties van de tutee /omgeving Voorbereidingen van de tutorsessie en eventueel extra materiaal ifv. tutorsessies Communicatie met tutees en partners (e-mails/ ) Tussentijdse evaluaties en eindevaluaties door tutee en stagementor (EF 2) Zelfevaluatie (EF 1) 7
Evaluatie De leerlijn stage van Module 2 wordt via breed evalueren beoordeeld. Breed evalueren betekent door verschillende soorten evaluatie competenties in kaart brengen. De evaluatie van Module 2 wordt gebaseerd op gevarieerde bronnen: zowel de tutor zelf als de tutee en de stagementor evalueren de stagepraktijk. De stagebegeleider formuleert op basis van de verschillende evaluaties en een eigen evaluatie een eindbeoordeling. Door verschillende bronnen van informatie te combineren, is er sprake van een triangulatie van perspectieven (intersubjectiviteit) wat de betrouwbaarheid van de beoordeling groter maakt. Figuur 1 geeft een overzicht van de brede evaluatie van de stagepraktijk in Module 2. Figuur 1. Brede evaluatie tutorstage Module 2 Formatieve evaluatie Tussentijdse beoordeling Zelfevaluatie Tutee Mentor Summatieve evaluatie Eindbeoordeling ROH-supervisie EF1 EF2 Nota. EF1 = Evaluatieformulier 1. EF2 = Evaluatieformulier 2. ROH = Leerlijn reflecterend en onderzoekend handelen ROH-supervisie EF2 Afhankelijk van stageplaats EF1 Evaluatieformulier 1 en 2 worden als bijlage toegevoegd aan deze stagehandleiding. Ingevulde evaluatieformulieren worden aan het e-portfolio toegevoegd. 8
Bijlage 1a 1. Engagementsverklaring tutor (alleen voor stage bij SBC) Als SBC-tutor: - engageer ik me vrijwillig maar niet vrijblijvend om de rol van tutor voor een periode van één semester (september december en/of februari - juni) op mij te nemen; - ben ik tijdens dat semester min. 1 halve dag in de week vrij om tutorsessies te geven; - zal ik de introductiesessie van SBC volgen; - zal ik de beginsituatie van de tutee(s) op een waarderende manier in kaart brengen; - zal ik één of meerdere oplossingsweg(en) voorbereiden en leermiddelen- en activiteiten kiezen om de werkpunten van de tutee aan te pakken; - houd ik hierbij in de mate van het mogelijke rekening met de leefwereld van de tutee; - zal ik de tutee een actieve rol geven om zijn/haar zelf-gereguleerd leren te versterken: tutee leert eigen kennen en kunnen bevragen, zoekt met de tutor naar oplossingswegen, leert van en met mede-tutees; - zal ik een adequete remediëring toepassen en permanent oog hebben voor evaluatie om zo te kunnen bijsturen/verder bouwen; - zal ik waarderend omgaan met de diversiteit van tutees; - zal ik tijdig de online stageplannignstool invullen; - zal ik rekening houden met suggesties en verwachtingen van SBC-medewerkers, de tutees, de stagebegeleiders; - zal ik steeds mijn verantwoordelijkheid opnemen en de tutee(s) tijdig verwittigen in geval van afwezigheid; - zal ik problemen die de goede werking belemmeren onmiddellijk melden aan de SBCprojectverantwoordelijke en de IDLO-stagebegeleider; - zal ik de tutees het tussentijds en het eindevaluatieformulier laten invullen; - zal ik deelnemen aan de supervisiesessies in de leerlijn reflecterend en onderzoekend handelen georganiseerd door de lerarenopleiding. Datum:... Voornaam en naam tutor:... Handtekening tutor: 9
Bijlage 1b Engagementsverklaring tutee (enkel voor stages SBC) Als SBC-tutee: - engageer ik me vrijwillig maar niet vrijblijvend voor een traject van studiebegeleiding als tutee voor een periode 1 semester (september december en/of februari - juni); - ben ik tijdens dat semester min. 1 halve dag in de week vrij om deel te nemen aan tutorsessies; - zal ik als tutee een actieve rol opnemen om mee te zoeken naar oplossingswegen; - zal ik rekening houden met de suggesties en verwachtingen van de tutor; - zal ik steeds mijn verantwoordelijkheid opnemen en de tutor tijdig verwittigen in geval van afwezigheid; - zal ik problemen die de goede werking belemmeren onmiddellijk melden aan de SBCprojectverantwoordelijke en de IDLO-stagebegeleider; - zal ik de evaluatieformulieren invullen. Datum:... Voornaam en naam tutee:... Handtekening tutee: 10
Evaluatieformulier 1 - Stage Module 2 Naam tutor: Stageproject: O Studiebegeleidingscentrum VUB O Brutus O Scholengroep Brussel OV = onvoldoende / V = voldoende / G = goed / ZG = zeer goed NVT = niet van toepassing N (Deel)competenties OV V G ZG NVT r. 1. De stagiair(e) kan de beginsituatie van de tutee(s) acherhalen. De stagiair(e) - benoemt de beginsituatie op een gestructureerde wijze. - gaat discreet om met gegevens over de tutee(s). - inventariseert alledaagse en vakspecifieke voorkennis. - inventariseert leerpsychologische kenmerken van de tutee(s) zoals leermotivatie, beheersing van studievaardigheden. - inventariseert meerdere dimensies van diversiteit van de tutee (bv. gender, socio-economische achtergrond, meertaligheid ) 2. De stagiair(e) kan de leerinhouden vertalen in leeractiviteiten. De stagiair(e) - vertaalt de leerinhouden in zinvolle opdrachten die aansluiten bij de beginsituatie (bv. talige diversiteit, motivatie, cognitieve capaciteiten) van de tutee(s). - plaatst de leerstof in een voor de tutee(s) herkenbaar kader en betrekt de ervaringen van de tutee(s) tijdens het lesgeven. - leert tutee(s) reflecteren over hun leerproces. - geeft constructieve en verhelderende feedback. 11
3. De stagiair(e) kan omgaan met de diversiteit van de tutee(s) rekening houdend met de fysieke ontwikkeling, cognitieve capaciteiten en sociaal-culturele achtergrond. De stagiair - aanvaardt tutee(s), toont empathie en heeft respect voor de tutee(s). - speelt waarderend in op de diversiteit van de tutee(s). - begeleidt het leer- en ontwikkelproces in Standaardnederlands. - geeft contextrijke opdrachten, met integratie van schriftelijke of andere (taal)ondersteuning) en past alles (indien nodig) flexibel aan. 4. De stagiair(e) werkt op een professionele manier samen met partners. De stagiair(e) - volgt de administratieve verplichtingen op (stagecontract, aanwezigheden, stageplanningstool, ) - de leerkracht komt de afspraken met de stagebegeleider en de partnerorganisatie na. 12
Besluit Welke zijn de sterke punten van de deze staigair(e)? Op welke punten dient de stagiair(e) nog te groeien? Zou u deze stagiair(e) voor de uitgevoerde taken nog willen inzetten? Waarom wel, waarom niet? Naam mentor: Organisatie: Datum en handtekening: Naam student: SLO studierichting: Handtekening (ter kennisname): 13
Evaluatieformulier 2 - Stage Module 2 Hieronder staan tien stellingen. Geef je tutor-leraar een score op tien voor elke stelling en licht kort toe. Wees zo eerlijk mogelijk. Jouw naam: Naam van je leraar: 1. De leraar toont interesse in mij. 2. De leraar is vriendelijk. 3. De leraar houdt zich aan de gemaakte afspraken. 14
4. De leraar helpt mij als ik een probleem heb. 5. Ik kan mezelf zijn bij de leraar. 6. De leraar brengt voldoende afwisseling in de lessen. 7. De leraar luistert naar mij. 15
8. De leraar geeft enthousiast les. 9. De leraar kan me goed motiveren. 10. De leraar legt de leerstof en de opdrachten duidelijk uit. 16
Dit wil ik nog graag kwijt: 17