Informatieblad tachograaf De vervolgvraag wat nu is belangrijker dan de vraag wanneer wel of niet gebruiken. Het antwoord op: Hoe zit het nou met de tachograaf? Veel bedrijven met eigen voertuigen worstelen met de tachograafwetgeving en schakelen EVO in om hierbij te helpen. Jaarlijks ontvangt EVO Ledenservice 2.500 vragen over deze wetgeving. EVO helpt haar leden met vragen over vrijstellingen, arbeidstijden, rij- en rusttijden, tachograafkaarten etc. Om u inzicht te geven in de kennis van EVO is een informatieblad tachograaf opgesteld. Met dit gratis informatieblad geeft EVO u alle informatie die nodig is om binnen de kaders van de wet met de tachograaf om te gaan. Heeft u nog vragen ten aanzien van de tachograaf, of andere zaken die met wegvervoer te maken hebben? U kunt altijd contact opnemen met mijn collega s of mijzelf. We helpen u graag verder. Met vriendelijke groet, EVO Ruben Willems Beleidsadviseur Wegvervoer E-mail: ledenservice@evo.nl Telefoon: 079-3467 346 2012 EVO - www.evo.nl - ledenservice@evo.nl - 1 / 6
Inhoud Tachograaf gebruiken?... 3 Uitzondering tachograafplicht... 3 Vrijstelling tachograaf: Wat nu?... 4 Geen rij en rusttijden?... 4 Tachograaf gebruiken: Wat nu?... 4 Tachograafkaarten... 4 Waar vindt u de status Out of Scope... 4 Rij- en rusttijden... 5 Verlofbrief/ Patronaal attest... 6 Uitleesapparatuur en bewaartermijn... 6 Rijden met bestelauto in Duitsland... 6 2012 EVO - www.evo.nl - ledenservice@evo.nl - 2 / 6
Tachograaf gebruiken? De tachograafverplichting geldt voor voertuigen en/of voertuigcombinaties die zwaarder zijn dan 3.500 kg toegestane maximum massa. Een vrachtwagen is altijd zwaarder dan 3.500 kg en daarom, los van eventuele uitzonderingen, wel tachograafplichtig. Een bestelauto zonder aanhangwagen is niet tachograafplichtig. Het gewicht van dit voertuig komt niet boven de 3.500 kg. Alleen als er achter een bestelauto een aanhangwagen wordt gekoppeld, is het totaal gewicht al snel meer dan 3.500 kg. De combinatie is dan wel tachograafplichtig. In veel bestelauto s kan een tachograaf niet zomaar op de versnellingsbak worden aangesloten. Hiervoor is vanaf juni 2009 een adapter verkrijgbaar die het mogelijk maakt om in bestelauto s een tachograaf in te bouwen. Uitzondering tachograafplicht De tachograafverplichting geldt niet in elke situatie, er zijn ook diverse uitzonderingen in de wetgeving opgenomen. Voor veel bedrijven is het interessant om de uitzonderingen na te lopen omdat dit al snel meer dan 500,- aan kosten kan besparen. De uitzonderingen voor de tachograafplicht zijn op te delen in nationaal geldende uitzonderingen en internationale uitzonderingen. Veel bedrijven met bestelauto s waar met enige regelmaat een aanhangwagen achter wordt gekoppeld, kunnen gebruik maken van een nationale uitzondering. Als de bestelauto in combinatie met een aanhangwagen een gezamenlijke toegestane maximum massa (TMM) van meer dan 3500 kg heeft, geldt de tachograafverplichting niet als men eigen materiaal of machines vervoert, de rijtijd beperkt is en het totaal gewicht van de combinatie onder de 7.500 kg blijft. Deze uitzondering geldt alleen in Nederland en de chauffeur moet zelf aan kunnen tonen dat hij aan de eisen voldoet. EVO kan bedrijven hierbij helpen. In de Europese wetgeving zijn ook uitzonderingen opgesteld. Deze gelden in alle lidstaten. De voertuigcategorieën die van deze uitzonderingen gebruik kunnen maken, zijn over het algemeen in meerdere wetgeving uitgezonderd. Een voorbeeld hiervan zijn voertuigen die men test na een reparatie of voertuigen die een testrit maken op de openbare weg en geen goederen vervoeren. Daarnaast zijn er ook uitzonderingen voor bergingsvoertuigen in een straal van 100 km rondom de vestigingsplaats. Met name nationaal zijn er veel verschillende uitzonderingen mogelijk. EVO kan u helpen bij het uitzoeken of een uitzondering op uw situatie van toepassing is. Als u wil weten of de tachograafplicht voor uw voertuigen geldt, kunt u de volgende stelregel hanteren: Als het vervoer aantoonbaar (bijv. beperkte rijtijd) van ondergeschikt belang is en er eigen goederen worden vervoerd, zijn er mogelijk uitzonderingen van toepassing. EVO benadrukt dat leden via persoonlijk contact snel duidelijkheid kunnen krijgen. Vul het formulier op de website in en EVO laat u weten welke mogelijkheden er voor uw bedrijf zijn. 2012 EVO - www.evo.nl - ledenservice@evo.nl - 3 / 6
Vrijstelling tachograaf: Wat nu? Als de tachograafverplichting niet voor uw bedrijf geldt, hoeft u de tachograaf niet te installeren en te gebruiken. De tachograaf hoeft niet in het voertuig aanwezig te zijn. Mocht de tachograaf wel in het voertuig aanwezig zijn dan kan de chauffeur hem handmatig uitzetten. Hiervoor kan de status Out of scope worden gebruikt. De status is alleen toegestaan als men aantoonbaar onder een uitzondering van de tachograafplicht valt. Als het voertuig soms wel en soms niet onder de uitzondering valt en er regelmatig mee naar het buitenland wordt gereden, kan het verstandig zijn om deze status niet te gebruiken. EVO signaleert dat handhavinginstanties in het buitenland het gebruik van deze status niet altijd accepteren. Waar vindt u de status Out of Scope 1. Menutoetsen (ronde knop) omhoog/omlaag tot invoer voertuig verschijnt. 2. Druk op ok. 3. Kies vervolgens Out Begin 4. Voor afsluiten kies Out Einde Zonder aantoonbaar bewijs dat de tachograaf niet gebruikt hoeft te worden, riskeert u boetes die kunnen oplopen tot duizenden euro s. Geen rij en rusttijden? Bij een uitzondering van de tachograafplicht hoeft de chauffeur zich niet aan de voorgeschreven rij- en rusttijden te houden. Dit betekend niet dat de chauffeur zich niet meer hoeft te houden aan arbeidstijdnormen. Bij een uitzondering van de tachograafplicht geldt namelijk nog steeds de Arbeidstijdenwet. Ook in de Arbeidstijdenwet staan bepalingen opgenomen waar in staat hoe lang een chauffeur mag werken voordat hij een verplichte pauze moet nemen. Belangrijke regels zijn: - Na 5,5 uur arbeid is de chauffeur verplicht om een pauze te nemen van minimaal 30 minuten. - Als de arbeidsdag langer duurt dan 10 uur moet er minimaal 45 minuten pauze genomen worden - Een chauffeur moet per dag (blok van 24 uur) minimaal 11 uur aaneengesloten dagelijkse rust maken. Op het bedrijf moet een administratie van deze urenregistratie aanwezig zijn. Tachograaf gebruiken: Wat nu? Als het voertuig/de voertuigcombinatie tachograafplichtig is, gelden diverse regels. Er moeten tachograafkaarten worden aangeschaft, bij de digitale tachograaf moet regelmatig gegevens worden uitgelezen en de chauffeur moet zich aan de rij- en rusttijden houden. Onderstaande punten zijn hierbij van belang. Tachograafkaarten Bij het in gebruik nemen van een digitale tachograaf zijn twee soorten tachograafkaarten nodig: de bedrijfskaart en de bestuurderskaart. - Bedrijfskaart Per bedrijf is minimaal één bedrijfskaart nodig. Hiermee kan de tachograaf worden gelinked aan het bedrijf waar het voertuig voor rijdt. Bij het in gebruik nemen van het voertuig moet de tachograaf zo worden geïnstalleerd dat alle gereden uren op de bedrijfsnaam worden geregistreerd. Het linken van het bedrijf aan de tachograaf wordt ook wel inlocken genoemd. 2012 EVO - www.evo.nl - ledenservice@evo.nl - 4 / 6
De bedrijfskaart is ook nodig om de gegevens uit de tachograaf te halen; het zogenoemde uitlezen van de bestanden. - Bestuurderskaart Per chauffeur moet een eigen persoonsgebonden kaart worden aangeschaft. De chauffeur kan hiermee de tachograaf bedienen en zijn gegevens worden op de kaart bewaard. De tachograafkaarten worden uitgegeven met een geldigheid van 5 jaar. De kaarten zijn verkrijgbaar bij KIWA Register via www.kiwaregister.nl. De levertijd van de tachograafkaarten ligt normaal gesproken rond de 2 a 3 weken. Rij- en rusttijden De wetgeving die het gebruik van een tachograaf verplicht stelt, beschrijft ook de verplicht rij- en rusttijden van chauffeurs. Onderstaand overzicht geeft weer aan welke maximale rijtijden en minimale rusturen chauffeurs zich moeten houden. Rijtijd achtereen Dagelijkse rijtijd Wekelijkse rijtijd Tweewekelijkse rijtijd Dagelijkse rust Gesplitste rust Verkorte rust Wekelijkse rust (inclusief dagelijkse rust) Pauze in rijtijden Pauze in arbeidstijd Voorwaarden nachtarbeid Arbeidstijd bij nachtarbeid 4,5 uur 9 uur 10 uur tweemaal per week 56 uur 90 uur 11 uur 3 uur + 9 uur 9 uur (driemaal per week toegestaan) Bij dubbele bemanning 9 uur in 30 uur 45 uur ononderbroken, mag eenmaal per twee weken worden verkort tot 24 uur Te kort genoten rust moet voor einde derde week worden gecompenseerd 45 minuten na 4,5 uur rijtijd, eventueel opgesplitst in een onderbreking van ten minste 15 en 30 minuten (vaste volgorde) 30 minuten bij arbeidstijd > 6 en < 9 uur 45 minuten bij arbeidstijd > 9 uur Deze pauze mag worden opgesplitst in perioden van ten minste 15 minuten aantal keren: 43 maal per 16 weken of aantal uren: 20 uur per 2 weken tussen 0.00 uur en 6.00 uur 10 uur in de periode van 24 uur vanaf het begin van de dienst; 12 uur mogelijk bij collectieve regeling EVO heeft voor leden bovenstaande tabel op een overzichtelijk kaartje gemaakt. Dit overzichtskaartje rij- en rusttijden op creditcard model is voor leden gratis te verkrijgen via www.evo.nl. Naast de rij- en rusttijdbepalingen heeft een chauffeur ook te maken met een wettelijke beperking in de hoeveelheid nachtarbeid. De beperkingen zitten in het aantal uur dat de chauffeur s nachts werkt of het aantal keer dat er tijdens nachturen wordt gewerkt. De chauffeur kan zelf kiezen aan welke va de twee normen hij zich wil houden. Hij moet minimaal aan een norm voldoen. Er is sprake van nachtarbeid als er meer dan één uur arbeid wordt verricht tussen twaalf s nachts en zes uur s ochtends. 2012 EVO - www.evo.nl - ledenservice@evo.nl - 5 / 6
Verlofbrief/ Patronaal attest Een chauffeur moet bij een controle onderweg aantonen wat hij/zij de voorafgaande 28 kalenderdagen heeft gedaan. Bij het gebruik van een tachograaf kunnen de tachograafschijven of de registratie op de chauffeurspas hiervoor worden gebruikt. Ontbreken één of meer schijven of registratiedagen dan moet bij een grensoverschrijdende rit het zogenoemde patronaal attest worden gebruikt. Het patronaal attest is een standaard (werkgevers) verklaring waarin de werkgever aangeeft wat de betreffende chauffeur de dagen waarop de schijf(ven) niet aanwezig is (zijn) heeft gedaan. Het patronaal attest is in Nederland niet nodig, allen bij grensoverschrijdend vervoer moet de chauffeur de dagen waarop hij geen registratie heeft met het patronaal attest opvullen. Een blanco patronaal attest is bij EVO verkrijgbaar. Uitleesapparatuur en bewaartermijn Als een chauffeur met het voertuig heeft gereden, worden de rij- en rusttijden automatisch opgeslagen op de bestuurderskaart en tachograaf. Om de gegevens van de bestuurderskaart en tachograaf op het bedrijf te bewaren, is uitleesapparatuur nodig. De gegevens van de bestuurderskaart moeten minimaal eenmaal per drie weken worden uitgelezen. EVO adviseert om dit eens per week te doen. Mocht er een week worden overgeslagen dan is dat niet meteen een probleem. Naast de bestuurderskaart moet ook de tachograaf worden uitgelezen. Dit moet met een frequentie van minimaal eenmaal per drie maanden. EVO adviseert om dit eenmaal per maand te doen. Bij EVO is een leveranciersoverzicht van tachograafsoftware verkrijgbaar. Rijden met bestelauto in Duitsland Hoewel de tachograafverplichting geldt voor voertuigen vanaf 3.500 kg, stelt Duitsland aanvullende eisen voor voertuigen met een gewicht tussen de 2.800 en 3.500 kg. Duitsland vind dat deze voertuigen ook moeten zijn uitgerust met een tachograaf. Als u met zo n bestelauto in Duitsland rijdt dan moeten de rij- en rusttijden van de lopende dag worden bijgehouden. Dat kan door de tachograaf in te schakelen of door de rij- en rusttijden handmatig bij te houden. Er is geen verplichte lay-out voor het handmatig bijhouden van de rij- en rusttijden. Maar de registratie moet in ieder geval de volgende gegevens bevatten: Begin van de rit: - voor- en achternaam zoals vermeld op paspoort of rijbewijs - kenteken - datum - beginkilometerstand - tijdstip van begin arbeidstijd Tijdens de rit: - begin en einde van de rijtijd - overige werktijden - rijonderbrekingen, pauzes, rusttijden Einde van de rit: - eindkilometerstand - einde rijtijd - tijdstip van einde arbeidstijd Naast de handmatige registratie moet de chauffeur ook aan kunnen tonen wat hij de 28 voorafgaande kalenderdagen heeft gedaan. Hiervoor kan hij het patronaal attest gebruiken. 2012 EVO - www.evo.nl - ledenservice@evo.nl - 6 / 6