december 2013 nr. 3 Informatieblad Vernieuwen Wilhelminasluis UITVOERING GAAT VAN START In januari 2014 start de eerste bouwfase van het vernieuwen van de Wilhelminasluis. In deze fase worden werkzaamheden uitgevoerd die beperkte hinder geven voor het weg- en scheepvaartverkeer. De bouwwerkzaamheden bestaan onder andere uit het aanbrengen van de werkplatforms en het bouwen van vier nieuwe sluishoofden inclusief sluisdeuren. Inrichten werkterreinen Robert van den Dijssel is omgevingsmanager van aannemer Heijmans. Hij licht toe wat de omgeving de komende periode kan verwachten aan bouwactiviteiten. Van den Dijssel: De eerste twee weken van januari richten we de werkterreinen in. Deze werkterreinen bieden ruimte voor het opstellen van kranen en overslag van bouwmaterialen. Daarna wordt er gebaggerd in de Voorzaan voor de Burchtkade en het Zaangemaal. Op die manier kunnen werkschepen de bouwlocaties goed bereiken. Aan de Zaanzijde van de sluis wordt gestart met het verwijderen van het laaggelegen westelijke sluishoofd. Om de omgeving rondom de sluis te ontzien is gekozen voor het maken van twee werkplatforms op het water, namelijk in de Zaan en de Voorzaan. Hierdoor is er minder openbare ruimte nodig voor de bouw. Beatrixbrug het werkterrein op. Naast het platform op de Beatrixbrug plaatst Heijmans een bouwkeet met materiaalcontainer. In de Voorzaan komt het werkplatform aan de Burchtkade te liggen. Ook een deel van de Burchtkade zelf dient als werkterrein. Op een deel van parkeerplaats de Burcht wordt een werkterrein ingericht met een opslagloods, twee bouwketen en een materiaalcontainer voor opslag van klein materieel. Daarnaast wordt het terrein gebruikt voor de opslag van goederen en bouwmaterialen. Veiligheid De werkterreinen worden volledig afgesloten met bouwhekken. Zo zijn de werkzaamheden veilig afgeschermd van de omgeving. Aan de kant van de Zaan legt Heijmans het werkplatform aan op dezelfde hoogte als de brug. De ingang van de historische Groote Sluis blijft voor de recreatievaart bereikbaar zonder beperkingen. Het bouwverkeer rijdt vanaf de Peperstraat/ Werkplatforms, werkterreinen en bouwhekken bij de Zaan en Voorzaan. Informatieblad Vernieuwen Wilhelminasluis 1
Vier nieuwe sluishoofden Als de werkterreinen klaar zijn, zo vervolgt Van den Dijssel, start in februari het bouwen van de vier nieuwe sluishoofden buiten de huidige bruggen. Voor de nieuwe sluishoofden leggen we eerst vier bouwkuipen aan met damwanden die in de grond worden getrild en waar nodig gedrukt. Eerst aan de Zaanzijde en later aan de Voorzaanzijde. Een kraan op het naastgelegen werkterrein geeft de benodigde materialen aan. Na het aanbrengen van de fundering met geboorde palen, worden de vloer en wanden van het sluishoofd gebouwd. Voordeel is dat de sluishoofden buiten de vaarroute liggen. Hierdoor kan de scheepvaart tijdens de werkzaamheden maximaal doorgaan. In de sluiskolk werken aan de kades Aan de oostzijde van de sluiskolk plaatst Heijmans medio april de damwanden van de nieuwe Oostkade. Vooruitlopend op deze werkzaamheden komt er een tijdelijk remmingwerk in de kolk. Dit remmingwerk schermt de schepen en het werkgebied van elkaar af en biedt schepen de mogelijkheid om tijdelijk af te meren. Hiervoor verwijdert een kraanschip eerst een deel (sleuf) van de huidige bodembescherming. Tot slot worden de damwanden van de nieuwe kolkwanden getrild, in de veilige zone achter het remmingwerk. Aansluitend wordt op dezelfde manier de Westkade geplaatst. Van den Dijssel: De eerste bouwfase is belangrijk voor het behalen van alle mijlpalen in het project. Daarom bouwen we met behulp van een driedimensionaal model de stremming virtueel na. Hierdoor hebben we vooraf inzicht in de knelpunten en kunnen we de juiste maatregelen nemen om de uitvoeringsrisico s te minimaliseren. Zo wordt het risico op vertraging van het project en met name tijdens de stremming beperkt. Wat gaat u van de werkzaamheden merken in de eerste bouwfase? Een deel van de openbare ruimte in gebruik als werkterrein, waaronder een deel van de Burcht, Burchtkade, Westkade. Geluidsoverlast en trillingshinder door werkzaamheden als het intrillen van damwanden en buispalen. Bouwverkeer bij de in- en uitritten van de werkterreinen. Langere wachttijd bij bruggen door aangepaste vaarsnelheid schepen. Hinder Een groot bouwproject als de Wilhelminasluis en de twee bruggen kan niet gerealiseerd worden zonder hinder. Om de hinder voor het wegverkeer, de scheepvaart, omwonenden en bedrijven zoveel mogelijk te beperken heeft Heijmans gekozen voor stillere en trillingsarme bouwtechnieken. Van den Dijssel: We gaan niet heien. De funderingspalen gaan we boren en de buispalen en damwanden hoogfrequent trillen. Dit verkleint de geluidsoverlast voor omwonenden en voorkomt schade aan bebouwing. Bij de Beatrixflat drukken we een deel van de damwanden in de grond om schade te voorkomen. Om overlast verder te beperken maken we maximaal gebruik van prefab (kant en klare) onderdelen, zoals de nieuwe bruggen, sluisdrempels en kade elementen. Hierdoor bouwen we minder op locatie. Materieel voeren we over water aan. Dit beperkt de hinder door vrachtverkeer. Door gebruik te maken van diverse (bouw)stroomaansluitingen zijn er geen aggregaten nodig die 24 uur per dag draaien. Tijdens deze eerste bouwfase werken we alleen op werkdagen overdag vanaf 7 uur s ochtends. De historische Groote Sluis is komende zomer weer in gebruik voor schepen tot 28 x 5 x 3 meter (l x b x h). 2 december 2013
Voordelen van de nieuwe Wilhelminasluis In opdracht van de provincie Noord-Holland vernieuwt Heijmans de Wilhelminasluis inclusief beide naastgelegen bruggen. De huidige sluis is 110 jaar oud en toe aan grootschalige renovatie. De vormgeving en de smalle toegang van de sluis voldoen niet meer aan de eisen voor een moderne schutsluis. De nieuwe sluis wordt daarom breder, dieper en langer dan de huidige sluis. Hiermee bereiken we dat schepen efficiënter en zonder beperkingen de sluis in kunnen varen waardoor de wachttijd van wegverkeer voor de bruggen bij grote schepen kleiner wordt. Door de moderne rechte vorm zal bovendien het schutproces in de toekomst efficiënter verlopen. De provincie Noord-Holland zet hiermee in op een verschuiving van het vervoer over de weg naar meer vervoer over het water en daarmee een verbetering van de leefbaarheid in de regio. BOUWKUNDIGE OPNAMES Vóór de start van de werkzaamheden laat Heijmans een bouwkundige opname uitvoeren van de gebouwen in de directe omgeving van de sluis. Het kan een bouwkundige opname zijn van het exterieur (buitenkant) en/of het interieur (binnenkant) van een gebouw. Het interieur van een gebouw betreft de muren, vloer en plafonds. Bouwrisk B.V. is het onafhankelijke onderzoeksbureau dat de bouwkundige opnames uitvoert. Als er ondanks alle maatregelen toch schade aan een gebouw ontstaat, dan kan aan de hand van de bouwkundige opnames de omvang van de schade worden bepaald. Op basis van een risico-inventarisatie is bepaald voor welke gebouwen een opname nodig is. Ook tijdens de bouwperiode worden de gebouwen bewaakt op eventuele zakking en schade door trillingen. Dit gebeurt door met meetbouten de hoogte en plaats van een gebouw vast te leggen en deze periodiek te meten. Verder worden er op strategische plaatsen en momenten trillingsmeters op gebouwen aangebracht. Deze geven een alarm aan Heijmans door als de trillingen te groot dreigen te worden. Uitvoering Vernieuwen Wilhelminasluis Beatrixbrug en Wilhelminabrug Fase 1: Start uitvoering in januari 2014 Voorbereidende werkzaamheden Januari medio juli 2014 Fase 2: Stremming sluis en bruggen Medio juli - medio september 2014 Fase 3: Afbouw werkzaamheden Medio september 2014 - mei 2015 De exacte datum van de stremming wordt een half jaar van tevoren bekend gemaakt. Zie www.wilhelminasluiszaandam.nl Informatieblad Vernieuwen Wilhelminasluis 3
BEREIKBAARHEID TIJDENS EERSTE BOUWFASE Wegverkeer ongehinderd Van januari tot en met medio juli 2014 blijven zowel de Beatrixbrug als de Wilhelminabrug in gebruik. Het wegverkeer kan net als nu ongehinderd het sluiscomplex passeren. Alleen voor bijvoorbeeld het verplaatsen van materieel kan de doorgang kort gestremd zijn. Voor de recreatievaart geldt een omvaaradvies. VISPASSAGE Als de sluis niet in gebruik is vormt deze een obstakel voor vissen. In de nieuwe sluis wordt vispassage wel mogelijk als de sluisdeuren dicht blijven. Door luikjes in de sluisdeuren open te zetten ontstaat een lokstroom waar vissen op af komen. Op deze manier kunnen ze de gesloten sluisdeuren toch passeren. VARENS IN DE SLUIS In de Wilhelminasluis bevinden zich enkele exemplaren van twee beschermde varensoorten: de steenbreekvaren en de tongvaren. Samen met deskundige ecologen van onder meer de Heemtuin Zaandam wordt een plan gemaakt om deze exemplaren te behouden. Westkade afgesloten Tijdens de werkzaamheden wordt de Westkade afgesloten. Ook langs de Oostkade komt een afzetting van het bouwterrein. Hier blijft een doorgang van circa 2 meter beschikbaar voor bewoners en passanten. Scheepvaart ondervindt hinder De Wilhelminasluis blijft dit eerste half jaar van de uitvoering open voor de scheepvaart. Voor de scheepvaart gelden de volgende aandachtspunten: Schepen groter dan 85 x 9,5 meter (CEMT-klasse IV) kunnen de gehele uitvoeringsperiode niet door de Wilhelminasluis. Alle schepen moeten bij passage van de sluis rekening houden met beperkte hinder (aangepaste snelheid, kort oponthoud) vanwege werkzaamheden aan de sluis. Voor pleziervaart geldt een omvaaradvies via de Nauernaschevaart. Schepen met een maximale afmeting van 30 x 5,7 meter en een maximale diepgang van 1,7 meter kunnen gebruik maken van deze route. De Nauernasche Vaart is geschikt voor schepen met een staande mast tot maximaal 18 meter hoogte. De gemeente Zaanstad neemt de historische Groote Sluis komende zomer weer in gebruik. Sloepjes, kajuitschepen en andere schepen tot 28 x 5 x 3 meter (l x b x h) kunnen gebruik maken van deze sluis. BEREIKBAARHEID TIJDENS TWEEDE BOUWFASE Tijdens de tweede bouwfase zijn beide bruggen afgesloten gedurende twee maanden. In deze periode zijn omleidingsroutes beschikbaar voor het gemotoriseerd verkeer. Fietsers en voetgangers kunnen gebruikmaken van een tijdelijke verbinding over de sluis. Deze routes worden in de eerste helft van 2014 bekendgemaakt. Ook voor de scheepvaart zijn alternatieve routes beschikbaar. De stremming van de Wilhelminasluis wordt minimaal een half jaar van te voren bekend gemaakt. Varens verhuizen naar de Heemtuin. 4 december 2013
Leerlingen OBS De Dijk maken met kunstenaar Olivier Rijcken kunstwerken voor bouwhekken. SCHOLENPROJECT: KUNST AAN DE SLUIS Vier Zaanse basisscholen OBS De Dijk, Willibrord School, Herman Gorterschool en School Westerkim doen mee aan het scholenproject Kunst aan de sluis. De leerlingen werkten twee dagdelen aan het project. Na een introductie door omgevingsmanager Jelle Kootstra werkten ze met de Zaanse kunstenaar Olivier Rijcken aan tekeningen rondom het thema gebruikers van de sluis toen en nu. De tekeningen zijn overgenomen op hout. De tweede dag beschilderden de leerlingen de uitgezaagde kunstwerken. Deze worden aan de bouwhekken bevestigd. Begin 2014 geeft Heijmans les op de scholen over veiligheid bij en rondom de bouwwerkzaamheden. Wie mij in mijne enge kluis Zal vinden in deez groote sluis, Die kan aan heel het volk verkonden Dat van deez sluis, de eerste steen Van al die twee miljoenen en één Gelegd werd in cement, zeer fijn Door den heer Pieter Latenstein, Wethouder van Zaandam DE LODEN KOKER Bij de symbolische eerste steen legging op 31 juli 1902 werd door de toenmalige wethouder P. Latenstein een loden koker ingemetseld met daarin in ieder geval een gedicht. De tekst is opgesteld door de heer Jacobus Gerardus van Niftrik (1833-1910) die namens Zaanstad het oppertoezicht voerde op de bouw van de sluis. De locatie van de loden koker is niet geheel zeker. Uit historisch besef willen we deze koker natuurlijk graag vinden en wie weet wel opnieuw inmetselen in de vernieuwde sluis, aangevuld met een nieuwe boodschap. Ligt achter deze gedenksteen de loden koker? Informatieblad Vernieuwen Wilhelminasluis 5
DIGITALE NIEUWSBRIEF Over het vernieuwen van de Wilhelminasluis verschijnt een digitale nieuwsbrief. Wilt u deze per e-mail ontvangen zodat u regelmatig op de hoogte wordt gehouden? Meld u zich dan aan via www.wilhelminasluiszaandam.nl. AGENDA 2013/2014 De mijlpalen in de eerste bouwfase van de Wilhelminasluis zijn: 14 december 2013: Openbare informatiemarkt. januari 2014: eerste uitvoeringswerkzaamheden. 1e kwartaal 2014: starthandeling. 1e kwartaal 2014: onthullen kunstwerken scholen. 2e kwartaal 2014: Informatieblad nr. 4 over bouwfase 2. VOLG ONS NU OP FACEBOOK De werkzaamheden aan de Wilhelminasluis zijn sinds kort ook te volgen op Facebook. Wilt u op de hoogte blijven van de nieuwste ontwikkelingen, foto s en activiteiten, like onze pagina via www. facebook.com/wilhelminasluiszaandam. Heijmans verloot onder degenen die de pagina hebben gedeeld op hun eigen tijdlijn vóór 31 januari 2014, 10 plaatsen voor een exclusieve tour door de bouwplaats en naar de brugkelders van de Wilhelminasluis. Het projectbureau van provincie Noord-Holland is gevestigd op Zuiddijk 39 te Zaandam. bouwinformatie Online contactformulier: www.heijmans.nl/contact/ klacht-melden. 24 uur per dag: 073-543 5353 onder vermelding van de projectnaam Wilhelminasluis Zaandam. de heer R. (Robert) van den Dijssel, 06 5233 8940. wilhelminasluis_zaandam@heijmans.nl. Facebook/wilhelminasluiszaandam.nl. algemene projectinformatie www.wilhelminasluiszaandam.nl de heer J. (Jelle) Kootstra, 06 2185 3390 vaartindezaan@noord-holland.nl. www.twitter.com/wsluisnh Informatiecentrum Vaart in de Zaan, Zuiddijk 39, Zaandam, 075-202 7137. Openingstijden: din 13.00-17.00 uur, vri 09.30-12.00 uur. Robert van den Dijssel Omgevingsmanager Wilhelminasluis Heijmans Integrale projecten Jelle Kootstra Omgevingsmanager Wilhelminasluis Provincie Noord-Holland Colofon Informatieblad vernieuwen Wilhelminasluis is een uitgave van de provincie Noord-Holland i.s.m. Heijmans Integrale Projecten. Redactie: Directie Beheer en Uitvoering, sector Realisatie Infrastructuur Fotografie: Provincie Noord-Holland, Heijmans. Oplage: 3000 exemplaren. DTP en drukwerk: Provincie Noord-Holland, MediaProductie. Haarlem, december 2013 Aan deze informatie kunnen geen rechten worden ontleend. 6 Informatieblad Vernieuwen Wilhelminasluis