Eurocodes in Nederland eurocodes.nl Wees tijdig voorbereid Normalisatie: de wereld op één lijn
Inhoud Wat zijn Eurocodes? 4 Wat zijn nationale bijlagen? 4 Waarom zijn Eurocodes belangrijk? 5 Wat gaat er veranderen? 6 Overzicht Eurocodes en welke NEN normen ze vervangen 7 Wat betekenen de Eurocodes voor u? 9 De verschillende series 10 Eurocodes bestellen 11 NEN Connect: Uw Eurocodes online! 12 Cursus Eurocodes: Gevolgen van de invoering 13 Meer informatie 14 Bestelformulier 15 Eurocodes in Nederland 3
Eurocodes in Nederland Wat zijn Eurocodes? Eurocodes zijn Europese normen voor het toetsen van de constructieve veiligheid van alle mogelijke bouwconstructies: van gebouwen tot bruggen, van masten tot silo s, van schoorstenen tot keerwanden. De Eurocodenormenfamilie bestaat uit 58 delen. Sommige delen zijn van belang voor elke constructeur, andere delen zijn voor specialistische toepassing. De Eurocodes bieden ruimte om bepaalde factoren en coëfficiënten die het veiligheidsniveau regelen, per land in te vullen in een nationale bijlage. Uiterlijk 31 maart 2010 moeten alle Europese lidstaten hun nationale normen voor constructieberekeningen hebben ingetrokken, zodat daarna alleen de Eurocodes gebruikt kunnen worden. In Nederland komen de Eurocodes in plaats van de TGB-normenserie (NEN 6700 t/m NEN 6790). Wat zijn nationale bijlagen? Een Eurocode biedt aan alle Europese lidstaten op hoofdlijnen uniforme principes en bepalings methoden voor constructieve opgaven. Soms kan er een keuze worden gemaakt uit meerdere bepalingsmethoden, als die per land mogen verschillen. Elke Europese lidstaat heeft de mogelijkheid om een Eurocodedeel aan te vullen met eigen waarden en keuzen in de nationale bijlage. Deze Nationally Determined Parameters (NDP) zijn dus onmisbaar voor het toepassen van dat Eurocodedeel in dat land. De Europese Commissie streeft er wel naar om deze nu nog toegestane nationale afwijkingen in de toekomst verder terug te dringen. De voor Nederland geldende NDP worden gepubliceerd in de nationale bijlage bij elk Eurocodedeel, samen met toelichtingen en even tuele keuzen als die zijn toegestaan. Ook aanvullende normatieve of informatieve teksten die niet strijdig zijn met de Eurocode, zijn mogelijk. Bovendien geeft de nationale bijlage aan hoe deze Eurocode moet worden toegepast in het kader van het Bouwbesluit 2003, voor zowel nieuwbouw als bestaande bouw. Via www.nen.nl zijn de nationale bijlagen in zowel het Nederlands als het Engels verkrijgbaar. 4 Eurocodes in Nederland
De Eurocodes worden aangewezen in de Europese Aanbestedingsrichtlijn als basis voor de constructieve berekening van grote werken. Waarom zijn Eurocodes belangrijk? Er zijn drie belangrijke redenen waarom de Europese landen overstappen van de eigen nationale con structievoorschriften naar de Eurocodes: Het wegnemen van technische barrières tussen de Europese lidstaten. Eurocodes vormen de basis voor het uniform weergeven van sterkte-eigenschappen van bouwproducten met CE-markering. Het wegnemen van technische barrières in Europa De Eurocodes vormen een samenhangende en eigentijdse set met constructievoorschriften voor heel Europa. Dat biedt grote voordelen voor de constructeurs die Europa als werkterrein gebruiken. Projectteams kunnen gemakkelijker switchen van het ene naar het andere project, terwijl de investeringen in voorstudies en kennisopbouw per project kunnen verminderen. Er hoeven geen extra kosten meer gemaakt te worden voor aanschaf en onderhoud van zoveel verschillende nationale constructievoor schriften en voor scholing hierin. Ook buiten Europa is er grote belangstelling voor het toepassen van de Eurocodes. Landen als Singapore en Vietnam gebruiken ze al, terwijl in belangrijke opkomende economieën als China en India seminars over de Eurocodes plaatsvinden. Ook is er sprake van een groeiende samenwerking tussen de wereldwijde normalisatieorganisatie ISO en de Europese normalisatieorganisatie CEN op het gebied van de Eurocodes. De relatie met de Richtlijn bouwproducten De uniforme wijze van noteren van sterkteeigenschappen van bouwproducten sluit aan bij de wijze waarop met deze eigenschappen in de Eurocodes wordt gerekend. Bovendien worden de Eurocodes aangewezen voor het vaststellen van de constructieve betrouwbaarheid van prefab dragende delen. Eurocodes in Nederland 5
De Europese Aanbestedingsrichtlijn Europees aanbesteden is bijna onmogelijk als niet alle inschrijvers kunnen werken vanuit eenzelfde basis voor het construeren van grote werken. Daarom moeten constructieberekeningen van werken waarop de Aanbestedingsrichtlijn van toepassing is (aanneemsom > 5,278 miljoen euro), gebaseerd zijn op de Eurocodes zodra deze, met de nationale bijlagen, van kracht zijn. Wat gaat er veranderen? De grote winst van deze overgang is dat overal in Europa dezelfde methodiek gehanteerd gaat worden. Dat vergemakkelijkt het werk van constructeurs in heel Europa. Dat elk land nog wel zijn eigen nationale bijlagen mag hanteren, moet worden gezien als een tijdelijke concessie die na verloop van tijd zal verdwijnen. 6 Eurocodes in Nederland
Overzicht Eurocodes en welke NEN-normen ze vervangen Eurocodepakket voor gebouwen Vervangt Eurocode 0: Grondslagen NEN-EN 1990 Grondslagen van het constructief ontwerp NEN 6700 NEN 6702 Eurocode 1: Belastingen op constructies NEN-EN 1991-1-1 Dichtheden, eigen gewicht, opgelegde belastingen NEN 6702 NEN-EN 1991-1-2 Belastingen bij brand NEN 6069 NEN-EN 1991-1-3 Sneeuwbelastingen NEN 6702 NEN-EN 1991-1-4 Windbelasting NEN 6702 NEN-EN 1991-1-5 Thermische belasting NEN 6702 NEN-EN 1991-1-7 Buitengewone belastingen (botsing, explosie) NEN 6702 Eurocode 2: Betonconstructies NEN-EN 1992-1-1 Algemene regels en regels voor gebouwen NEN 6720 NEN-EN 1992-1-2 Ontwerp en berekening van betonconstructies bij brand NEN 6071 Eurocode 3: Staalconstructies NEN-EN 1993-1-1 Algemene regels en regels voor gebouwen NEN 6770 NEN 6771 NEN-EN 1993-1-2 Staalconstructies bij brand NEN 6072 NEN-EN 1993-1-8 Aanvullende regels voor verbindingen NEN 6772 NEN 2062 NEN-EN 1993-1-10 Aanvullende regels voor taaiheid en eigenschappen in dikterichting NEN 6774 Eurocode 4: Staal-betonconstructies NEN-EN 1994-1-1 Algemene regels en regels voor gebouwen * NEN-EN 1994-1-2 Staal-betonconstructies bij brand Eurocode 5: Houtconstructies NEN-EN 1995-1-1 Algemene regels en regels voor gebouwen NEN 6760 NEN-EN 1995-1-2 Houtconstructies bij brand NEN 6073 Eurocode 6: Constructies van metselwerk NEN-EN 1996-1-1 Algemene regels voor constructies van gewapend en ongewapend metselwerk NEN 6790 NEN-EN 1996-1-2 Ontwerp en berekening van metselwerkconstructies bij brand NPR 6791 Eurocode 7: Geotechnisch ontwerp NEN-EN 1997-1 Algemene regels NEN 6740 Eurocode 9: Aluminiumconstructies NEN-EN 1999-1-1 Algemene regels NEN 6710 NEN-EN 1999-1-2 Ontwerp en berekening van constructies bij brand * In Nederland wordt nu vaak gebruikgemaakt van NVN-ENV 1994-1-1 met NAD, omdat er voor staal-betonconstructies geen Nederlandse TGB-norm beschikbaar is. Eurocodes in Nederland 7
Eurocodepakket voor bruggen Vervangt Eurocode 0: Grondslagen NEN-EN 1990/A1 Bijlage A1 Toepassing voor bruggen NEN 6700 Eurocode 1: Belastingen op constructies NEN-EN 1991-2 Verkeersbelastingen op bruggen NEN 6706 NEN 6788 Eurocode 2: Betonconstructies NEN-EN 1992-2 Betonnen bruggen NEN 6723 Eurocode 3: Staalconstructies NEN-EN 1993-1-7 Sterkte en stabiliteit van haaks op het vlak belaste platen NEN 6771 NEN-EN 1993-1-9 Vermoeiing in staal NEN 6788 NEN-EN 1993-1-11 Stalen trekelementen NEN 6770 NEN-EN 1993-2 Stalen bruggen NEN 6788 Eurocode 4: Staal-betonconstructies NEN-EN 1994-2 Bruggen van staalbeton NVN-ENV 1994-2 + NAD Eurocode 5: Houtconstructies NEN-EN 1995-2 Houten bruggen NEN 6760 Eurocodepakket voor overige constructies en toevoegingen Eurocode 1: Belastingen op constructies NEN-EN 1991-3 Belastingen veroorzaakt door kranen en machines NEN-EN 1991-4 Silo s en opslagtanks Eurocode 2: Betonconstructies NEN-EN 1992-3 Constructies voor het keren en opslaan van stoffen Eurocode 3: Staalconstructies NEN-EN 1993-1-3 Aanvullende regels voor koudgevormde dunwandige profielen en platen NEN-EN 1993-1-4 Aanvullende regels voor roestvast staal NEN-EN 1993-1-5 Constructieve plaatvelden NEN-EN 1993-1-6 Schaalconstructies NEN-EN 1993-1-12 Aanvullende regels voor de uitbreiding van EN 1993 voor staalsoorten tm S 700 NEN-EN 1993-3-1 Torens en masten NEN-EN 1993-3-2 Schoorstenen NEN-EN 1993-4-1 Silo s NEN-EN 1993-4-2 Opslagtanks NEN-EN 1993-5 Palen en damwanden NEN-EN 1993-6 Kraanbanen Eurocode 6: Constructies van metselwerk NEN-EN 1996-2 Ontwerp, materiaalkeuze en uitvoering van constructies van metselwerk NEN-EN 1996-3 Vereenvoudigde berekeningsmethode voor constructies van ongewapend metselwerk Eurocode 7: Geotechnisch ontwerp NEN-EN 1997-2 Grondonderzoek en beproeving Eurocode 9: Aluminiumconstructies NEN-EN 1999-1-3 Vermoeiing NEN-EN 1999-1-4 Koudgevormde platen NEN-EN 1999-1-5 Schaalconstructies 8 Eurocodes in Nederland
eurocodes.nl het niveau van constructieve veiligheid heeft zoals dat is vereist in de Nederlandse bouwregelgeving (Bouwbesluit). Immers, door een proces van kalibratie en harmonisatie is ervoor gezorgd dat het stelsel van de Eurocodes aansluit op het door de Nederlandse bouwregelgeving vereiste veiligheidsniveau. Wat betekenen de Eurocodes voor u? Eurocodes in het Bouwbesluit 2003 Het ministerie van VROM heeft in juli 2008 op de website www.vrom.nl een werkversie van het Bouwbesluit gepubliceerd waarin wordt verwezen naar de Euro codes (voor gebouwen). Deze werk versie, waarop ook commentaar is gevraagd, zal worden geïntegreerd met het Gebruiksbesluit (zie www.vrom. nl/gebruiksbesluit) en wordt naar verwachting eind 2009 van kracht. Het is de bedoeling dat het Bouwbesluit dan ook de Eurocodedelen voor bruggen aanwijst. Het is dan nog wel mogelijk met de nationale constructienormen te werken, maar op Europees niveau hebben de normalisatie-instituten afge sproken dat zij de nationale constructienormen in maart 2010 intrekken en dus niet meer onderhouden. De werkversie is gepubliceerd met de bedoeling om de bouw nu al te laten werken met de aangewezen Eurocodes en met de beoogde vereenvoudigingen van het Bouwbesluit. Wat betreft de aanwijzing van de Eurocodes gaat het erom dat con structeurs en bouwtoezichten daarmee ervaring kunnen opdoen. Maar ook zonder een formele aanwijzing in het Bouw besluit is het mogelijk om de Eurocodes voor gebouwen toe te passen in het kader van een bouwvergunnings aanvraag. In het voorwoord van elk Eurocodedeel voor gebouwen is te lezen dat met het Eurocodestelsel, net zoals met het TGB-normenstelsel, kan worden aangetoond dat een bouwwerk Wees tijdig voorbereid De overgang naar de Eurocodes is verstrekkend en ingrijpend. De Eurocodes bieden meer flexibiliteit en ruimte aan de constructeur, die hiervan op een goede manier gebruik moet gaan maken. Het in Nederland gehanteerde veiligheidsniveau blijft in principe ongewijzigd dankzij de nationale bijlagen. Inhoudelijk zijn de wijzigingen niet altijd ingrijpend, omdat de huidige constructievoorschriften uit de TGB-normenserie voor een groot deel al zijn aangepast aan de constructieve principes van de Eurocodes. Toch is het van groot belang dat de Nederlandse ontwerpers, bouwers en civieltechnici op korte termijn de weg weten te vinden in dit nieuwe stelsel: 31 maart 2010 is dichterbij dan u denkt! Uiterlijk 31 maart 2010 moeten alle Europese lidstaten hun nationale normen voor constructieberekeningen hebben ingetrokken, zodat daarna alleen de Eurocodes gebruikt kunnen worden. In Nederland komen de Eurocodes in plaats van de TGB-normenserie (NEN 6700 t/m NEN 6790). Eurocodes in Nederland 9
De verschillende series Eurocodepakket voor gebouwen Hieronder vindt u een overzicht van de verschillende series voor het Eurocodepakket gebouwen. Bij een complete serie ontvangt u 15% korting. Totaalserie Complete serie: 1.933,00* NEN-EN 1990:2002+NB:2007 nl Grondslagen van constructief ontwerp 123,30 NEN-EN 1991-1-1:2002+NB:2007 nl Dichtheden, eigen gewicht, opgelegde belastingen 81,90 NEN-EN 1991-1-2:2002+NB:2007 nl Belastingen bij brand 109,30 NEN-EN-1991-1-3:2003+NB:2007 nl Sneeuwbelastingen 95,80 NEN-EN-1991-1-4:2005+NB:2007 nl Windbelastingen 152,00 NEN-EN-1991-1-5:2003+NB:2007 nl Thermische belasting 66,80 NEN-EN 1991-1-7:2006+NB:2007 nl Buitengewone belastingen (botsing, explosie) 95,80 NEN-EN 1992-1-1:2005+NB:2007 nl Algemene regels en regels voor gebouwen 178,40 NEN-EN 1992-1-2:2005+NB:2007 nl Betonconstructies bij brand 123,30 NEN-EN 1993-1-1:2006+NB:2007 nl Algemene regels en regels voor gebouwen 137,10 NEN-EN 1993-1-2:2005+NB:2007 nl Staalconstructies bij brand 123,30 NEN-EN 1993-1-8:2006+NB:2007 nl Aanvullende regels voor verbindingen 152,00 NEN-EN 1993-1-10:2006+NB:2007 nl Aanvullende regels voor taaiheid en eigenschappen in dikterichting 54,20 NEN-EN 1994-1-1:2005+NB:2007 nl Algemene regels en regels voor gebouwen 152,00 NEN-EN 1994-1-2:2005+NB:2007 nl Staal-betonconstructies bij brand 123,30 NEN-EN 1995-1-1:2005+NB:2007 nl Algemene regels en regels voor gebouwen 137,10 NEN-EN 1995-1-2:2005+NB:2007 nl Houtconstructies bij brand 109,30 NEN-EN 1996-1-1:2006+NB:2007 nl Algemene regels voor gewapend en ongewapend metselwerk 137,10 NEN-EN 1996-1-2:2005+NB:2007 nl Metselwerkconstructies bij brand 123,30 NEN-EN 1997-1 nl Algemene regels Nog niet leverbaar NEN 1999-1-1 nl Algemene regels Nog niet leverbaar NEN 1999-1-2 nl Ontwerp en berekening van constructies bij brand Nog niet leverbaar *(excl. NEN-EN 1997 en NEN-EN 1999) 10 Eurocodes in Nederland
Basisserie Complete serie: 616,00 NEN-EN 1990:2002+NB:2007 nl Grondslagen van constructief ontwerp 123,30 NEN-EN 1991-1-1:2002+NB:2007 nl Dichtheden, eigen gewicht, opgelegde belastingen 81,90 NEN-EN 1991-1-2:2002+NB:2007 nl Belastingen bij brand 109,30 NEN-EN-1991-1-3:2003+NB:2007 nl Sneeuwbelastingen 95,80 NEN-EN-1991-1-4:2005+NB:2007 nl Windbelastingen 152,00 NEN-EN-1991-1-5:2003+NB:2007 nl Thermische belasting 66,80 NEN-EN 1991-1-7:2006+NB:2007 nl Buitengewone belastingen (botsing, explosie) 95,80 Beton + metselwerkserie Complete serie: 711,00 NEN-EN 1992-1-1:2005+NB:2007 nl Algemene regels en regels voor gebouwen 178,40 NEN-EN 1992-1-2:2005+NB:2007 nl Betonconstructies bij brand 123,30 NEN-EN 1994-1-1:2005+NB:2007 nl Algemene regels en regels voor gebouwen 152,00 NEN-EN 1994-1-2:2005+NB:2007 nl Staal-betonconstructies bij brand 123,30 NEN-EN 1996-1-1:2006+NB:2007 nl Algemene regels voor gewapend en ongewapend metselwerk 137,10 NEN-EN 1996-1-2:2005+NB:2007 nl Metselwerkconstructies bij brand 123,30 Staalserie Complete serie: 396,00 NEN-EN 1993-1-1:2006+NB:2007 nl Algemene regels en regels voor gebouwen 137,10 NEN-EN 1993-1-2:2005+NB:2007 nl Staalconstructies bij brand 123,30 NEN-EN 1993-1-8:2006+NB:2007 nl Aanvullende regels voor verbindingen 152,00 NEN-EN 1993-1-10:2006+NB:2007 nl Aanvullende regels voor taaiheid en eigenschappen in dikterichting 54,20 Houtserie Complete serie: 209,00 NEN-EN 1995-1-1:2005+NB:2007 nl Algemene regels en regels voor gebouwen 137,10 NEN-EN 1995-1-2:2005+NB:2007 nl Houtconstructies bij brand 109,30 Het Eurocodepakket voor bruggen en overige constructies is nog niet beschikbaar. Eurocodes bestellen www.nen.nl Op de website van NEN kunt u gemakkelijk bestellen. www.eurocodes.nl Op deze website kunt u alle Eurocodes gemakkelijk vinden en bestellen. Bijgevoegd bestelformulier Achter in deze brochure is een bestelformulier opgenomen waarmee u Eurocodes kunt bestellen. Eurocodes in Nederland 11
NEN Connect: Uw Eurocodes online! NEN Connect is een product waarmee u altijd en overal online toegang heeft tot uw eigen, actuele normencollectie. Daarnaast kunt u met NEN Connect zoeken binnen de samenvattingen van alle normen die NEN uitgeeft. Uw normencollectie op elke locatie met internetverbinding toegankelijk Altijd de meest actuele normen Totale jaarkosten vooraf bekend Handig bij kwaliteitsaudits NEN verzorgt volledig het beheer van uw online normencollectie, dat bespaart u veel tijd en geld. Bovendien beschikt u altijd over de meest actuele normen en kunt u zelfs vervallen normen inzien. Met NEN Connect kunt u 24 uur per dag en 7 dagen in de week, op elke locatie met een internetverbinding, uw normencollectie raadplegen. Meer informatie Wilt u meer informatie over NEN Connect? Kijk dan op www.nenconnect.nl. Daar vindt u een uitgebreide productbeschrijving en een demo. Ook kunt u contact opnemen met de afdeling Normbeheer, telefoon nummer (015) 2 690 380, of e-mail normbeheer@nen.nl. Voordelen van NEN Connect: Beheer van uw normencollectie ligt volledig bij NEN Uw normencollectie 24 uur per dag en 7 dagen in de week beschikbaar 12 Eurocodes in Nederland
Cursus Eurocodes: Gevolgen van de invoering Binnen afzienbare tijd zullen de Eurocodes in de plaats komen van de huidige berekeningsmethoden voor bouwconstructies: de Technische Grondslagen voor Bouwconstructies (TGB-normen). De Eurocodes vormen een samenhangende en eigentijdse set van Europese normen met con structievoorschriften voor alle mogelijke bouwconstructies. Dat biedt grote voordelen voor de bedrijven die Europa als werkterrein gebruiken. Zelfs buiten Europa past men ze steeds vaker toe. Op grote projecten die Europees moeten worden aanbesteed (bedrag > 5.278.000) moeten de aanbestedende diensten het gebruik van Eurocodes nu al toestaan. In 2010 wordt het verplicht om Eurocodes te gebruiken. Het is van groot belang dat bouwers en civieltechnische op korte termijn hun weg weten te vinden in dit nieuwe stelsel. Tijdens deze voorlichtingsmiddag leert u wat de invoering van de Eurocodes betekent voor uw organisatie. Ook krijgt u antwoordt op uw (mogelijke) vragen. Voor wie? De voorlichtingsmiddag is bedoeld voor het hoger kader en beslissers van orga nisaties: managers van advies- en ingenieurs bureaus, architecten, constructeurs, managers binnen gemeenten en bouwbedrijven. U leert: de hoofdlijnen van de Europese richtlijnen; de eisen aan bouwwerken; de basisdocumenten: wat houden de Eurocodes in; de bevoegdheden en handhaving ervan; wie er betrokken zijn; contractuele aspecten en de doorwerking in Nederland. Aanmelden Kijk voor data, prijzen en voor meer informatie op: http://cursuseurocodes.nen.nl. Eurocodes in Nederland 13
Meer informatie eurocodes.nl www.eurocodes.nl Op deze site kunt u alle informatie vinden over de Eurocodes. Bouwmail In Bouwmail staan korte berichten over normen, normalisatie en regelgeving in de bouw. Deze gratis e-mailnieuwsbrief is bestemd voor NEN-normgebruikers in de woning- en utiliteitsbouw. Meld u aan op http://nieuwsbrieven.nen.nl. 14 Eurocodes in Nederland
Normalisatie: de wereld op één lijn Bestelformulier Stuur dit formulier ingevuld retour aan: NEN-Uitgeverij, t.a.v. afdeling Marketing, Antwoordnummer 10214, 2600 WB Delft (een postzegel is niet nodig). U kunt ook faxen naar (015) 2 690 186. Ja, ik wil graag Eurocodes bestellen S.v.p. in blokletters invullen. Bedrijf / Instelling: T.a.v. Functie: Norm / Serie Aantal Stukprijs E-mailadres voor gratis Bouwmail: Klantnummer: dhr. / mw: Postbus / Adres: Postcode & Plaats: Telefoon: Fax: Factuuradres (indien dit afwijkt van bovenstaand adres) : Datum: Handtekening: Prijzen geldig tot 31 december 2009. Alle prijzen zijn excl. btw, verzend- en handelingskosten en onder voorbehoud. Wijzigingen en typefouten in teksten en prijsinformatie voorbehouden. Meer informatie over abonnementen: NEN-Klantenservice: telefoon (015) 2 690 391, op werkdagen tussen 8.30 en 12.30 uur. Bij bestellen gelden de algemene leveringsvoorwaarden van NEN. Kijk op http://leveringsvoorwaarden.nen.nl.
Over NEN Is die steiger stevig genoeg? Meet ik de werkplekatmosfeer op de juiste manier? Past mijn module wel op die machine? Ongemerkt maken normen deel uit van ons dagelijks leven. Goede afspraken over producten en werkwijzen zijn belangrijk. Is veiligheid in het geding, dan zijn ze zelfs van levensbelang. Denk maar aan de veiligheid van speel toestellen, het opstellen van ontruimingsplannen en terrorismebestrijding. Producenten, handelaren, inspecteurs, consumentenorganisaties en andere belanghebbenden maken dan ook onderling afspraken. Het Nederlands Normalisatieinstituut, NEN, helpt hen hierbij als onafhankelijk en betrouwbare partner. Daarnaast publiceert NEN de gemaakte afspraken in normen. Om het gebruik van deze normen te stimuleren geven we ook cursussen en advies. Met het opstellen van normen dragen we bij aan de concurrentiekracht van het bedrijfsleven, in zowel nationaal, Europees als wereldwijd verband. In maatschappelijke zin dragen we bij aan veiligheid, gezondheid, milieu en innovatie. We besteden aandacht aan gevestigde bedrijfstakken, maar spelen ook in op nieuwe markten en technologieën. Zo dragen normen bij aan de veiligheid thuis en op het werk, en aan een gezonde en duurzame samenleving. Contact en informatie Nederlands Normalisatie-instituut Bezoekadres: Vlinderweg 6 2623 AX Delft Postadres: Postbus 5059 2600 GB Delft Telefoon: (015) 2 690 390 Fax: (015) 2 690 186 Website: www.nen.nl