Dorpsspiegels Opsterland 2013-2014 Dorpsanalyse 1 Beetsterzwaag, maart 2014 Joke van der Veen Hanna Jansons
Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Aantal inwoners en respondenten 5 Aantal inwoners 5 De respons 5 Hoofdstuk 2 De Opsterlanders nader bezien 6 Oorspronkelijke bewoners en nieuwkomers 6 Leeftijdsverdeling 6 Samenstelling huishouden 7 Forensen 7 Inkomen 7 Hoofdstuk 3 Gezondheid 9 Beoordeling gezondheidssituatie 9 Sociale contacten en sociale isolatie 9 Lichamelijke beperkingen 9 2 Hoofdstuk 4 De dorpen getypeerd 10 Typering dorp 10 Eigen voorzieningen binnen het dorp 10 Verenigingsleven 11 Sociale cohesie 11 Beoordeling leefomgeving 13 Hoofdstuk 5 Veiligheid 14 Gevoelens van onveiligheid 14 Verkeers(on)veiligheid 14 Hoofdstuk 6 Voorzieningen 15 Dorpshuis en multifunctioneel centrum 15 Speel- en vermaakmogelijkheden 15 Kinderopvang 16 Peuterspeelzalen 16 Basisonderwijs 16 Medische voorzieningen 16 Voorzieningen voor ouderen en gehandicapten 17 Dorpssteunpunt 18 Informatiepunt Wmo 18 Muziekonderwijs en bibliotheek 19 Sportvoorzieningen 19 Culturele voorzieningen 19 Dagelijkse boodschappen 20 Recreatie en toerisme 20 Openbaar Vervoer 20 Missen van een voorziening 21
Hoofdstuk 7 De fysieke omgeving 22 Straatverlichting 22 Groenvoorzieningen 22 Wegen, fietspaden en wandelpaden/trottoirs 22 Parkeren 23 Gladheidsbestrijding 23 Hoofdstuk 8 Relatie met de gemeente 24 Gemeentelijke dienstverlening 24 Brandweer en ambulance 24 Politie 25 Hoofdstuk 9 Wonen in Opsterland 26 Binnen of buiten de bebouwde kom 26 Soort woning 26 Huur- of koopwoning 26 Beoordeling woning 27 Verhuisplannen 27 Verhuisbestemming 27 Verhuizen naar koop- of huurwoning 28 Hoofdstuk 10 De dorpen in de toekomst 29 Voor- of achteruitgang dorp? 29 Verwachte toekomstige ontwikkeling 29 Toerisme 30 Groei van het dorp 30 3
4
Hoofdstuk 1 Aantal inwoners en respondenten Aantal inwoners Tabel 1.1: aantal inwoners per dorp in de gemeente Opsterland (1 jan. 2013) Dorp Inwonersaantal 2013 Inwonersaantal 2009 Inwonersaantal 2005 Verschil 2009-2013 1925 1925 2044 +/- 0% Totaal 29.896 29.780 29.471 + 0,39% In vergelijking met 2009 is het inwoneraantal in precies gelijk gebleven. In 2009 was er nog een lichte daling te zien ten opzichte van 2005 qua inwonertal. Het inwoneraantal in heel Opsterland is licht gestegen met 0,39 procent. De respons Tabel 1.2: Aantal inwoners, steekproefgrootte en respons in aantallen en in procenten Dorpen Aantal inwoners op 1 jan. 2013 Steekproefgrootte Respons in aantallen Respons in procenten 2013 2009 2005 1.926 70 47 67% 79% 62% Opsterland 29.896 2.970 1657 56% 68 % 70 % In is gekozen voor een kleinere steekproef. Dit heeft invloed op de betrouwbaarheid van de resultaten in dit rapport. Opvallendheden in de basisanalyse die niet in lijn liggen met de verwachting en het beeld dat in het dorp heerst, zijn dan ook besproken met Plaatselijk Belang. Het persoonlijk rondbrengen en weer ophalen van de enquêtes door Plaatselijk Belang heeft geresulteerd in een respons van 67 procent. Dit responspercentage is in, net als in veel andere Opsterlandse dorpen, iets gedaald ten opzichte van 2009. 5
Hoofdstuk 2 De Opsterlanders nader bezien Oorspronkelijke bewoners en nieuwkomers Tabel 2.1: oorsprong van de respondenten, in % (zie vragenlijst: vraag 2) Dorpsnaam Oorspronkelijke bewoners Nieuwkomers Opsterland 2013 Opsterland 2009 Provincie Fryslân 2013 Elders in Nederland 2013 Buiten Nederland 2013 38 24 34 27 0 Opsterland 32 30 43 22 2 Ten opzichte van 2009 hebben in relatieve zin meer oorspronkelijke bewoners meegewerkt aan het onderzoek. Daarnaast zijn de respondenten vrij evenredig verdeeld over de categorieën; Opsterland, Provincie Fryslân en elders in Nederland met respectievelijk 38, 34 en 27 procent. Leeftijdsverdeling Tabel 2.2: verdeling leeftijd van de Opsterlanders, in % (bron: gemeente Opsterland, 1 januari 2013) Dorpsnaam 0-4 jaar 5-9 jaar 10-14 15-19 jaar 20-64 jaar 65-69 jaar 70-74 jaar 75+ 6 4,6 6,4 8,0 7,0 56,8 7,0 4,2 6,0 Opsterland 5,2 6,2 7,2 6,3 57,1 6,2 4,1 7,8 De verdeling naar leeftijd van de inwoners van is vergelijkbaar met het Opsterlands gemiddelde. Tabel 2.3: verdeling leeftijd van de respondenten in % (zie vragenlijst: vraag 4) Dorpnaam 16-24 jaar 25-34 jaar 35-44 jaar 45-54 jaar 55-64 jaar 65-75 jaar 75 + 4 9 23 23 17 17 6 Opsterland 7,9 9,7 15,4 23,5 21,8 16,1 3,4 De leeftijdscategorieën 35 tot en met 44 jaar en 45 tot en met 54 jaar zijn in dit onderzoek het sterkst vertegenwoordigd, beide met 23 procent. De leeftijdscategorie 16 tot en met 24 jaar is het minst vertegenwoordigd met slechts vier procent. Ter vergelijking: in heel Opsterland wordt de jongste leeftijdscategorie vertegenwoordigd door acht procent van de respondenten.
Samenstelling huishouden Tabel 2.4: samenstelling van de huishoudens van de respondenten, in % (zie vragenlijst: vraag 9) Dorpnaam Alleen Alleen met kinderen Met partner Met partner en kinderen Bij ouder(s) 6 9 36 45 4 Opsterland 9 2 40 39 9 In bestaat 45 procent van de huishoudens van de respondenten uit een gezin met partner en kind(eren). Daarnaast bestaat ruim een derde van de huishoudens van de respondenten (36%) uit (echt)paren. In vergelijking met het Opsterlands gemiddelde hebben in in relatieve zin meer respondenten meegewerkt waarvan het huishouden is samengesteld uit een gezin met partner en kind(eren). Daarnaast hebben in ook relatief meer respondenten meegewerkt aan het onderzoek waarvan het huishouden bestaat uit een gezin zonder partner, met kinderen. Forensen Tabel 2.5: locatie van het werk van de werkende respondenten, in % (zie vragenlijst: vraag 6B) Dorpnaam Werkt in eigen dorp Werkt elders in Opsterland Werkt buiten Opsterland 2013 2009 2013 2009 2013 2009 21 22 7 10 72 69 Opsterland 17 19 16 15 68 66 7 Relatief veel respondenten in werken in het eigen dorp. Dit komt mogelijk door het grote aantal Zzp ers in het dorp. Inkomen Tabel 2.6: totale maandelijks inkomen van het huishouden van de respondenten, in % (zie vragenlijst: vraag 68) Dorpnaam Hoog inkomen Gemiddeld inkomen Laag inkomen 2013 2009 2013 2009 2013 2009 13 12 82 69 4 19 Opsterland 12 12 75 75 13 13 In vergelijking met 2009 waarderen veel minder respondenten in het totale maandelijkse inkomen van het huishouden als laag. In 2009 was dit 19 procent van de respondenten, in 2013 is dit slechts vier procent van de respondenten. Het aantal respondenten (relatief gezien) dat het inkomen als hoog beoordeeld is vrijwel gelijk gebleven ten opzichte van 2009. Het percentage respondenten dat het inkomen beoordeeld als gemiddeld is sterk gestegen van 69 procent naar 82 procent.
8
Hoofdstuk 3 Gezondheid Beoordeling gezondheidssituatie Tabel 3.1: beoordeling van de eigen gezondheid, in een rapportcijfer (zie vragenlijst: vraag 61) Dorpnaam Gemiddeld rapportcijfer Percentage respondenten met onvoldoende (lager dan een 6) 2013 2009 2013 2009 7,6 7,7 0 4 Opsterland 7,8 7,9 3 3,9 In Opsterland wordt de eigen gezondheid hoog beoordeeld met gemiddeld een 7,8, in ligt dit cijfer iets lager met een 7,6. In heeft geen van de respondenten de eigen gezondheid met een onvoldoende beoordeeld. Sociale contacten en sociale isolatie Tabel 3.2: beoordeling van de sociale contacten van de respondent, in % (zie vragenlijst: vraag 56-60) Dorpnaam Ik heb voldoende contact met vrienden en kennissen Ik wil met meer mensen contact hebben Er zijn mensen met wie ik goed kan praten en vertrouwen Ik voel me wel eens alleen Nee Ja Nooit Soms Vaak Soms 7 16 0 30 2 24 Opsterland 3,7 (2009: 3,9%) 17,3 (2009: 19,4%) 1,6 (2009: 1,9%) 39,1 (2009: 42,9%) 1,6 (2009: 1,6%) 21,8 (2009: 24,8%) 9 In voelen relatief iets meer respondenten zich vaak of soms alleen, in vergelijking met het Opsterlands gemiddelde. Het percentage respondenten dat aangeeft voldoende contact met vrienden en kennissen te hebben is hoger dan in de rest van Opsterland (7%). Twee procent van de respondenten geeft aan zich vaak alleen te voelen. Lichamelijke beperkingen Tabel 3.3: lichamelijke beperkingen onder de respondenten, in % (zie vragenlijst: vraag 60) Dorpnaam Lichamelijke beperkingen 2013 2009 13 17 Opsterland 11 17,2 In heeft 13 procent van de respondenten aangegeven een lichamelijke beperking te hebben waardoor hij of zijn beperkt wordt in het dagelijks leven. Dit percentage ligt iets boven het Opsterlands gemiddelde.
Hoofdstuk 4 De dorpen getypeerd Typering per dorp Tabel 4.1: door de respondenten ondersteunde typeringen van het dorp, in % (zie vragenlijst: vraag 8) Dorpsnaam Fijn om te Wonen Vooruit- Strevend Een hecht dorp Zeer levendig Uitstraling en centrumfunctie 87 9 21 19 15 Opsterland 76 12 29 19 12 Dorpsnaam Er is niets te beleven Forensendorp / een slaapdorp Dorp van tegenstellingen Beter niet wonen Behoudend dorp 4 9 11 0 6 Opsterland 8 8 12 1 12 Er is aan de respondenten gevraagd om aan te geven hoe ze tegen hun eigen dorp aankijken. Het was mogelijk om één of meer typeringen te kiezen. In is men, net als in de rest van Opsterland, van mening dat een dorp is waar het fijn is om te wonen. Geen van de respondenten heeft aangegeven dat een dorp is waar men beter niet kan wonen. 10 Eigen voorzieningen binnen de dorpen Tabel 4.2: (zeer) tevreden over eigen voorzieningen in het dorp, in % (zie vragenlijst: vraag 39) Dorpsnaam Dorpskrant Dorpswebsite Contact met Plaatselijk Belang 2013 2009 2013 2009 2013 2009 100 98 100 97 88 90 Opsterland 97 93 93 84 94 94 In is men vooral tevreden over de dorpskrant en de dorpswebsite. Het percentage respondenten dat tevreden is over het contact met Plaatselijk Belang ligt iets onder het Opsterlands gemiddelde.
Verenigingsleven Tabel 4.3: deelname aan een vereniging, in % (zie vragenlijst: vraag 46) Dorpsnaam Politieke partij Kerk Plaatselijk Belang Sociaal Cultureel Werk Vrouwenvereniging Sportvereniging 7 31 53 14 17 31 Opsterland 9 33 48 6 8 34 2009 9,2 33,3 46,8 8,2 6,7 37,0 Dorpsnaam Muziekvereniging/ -muziekcorps Toneelvereniging Jongerenvereniging/ jeugdsoos Ouderenvereniging / Ouderensoos Buurtvereniging Anders 24 5 0 2 50 50 Opsterland 14 10 3 6 56 51 2009 11,8 10,4 3,5 8,6 59,7 59,1 De participatie in het verenigingsleven ligt in Opsterland het hoogst bij de buurtvereniging (56%) en Plaatselijk Belang (48%). In ligt het percentage respondenten dat participeert binnen Plaatselijk Belang zelfs nog iets hoger met 53 procent. In participeert daarnaast een opvallend hoog percentage respondenten (24%) binnen de toneelvereniging. 11 Sociale cohesie Tabel 4.4: beoordeling sociale cohesie in het dorp in schaalgemiddelden (zie vragenlijst: vraag 50-55) Dorpsnaam Gemiddelde score in 2013 Gemiddelde score in 2009 2,10 2,02 Opsterland 2,08 2,05 Er zijn zes stellingen aan de respondenten voorgelegd, die gezamenlijk een typering geven van de sociale cohesie in het dorp. Omdat de vragen onderling sterk samenhangen, is ervoor gekozen om deze vragen samen te nemen tot de schaal sociale cohesie. Let op: hoe lager de score, hoe hoger de sociale cohesie. In is de score gestegen ten opzichte van 2009, dit duidt op een lagere beoordeling van de sociale cohesie.
Hieronder staan de resultaten voor iedere stelling afzonderlijk gepresenteerd. Hierbij wordt weer gewoon met percentages gewerkt, waarbij een hoger percentage duidt op meer sociale cohesie: Tabel 4.5: (helemaal) eens met de stelling De mensen in het dorp blijven hier graag wonen, in % (zie vragenlijst: vraag 49) Dorpsnaam 2013 2009 94 98 Opsterland 95,0 93,8 Het percentage respondenten dat het eens is met de stelling De mensen in het dorp blijven hier graag wonen is met vier procent gedaald ten opzichte van 2009. Het percentage in wijkt nauwelijks af van het Opsterlands gemiddelde. Tabel 4.6: (helemaal) eens met de stelling Ik ben gehecht aan mijn dorp, in % (vragenlijst: vraag 52) Dorpsnaam 2013 2009 12 73 79 Opsterland 71,6 74,3 In vergelijking met 2009 zijn relatief minder respondenten in gehecht aan het dorp. deze trend is in heel Opsterland te zien. Tabel 4.7: (helemaal) eens met de stelling Ik woon in een dorp waar veel saamhorigheid is, in % (zie vragenlijst: vraag 50) Dorpsnaam (helemaal) eens met de stelling in 2013 (helemaal) eens met de stelling in 2009 (helemaal) eens met de stelling in 2005 61 72 72 Opsterland 77 72 69 In is 61 procent van de respondenten van mening dat een dorp is waar veel saamhorigheid is. Dit percentage is ten opzichte van 2009 gedaald met elf procent.
Tabel 4.8: (helemaal) eens met de stelling Ik voel me thuis bij de mensen die in mijn dorp wonen, in % (zie vragenlijst: vraag 51) Dorpsnaam (helemaal) eens met de stelling in 2013 (helemaal) eens met de stelling in 2009 (helemaal) eens met de stelling in 2005 75 90 88 Opsterland 86 86 85 Drie kwart van de respondenten in voelt zich thuis bij de mensen die in het dorp wonen. Ten opzichte van 2009 is dit percentage gedaald met vijftien procent. Daarnaast ligt dit percentage ruim onder het Opsterlands gemiddelde (86%). Tabel 4.9: (helemaal) eens met de stelling Als ik iemand nodig heb, dan is er in het dorp iemand die ik daarvoor kan vragen, in % (zie vragenlijst: vraag 53) Dorpsnaam 2013 2009 80 87 Opsterland 86,7 87,4 Vier vijfde van de respondenten in is het eens met de stelling Als ik iemand nodig heb, dan is er in het dorp iemand die ik daarvoor kan vragen. Dit percentage is ten opzichte van 2009 met zeven procent gedaald. 13 Tabel 4.10: (helemaal) eens met de stelling Ik voel me verantwoordelijk voor mijn dorp, in % (zie vragenlijst: vraag 54) Dorpsnaam 2013 2009 83 75 Opsterland 69,1 70,4 Ruim vier vijfde van de respondenten in (83%) is het eens met de stelling Ik voel me verantwoordelijk voor mijn dorp, dit percentage ligt ruim boven het Opsterlands gemiddelde van 69,1 procent. Beoordeling leefomgeving Tabel 4.11: beoordeling voor de leefomgeving, in een rapportcijfer (zie vragenlijst: vraag 45) Dorpsnaam Gemiddelde score in 2013 Gemiddelde score in 2009 7,7 8,0 Opsterland 7,6 7,7 De leefomgeving wordt door de respondenten in over het algemeen positief beoordeeld met een gemiddeld cijfer van een 7,7. In 2009 werd de leefomgeving door de respondenten in beoordeeld met een gemiddeld cijfer van een 8,0.
Hoofdstuk 5 Veiligheid Gevoelens van onveiligheid Tabel 5.1: (helemaal) eens met de stelling Ik voel me wel eens onveilig in mijn dorp, in % (zie vragenlijst: vraag 55) Dorpsnaam (Helemaal) mee eens Niet mee eens / niet mee oneens (helemaal) mee oneens 2013 2009 2013 2009 2013 2009 15 16 28 28 57 56 Opsterland 19 22,5 30 28,4 50 49,0 Vergeleken met het Opsterlands gemiddelde voelt men zich in iets veiliger. Ten opzichte van 2009 vertonen de cijfers van betreffende veiligheid geen noemenswaardige veranderingen. Als reden voor onveiligheidsgevoelens werd, net als in 2009, vooral de verkeerssituatie genoemd. Verkeers(on)veiligheid Tabel 5.2: (zeer) tevreden over de verkeersveiligheid in het dorp, in % (zie vragenlijst: vraag 18) Dorpsnaam Automobilisten Fietsers Voetgangers 2013 2009 2013 2009 2013 2009 14 89 83 80 76 83 84 Opsterland 82,6 78,8 70,9 66,9 78,8 77,0 Het merendeel van de respondenten in is tevreden over de verkeersveiligheid. De tevredenheid over de verkeersveiligheid in ligt net als in 2009, ruim boven het Opsterlands gemiddelde.
Hoofdstuk 6 Voorzieningen Dorpshuis en multifunctioneel centrum Tabel 6.1: (zeer) tevreden over dorpshuis en (helemaal) eens met de stelling Een dorpshuis of multifunctioneel centrum is onmisbaar voor mijn dorp (zie vragenlijst: vragen 39 en 48) Dorpsnaam (zeer) tevreden over dorpshuis Dorpshuis/MFC onmisbaar 2013 2009 2013 2009 67 77 89 91 Opsterland 91 88,2 92 92,5 In is 67 procent van de respondenten (zeer) tevreden over het dorpshuis, daarnaast is 89 procent van de respondenten van mening dat een dorpshuis/mfc onmisbaar is in. Beide percentages zijn gedaald ten opzichte van 2009. Opvallend is de relatief lage tevredenheid over het dorpshuis in ten opzichte van het Opsterlands gemiddelde. Dit heeft volgens Plaatselijk Belang mogelijk te maken met het feit dat het dorpshuis momenteel niet toereikend is. In vergelijking met omliggende dorpen is het dorpshuis klein en daarnaast is er geen toneel/podium aanwezig. De verenigingen in zijn tevens versnipperd. Speel- en vermaakmogelijkheden Tabel 6.2: (zeer) tevreden over de speel- en vermaakmogelijkheden in het dorp, in % (zie vragenlijst: vraag 24) Dorpsnaam Peuters Kinderen Jongeren 15 61 73 34 Opsterland 84 (73,9% in 2009) 85 (75,4% in 2009) 47 (38,1% in 2009) In bovenstaande tabel valt op dat vooral de tevredenheid over de speel- en vermaakmogelijkheden voor peuters ruim onder het Opsterlands gemiddelde ligt. Kanttekening die hierbij gemaakt moet worden is dat het aantal respondenten dat deze vraag beantwoord heeft, zeer gering is. Bovenstaande cijfers geven daarom slechts een indicatie. Tabel 6.3: oorzaken ontevredenheid over speel- en vermaakmogelijkheden (zie vragenlijst: vraag 24B) Dorpsnaam Kwaliteit Bereikbaarheid Breedte aanbod Aansluiting behoefte Veiligheid 0 6 36 22 0 Opsterland 2,6% 3,7% 29,2% 13,7% 5,0% De respondenten die (zeer) ontevreden zijn over de speel- en vermaakmogelijkheden, zijn vooral ontevreden over de breedte van het aanbod en de aansluiting bij de behoefte. Ook in de andere Opsterlandse dorpen zijn respondenten die aangeven ontevreden te zijn over de speel- en vermaakmogelijkheden, vooral ontevreden zijn over de breedte van het aanbod en de aansluiting bij de behoefte.
Kinderopvang In dit rapport is geen tabel opgenomen met betrekking tot de tevredenheid over de kinderopvang in de gemeente. Het aantal respondenten dat deze vraag heeft beantwoord is dermate gering dat geen waarde gehecht mag worden aan de uitkomsten. Peuterspeelzalen Ook over de peuterspeelzalen hebben relatief weinig respondenten hun mening gegeven. Onderstaande tabel geeft daarom slechts een indicatie. Tabel 6.4: (zeer) tevreden over de peuterspeelzalen in de gemeente, in % (zie vragenlijst: vraag 22B) Dorpsnaam Kwaliteit Bereikbaarheid Betaalbaarheid 100 100 67 Opsterland 95,7 95,7 68,5 16 Over de kwaliteit en de bereikbaarheid van de peuterspeelzalen is men in (zeer) tevreden. Over de betaalbaarheid is men minder tevreden, 67 procent heeft aangegeven hier (zeer) tevreden over te zijn. Ook in de andere Opsterlandse dorpen is men over de betaalbaarheid van de peuterspeelzalen minder tevreden dan over de kwaliteit en bereikbaarheid. Basisonderwijs Tabel 6.5: (zeer) tevreden over het basisonderwijs in de gemeente, in % (zie vragenlijst: vraag 23B) Dorpsnaam Kwaliteit Bereikbaarheid 2013 2009 2013 2009 92 79 91 97 Opsterland 93,4 85,3 98,4 97,4 In vergelijking met 2009 is de tevredenheid over de kwaliteit van het onderwijs sterk gestegen van 79 naar 92 procent. Over de bereikbaarheid van het basisonderwijs is ruim negen tiende van de respondenten in (zeer) tevreden. Medische voorzieningen Tabel 6.6: (zeer) tevreden over de medische voorzieningen in de gemeente, in % (zie vragenlijst: vraag 34) Dorpsnaam Kwaliteit Bereikbaarheid 2013 2009 2013 2009 91 94 96 97 Opsterland 89,6 93,9 90,7 95,3 Over de kwaliteit en de bereikbaarheid van de medische voorzieningen is men in (zeer) tevreden. De percentages vertonen geen noemenswaardige verschillen met 2009 en met het Opsterlands gemiddelde.
Voorzieningen voor ouderen en gehandicapten Tabel 6.7: respondenten die vinden dat er voldoende voorzieningen voor ouderen en gehandicapten zijn om zelfstandig in het dorp te blijven wonen, in % (vragenlijst: vraag 37) Dorpsnaam Voldoende voorzieningen voor ouderen en gehandicapten 2013 2009 18 42 Opsterland 43,0 47,0 Opvallend weinig respondenten (18%) zijn van mening dat er voldoende voorzieningen in aanwezig zijn voor ouderen en gehandicapten om zelfstandig in het dorp te kunnen blijven wonen. Ter vergelijking: in 2009 gaf 42 procent van de respondenten aan dat er voldoende voorzieningen in aanwezig zijn voor ouderen en gehandicapten om zelfstandig te kunnen blijven wonen. Tabel 6.8: respondenten die vinden dat er voldoende voorzieningen voor ouderen en gehandicapten zijn om zelfstandig in het dorp te blijven wonen, in %( zie vragenlijst: vraag 37) leeftijdscategorie Ja Nee Ik weet het niet 16 t/m 24 0% 0% 7% 25 t/m 34 0% 0% 14% 35 t/m 44 21% 33% 21% 17 45 t/m 54 21% 0% 28% 55 t/m 64 14% 67% 14% 65 t/m 74 36% 0% 10% 75 plus 7% 0% 7% Twee derde van de respondenten die aangeven dat er onvoldoende voorzieningen voor ouderen en gehandicapten aanwezig zijn om zelfstandig te kunnen blijven wonen, zijn tussen de 55 en de 65 jaar. De overige 33 procent van deze groep is tussen de 35 en 45 jaar. De respondenten die van mening zijn dat er voldoende voorzieningen voor ouderen en gehandicapten aanwezig zijn om zelfstandig in het dorp te kunnen blijven wonen, zijn meer verdeeld over de verschillende leeftijdscategorieën.
Tabel 6.9: ontbrekende aspecten bij onvoldoende voorzieningen voor ouderen en gehandicapten om zelfstandig in het dorp te blijven wonen, in % (zie vragenlijst: vraag 37B) Dorpsnaam Kwaliteit en aanbod woningen Kwaliteit en aanbod zorg Kwaliteit en aanbod activiteiten Kwaliteit en aanbod voorzieningen* Kwaliteit en aanbod vervoer Kwaliteit en aanbod informatie en advies 71 14 29 7 21 7 Opsterland 64 23 25 18 20 11 Opsterland 2009 65 25 22 22 21 9 * Voorzieningen: klussendienst, personenalarmering, maaltijdservice, woningaanpassing Volgens de respondenten in ontbreekt het vooral aan kwaliteit en aanbod van woningen. Daarnaast wordt vaak genoemd dat men kwaliteit en aanbod van voorzieningen mist (29%). Volgens Plaatselijk Belang wordt inderdaad het aanbod van woningen gemist in het dorp. Ouderen willen graag in het dorp blijven wonen, maar dat is nu niet mogelijk. 18 Dorpssteunpunt Hieronder wordt aangegeven hoe tevreden de respondenten zijn over het dorpssteunpunt in hun dorp en welk percentage respondenten deze vraag als niet van toepassing beschouwd. Tabel 6.10: (zeer) tevreden over dorpssteunpunt in eigen dorp, in % (zie vragenlijst: vraag 39E) Dorpsnaam Niet van toepassing (zeer) tevreden 100 0 Opsterland 88 63 Geen van de respondenten heeft een mening gegeven over het dorpssteunpunt in het eigen dorp. In is echter wel een dorpssteunpunt aanwezig. Informatiepunt Wmo Tabel 6.11: bekendheid met en gebruik van het Informatiepunt Wmo, in % (zie vragenlijst: vraag 36) Dorpsnaam Wel bekend, geen gebruik van gemaakt Bekend, wel gebruik van gemaakt Onbekend 33 9 59 Opsterland 39,4 6,7 54,6 Ruim de helft van de respondenten in is niet bekend met het informatiepunt Wmo. Negen procent is wel bekend met het informatiepunt en heeft hier ook wel eens gebruik van gemaakt. De overige 33 procent is bekend met het informatiepunt, maar heeft hier (nog) geen gebruik van gemaakt.
Muziekonderwijs en bibliotheek Tabel 6.12: (zeer) tevreden over het muziekonderwijs en de bibliotheek in de gemeente, in % (zie vragenlijst: vraag 28) Dorpsnaam Muziekonderwijs Bibliotheek 2013 2009 2013 2009 64 59 65 55 Opsterland 79 79,9 85 85,7 De tevredenheid over het muziekonderwijs en de bibliotheek in de gemeente is in onder de respondenten in gestegen ten opzichte van 2009. De tevredenheid over beide voorzieningen ligt onder het Opsterlands gemiddelde. Sportvoorzieningen Tabel 6.13: (zeer) tevreden over de sportvoorzieningen in de gemeente, in % (zie vragenlijst: vraag 25) Dorpsnaam Kwaliteit Bereikbaarheid Aansluiting behoefte 48 64 50 Opsterland 68,1 (87,8% in 2009) 69,5 (91,2% in 2009) 63,9 (85,3% in 2009) De tevredenheid over de sportvoorzieningen in de gemeente is onder de respondenten in sterk gedaald. De tevredenheid over de sportvoorzieningen ligt in tevens aanzienlijk lager dan in de andere Opsterlandse dorpen. 19 Culturele voorzieningen Tabel 6.14: (zeer) tevreden over de culturele voorzieningen in de gemeente, in % (zie vragenlijst: vraag 27) Dorpsnaam Kwaliteit Bereikbaarheid Aansluiting behoefte 61 63 57 Opsterland 75 82 73 In zijn de respondenten iets minder tevreden over de culturele voorzieningen in de gemeente. In 2009 was in dit percentage ook al een kleine daling te zien, deze daling lijkt zich nu door te zetten.
Dagelijkse boodschappen Tabel 6.15: (zeer) tevreden over de mogelijkheden voor het doen van dagelijkse boodschappen in de regio, in % (zie vragenlijst: vraag 20) Dorpsnaam Kwaliteit Bereikbaarheid Betaalbaarheid 96 98 89 Opsterland 89 88 85 2009 88,5 87,4 86,5 In vergelijking met het Opsterlands gemiddelde is men in (zeer) tevreden over de mogelijkheden voor het doen van dagelijkse boodschappen in de regio. Recreatie en toerisme Tabel 6.16: (zeer) tevreden over de recreatieve voorzieningen in de gemeente, in % (zie vragenlijst: vraag 26) Dorpsnaam Kwaliteit Bereikbaarheid Aansluiting behoefte 20 80 91 83 Opsterland 72 78 73 2009 87,9 89,9 86,1 In vergelijking met 2009 is men in heel Opsterland minder tevreden over de recreatieve voorzieningen in de gemeente. In is het merendeel van de respondenten (zeer) tevreden over de recreatieve voorzieningen in de gemeente. Over de kwaliteit, bereikbaarheid en de aansluiting bij de behoefte is respectievelijk 80, 91 en 83 procent (zeer) tevreden. (Openbaar) Vervoer Tabel 6.17: respondenten die soms of vaak gebruik maken van het (openbaar) vervoer, in % (zie vragenlijst: vraag 29) Dorpsnaam Openbaar vervoer Buurtbus Plusbus 11 2 0 Opsterland 20 3 2 2009 25,9 4,6 3,0 In vergelijking met het Opsterlands gemiddelde, maakt men in minder vaak gebruik van het openbaar vervoer. Dit geldt tevens voor de buurtbus en de plusbus; twee procent van de respondenten maakt wel eens gebruik van de buurtbus en geen van de respondenten heeft aangegeven wel eens gebruik te maken van de plusbus.
Tabel 6.18: (zeer) tevreden over de vervoersmogelijkheden, % (zie vragenlijst: vraag 30) Dorpsnaam Kwaliteit Bereikbaarheid Frequentie 79 63 40 Opsterland 83 71 59 2009 83,9 76,9 64,2 Over de verschillende aspecten van de vervoersmogelijkheden in is men minder tevreden. Vooral over de frequentie van de vervoersmogelijkheden zijn de respondenten relatief ontevreden. Slechts 40 procent van de respondenten is (zeer) tevreden over de frequentie van de vervoersmogelijkheden. Ook in 2009 werd dit aspect in minder positief beoordeeld. In rijdt echter elk uur een bus. Missen van een voorziening Tabel 6.19: respondenten die aangeven voorzieningen te missen in eigen dorp, in % en het soort voorzieningen (zie vragenlijst: vraag 40) Dorpsnaam % mist een voorziening in 2013 % mist een voorziening in 2009 Gemiste voorziening, meest genoemd Gemiste voorziening, vaak genoemd 42 42 Sportfaciliteiten Voorzieningen voor jongeren Opsterland 36 39 Winkels/supermarkt Geldautomaat 21 Net als in 2009 mist 42 procent van de respondenten een voorziening in. Bij deze vraag bestond de mogelijkheid om aan te geven welke voorziening(en) men mist in het dorp. Hierbij werd in vooral aangegeven dat men sportfaciliteiten mist in het dorp. Daarnaast werd vaak genoemd dat voorzieningen voor jongeren ontbreken in. Ook Plaatselijk Belang herkent dit; de jeugd trekt naar omliggende dorpen voor voorzieningen/activiteiten. Tabel 6.19B: respondenten die aangeven voorzieningen te missen in eigen dorp, in %, uitgesplitst naar leeftijdscategorie (zie vragenlijst: vraag 40) Leeftijdscategorie % mist een voorziening % mist geen voorziening 16 t/m 24 4% 5% 25 t/m 34 8% 11% 35 t/m 44 19% 21% 45 t/m 54 27% 21% 55 t/m 64 15% 21% 65 t/m 74 15% 21% 75 plus 12% 0% Van de respondenten die een voorziening missen in het dorp zijn de meeste respondenten tussen de 45 en 55 jaar (27%). De respondenten die geen voorziening missen in het dorp zijn gelijkmatiger verdeeld over de verschillende leeftijdscategorieën.
Hoofdstuk 7 De fysieke omgeving Straatverlichting Tabel 7.1: (zeer) tevreden over de straatverlichting binnen de kern en in het buitengebied van het dorp, in % (zie vragenlijst: vraag 16) Dorpsnaam Binnen de kern In het buitengebied 2013 2009 2013 2009 98 96 82 73 Opsterland 92,2 92,1 64,7 66,0 In zijn de respondenten over het algemeen (zeer) tevreden over de straatverlichting, zowel binnen de kern als in het buitengebied. Ten opzichte van 2009 is de tevredenheid over de straatverlichting in het buitengebied gestegen met tien procent. De tevredenheid over de straatverlichting ligt in ruim boven het Opsterlands gemiddelde. Groenvoorzieningen Tabel 7.2: (zeer) tevreden over de groenvoorziening in het dorp, in % (zie vragenlijst: vraag 19) Dorpsnaam Kwaliteit/onderhoud Hoeveelheid en spreiding Aansluiting bij behoefte 22 2013 2009 2013 2009 2013 2009 74 81 89 92 89 88 Opsterland 72,5 76,6 87,6 86,9 86,2 85,6 De tevredenheid over de kwaliteit en/of het onderhoud van de groenvoorziening in het dorp is in vergelijking met 2009 gedaald. Dit geldt zowel voor heel Opsterland als voor in het bijzonder. Wegen, fietspaden en wandelpaden/trottoirs Tabel 7.3: (zeer) tevreden over het onderhoud van wegen, fietspaden en wandelpaden in het dorp, in % (zie vragenlijst: vraag 15) Dorpsnaam Wegen Fietspaden Wandelpaden/trottoirs 2013 2009 2013 2009 2013 2009 80 79 67 83 74 78 Opsterland 79 78,0 80 83,0 66 68,0 Vooral over het onderhoud van de fietspaden is men in minder tevreden dan in 2009. Plaatselijk Belang geeft aan dat vooral de fietspaden in het bos slecht zijn.
Parkeren Tabel 7.4: (zeer) tevreden over de parkeermogelijkheden in het dorp, in % (zie vragenlijst: vraag 17) Dorpsnaam Aantal plaatsen Bereikbaarheid/ligging Grootte parkeerplaats 2013 2009 2013 2009 2013 2009 78 76 94 84 91 89 Opsterland 80,3 71,2 88,9 83,4 84,5 75,5 De tevredenheid over de parkeermogelijkheden in het dorp is net als in heel Opsterland ook in gestegen. Vooral de tevredenheid over de bereikbaarheid/ligging is gestegen ten opzichte van 2009 met tien procent. Gladheidsbestrijding Tabel 7.5: (zeer) tevreden over de gladheidsbestrijding in de gemeente, in % (zie vragenlijst: vraag 33) Dorpnaam Binnen de bebouwde kom Buiten de bebouwde kom 51 73 Opsterland 66 67 Over de gladheidsbestrijding binnen de bebouwde kom is 51 procent van de respondenten in (zeer) tevreden. Over de gladheidsbestrijding buiten de bebouwde kom is 73 procent van de respondenten (zeer) tevreden. 23
Hoofdstuk 8 Relatie met de gemeente Gemeentelijke dienstverlening Tabel 8.1: (zeer) tevreden over enkele aspecten van de relatie met de gemeente, in % (zie vragenlijst: vraag 38) Dorpsnaam Betrekken inwoners bij plannen en beleid Het nakomen van afspraken 2013 2009 2013 2009 81 64 64 69 Opsterland 73,8 72,5 72,5 69,0 Dorpsnaam Informatieverstrekking Bereikbaarheid van ambtenaren Dienstverlening 2013 2009 2013 2009 2013 76 89 77 81 86 Opsterland 87 87,8 78,4 78,5 88,3 24 De tevredenheid over het betrekken van inwoners bij plannen en beleid is in toegenomen met 17 procent. Daarnaast zijn de respondenten over de dienstverlening van de gemeente ook (zeer) tevreden (86%). De tevredenheid over het nakomen van afspraken is iets afgenomen ten opzichte van 2009. Ook over de informatieverstrekking zijn de respondenten in vergelijking met 2009 minder tevreden (-13%). De tevredenheid over de bereikbaarheid van ambtenaren is in afgenomen met vier procent ten opzichte van 2009. Brandweer en ambulance Tabel 8.2: (zeer) tevreden over brandweer en ambulance in de gemeente, in % (zie vragenlijst: vraag 35) Dorpsnaam Brandweer Ambulance 2013 2009 2013 2009 96 90 97 89 Opsterland 96 95,7 96 95,0 In zijn de respondenten over het algemeen (zeer) tevreden over de brandweer en ambulance. De percentages tevreden respondenten zijn in vergelijking met 2009 gestegen met zes (brandweer) en acht procent (ambulance).
Politie Tabel 8.3: (zeer) tevreden over politie in de gemeente, in % (zie vragenlijst: vraag 35) Dorpsnaam Politie 2013 2009 80 65 Opsterland 83,6 71,0 Het merendeel van de respondenten in is tevreden over de politie in de gemeente. In heel Opsterland is de tevredenheid over de politie gestegen ten opzichte van 2009. In is de tevredenheid nog meer gestegen met 15 procent. 25
Hoofdstuk 9 Wonen in Opsterland Binnen of buiten de bebouwde kom Tabel 9.1: woonachtig binnen of buiten de bebouwde kom, in % (zie vragenlijst: vraag 1) Dorpsnaam Binnen de bebouwde kom Buiten de bebouwde kom 83 17 Opsterland 69 31 In woont 83 procent van de respondenten binnen de bebouwde kom, 17 procent van de respondenten woont in het buitengebied. Soort woning Tabel 9.2: woonsituatie van de respondenten, in % (zie vragenlijst: vraag 10) Dorpsnaam Seniorenwoning Seniorenwoning met faciliteiten op beg. grond Verpleeg- Serviceflat / Vrijstaande Twee onder woning één kap woning verzorgings- huis aanleunwoning Rijtjeswoning Appartement /etagewoning/ flat Anders 26 0 0 0 0 62 13 21 0 4 Opsterland 0 2 0 0 68 18 6 2 4 2009 0,5 2 0,1 0,1 64,9 18,9 8,2 2 3,2 Gemiddeld woont 68 procent van de Opsterlanders in een vrijstaande woning. Daarnaast woont 18 procent van de respondenten in een twee onder een kap woning. In vergelijking met het Opsterlands gemiddelde wonen in relatief veel respondenten in een rijtjeswoning (21%). Huur- of koopwoning Tabel 9.3: woonachtig in huur- of koopwoning, in % (zie vragenlijst: vraag 11) Dorpsnaam Koopwoning Huurwoning 2013 2009 2013 2009 91 84 9 16 Opsterland 84 83,8 16 16,2 Het merendeel van de respondenten in woont in een koopwoning (91%), de overige negen procent van de respondenten in woont in een huurwoning.
Beoordeling woning Tabel 9.4: beoordeling woning, in een rapportcijfer (zie vragenlijst: vraag 13) Dorpsnaam Gemiddeld rapportcijfer in 2013 Gemiddeld rapportcijfer in 2009 Gemiddeld rapportcijfer in 2005 8,1 8,0 7,9 Opsterland 8,0 7,9 7,8 Het rapportcijfer waarmee respondenten in de eigen woning beoordelen is gemiddeld een 8,1. Dit cijfer is nauwelijks veranderd in de afgelopen jaren en wijkt niet noemenswaardig af van het Opsterlands gemiddelde. Verhuisplannen Tabel 9.5: respondenten met verhuisplannen, in aantallen en in procenten (zie vragenlijst: vraag 14) Dorpsnaam Verhuisplannen 2013 in aantallen Verhuisplannen 2013 in procenten Verhuisplannen 2009 in procenten 8 17 20 Opsterland 282 19 21,9 In denkt 17 procent van de respondenten erover om te gaan verhuizen. Dit percentage is vergelijkbaar met het gemiddelde van Opsterland (19%). In 2009 hadden in relatieve zin iets meer respondenten verhuisplannen in (20%). 27 Verhuisbestemming Tabel 9.6: verhuisbestemming van de respondenten met verhuisplannen, in % (zie vragenlijst: vraag 14B) Dorpsnaam Binnen dorp In één van de 3 grotere kernen In één van de kleinere kernen Buiten de gemeente Weet ik nog niet 13 25 0 0 63 Opsterland 29 26 10 3 33 Een kwart van de respondenten met verhuisplannen is voornemens om naar één van de grotere kernen te verhuizen. Ruim een tiende van de respondenten met verhuisplannen is voornemens om in te blijven wonen. Voor het grootste gedeelte van de respondenten met verhuisplannen is de verhuisbestemming nog onbekend.
Verhuizen naar huur- of koopwoning Tabel 9.7: verhuisbestemming van de respondenten met verhuisplannen, in % (zie vragenlijst: vraag 14B) Dorpnaam Huur Koop 25 75 Opsterland 35 65 Een kwart van de respondenten met verhuisplannen is op zoek naar een huurwoning. Plaatselijk Belang geeft aan dat het geringe aanbod van huurwoningen een probleem is in. 28
Hoofdstuk 10 De dorpen in de toekomst Voor- of achteruitgang dorpen? Tabel 10.1: voor/achteruitgang van het dorp in de afgelopen jaren, in % (zie vragenlijst: vraag 41) Dorpsnaam Vooruit Achteruit Gelijk gebleven Uitkomst in 2013 Verwachting in 2009 Uitkomst in 2013 Verwachting in 2009 Uitkomst in 2013 Verwachting in 2009 11 30 34 11 55 59 Opsterland 18 29,4 19 12,1 63 58,5 In 2009 heeft 30 procent van de respondenten aangegeven een vooruitgang in het dorp te verwachten. In 2013 is elf procent van de respondenten van mening dat deze vooruitgang ook daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. In 2009 verwachtte slechts elf procent een achteruitgang in het dorp, nu is ruim een derde (34%) van mening dat het dorp achteruit is gegaan in de afgelopen jaren. Het percentage respondenten die de verwachting hebben uitgesproken dat het dorp gelijk zou blijven is vergelijkbaar met het percentage respondenten dat in 2013 heeft aangegeven dat het dorp daadwerkelijk gelijk is gebleven. Verwachte toekomstige ontwikkeling Tabel 10.2: verwachting voor- of achteruitgang van het dorp voor de komende jaren, in % (zie vragenlijst: vraag 42) Dorpsnaam Vooruit Achteruit Dorp blijft gelijk 25 30 46 Opsterland 22 20 59 29 Precies een kwart van de respondenten in is optimistisch over de toekomst van hun dorp en verwacht een vooruitgang van het dorp in de komende jaren. Daarnaast verwacht 30 procent een achteruitgang en 46 procent verwacht dat het dorp gelijk zal blijven in de komende jaren. In vergelijking met de cijfers uit 2009 zijn er in verhouding in vooral meer respondenten die een achteruitgang verwachten.
Toerisme Tabel 10.3: mening van de respondenten over het aantrekken van toeristen naar het dorp, in % (zie vragenlijst: vraag 44) Dorpsnaam Meer toeristen aantrekken Dorp is geen toeristische trekker Er zijn al te veel toeristen 60 4 36 Opsterland 47 50 3 In zijn veel voorzieningen afhankelijk van het toerisme. Ruim een derde van de respondenten is van mening dat er al te veel toeristen in zijn. In vergelijking met het Opsterlands gemiddelde is dit percentage zeer hoog. Hier staat tegenover dat 60 procent van de respondenten in van mening is dat het dorp meer toeristen zou mogen aantrekken. Slechts vier procent geeft aan dat geen toeristische trekker is. Groei van het dorp Tabel 10.4: mening van de respondenten over het aantal inwoners en het aantal woningen in het dorp, in % (zie vragenlijst: vraag 43) Dorpsnaam Ik ben tevreden zoals het is, als het gaat om: Het dorp moet groeien, als het gaat om: Er zijn al te veel inwoners/ woningen Inwoners Woningen Inwoners Woningen Inwoners Woningen 30 73 58 22 38 4 4 Opsterland 77 68 20 29 2 3 Het merendeel van de respondenten in geeft aan tevreden te zijn over het huidige aantal inwoners en woningen. In heel Opsterland liggen deze percentages gemiddeld nog iets hoger. Daarnaast wordt in relatief vaak genoemd dat het dorp mag groeien qua woningen (38%). Slechts vier procent van de respondenten in is van mening dat er al te veel woningen en inwoners zijn in het dorp.
31
32