Hoofdstuk 2 Geldzaken 3-B Naam: Klas/groep: Datum: Aanvullende inkomsten Leerdoelen Je kunt aangeven welke verschillende aanvullende inkomsten de overheid verstrekt. Je kunt aangeven wanneer iemand deze aanvullende inkomsten ontvangt. Je kunt aangeven wanneer iemand meer of minder huurtoeslag krijgt. Je kunt aangeven waar de studiebeurs uit bestaat. Je kunt aangeven wie bijstand ontvangt. Je kunt aangeven wat het begrip sociaal minimum betekent. Tijd 2 tot 3 lesuren Benodigd materiaal Computer, internet. Soort opdracht Overleg met je docent of je deze opdracht alleen of met een medeleerling maakt. Als je de krant open slaat, zie je regelmatig artikelen over studiebeurs, kinderbijslag en bijstand. Er wordt veel nagedacht en gepraat over deze aanvullende inkomsten. De overheid zorgt voor deze inkomsten. In deze opdracht ga je drie gezinnen interviewen. Je vraagt welke aanvullende inkomsten ze ontvangen en waar ze het geld aan besteden. Maar eerst ga je het volgende onderzoeken: Welke aanvullende inkomsten zijn er? Wanneer kom je in aanmerking voor kinderbijslag? Wie krijgt studiefinanciering? Wanneer krijg je huurtoeslag? Wanneer krijg je zorgtoeslag? Wanneer kom je in de bijstand terecht? Kabinet probeert gezinnen met lage inkomens te ontzien Gezinnen met een lager of middeninkomen moeten het financieel gezien iets minder hard te verduren krijgen. Dat zou kunnen door geld voor de kinderbijslag te verschuiven naar het kindgebonden budget, de tegemoetkoming van de overheid in de kosten voor gezinnen tot een bepaald inkomen. Vrij naar: Trouw. Geen geld voor langdurige spijbelaars Mbo-scholieren boven de 18 jaar die langdurig spijbelen, lopen vanaf het nieuwe schooljaar de kans dat hun studiefinanciering wordt stopgezet. Het ministerie van Onderwijs wil dat ROC s die mogelijkheid beter gaan benutten. Vrij naar: de Volkskrant. Welke aanvullende inkomsten zijn er? De overheid zorgt voor de volgende inkomsten: Kinderbijslag Huurtoeslag Studiebeurs Zorgtoeslag Bijstand 1
Lees de twee krantenartikelen en beantwoord de volgende vragen. 1 Welke twee aanvullende inkomsten worden hier besproken? Het krantenartikel uit Trouw gaat over Het krantenartikel uit de Volkskrant gaat over 2 Ken jij iemand in je omgeving die in aanmerking komt voor een van deze aanvullende inkomsten? Naam: Welke aanvullende inkomst(en): Waarom ontvangt deze persoon deze inkomsten? Wanneer kom je in aanmerking voor kinderbijslag? Wie ontvangt kinderbijslag? De naam zegt het eigenlijk al. Kinderen kosten geld. De overheid geeft ouders/verzorgers van kinderen kinderbijslag als bijdrage in deze kosten. 1 Wie ontvangt kinderbijslag? 2 Waarom denk jij dat de overheid kinderbijslag betaald? 2
Wanneer krijg je van de overheid kinderbijslag en hoeveel? Het antwoord hierop kun je vinden op de internetsite van De Sociale Verzekeringsbank. Deze instelling betaalt de kinderbijslag. 1 Ga naar de www.svb.nl. 2 Ga naar Kinderbijslag. Bekijk de site en beantwoord de volgende vragen. 3 Wanneer krijg je kinderbijslag? 4 Waar moet je het geld aan besteden? 5 Geef aan in welke maand je kinderbijslag ontvangt. Omcirkel de juiste maanden. januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december 6 Stel, je hebt één kind van 4 jaar. Hoeveel kinderbijslag ontvang je dan per kwartaal? 7 Stel, je hebt twee kinderen: één van 8 jaar en één van 3 jaar. Hoeveel kinderbijslag ontvang je per kwartaal? De kinderbijslag is een extraatje boven op het normale inkomen. Ouders kunnen deze bijdrage aanvragen. 8 Vul de ontbrekende woorden op de juiste plaats in. Kies uit: aantal leeftijd 17. Je hebt recht op kinderbijslag voor kinderen tot en met... jaar, als je in Nederland woont of werkt. De hoogte van de kinderbijslag is afhankelijk van de... van het kind en het... kinderen. Tip De samenvatting kun je straks gebruiken bij je onderzoekje. 3
Wie krijgt studiefinanciering? Als je achttien jaar bent en je gaat nog alle dagen naar school, kun je studiefinanciering aanvragen. Je krijgt dan een studiebeurs van de overheid. De studiebeurs bestaat uit een basisbeurs. Als je ouders een laag inkomen hebben, kun je ook een aanvullende beurs aanvragen. Wanneer je dan nog niet voldoende inkomen hebt om rond te komen, kun je geld lenen. De voorwaarden om geld te lenen, zijn gunstig. Hoeveel studiefinanciering krijg je als je 18 jaar bent? Het antwoord kun je vinden op de internetsite van de Dienst Uitvoering Onderwijs, ook wel de IB-groep genoemd. 1 Ga naar www.ib-groep.nl. 2 Klik op Studiefinanciering. 3 Klik op Studiefinanciering mbo. 4 Zoek hoeveel studiefinanciering je kunt aanvragen als je 18 jaar bent en je gaat studeren in het mbo. 5 Schrijf je antwoorden in de tabel. Bedragen studiefinanciering beroepsonderwijs (mbo) per maand Uitwonend Thuiswonend Basisbeurs Aanvullende beurs Lenen In de tabel zie je het verschil tussen iemand die thuis woont en iemand die op kamers woont. 6 Hoeveel is je basisbeurs als je tijdens je studie thuis blijft wonen? 7 Als je gaat leren en je gaat op kamers, hoeveel is dan je beurs in totaal als je ook in aanmerking komt voor de aanvullende beurs en je leent nog elke maand het maximale bedrag? 4
8 Waarom kiezen sommige studenten er toch voor om toch thuis te blijven wonen? Leg je antwoord uit. Je krijgt studiefinanciering van de Nederlandse overheid. Daarmee kun je de studiekosten en (een deel van) je levensonderhoud betalen. Je krijgt je studiefinanciering niet automatisch. Die moet je aanvragen. Je krijgt studiefinanciering als je aan alle voorwaarden voldoet. 9 Vul de ontbrekende woorden op de juiste plaats in. Kies uit: 18 aanvullende basis iedereen laag lening rondkomen. Vanaf... jaar hebben mbo-studenten recht op een studiebeurs. De studiebeurs kan uit drie onderdelen bestaan: de... beurs, een... beurs en een.... De basisbeurs krijgt.... Een aanvullende beurs is mogelijk als de ouders een... inkomen hebben. Wanneer studenten dan nog niet kunnen..., kunnen ze een lening aanvragen. Wanneer krijg je huurtoeslag? In Nederland zijn er mensen die moeite hebben met het betalen van de huur. Zij kunnen huurtoeslag aanvragen. In Nederland ontvangen ongeveer 1,2 miljoen mensen huurtoeslag. Dit is een bijdrage in de kosten van wonen. Het is een toeslag die je ontvangt van de Belastingdienst. De hoogte van de huurtoeslag is afhankelijk van: de hoogte van het inkomen; de hoogte van de huur. Wanneer kom je aanmerking voor huurtoeslag? Het antwoord hierop kun je vinden op de internetsite van Nibud. 1 Ga naar www.nibud.nl. 2 Ga naar Wonen & hypotheken en klik op Huurtoeslag. 3 Zoek de bedragen van de huurtoeslag. 4 Schrijf je antwoorden in de tabel. Aantal personen met een inkomen één persoon Inkomensgrens jonger dan 65 jaar Inkomensgrens ouder dan 65 jaar twee of meer personen 5
5 Omcirkel het juiste antwoord. Nina (19 jaar) verdient 13.450 per jaar. Nina heeft wel geen recht op huurtoeslag. Jan (68 jaar) verdient maximaal 22.450 per jaar. Hij heeft wel geen recht op huurtoeslag. Naomi en Thijs (28 jaar) wonen samen. Ze verdienen 22.380 per jaar. Zij hebben wel geen recht op huurtoeslag. Marjon (21 jaar) en Axel (23 jaar) zijn getrouwd. Marjon verdient 13.145 en Axel verdient 16.150. Zij hebben wel geen recht op huurtoeslag. Je weet nu de inkomensgrenzen. De huurtoeslag is ook afhankelijk van de hoogte van de huurprijzen. Op de internetsite van Nibud kun je ook de hoogte van de huur vinden: de huurgrenzen. 6 Zoek de huurgrenzen op. 7 Schrijf je antwoorden in de tabel. Huurgrenzen De huurprijs mag niet lager zijn dan De huurprijs mag niet hoger zijn dan 8 Bekijk de tabel en omcirkel het juiste antwoord. Lieke betaalt 350 huur. Lieke heeft wel geen recht op huurtoeslag. David betaalt 750 huur. David heeft wel geen recht op huurtoeslag. 9 Mara is 35 jaar. Ze heeft een inkomen van 12.300 per jaar. Ze betaalt 425 huur per maand. Kan Mara huurtoeslag aanvragen? Haar inkomen per jaar is:.... Per maand is dit:.... Haar huur per maand is:.... Mara kan wel geen huurtoeslag aanvragen. Stel, Mara krijgt 89 per maand huurtoeslag. Hoeveel geld houdt Mara over als ze de huur betaald heeft per maand? Haar inkomen per maand is:.... Haar huur per maand is:.... Haar huurtoeslag per maand is:.... Ze heeft elke maand over om aan andere dingen uit te geven:.... 6
Mara gaat verhuizen en moet meer huur gaan betalen. Ze gaat 500 huur betalen per maand. Haar huurtoeslag gaat omhoog naar 107. Hoeveel geld houdt Mara nu per maand over als ze de huur betaald heeft? Haar inkomen per maand is:.... Haar huur per maand is:.... Haar huurtoeslag per maand is:.... Ze heeft elke maand over om aan andere dingen uit te geven:.... De huurtoeslag kan dus elk jaar verschillen. Dit komt omdat je inkomen of de huur kan veranderen. Het is dus verstandig om elke verandering door te geven. De huurtoeslag kan daardoor omhoog gaan, maar ook minder worden. 10 Vul de ontbrekende woorden op de juiste plaats in. Kies uit: daalt huur inkomen meer minder stijgt. De huurtoeslag is afhankelijk van de hoogte van je... en de hoogte van de... Als je inkomen stijgt, dan... de huurtoeslag. Als je inkomen daalt, dan... de huurtoeslag. Als je meer huur moet betalen, krijg je... huurtoeslag. Als je minder huur moet betalen, krijg je... huurtoeslag. Wanneer krijg je zorgtoeslag? Een zorgverzekering is in Nederland verplicht. Deze zorgverzekering betaalt de ziektekosten als je ziek wordt. Je betaalt hiervoor premie. Voor mensen met een klein inkomen is er een tegemoetkoming in de kosten van de zorgverzekering. De overheid geeft hun een zorgtoeslag. Hierdoor kunnen deze mensen gemakkelijker de premie betalen. De hoogte van de zorgtoeslag is onder andere afhankelijk van de hoogte van het inkomen. Daarnaast zijn er nog verschillende voorwaarden waar je aan moet voldoen als je zorgtoeslag wilt ontvangen. De antwoorden hierop kun je vinden op de internetsite van de Rijksoverheid. 1 Ga naar www.rijksoverheid.nl. 2 Klik op Onderwerpen. 3 Vul in Zorgtoeslag en klik Zoek een onderwerp. 4 Bekijk de resultaten en kies Zorgtoeslag. 5 Lees de tekst. 7
6 Hoeveel is de zorgtoeslag voor een alleenstaande maximaal per jaar? 7 Hoeveel is de zorgtoeslag voor meerpersoonshuishoudens per jaar? Om in aanmerking te komen voor zorgtoeslag, moet je aan een aantal voorwaarden voldoen: Je bent 18 jaar of ouder. De zorgtoeslag gaat in op de eerste dag van de kalendermaand die volgt op de maand waarin je 18 jaar wordt. Word je halverwege de maand 18 jaar, dan moet je dus een halve maand wachten voordat het recht op zorgtoeslag ingaat. Je hebt een Nederlandse zorgverzekering. Je inkomen is maximaal per jaar 37.059 als je alleenstaand bent en maximaal 51.691 per jaar als je een partner hebt. Je hebt de Nederlandse nationaliteit of een verblijfsvergunning die recht geeft op toeslagen. Dit geldt ook voor de partner. 1 Bekijk de voorwaarden en kruis aan of deze mensen wel of niet zorgtoeslag krijgen. wel niet Sandra is alleenstaand. Ze heeft een inkomen van 34.059. Hans woont in Nederland maar heeft een zorgverzekering in Duitsland. Akim en Suzanne zijn getrouwd. Ze hebben samen een inkomen van 47.059. 2 Je wordt op 16 mei achttien jaar. Vanaf wanneer krijg je zorgtoeslag? 3 Stel, de premie die je moet betalen voor de zorgverzekering is 115 per maand. Je ontvangt een zorgtoeslag van 735 per jaar. Hoeveel geld ben je per jaar kwijt aan premie? 4 Hoeveel ben je dan per jaar kwijt aan de verzekering voor ziektekosten na aftrek van de zorgtoeslag? 8
5 Vul de ontbrekende woorden op de juiste plaats in. Kies uit: gemakkelijker hogere inkomen premie ziektekosten zorgtoeslag zorgverzekering. In Nederland moeten alle mensen een... afsluiten, dit is verplicht. Deze verzekering betaalt de.... Je betaalt hiervoor aan de zorgverzekering...... Gezinnen met een laag gezinsinkomen kunnen een... van de overheid krijgen. Hierdoor kunnen zij de premie... betalen. De hoogte van de zorgtoeslag is afhankelijk van de hoogte van het.... Bij...... gezinsinkomens geeft de overheid geen zorgtoeslag. Wanneer kom je in de bijstand terecht? In Nederland moet je werken om in je eigen levensonderhoud te voorzien. Lukt dit niet, dan kan de overheid helpen met het zoeken naar werk. Als je niet werkt, heb je geen inkomen. Als je niet genoeg geld hebt om van te leven, kun je bijstand krijgen van de overheid. Je bent dan wel verplicht om werk te zoeken. Hoe hoog is de uitkering van de bijstand? Het antwoord op deze vraag kun je vinden op de internetsite van de Rijksoverheid. 1 Ga naar www.rijksoverheid.nl. 2 Klik op Onderwerpen. 3 Vul in Bijstand en klik op Zoek een onderwerp. 4 Bekijk de resultaten en kies Bijstand. 5 Klik op Hoogte van de bijstandsuitkering. 6 Lees de tekst en vul de tabel in. Groepen Gezin met gezinsleden tussen 21 en 65 jaar oud Hoogte bijstandsuitkering 100% van het minimumloon (samen) Alleenstaande ouder tussen 21 en 65 jaar Alleenstaande tussen 21 en 65 jaar Nu moet je nog uitzoeken hoe hoog het minimumloon is. Het minimumloon is het loon of het salaris dat je minimaal behoort te krijgen. 7 Klik op Onderwerpen. 8 Vul in Minimumloon en klik op Zoek een onderwerp. 9 Bekijk de resultaten en kies Minimumloon. 10 Klik op Hoe hoog is het minimumloon. 9
11 Lees de tekst en vul de tabel in. Leeftijd Minimumloon 23 jaar en ouder Nu je beide tabellen hebt ingevuld kun je uitrekenen welk bedrag iemand ontvangt die in aanmerking komt voor de bijstand. Reken voor de volgende twee personen uit welk bedrag ze ontvangen. 12 Ghali (45 jaar) is alleenstaand. Ze heeft recht op een bijstandsuitkering. Hoeveel bijstand ontvangt ze? 13 Juul (32 jaar) is alleenstaand en heeft twee kinderen. Ze heeft recht op een bijstandsuitkering. Hoeveel bijstand ontvangt ze? Juul heeft in maart voor een paar uur een baan gevonden. Het geld dat ze verdient, is niet voldoende om van te leven. Het is minder dan het sociaal minimum. Het sociaal minimum is het minimuminkomen dat je nodig hebt om van rond te komen. De bijstand vult het inkomen aan. 14 Het inkomen van Juul is 735 per maand. De bijstand vult haar inkomen aan. Hoeveel geld ontvangt Juul nog uit de bijstand? Haar bijstandsuitkering was:.... Haar inkomen per maand is:..... Ze krijgt nog:.... 15 Vul de ontbrekende woorden op de juiste plaats in. Kies uit: alleenstaande beneden boven eenoudergezinnen gezin met gezinsleden. De bijstand is voor gezinnen met inkomsten... het sociaal minimum. Gezinnen die...... het sociaal minimum ontvangen, hebben geen recht op bijstand. De bijstandsuitkering is voor...,... en... verschillend. Interviews uitvoeren Je werkt bij een onderzoeksbureau. Het bureau wil in kaart brengen hoeveel kinderbijslag er betaald wordt aan kinderen onder de 18 jaar. Ook willen ze weten waar het geld aan besteed wordt. Je gaat een afspraak maken met drie gezinnen om hierover vragen te stellen in een interview. 10
1 Maak een afspraak met drie gezinnen. 2 Lees de vragen vooraf goed door. 3 Neem een kladblok mee om aantekeningen te maken tijdens het gesprek. 4 Stel de volgende vragen tijdens het interview: Hoeveel kinderen zijn er in het gezin die kinderbijslag ontvangen? Hoeveel kinderbijslag ontvangen ze? Ontvangen ze nog meer aanvullende inkomsten? Zo ja, welke? Wat doen ze met het geld van de kinderbijslag? Wat vinden ze van de kinderbijslag: voldoende, weinig, veel? 5 Vul de tabel in met je antwoorden op de vragen. Kinderbijslag Naam van het gezin Welke aanvullende inkomsten? Hoeveel kinderen? Hoeveel kinderbijslag? Waar besteden ze het geld aan? Wat vinden ze van de kinderbijslag? 6 Welke aanvullende inkomsten ontvangen de gezinnen? 7 Vind jij dat de kinderbijslag goed besteed wordt? 8 Vind jij dat de kinderbijslag voldoende is? 9 Wat vind jij van de kinderbijslag? 11