(Digi)taalhuis Wageningen Projectplan 2016/2017 Meer vaardig meer burger! Kernpartners, Wageningen, augustus 2016
1. Probleemstelling In Nederland zijn 1,3 miljoen mensen tussen de 16 en 65 jaar minder geletterd. Dat staat gelijk aan zeker 1 op de 9 Nederlanders in deze leeftijdscategorie (twee derde autochtoon, een derde allochtoon). De groep van 45 jaar en ouder vormt het grootste gedeelte van de minder geletterden. Mensen met beperkte wat genoemd wordt basic skills waaronder taalvaardigheid worden, hoewel bijna 98% van hen dit niet als een probleem ervaart, belemmerd in hun dagelijks functioneren. Taal speelt immers een belangrijke rol om mee te kunnen doen in de samenleving en kansen te hebben op de arbeidsmarkt. Het gaat om basisvaardigheden die onder meer nodig zijn voor de opvoeding van kinderen, voor het volgen van onderwijs, voor het vinden van werk, voor het leiden van een gezond leven en het behoud van vitaliteit, voor maatschappelijke redzaamheid en voor actief burgerschap. Voorts zijn bij veel minder geletterden, en met name die in hogere leeftijdsgroepen, de digitale vaardigheden gering. Dit gegeven leidt tot zorg onder meer vanwege de toenemende digitalisering van de kennissamenleving, het zoeken van werk via de digitale werkmap van het UWV, het langs digitale weg moeten invullen van formulieren van woningbouwverenigingen, zorgkantoren et al. Het huidige kabinet streeft ernaar in 2017 alle overheidsdiensten digitaal aan te bieden. Beperkte basisvaardigheden vormen een belemmering om hier optimaal gebruik van te kunnen maken. Onderzoek toont aan dat het hier gaat om 3 tot 4 miljoen Nederlanders. Een tekort aan basisvaardigheden is niet alleen nadelig voor het betreffende individu, maar is ook schadelijk voor bedrijf en maatschappij. Het werkt maatschappelijke uitsluiting in de hand. Het heeft een negatief effect op de economische voorspoed, de maatschappelijke stabiliteit en de sociale cohesie. Achterstand met betrekking tot geletterdheid is een kostenfactor waarbij de rekening voor een groot deel wordt neergelegd bij de samenleving. De preventie en bestrijding van minder geletterdheid is daarom van groot maatschappelijk belang. Een effectieve aanpak is alleen mogelijk door een brede gezamenlijke inspanning. Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor gemeenten, bibliotheken, onderwijsinstellingen, vrijwilligersorganisaties, bedrijven, uitkeringsinstanties, maatschappelijke instellingen en zorgorganisaties. Gemeenten hebben vanaf 2015 meer beleidsruimte gekregen: ze zijn niet meer gebonden aan alleen het aanbod van het ROC. De gemeenten mogen deze ruimte in gaan zetten voor zowel formele als informele educatie. Hierdoor kan het aantal (formele) trajecten nog verder gaan afnemen, maar daarmee neemt de vraag van minder geletterden om ook (informeel) te leren, te lezen en geïnformeerd te worden niet af. 2. Doel (Digi)taalhuis Uit onderzoek en ervaring blijkt dat een lokale en fysieke plek waar laaggeletterden en vrijwilligers terecht kunnen, heel belangrijk is voor de aanpak van laaggeletterdheid. Het (Digi)taalhuis beoogt een toegankelijke plaats te bieden waar iedereen die hulp nodig heeft om basisvaardigheden als lezen, schrijven, rekenen en het begrijpen en gebruiken van de Nederlandse taal en digitale basisvaardigheden terecht kan. Het (Digi)taalhuis moet een samenwerkingsverband worden tussen de verschillende partners. Door bundeling van krachten kunnen meer 2
laaggeletterden worden bereikt en ontstaat er een gevarieerd aanbod dat goed aansluit bij de verschillende taalhulpvragen van zowel cursisten als vrijwilligers. Bovendien zorgt deze samenwerking ervoor dat de aanpak van laaggeletterdheid breed wordt gedragen en wordt ingebed in de lokale structuur. Het doel van het (Digi)taalhuis is: het bieden van een toegankelijke plaats waar iedereen die hulp nodig heeft om basisvaardigheden als lezen, schrijven, rekenen en het begrijpen en gebruiken van de Nederlandse taal en digitale basisvaardigheden terecht kan, een plek ook om te ontmoeten, te werken, te leren, talenten te ontwikkelen en geïnformeerd te worden. 3. Beoogde resultaten/effecten We streven er naar om op jaarbasis 80 deelnemers te bereiken. Het speerpunt ligt bij de NT1-ers omdat dit de grootste groep is binnen het totaal aan laaggeletterden. De verwachting is dat 20 personen deel zullen gaan nemen aan formele taaltrajecten bij ROC A12 en dat 60 personen deel gaan nemen aan informele trajecten. De informele trajecten zullen divers zijn; van taalmaatje tot conversatiegroepen. Voor 60 deelnemers zijn gemiddeld 50 vrijwilligers nodig. Ten aanzien van de feitelijke uitvoering van activiteiten worden de volgende resultaten gerapporteerd aan zowel de gemeente als de in het (Digi)taalhuis samenwerkende partners: a. aantal totaal bereikte inwoners in het project; b. aantal contacten in het fysieke (Digi)taalhuis, m.b.t. vragen, ontmoetingen, werkplekken, individueel leren, maatjes, groepen; c. aantal groepsactiviteiten; d. aantal koppelingen taalvrijwilliger; e. aantal ingezette vrijwilligers per onderdeel ( lezen, digitale ondersteuning, basisvaardigheden, grammatica, andere activiteiten); f. uitleen materialen, gebruik materialen; Naast het bovenstaande wordt een jaar na de officiële start geëvalueerd in de vorm van een rapportage. De evaluatie zal bestaan uit een inhoudelijke toelichting inclusief rapportage met bovenstaande cijfers door de samenwerkingspartners. Uit de rapportage zal de doelmatigheid en het maatschappelijk effect zichtbaar worden zodat de gemeente op basis hiervan kan besluiten tot het wel of niet continueren van de voorziening na 2017. 4. Activiteiten De bestaande activiteiten van partners worden ingebracht in het (Digi)taalhuis en worden, waar mogelijk, uitgebreid naar Nederlands voor alle deelnemers die de taal (beter) willen leren lezen, spreken en schrijven. De meeste van de bestaande activiteiten richten zich op NT2-ers. Het samenwerkingsverband gaat zich in de uitbreiding van alle activiteiten de komende jaren uitdrukkelijk richten op NT1-ers. Gezamenlijk richten de partners een (Digi)taalhuis in waar burgers hun vraag kunnen plaatsen en antwoord krijgen, een studie/open leer centrum, een inloophuis voor 3
burgers met een groepsruimte voor lessen, een laagdrempelige inschrijf- en intakeplek, maar ook de organisatie die allerlei activiteiten organiseert en lopende projecten met elkaar verbindt ( bijv. Boekenweek, Week van de Alfabetisering, Boekstart). Ook op het gebied van ontmoeting, het ontwikkelen van talenten, sociale contacten, met elkaar bezig zijn waarbij taal als middel ingezet wordt (leeskring, meeleesclub, VoorleesExpress) en digitale hulp bij de digitalisering van alle dienstverlening. Naast de fysieke ontmoetingsplek voor mensen met een taalvraag biedt het (Digi)taalhuis de mogelijkheid om andere taken en rollen met vrijwilligers te vervullen. Al deze activiteiten zijn er op gericht om mensen te helpen met vragen over leren, lezen, informeren en hen daarin te faciliteren. Het (Digi)taalhuis verzorgt de volgende functies: a. organiseert de gezamenlijke werving van zowel vrijwilligers als deelnemers; b. bepaalt de juiste hulpvraag en het niveau van de nodige ondersteuning. In eerste instantie vanuit een non formele situatie; c. biedt samen met het projectteam scholing aan vrijwilligers en faciliteert deze scholing; d. stelt de juiste leer- en hulpmiddelen ter beschikking aan deelnemers en vrijwilligers; e. biedt fysieke leer- en werkplekken, pc s met educatieve programma s aan deelnemers en taalvrijwilligers; f. registreert vrijwilligers en deelnemers; g. de bblthk fungeert als ontmoetingsplek en werkplek voor deelnemers en taalvrijwilligers. Voor de inrichting en opzet van het (Digi)taalhuis vraagt dit om personele inzet gericht op coördinatie van vrijwilligers, het creëren van de juiste voorwaarden voor succes en het organiseren van de benodigde faciliteiten. 5. Organisatie De partners gaan werken met een Stuurgroep en een projectteam. De stuurgroep bestaat uit de bestuurders van de betrokken partijen en wethouder L. de Brito als voorzitter. De stuurgroep bewaakt de uitvoering van de opdracht. Het projectteam zorgt voor de uitvoering van het projectplan en wordt aangestuurd door een projectleider. Deze projectleider wordt geleverd door de bblthk. De volgende kernpartners geven in eerste instantie het (Digi)taalhuis vorm: de bblthk ROC A12 Vluchtelingenwerk Oost-Nederland Vrijwilligers Centrum Wageningen Solidez Stichting Gilde Wageningen Gemeente Wageningen St. Lezen & Schrijven (samenwerkingspartner en ter ondersteuning). 4
Partners die we op dit moment niet voorzien, kunnen zich aansluiten en naar mogelijke relevante nieuwe partners wordt gezocht. Deze mogelijke partners zullen benaderd worden, als het gaat om een bredere presentatie aan Wageningen en over de uitvoering en toeleiding van de doelgroep. 6. Rol- en taakverdeling partners Alle samenwerkende partijen zijn ketenpartners en werken samen voor de dienstverlening van het (Digi)taalhuis en treden naar buiten, onder de vlag, het dak, van het (Digi)taalhuis. Elke partner heeft haar eigen rol en taak die zo veel mogelijk wordt ingezet vanuit de specifieke competenties, vanuit de primaire doelstelling van de desbetreffende organisatie en zoveel mogelijk met gesloten beurzen. Taken van partners zijn: Algemeen (= alle kernpartners) Stuurgroep Deze wordt gevormd door de wethouder en de directeuren en/of bestuurders van de betrokken partners. De Stuurgroep bewaakt de uitvoering van de opdracht en de leden van de Stuurgroep zorgen er voor, dat de afspraken die over samenwerking worden gemaakt door hun eigen organisaties worden nagekomen. Werkgroep De werkgroep vormt de werkorganisatie en is verantwoordelijk voor de uitvoering van het projectplan. De bblthk levert de projectleider die tevens de verbindende schakel vormt met de Stuurgroep. de bblthk Regie en coördinatie: Monitoring, kwaliteitsbewaking, alliantiepartners werven, contact onderhouden met alliantiepartners, politiek beïnvloeden, deelname aan promotiewerkgroep, promotieactiviteiten coördineren t.b.v. werving vrijwilligers. Vrijwilligers: Inhoudelijke ondersteuning, kwaliteitsbewaking, coördinatie taalvrijwilligers, koppeling/matching vrijwilligers-deelnemers, bijscholing en intervisie van bestaande en nieuwe vrijwilligers, werving. Deelnemers: Werving, intake en leerroute vaststellen, vindplaatsen verbinden met (Digi)taalhuis, inzetten van Taalmeter. Taalhuis en lesruimtes: Coördinatie, inrichting, spreekuur, cursusaanbod taal en/of digitale vaardigheden, lesmateriaal beschikbaar stellen, onderhoud collectie, taalzoeker beschikbaar stellen, taalzoeker vullen in G!ds, lesruimte beschikbaar stellen, kwaliteitsbewaking, netwerkonderhoud kernpartners, leerfaciliteiten beschikbaar stellen. 5
ROC A12 Regie en coördinatie: Kwaliteitsbewaking, politiek beïnvloeden. Vrijwilligers: Inhoudelijke ondersteuning, bijscholing en intervisie van bestaande en nieuwe vrijwilligers. Deelnemers: Intake en leerroute vaststellen. Taalhuis en lesruimtes: Cursusaanbod taal en/of digitale vaardigheden, taalzoeker vullen in G!ds, lesruimte beschikbaar stellen, deskundigheidsbevordering medewerkers (kern)partners. Vluchtelingenwerk Oost-Nederland Regie en coördinatie: Politiek beïnvloeden. Vrijwilligers: Koppeling/matching vrijwilligers-deelnemers, werving. Deelnemers: Werving, verwijsfunctie naar spreekuur, vindplaatsen verbinden met (Digi)taalhuis, inzetten van Taalmeter. Taalhuis en lesruimtes: Cursusaanbod taal en/of digitale vaardigheden, taalzoeker vullen in G!ds. Solidez Regie en coördinatie: Politiek beïnvloeden, deelname aan promotiewerkgroep, promotieactiviteiten coördineren t.b.v. werving vrijwilligers. Vrijwilligers: Inhoudelijke ondersteuning eigen vrijwilligers, taalvrijwilligers werven. Deelnemers: Verwijsfunctie maar ook intake van eigen deelnemers, vindplaatsen verbinden met (Digi)taalhuis, inzetten van Taalmeter. Taalhuis en lesruimtes: Cursusaanbod taal en/of digitale vaardigheden, Taalzoeker beschikbaar stellen, lesruimtes beschikbaar stellen, netwerkonderhoud kernpartners. Stichting Gilde Wageningen Regie en coördinatie: Politiek beïnvloeden, deelnemen aan promotieactiviteiten. Vrijwilligers: Kwaliteitsbewaking eigen vrijwilligers, Koppeling, matching vrijwilliger deelnemer (beperkt zich tot eigen vrijwilligers), taalvrijwilligers werven. Deelnemers: Cursusaanbod taal en/of digitale vaardigheden, taalzoeker vullen in G!ds. Taalhuis en lesruimtes: Taalmaatjes. Vrijwilligers Centrum Wageningen Regie en coördinatie: Politiek beïnvloeden, promotiewerkgroep, promotieactiviteiten coördineren t.b.v. werving vrijwilligers Vrijwilligers: Taalvrijwilligers werven. Deelnemers: Werving taalambassadeurs, vindplaatsen deelnemers binden aan Taal vh Leven, werving deelnemers. Taalhuis en lesruimtes: Taalzoeker vullen in G!ds, netwerkonderhoud kernpartners. 6
Gemeente Wageningen Regie en coördinatie: Monitoring, kwaliteitsbewaking, alliantiepartners werven, contact onderhouden met alliantiepartners, politiek beïnvloeden, gemeentelijk beleid, connectie maken met breder sociaal beleid, gemeentelijke communicatiekanalen t.b.v. promotie. Financiering. Deelnemers: Vindplaatsen deelnemers binden aan Taal vh Leven, inzetten van Taalmeter. Taalhuis en lesruimtes: Netwerkonderhoud kernpartners. Stichting Lezen & Schrijven Alle items staan in het teken van ondersteuning en training. Regie en coördinatie: Oprichten Stuurgroep, monitoring, kwaliteitsbewaking, politiek beïnvloeden, meedenken over verbinding in het sociaal domein. Monitoring wordt uitgewerkt in werkdocument. Vrijwilligers: Begeleiding vrijwilligers, kwaliteitsbewaking vrijwilligers, bijscholing, intervisie, train de trainer, levering materialen. Deelnemers: Levering lesmaterialen, werving, inzet Taalmeter. Taalhuis en lesruimtes: Train de trainer t.b.v. medewerkers kernpartners, netwerkonderhoud. 7