Kaders normering geluid windturbines

Vergelijkbare documenten
Normering geluid. Martin van den Berg Directie Klimaat, Lucht en Geluid

Bijlage 1. Inleiding. 1. Achtergrond

Geluid van windturbines Jurisprudentie

Factsheets windturbines en gezondheid

Laagfrequent geluid van windturbines

Windenergie Lage Weide.

Het reken- en meetvoorschrift voor windturbines 2010 (concept)

Entiteit: Energiecoöperatie Dordrecht Datum: Project: Windturbine Krabbegors Versie: 1.0 Auteur: E. van den Berg Status: Concept

De emissieterm uit het reken- en meetvoorschrift windturbines

Buren van Lageweide. 8 april Utrecht

Windpark Autena te Vianen

Verruimde geluidsregels veroorzaken onaanvaardbaar veel hinder

LAAGFREQUENT GELUID WINDPARK DE

Ir M (Martin) van den Berg Ministerie VROM Directie Lokale Milieukwaliteit en verkeer. Relaties Lden en Lnight met Effecten

Postbus BA Rotterdam. Akoestisch onderzoek windpark Laarakkerdijk in de gemeente Reusel-De Mierden.

Geluid van windturbines Winddagen 2016

Windturbine E70 Grote Sloot 158 Sint Maartensbrug

Windpark Nieuwegein. Akoestisch onderzoek Enercon E82 5x 2,3 MW

Windmolens in Almere Wat komt daar allemaal bij kijken? Windenergie in Almere

Windenergie in de Wieringermeer

Windenergie en geluid:

Ontwikkeling van Schiphol en (verdere?) hinderbeperking

Notitie Situatie Laagfrequent geluid Wetgeving

Stand van zaken rond geluidhinder in Nederland. Oscar Breugelmans Centrum voor Duurzaamheid, Milieu en gezondheid

Haalbaarheid Duurzame energie

NOTITIE AKOESTISCH ONDERZOEK GEWIJZIGDE

Geluid naar omgeving en slagschaduw ten gevolge van windmolenpark 'Groote Haar' te Gorinchem. Windturbines langs noordrand ontwikkelingsgebied

Geluid naar omgeving en slagschaduw ten gevolge van windmolenpark 'Grote Haar' te Gorinchem

aug 2015 ONDERZOEK AKOESTIEK WINDTURBINE DE HOEF 14 TE LEUNEN. De heer G. van de Ligt. Definitief

Rienties, H (Henry) PROVINCIALE STATE i VAN OVERIJSSEL Reg.nr. ^ Zol5- ^ Q

Hinderlijkheid van laagfrequent geluid

Naar een nieuw reken- en meetvoorschrift voor windturbines

Raedthuys Windenergie BV en De Wieken BV. Berekeningen aanvullende scenario s

Geluidhinder. Oscar Breugelmans

Geluid vanwege voornemen windturbines bij Tata Steel

Geluid. De norm: 47 db L den

Windpark Urirama, Aruba

Nota van toelichting ALGEMEEN DEEL

Geluidsbelasting door windturbine Slikkerdijk

Wettelijke grenswaarden voor piekniveaus ten gevolge van industriële activiteiten. Jan H. Granneman

Windpark Autena te Vianen

Windpark Hogezandse Polder

Circulaire bouwlawaai 2010

AKOESTISCH ONDERZOEK WINDTURBINES BEDRIJVENTERREIN DE BRAND TE 'S- HERTOGENBOSCH

MOTIE. Ondergetekende(n) dienen de volgende motie in: De raad van de gemeente Hollands Kroon in vergadering bijeen op 25 april 2013

RAPPORT. Akoestisch onderzoek Windpark AVRI. Winvast, Yard Energy en Windcoöperatie Geldermalsen-Neerijnen. Klant:

Richtlijnen voor laagfrequent geluid. VROM / Vercammen curven. Martijn Vercammen

Vliegverkeer slecht voor de gezondheid. Sara Botschuijver Leonard Beijdewellen Informatieavond Laagvliegroutes van Lelystad Airport: Berkum

Advies maximale geluidsniveaus voor locaties met versterkte muziek

Literatuuronderzoek laagfrequent geluid windturbines

Opbrengstberekening t.b.v. MER Windpark Oostflakkee

Gezondheidsmonitor luchthaven Twente

Nieuwe gezondheidskundige richtlijnen voor omgevingsgeluid. Elise van Kempen

Windturbines: gezondheidseffecten, sociale aspecten en hinder

Opbrengstberekening Windturbines A16

WINDENERGIE BASISINFORMATIE

Opbrengstberekening Windenergie A16

Windpark Nieuwegein. Slagschaduwstudie

Tegen tenzij : de argumenten?

Windpark Oostpolderdijk te Eemshaven

Misschien moet ik eens AUTO s gaan tellen?

Gezondheidsgevolgen van Laag Frequent Geluid. een selectie

Memo. memonummer M-Geluid-Geluid datum 13 maart Leo de Hoogt. Wilco Wolfs Anne Oerlemans. projectnr

Mogelijkheden windenergie langs A67 Gemeente Peel en Maas jan Windpark Groote Molenbeek

Windenergie in Utrecht

Opbrengstberekening t.b.v. MER Windpark Deil. Inleiding. Berekening. Datum: 28 september 2016 Auteur: Steven Velthuijsen

In het plangebied is voorzien in de bouw van twee kantoorpanden met daaronder een semi-verdiept aangelegde parkeergarage.

Windpark Koningspleij. Akoestisch onderzoek

Rapport. Vaststelling geluidemissie en -immissie ten gevolge van de windturbine gelegen aan Zwinweg 38 te Anna-Paulowna

De geluidsomgeving in ziekenhuizen Invloed op patiënt & professional. Jikke Reinten MSc jikke.reinten@hu.nl 28/05/15

Nachtelijke fluctua.es, hinder en slaapverstoring. - themabijeenkomst geluid(hinder) van windturbines - Joos Vos

Participatienotitie Omgevingslawaai Haarlem

Windturbines in Nederland - landelijk beeld en normstelling

AKOESTISCH ONDERZOEK EN ONDERZOEK SLAGSCHADUW WINDTURBINE KRABBEGORS, DORDRECHT N.V. HVC. Concept v november 2016

Geluid en Gezondheid. Lex Groenewold Adviseur milieu en gezondheid GGD Noord- en Oost-Gelderland

Windlocatie Nieuwe Hemweg

VAN GRINSVEN ADVIES. Opdrachtgevers: Suiker Unie te Stampersgat, SurveyCom te Sliedrecht en Raedthuys Windenergie te Enschede.

Geluid van luchtvaart en gezondheid

Rapport /2009 E. Verheijen J. Jabben E. Schreurs T. Koeman R. van Poll B. du Pon. Evaluatie nieuwe normstelling windturbinegeluid

De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM)

Opbrengst- en turbulentieberekeningen Windpark IJmond Lijnopstelling windturbines Reyndersweg Velsen-Noord

Bloeddruk en hartfalen door geluid van weg- en railverkeer. Danny Houthuijs en Elise van Kempen

Overzicht van de avond

Transcriptie:

Ministerie Infrastructuur en Milieu Kaders normering geluid windturbines Martin van den Berg Directie KLG

Onderwerpen 1. Aanleiding en proces 2. Kaders en achtergronden normering 3. Kaders reken- en meetvoorschrift 4. Handhaving 2

Aanleiding en proces - 2002: Klachten Oost-Groningen door windpark in Duitsland - 2006: Promotieonderzoek door G.P. Van den Berg vindt dat hoge windturbines leiden tot meer ergernis en klachten dan verwacht op basis van de geldende normen. - 2007: Groep van deskundigen komt tot de conclusie dat een nieuwe aanpak nodig is om windturbine geluid te berekenen en te beoordelen - 2008: In antwoord op vragen van Tweede Kamer kondigt de minister van Milieu een nieuwe regeling aan voor geluid van windturbines op land - 2009: Stakeholder conferentie en voorpublikatie AMvB - 2010: Besluit in Staatsblad en Circulaire vooruitlopend op AMvB - 2011: AMvB treedt in werking 3

Uitgangspunten nieuwe regeling - Oplossen van problemen met oude regeling - Verminderen complexiteit in regelgeving - Transparanter en gemakkelijker te gebruiken - Mogelijkheden voor windturbines voldoende voor nationale ambities - Dit alles zonder aantasting van het beschermingsniveau! 4

Werkwijze vaststellen norm 1) verzamelen van relevante gegevens evaluatie van de gegevens in termen van bewijskracht evaluatie van de gegevens in termen van biologische effecten, gezondheid & welzijn rangschikking van richtwaarden op schaal van kosten/baten politieke keuze gebaseerd op afweging van belangen. 1) Evaluation and use of epidemiological evidence for environmental health risk assessment, WHO, 2000 5

Relevante gegevens 6

Country Noise Indicator planning limit Remarks Germany Leq,day/night (at 95% of rated power) 50 /40 45/35 Mixed residenial residenial Swiss Leq,day 50 Leq,night 40 France Leq? Maximum +3 or +5 db above background at 8 m/s background=l99,99 (quitest 30 min.) Denmark Leq, day 45 Italy Leq, day 55 UK L90, 10 min 43 Background +5 Sweden Leq, night 40-5 db for coyages (at 8 m/s) Netherlands Leq,day 50/53 3 db WNC correcion for < 15 MW turbines Leq, night 40/43 Idem Norway Lden 45 Proposal Canada Leq, 1hr 45 Background (in L90) dependent 7 New Zealand Leq? 40 or background+5 background in L95

Gezondheidseffecten lawaai (bewezen effecten) Effect Indicator Drempelwaarde EEG- ontwaking Lmax 32 db ErnsIge Slaapverstoring Lnight 42 db (gerapporteerd) Bewust ontwaken SEL 53 db ErnsIge hinder Lden 42 db Leren Lden 50 db Verhoging bloeddruk Lden 50 db HarInfarct Lden 60 db 8

De afbeelding kan niet worden weergegeven. Mogelijk is er onvoldoende geheugen beschikbaar om de afbeelding te openen of is de afbeelding beschadigd. Start de computer opnieuw op en open het bestand opnieuw. Als de afbeelding nog steeds wordt voorgesteld door een rode X, kunt u de afbeelding verwijderen en opnieuw invoegen. 9

Slaapverstoring - Op x-as Lnight windturbines, doch - Slaapverstoring niet bronspecifiek - WHO Night Noise guidelines: 40 Lnight voorkeur 10

Huidige blootstelling 11

Geluidniveaus bij bestaande windturbines Ter vergelijking.. Bron Woningen Ernstig gehinderden Wegverkeer (>58 Lden) 3.200.000 810.000 Luchtvaart (>47 Lden) 660.000 230.000 Railverkeer (>63 Lden) 290.000 71.000 Industrie (>60 Lden) 100 20 12

Gevolgen voor plaatsingsruimte 13

Vrije ruimte na aftrek planologische beperkingen 14

Grondslagen nieuwe normering - Europese dosismaat: Lden en Lnight - Dosis-effect relatie onderzoek op basis van Zweeds/Nederlands onderzoek, gecompileerd door TNO - Inventarisatie blootstelling huidige en plaatsingsruimte nieuwe turbines - Vereenvoudiging regelgeving: alles in beginsel onder meldingsplicht. Geen onderscheid naar grootte of afstanden. - Forse debatten in de Tweede Kamer! 15

Belangrijkste afwegingen - Hoogte norm: voldoende ruimte voor windenergie tegen netaanvaardbare volksgezondheidseffecten - Nachtbescherming: hoewel strikt genomen niet nodig, op aandringen van de Kamer opgenomen - Laagfrequent geluid: verdisconteerd via dosis-effect relatie. Overigens geen aanwijzingen dat LF-aandeel bovenmatig is. - Economische gebondenheid: lagere hinder door economisch voordeel niet verwerkt in de norm (worst case) - Achtergrondniveau: geen formele regeling wegens complexiteit. Geen bewijzen voor substiantiele invloed - Cumulatie: normen gelden voor alle (combinaties van) windturbines voor zover opgericht na 1-1-2011 16

Nieuwe norm Lden: jaargemiddelde van dag, avond+5 en nacht +10 Lnight: jaargemiddelde nacht (23.00-07.00) Meldings- en vergunningplichtige turbines: 47 Lden én 41 Lnight 17

Nieuw reken- en meetvoorschrift - Kader reken- en meetvoorschrift - Betrouwbaar - Niet meer inspanning dan strikt noodzakelijk - Zo simpel mogelijk, maar niet meer dan dat - Gebaseerd op: - Emissiemeetvoorschrift IEC 6400- aangepast om op ashoogte te werken - Overdrachtsmethode Handleiding industrielawaai - Default jaargemiddeld bronvermogen op ashoogte berekend uit fabrikant gegevens - Berekend uit door KNMI opgegeven langjarig gemiddelde windsnelheden op ashoogte 18

Handhaving - Handhavingsmeetvoorschrift - Geen immissiemeting bij de woning - Steeksproefgewijze controle van door fabrikant opgegeven geluidvermogen. - In principe 6 metingen bij verschillende windsnelheden op een afstand van 1,5 x de ashoogte 19

Conclusies - Normering is in de eerste plaats een belangenafweging - Regelgeving voldoet aan vereisten voor transparantie, eenvoud, uitvoerbaarheid, EU-vereisten, beschermingsniveau... Tot slot: - Absolute bescherming bestaat niet - Helaas kan je het niet iedereen naar de zin maken! 20