Provincie Zeeland Afdeling Economie Regionale arbeidsmarktprognose 2011-2012 Inleiding Begin juni 2011 verscheen de rapportage UWV WERKbedrijf Arbeidsmarktprognose 2011-2012 Met een doorkijk naar 2016". Hierin worden toekomstige ontwikkelingen geschetst zowel landelijk als regionaal. De cijfers zijn gebaseerd op de ramingen uit het Centraal Economisch Plan 2011 van het Centraal Planbureau (CPB). Voor 2011 en 2012 wordt er uitgegaan van een groei van 1,75% respektievelijk 1,5%. Voor de jaren 2013-2016 wordt een economische groei verondersteld van 1,25%. In deze notitie wordt voornamelijk ingegaan op de regionale component van de prognose. Banenontwikkeling Dit en volgend jaar zullen alle regio's weer een groei van de werkgelegenheid laten zien. Hierbij scoren Flevoland (bevolking nog steeds in opbouw) en Zuid-Gelderland (veel onderwijs en zorg) het best. De banenontwikkeling in de noordvleugel van de Randstad zal beter zijn in dan de zuidvleugel. Factoren die daarbij een rol spelen zijn de sterkere bevolkingsgroei, specifieke vestigingsplaatsfactoren (zoals de centrale ligging van Utrecht en het gemiddeld hogere opleidingsniveau van de beroepsbevolking). In de meeste decentraal gelegen arbeidsmarktregio s, waaronder Zeeland, blijft de ontwikkeling van het aantal banen, o.a. door een minder gunstige bevolkingsontwikkeling, achter bij het landelijk gemiddelde. In 2011-2012 zal het aantal banen in Zeeland met gemiddeld ongeveer 0,5% per jaar toenemen, tegen landelijk circa 0,9%. In de volgende grafiek volgt de verwachte groei van het aantal banen in afwijking van het landelijke gemiddelde:
In de volgende tabel volgt een verdeling van de banengroei naar sector in Zeeland en Nederland: Indicatie van de gemiddelde jaarlijkse ontwikkeling van het aantal banen naar sector in 2011 en 2012 (%) Zeeland Nederland Zld t.o.v. Nld landbouw (landbouw en visserij) 0,3% 0,5% - industrie (industrie, delfstoffenwinning, openbaar nutsbedrijven) -1,5% -1,4% - bouw en bouwinstallatie -0,9% -0,6% - distributie (groothandel, vervoer en telecom) 0,7% 0,9% - consumentendiensten (detailhandel, horeca, overige diensten) 0,4% 0,7% - zakelijke diensten (w.o. financiële diensten, IT, uitzendkrachten) 1,6% 1,7% - collectieve sector (openbaar bestuur, onderwijs, zorg en welzijn) 1,4% 1,5% - totaal 0,5% 0,9% - De zakelijke diensten en collectieve sector kennen de grootste groei. Bij de industrie en bouw daalt het aantal banen nog steeds. Vergeleken met Nederland scoort Zeeland naar verwachting in alle onderscheiden sectoren minder gunstig dan landelijk. Een en ander heeft te maken met het feit dat Zeeland een krimpregio is. Uit onderzoek van het CPB is naar voren gekomen dat de banen de mensen volgen en niet andersom, zo wordt gesteld.
Beroepsbevolking Op landelijk niveau groeit de beroepsbevolking in 2011-2012 weer. De groei van de beroepsbevolking hangt af van de feitelijke bevolkingsontwikkeling (van 15-64) en de participatiegraad. In slechts 7 van de 30 onderscheiden arbeidsmarktregio's stijgt de bevolking van 15-64 jaar. In de 23 regio's waar de bevolking van 15-64 jaar daalt, is de daling het grootst in de Achterhoek, Zeeland en Limburg. Deze component "veranderende beroepsbevolking door bevolkingsontwikkeling" is in Zeeland goed voor een jaarlijkse daling van de beroepsbevolking in 2011 en 2012 van 0,6%. Deze daling wordt naar verwachting deels gecompenseerd door een toenemende arbeidsparticipatie: op basis daarvan stijgt de beroepsbevolking in 2011 en 2012 met circa 0,5% per jaar. Per saldo evenwel daalt de beroepsbevolking naar verwachting iets. Voor 2011-2012 publiceerde het CWI de volgende grafiek. Werkloosheid Naar verwachting neemt het aantal niet-werkende werkzoekenden als percentage van de beroepsbevolking (NWW-percentage) tussen 2010 en 2012 in alle regio s af. De werkloosheid in Zeeland zal naar verwachting dalen van 4,6% in 2010 naar 4,3% in 2011 en 4,0% in 2012. Landelijk daalt de werkloosheid gemiddeld iets meer: van 6,3% in 2010 naar 5,4% in 2012. De ontwikkelingen in cijfers:
Doorkijk ontwikkelingen periode 2013-2016 Voor deze periode wordt landelijk uitgegaan van een gemiddelde economische groei van 1,25% per jaar. Bij deze groei zal het aantal banen landelijk met circa 34.000 per jaar toenemen, ofwel gemiddeld 0,5% per jaar. Verreweg het meeste perspectief bieden de zorg en welzijn en zakelijke dienstverlening. Vooral in de industrie, het openbaar bestuur, de financiële dienstverlening en vervoer en telecom wordt een daling van het aantal banen voorzien. Zeeland zal qua banengroei achterblijven: er wordt een gemiddelde jaarlijkse banengroei van circa 0,15% voorzien. In Limburg, de Achterhoek en Rivierenland zal naar verwachting het aantal banen dalen:
Krimpregio's In de arbeidsmarktprognose is specifiek aandacht besteed aan de krimpregio's. Deze regio's liggen steeds aan de rand van Nederland, nationaal decentraal. Vooral in Drenthe, West-Brabant en Limburg speelt deze problematiek het meest. Voor 3 regio's, te weten Drenthe, Limburg en Zeeland zijn in de Arbeidsmarktprognose een aantal kengetallen weergegeven: Gesteld wordt: (integrale tekst) Krimpregio s hebben een vergrijsde bevolking en de potentiële beroepsbevolking neemt af. In navolging hiervan loopt in de toekomst het aantal huishoudens terug, wat zorgt voor een ruime woningmarkt. In Drenthe neemt de bevolking van 15 tot en met 64 jaar nog maar enkele jaren af, maar in Zeeland al vijf jaar en in Limburg zelfs meer dan 10 jaar. Het aandeel senioren in de krimpregio's is relatief groot. In Zeeland en Limburg is van de inwoners 4 op de 10 ouder dan 50 jaar; in Nederland als geheel is dat verhoudingsgetal 3,5 op 10. Tevens is er een negatief migratiesaldo: meer personen vertrekken vanuit de regio dan zich er vestigen. In Zeeland en Limburg neemt het migratiesaldo bovendien toe.
De arbeidsparticipatie in de krimpregio s is lager dan gemiddeld en de werkloosheid, uitgezonderd Zeeland, ligt er hoger. Een tekort aan banen heeft een relatief sterk uitgaande pendel tot gevolg. Het pendelsaldo is in alle drie de regio s dan ook negatief, d.w.z. meer uitgaande dan inkomende pendel. De buitenlandse pendel (uitgezonderd Zuid-Limburg) is bescheiden. Anderzijds kan migratie (jongeren en hoogopgeleiden) er toe leiden dat banen onbezet blijven. Te denken valt aan banen in zorg en onderwijs maar ook aan vaklieden in sommige ambachten. Nu al hebben de drie regio s een bovengemiddeld aandeel laagopgeleiden. In Zeeland ligt dit aandeel zelfs vijf procentpunten boven het landelijk gemiddelde. De werkgelegenheidsontwikkeling in de krimpregio s blijft ook achter. Uit onderzoek van het CPB is naar voren gekomen dat de banen de mensen volgen en niet andersom. In Zeeland (zeker Zeeuws- Vlaanderen) en de beide regio s in Limburg is de werkgelegenheidsontwikkeling tussen 2008 en 2010 inderdaad achtergebleven bij de landelijke ontwikkeling. Voor Drenthe is het beeld minder uitgesproken. Een bevolkingkrimp kan gevolgen hebben voor het aantal voorzieningen. Bijvoorbeeld voor de gezondheidszorg, het onderwijs, de openbaar vervoerinfrastructuur, de bewinkelingsgraad etc. Een ander samenhangend verschijnsel van een krimpregio is de beschikbaarheid van bedrijventerreinen en woningen. Door de druk op de woningmarkt liggen de huizenprijzen in perifere gebieden duidelijk lager dan in de Randstad en in de verstedelijkte gebieden rondom de Randstad Toekomst In 2016 zal de omvang van de beroepsgeschikte bevolking in de drie genoemde regio s verder zijn afgenomen. Absoluut bezien verliezen de drie provincies ruim 50.000 personen in de beroepsgeschikte bevolking (Bron: Pearl, bevolkingsprognose (Planbureau voor de Leefomgeving/CBS)). De participatiegraad zal vermoedelijk relatief laag blijven. De regio s zullen een zekere economische specialisatie moeten ontwikkelen om de werkgelegenheid binnen hun grenzen te waarborgen. Hierbij zal nauw gelet moeten worden op het beschikbare arbeidsaanbod omdat veel mensen naar andere regio s vertrekken. Middelburg, 16 juli 2011 Ben Zielschot