Week van het Onkruid

Week van het Onkruid Inrichting van de openbare ruimte in relatie tot onkruidbeheer op de verhardingen door Eric Pladdet van adviesbureau Greenengineers

Week van het Onkruid 2015 Eric Pladdet 12 jaar werkzaam geweest bij twee aannemingsbedrijven in het groen Sinds 2009 zelfstandig adviseur voor Greenengineers Greenengineers Onafhankelijk adviesbureau, gevestigd te Lunteren (Ede, Gelderland) Regelmatig betrokken bij onkruidbeheer verhardingen: Opstellen beleid- en beheerplannen Opstellen adviesnota s voor niet-chemische onkruidbestrijding op verhardingen Opstellen diverse contractstukken (o.a. (beeld)bestekken) Begeleiding (EMVI)-aanbestedingsprocedures

Inhoud presentatie Viertal hoofdvragen: Hoe richten wij onze buitenruimte in? Wat zijn daarbij de knelpunten? Welke oplossingen zijn er? Wat is de rol van de beheerder?

Hoe onze openbare ruimte nu ingericht is/wordt

Hoe is onze buitenruimte ingericht? Kabels en leidingen allemaal in de grond We moeten erbij kunnen, van tijd tot tijd een kabeltje erbij, Dus veel open verhardingen (tegels, klinkers, etc.) In die open verhardingen zet je ook wat gemakkelijker je verkeersborden en lantaarnpalen neer. Dan hebben we ook zo onze ontwerpeisen e.d. (langs elke weg een voetpad of aan weerszijden van de weg industrie)

Een van de laatste straten in Nederland met bovengrondse leidingen

Doe er nog maar een kabeltje bij.

Maar als we erbij moeten zijn, gaat het ook wel eens mis

Hoe is onze buitenruimte ingericht? In Nederland is veel verharding waar onkruid op kan ontstaan: 33% van alle verharding is elementverharding In stedelijk gebied 55% Totaal 175.000 ha Onkruidbeheer op 60% = 105.000 ha 10,5 miljoen kilometer voeglengte

(Her)inrichting van de buitenruimte Voor deze presentatie hebben wij geput uit: Ontwerptool van het CROW Onderzoek dat is uitgevoerd door OCW (Opleidingscentrum Wegenbouw Vlaanderen) Lezenswaardig artikel in Stad + Groen van Dr. Ir. Elia Boonen, onderzoeker bij OCW (in België is verbod op gebruik herbiciden voor alle openbare instellingen sinds 1-1-2015 van kracht)

(Her)inrichting van de buitenruimte Vaststaat dat onkruidgroei invloed heeft op de kwaliteit van de verhardingen! Technische kwaliteit (uit elkaar drukken en opdrukken van verhardingen veroorzaakt door onkruidgroei) Functionele kwaliteit (waterafvoer wordt belemmerd door onkruidgroei, veiligheid in geding door gladheid onkruid) Esthetische kwaliteit(onkruid op verhardingen kan een slordig beeld geven en leiden tot verloedering)

(Her)inrichting van de buitenruimte Hoe ga je onkruidwerend ontwerpen: Welk ambitieniveau geldt voor het betreffende gebied (centrum/wijk/industrie) Inpassing in het straatbeeld (parkeerplaats, voetpad, fietspad, aanliggende groenvakken en/of gazons, etc.) Welke verhardingssoort wil ik toepassen en waar? Gesloten verhardingen (beton en asfalt) (Half)open verhardingen (straatstenen, tegels, etc.) Let hierbij op de gebruiksintensiteit! Lage betreding, meer risico op onkruiddruk

(Her)inrichting van de buitenruimte Gebruiksintensiteit hoog laag

(Her)inrichting van de buitenruimte Onkruidwerend ontwerpen: Uit het onderzoek van OCW zijn zes belangrijke ontwerpkenmerken te onderscheiden: A. Aanwezigheid van aanliggend groen (plantvak of gazon) B. Randafwerking verhardingen C. Verzakkingen en onvlakheden D. Aanwezigheid van obstakels E. Aanwezigheid van kantopsluiting en kantsteen F. aanliggende goot met kleinschalige elementen

Zes belangrijkste ontwerpkenmerken

(Her)inrichting van de buitenruimte Onkruidwerend ontwerpen, nog een aantal ontwerpcriteria Voorkom grote oppervlakten met bestrating, werk alleen met functionele bestrating Gebruik goede passtukken rond obstakels Indien mogelijk kabels en leidingen buiten de verhardingen brengen. Openbreken verharding verhoogt onkruiddruk Zorg voor vloeiende overgangen Voorkom zoveel mogelijk wortelopdruk van bomen

Detail van een verzakking bij een kolk Voorkom onvlakheden door een goede opbouw van de constructie/fundering

Detail van een randafwerking Voorkom teveel voegen rondom obstakels, maar m.n. ook bij kolken

Detail van een brede voeg Brede voegen geeft een hoge onkruiddruk. Werk op dit soort locaties met andere materialen.

Geef een boom een goede groeiplaats Een goede ondergrondse groeiplaats voor bomen vermindert wortelopdruk aanzienlijk

(Her)inrichting van de buitenruimte Onkruidwerend ontwerpen: Voegvulling verhardingen relatie te leggen tussen voegvulling en onkruiddruk: Hoe vuiler de voeg, hoe hoger onkruiddruk (m.n. oudere verhardingen) Is de onderliggende straatlaag gesloten van structuur en de voeg vervuild, geeft dat ook een hogere onkruiddruk Hoe breder de voeg, des te meer onkruiddruk Hoe grover de voegvulling (materiaal), hoe minder onkruiddruk wordt waargenomen Keuze van straatsteensoort heeft ook invloed op onkruiddruk. Hoe groter de openingen in en rondom de steen hoe groter de onkruiddruk

Straatsteensoort

(Her)inrichting van de buitenruimte Innovatieve voegvullingen

(Her)inrichting van de buitenruimte Goten Per locatie bekijken welke constructie het beste is Voorkom zoveel mogelijk kleine elementen Waar mogelijk de goot in het midden van de weg situeren Let op gladheid in de winter en bij regen Zorg dat de goten altijd goed bereikbaar zijn voor de veegmachine en onkruidbestrijdingsmachine (voorkom scherpe en haakse hoeken) Probeer later opbreken zoveel mogelijk te voorkomen

(Her)inrichting van de buitenruimte Verkeersgeleiders Pas zoveel mogelijk onkruidwerende materialen toe (betonprint, asfalt, bestrating met voegvulling) Gebruik zo min mogelijk voegen en randen Kit de dilatatievoegen dicht Gebruik in nieuwe situaties indien mogelijk prefab gestorte elementen Pas zo min mogelijk obstakels toe in de verharding en waar nodig gebruik passtukken

Rol beheerder Bij de inrichting heeft de ontwerper en de beheerder zijn/haar eigen rol. Het stimuleren van regulier overleg tussen ontwerpers en beheerders. Deze moeten dezelfde taal gaan spreken. Onkruidwerend ontwerpen moet een terugkerend agendapunt zijn bij deze overleggen. Mogelijke gevolgen van een veranderd gebruik signaleren en oplossingen hiervoor zoeken: bijvoorbeeld: de beheerders kunnen constateren dat bepaalde verhardingen overbodig blijken te zijn en kunnen worden omgevormd. Beheerders moeten in een vroeg stadium bij het ontwerp betrokken worden.

Rol ontwerper/beheerder Een leidraad inrichting openbare ruimte (LIOR) is onmisbaar. De LIOR is een gestructureerde verzameling van kennis en ervaring. In de LIOR staan algemene (beproefde) eisen en randvoorwaarden die aan de openbare ruimte worden gesteld. Onkruidwerend ontwerpen dient verankerd te zijn in de LIOR Zorg dat projectontwikkelaars ook werken volgens de LIOR in de gemeente

Onkruidwerend ontwerpen: Kijk naar de omgeving waar de verharding ligt of komt te liggen. Pas onkruidwerende materialen toe. Obstakels zoveel mogelijk buiten de verharding plaatsen. Waar het kan, kabels en leidingen buiten de verhardingen leggen. Voorkom wortelopdruk van bomen Zorg voor een goede constructie onder de verharding Werk met een goede voegvulling Stem voegvulling, verhardingsmateriaal en straatlaag op elkaar af Let op de randafwerking Denk goed na over de situering van de goot en het materiaal Sluit met het ontwerp aan bij de gekozen onkruidbestrijdingsmethode

Bedankt voor uw aandacht!