Procesoperator Druktechniek Beroepscompetentieprofiel
Inhoudsopgave Voorwoord... 3 Wat is een beroepscompetentieprofiel?... 4 Wat is de functie van een beroepscompetentieprofiel?... 4 Waarom een format beroepscompetentieprofiel?... 4 Indeling... 5 Colofon... 6 Bronnen... 6 Betrokkenen... 6 1 Algemene informatie over het beroep... 7 1.1 Mogelijke functiebenamingen... 7 1.2 Beschrijving van het beroep... 7 2 Overzicht van kerntaken en werkprocessen in het beroep... 13 3 Beschrijving van de kerntaken... 14 3.1 Kerntaak 1 Realiseert productie... 14 3.2 Kerntaak 2 Optimaliseert productieproces... 16 3.3 Kerntaak 3 Coördineert technische werkprocessen... 18 4. Competenties... 19 Er bestaat in het Nederlands een dilemma als het gaat over het gebruik van woorden die als mannelijk en vrouwelijk geïnterpreteerd kunnen worden. We zouden consequent kunnen werken met 'hij/zij' en 'zijn/haar', maar dat geeft een gedwongenheid die wij stilistisch niet verantwoord vinden. De personen die in dit stuk de handelingen verrichten of beschreven worden, kunnen in onze optiek net zo goed mannen zijn als vrouwen. 110623 BCP Procesoperator Druktechniek 2
Voorwoord Aanleiding Diversiteit beroepsuitoefening Het beroepscompetentieprofiel is gemaakt voor de beroepsgroep als geheel. Dit betekent echter niet dat elke individuele beroepskracht alle werkprocessen uitvoert. Er bestaat diversiteit in de beroepsuitoefening van de procesoperator druktechniek. 110623 BCP Procesoperator Druktechniek 3
Wat is een beroepscompetentieprofiel? Een beroepscompetentieprofiel (BCP) beschrijft de werkzaamheden en competenties die nodig zijn om een bepaald beroep uit te oefenen. Hierbij wordt uitgegaan van een vakvolwassen werknemer die al drie tot vijf jaar in het beroep werkzaam is. Drie begrippen staan centraal in het beroepscompetentieprofiel: kerntaken, opgesplitst in een aantal werkprocessen en de competenties die noodzakelijk zijn bij de uitvoering van de werkzaamheden. De inhoud van een beroepscompetentieprofiel moet herkenbaar zijn voor het bedrijfsleven. Daarom worden deze profielen opgesteld in opdracht van of in samenwerking met het georganiseerde bedrijfsleven. Het georganiseerde bedrijfsleven geeft het document een formele status door het te legitimeren. Wat is de functie van een beroepscompetentieprofiel? Een beroepscompetentieprofiel kan verschillende functies vervullen. Binnen een branche kan het een hulpmiddel zijn bij functiewaardering. Het kan ook gebruikt worden voor verdere professionalisering van werknemers, voor de ontwikkeling van competentieinstrumenten en als voorlichtingsmateriaal. Daarnaast kan een beroepscompetentieprofiel dienen als input voor opleidingen in het middelbaar beroepsonderwijs. Het bedrijfsleven is immers afnemer van mbogediplomeerden, en is daarom in hoge mate richtinggevend voor de eisen die gesteld moeten worden aan deze gediplomeerden. De eisen hebben zowel betrekking op de aard en inhoud van de werkzaamheden als op de mate van bekwaamheid waarmee iemand handelt: zijn competenties. In het schema is deze laatste functie van het beroepscompetentieprofiel weergegeven: Bedrijfsleven Kenniscentra in samenwerking met onderwijs en bedrijfsleven Onderwijs Beroepscompetentieprofielen > Opleidingseisen in kwalificatiedossier > Concrete opleidingen en examens Kenniscentra ontwikkelen en onderhouden op basis van deze beroepscompetentieprofielen de opleidingseisen in de vorm van kwalificatiedossiers. Dit gebeurt in samenwerking met vertegenwoordigers van sociale partners en onderwijs. Het onderwijs ontwikkelt op basis van de kwalificatiedossiers concrete opleidingen en examens. Waarom een format beroepscompetentieprofiel? Uitgaande van het feit dat dit beroepscompetentieprofiel de basis vormt voor het eventueel ontwikkelen of aanpassen van een kwalificatiedossier, is het van belang dat het beroepscompetentieprofiel voldoet aan een aantal minimumeisen. Bij de ontwikkeling van kwalificatiedossiers is het verder van belang dat beroepen onderling vergeleken kunnen worden. Een bepaalde mate van uniformiteit is hierbij gewenst. Daarom is een format beroepscompetentieprofiel ontwikkeld. 110623 BCP Procesoperator Druktechniek 4
Indeling De informatie over het beroep is verdeeld over vier hoofdstukken. Het eerste hoofdstuk bevat algemene informatie over het beroep, loopbaanontwikkelingen, en trends en innovaties. Het tweede hoofdstuk geeft een overzicht van de hoofdtaken en werkzaamheden van de beroepsbeoefenaar (kerntaken en werkprocessen). Een uitwerking van deze werkzaamheden en de daarbij behorende competenties komt in hoofdstuk 3 aan bod. In het vierde hoofdstuk worden de essentiële competenties vermeld, inclusief een toelichting. 110623 BCP Procesoperator Druktechniek 5
Colofon Ontwikkeld door GOC In opdracht van Bestuur GOC Verantwoording Inhoudelijk gelegitimeerd door: CMBO Op: 8 augustus 2011 Vastgesteld door: bestuur GOC Op: 27 september 2011 Te: Veenendaal Bronnen De informatie in dit overzicht is verzameld uit de volgende bronnen: - CBS Statline maart 2011 (online database; statline.cbs.nl); - Grafimedia in cijfers, GOC, juli 2009; - Beroepenonderzoek Printmedia, deelonderzoek Procesoperator druktechniek, Rijnland advies te Wehl, 2011. Betrokkenen Interviews met de volgende deskundigen, uitgevoerd in januari en februari 2011: - Cor Henzen GOC; - Paul Heins AGI van der Steef (gastdocent GOC). Daarnaast is het beroep aan bod gekomen in de gesprekken met bedrijven die ondervraagd zijn bij de andere functies in de printmedia waaronder: - Schur Flexibles, Leek; - Goglio, Zaandam; - Drukkerij Zwart, Amersfoort; - A&R Carton, Sneek; - Roto Smeets Groep (illustratie). 110623 BCP Procesoperator Druktechniek 6
1 Algemene informatie over het beroep In dit hoofdstuk wordt het beroep nader omschreven. 1.1 Mogelijke functiebenamingen - Procesoperator - Procesoperator druktechniek 1.2 Beschrijving van het beroep Werkomgeving De procesoperator druktechniek is werkzaam bij drukkerijen of printbedrijven binnen de grafimediabranche. Binnen de bedrijfsgroep "drukkerijen" zijn de drukkerijen van reclame en de "overige" drukkerijen de grootste werkgevers. Het zijn met name grote en middelgrote bedrijven waar de procesoperator te vinden is. In deze bedrijven wordt drukwerk van allerlei aard en met diverse doelen vervaardigd op drukpersen of printapparatuur, met behulp van één van de industriële printmedia technieken, bijvoorbeeld: vellenoffset, rotatieoffset, rotatieflexodruk, rotatiediepdruk, digital print (uitgezonderd de zeefdruk). De procesoperator druktechniek werkt hier als gecertificeerd/ gediplomeerd drukker aan een drukpers of printapparaat en stuurt daarbij een team technisch aan. Zijn expertise zet hij in om de kwaliteit van processen en producten te verbeteren. Typerende beroepshouding De procesoperator druktechniek werkt als gecertificeerd/gediplomeerd drukker aan een drukpers of printapparaat. De nadruk ligt op het overzien, helicopteren van het hele drukproces (inclusief prepress en nabewerking), vooruit denken en het analyseren van verstoringen. De procesoperator druktechniek bewaakt de kwaliteit van het proces en van het product. Het doen van verbetervoorstellen en het ontwikkelen van slimmere werkmethodes zijn onderdelen van het beroep. De procesoperator druktechniek is besluitvaardig. Hij neemt zelf beslissingen, ook als er geen leidinggevende is. Hij is oplossingsgericht en geeft zelf bedachte oplossingen vorm. Overwegen en afwegen van kosten en baten speelt daarbij een rol. Met collega s in probleemsituaties kunnen overleggen en zelf verbetertrajecten kunnen aangaan, hoort bij het beroep, dus zijn communicatieve vaardigheden en kunnen samenwerken belangrijk. Door de standaardisering van het werkproces heeft de communicatie een andere inhoud gekregen. 110623 BCP Procesoperator Druktechniek 7
Daarnaast zijn de volgende houdingsaspecten relevant: Technisch: in staat zijn om met (divers) gereedschap en materiaal om te gaan. De basis van het vak is nog altijd de techniek. Kennis van bijbehorende materialenkennis is belangrijk. De verschillende technieken zijn onderling niet zonder meer uitwisselbaar Flexibel: inspelen op veranderende werkomstandigheden en ook kunnen werken in ploegendienst. Zelfstandig: op eigen kracht handelen. De procesoperator heeft met veel variabelen te maken en moet snel kunnen handelen en eventueel ingrijpen. Stressbestendig: werken onder tijdsdruk en veranderende werkomstandigheden; zeker in de rotatiedruk (offset, diepdruk of flexodruk) waar de snelheid van de machine hoog is. Accuraat: zorgvuldig en nauwkeurig werken. Kwaliteit leveren is de norm. Milieubewust: bewust zijn van milieubelastende en milieu ontlastende aspecten en hierop gedrag aanpassen. Plannen en organiseren: hij zorgt ervoor dat de werkzaamheden rondom de machine vlot verlopen. Rol en verantwoordelijkheden De procesoperator druktechniek is een ervaren uitvoerende drukker die het hele proces overziet en procesmatig werkt. Hij beschikt over meer competenties dan de vakman (n3). Binnen een team is hij degene die de complexe instellingen realiseert of anderen daarbij begeleidt. Hij denkt procesgericht en heeft kennis van procesaansturing. Vanuit deze vakdeskundigheid probeert hij het productieproces te verbeteren en komt hij waar mogelijk met voorstellen daarvoor. De procesoperator druktechniek is verantwoordelijk voor het realiseren van productiedoelstellingen, zowel kwalitatief als kwantitatief. Hij werkt aan een drukpers of printapparaat als eerst verantwoordelijke voor het productieproces, de machine, de randapparatuur en het productieteam. De procesoperator druktechniek zorgt ervoor dat de werkzaamheden goed worden verdeeld over de teamleden, zodat het voorbereiden, opstarten en in stand houden van het productieproces probleemloos verloopt. Hij is mede verantwoordelijk voor de conditie van de machine en draagt zorg voor de specifieke onderhoudsaspecten. Hij draagt verantwoordelijkheid voor de werkplek, qua netheid en veiligheid. Complexiteit Binnen de techniek waarmee de procesoperators werken, is er sprake van diverse variabelen (zoals de eigenschappen van te bedrukken of te printen materialen, het gedrag van inkten of toner, omgevingsvariabelen als temperatuur en RV) die niet of moeilijk te standaardiseren zijn. Om hiermee het gewenste resultaat te behalen, moet de procesoperator druktechniek beschikken over specialistische (materialen)kennis van, en specialistische vaardigheden voor de uitoefening van zijn beroep. De kennis en vaardigheden voor verschillende 110623 BCP Procesoperator Druktechniek 8
druktechnieken zijn onderling niet zonder meer uitwisselbaar. Het slim kunnen organiseren van het werk met grote verschillen tussen orders wat betreft oplagegrootte, kwaliteitseisen en materiaalsoort maakt het werk van de procesoperator complex. Hij kent en beheerst een groot aantal technische systemen. Hij geeft instructie over deze systemen aan teamleden of aan andere medewerkers. Hij kan diverse verstoringen snel herkennen en grijpt adequaat in. De procesoperator druktechniek heeft te allen tijde te maken met het spanningsveld tussen kwantiteit en kwaliteit. Hij maakt hierbij doorlopend afwegingen, houdt rekening met veel factoren en stemt voortdurend af. In bepaalde gevallen vindt ter plekke afstemming van kwaliteit in samenspraak met klanten plaats. Hij maakt op beslissende momenten zelf keuzes. Bovendien moet hij weten waar zijn grenzen liggen en wanneer hij zijn direct leidinggevende moet waarschuwen. Wettelijke beroepsvereisten Ja, de volgende wetgevingen zijn van invloed op de uitoefening van het beroep: Arbo-wetgeving, milieuwetgeving en wetgeving in de voedingsmiddelenindustrie. Bij de druktechnieken gelden zware eisen (vooral op milieugebied) die men nog steeds verder aanscherpt. Veelal zijn deze regels verwerkt in bedrijfsregels en voorschriften. Ook hebben drukkers steeds vaker te maken met regels die te maken hebben met personalisering en vertrouwelijkheid van publiceren. Een drukker moet weten welke databases gebruikt kunnen en mogen worden voor het versturen van gepersonaliseerde post. Veel van deze regels zijn verwerkt in bedrijfsregels en voorschriften. Branche vereisten Nederlands en (moderne) vreemde talen Rekenen/wiskunde Nee Zowel schriftelijk als mondeling moet de beheersing van de Nederlandse taal goed zijn. De beheersing van het Nederlands is van belang voor de communicatie met collega s, leidinggevenden en opdrachtgevers. Procesverstoringen kunnen rapporteren en duidelijk kunnen maken en begrijpen wat er aan de hand is, hoort bij het vak. De medewerker dient basisvaardigheden op het gebied van rekenen te beheersen, zoals bijvoorbeeld het berekenen van de output, of de gemiddelde inrichttijd. 110623 BCP Procesoperator Druktechniek 9
1.3 Loopbaanperspectief Doorgroei door verbreding en verdieping binnen het vakgebied komt het meest voor. De medewerker ontwikkelt zich binnen het vakgebied, wordt steeds meer ervaren en gespecialiseerd, en volgt opleidingen. Hij kan incidenteel worden ingezet als lid van een verbeterteam of als projectleider. Doorgroeien naar een functie op leidinggevend niveau is een logische stap, maar de kansen hierop zijn niet groot; de branche heeft vooralsnog te maken met krimp (2011). De grafimediabranche is sterk in ontwikkeling en het loopbaanperspectief is daardoor ook aan verandering onderhevig. Echter, de competenties van een procesoperator druktechniek zijn breder inzetbaar, zowel binnen en als buiten de grafimediabranche. 1.4 Trends en innovaties Hieronder worden relevante ontwikkelingen voor het beroep beschreven. Trends en innovaties geven aan in hoeverre het beroep nog kan veranderen onder invloed van vernieuwingen. Het gaat hierbij om ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, ontwikkelingen in wetgeving en overheidsregulering, en ontwikkelingen in de beroepsuitoefening zelf (bijv. technologische veranderingen of marktontwikkelingen in de sector). Arbeidsmarkt Grafische bedrijven reageren over het algemeen sterk op de ontwikkelingen in de economie. Binnen de grafimediabranche is in de afgelopen jaren de inkrimping in het personeelsbestand dan ook groter geweest dan het aantal vacatures. Op dit moment is de inkrimping door de economische crisis zelfs fors toegenomen. Krimp heeft met name plaatsgevonden onder drukkers en pre-press vakpersoneel. De impact van de crisis hangt samen met de herkomst van de omzet. Voor drukkerijen en afwerkingsbedrijven is het mogelijk, een specificering van de omzet naar productgroepen te maken. Reclamedrukwerk vormt 37% van de totale omzet in drukwerk. In de huidige economisch slechte tijd worden reclamebudgetten ingekrompen en dit heeft direct grote gevolgen voor de omzet van grafische bedrijven. De omzet in boeken en jaarverslagen is minder gevoelig voor economische schommelingen. Digitale mediavormen als internet en DVD blijken sterk gevoelig te zijn voor de slechte economische conjunctuur. De verwachting is dat, indien de economie weer gaat aantrekken, met name bij vacatures voor drukkers en nabewerkers weer problemen zullen ontstaan om deze opgevuld te krijgen. Dat komt omdat er al jaren te weinig jongeren in de beroepsopleiding voor deze richtingen kiezen, terwijl door de vergrijzing steeds grotere groepen drukkers en nabewerkers vervangen zullen moeten worden. Door automatisering en schaalvergroting zal het aantal werknemers in de grafimediabranche de komende jaren nog verder gaan dalen. Complexe machines worden bediend door individuen of door 110623 BCP Procesoperator Druktechniek 10
kleine teams. Steeds meer gelijk geschoolden werken, in het kader van de flexibiliteit, in een team aan de machine. Er is minder bezetting aan de machine en werknemers kunnen elkaar vervangen. Binnen de bedrijven bestaat steeds meer behoefte aan medewerkers die procesmatig kunnen werken. Er zijn binnen de grafimediabranche beperkte mogelijkheden voor certificerende opleidingen voor procesgerichte kennis en vaardigheden. Daarom nemen bedrijven medewerkers aan met een brede, algemene operatoropleiding. De druktechnische vaardigheden worden intern aangeleerd. Het omgekeerde gebeurt ook: drukkers worden omgeschoold en volgen een brede operatorsopleiding. Omdat veel medewerkers bij grafische bedrijven het ambacht op de voorgrond stellen, ligt de benaming procesoperator nog erg gevoelig. Een gecertificeerd procesoperator druktechniek krijgt een sterkere positie op de arbeidsmarkt, omdat zijn competenties goed aansluiten op de eisen die bedrijven in de huidige tijd stellen aan hun medewerkers en is in staat, te switchen naar andere technieken, omdat hij niet uitsluitend is gericht op de specifieke vaardigheden van het eigen beroep. De praktijk laat zien dat de procesoperator druktechniek zoals beschreven in de werkprocessen nog weinig voorkomt als functie. De functie/het beroep is ook nog niet vastgelegd in de CAO. Het gaat vaak om een langzame ombuiging binnen bestaande functies. Wetgeving en regelgeving De regelgeving op het gebied van Arbo, milieu en veiligheid wordt steeds verder aangescherpt. Dit heeft gezorgd voor veranderingen in de beroepspraktijk. Er zijn ontwikkelingen op het gebied van Arbo: materialen worden lichter en er zijn verschillende opties (minder handmatig werk) voorhanden. Ook zijn er ontwikkelingen op het gebied van milieu. Er zijn alternatieve reinigingsmiddelen in plaats van oplosmiddelen op de markt en de uitstoot van gevaarlijke stoffen wordt teruggedrongen. Naast de Arbo- milieu- en veiligheidsregels heeft de procesoperator te maken met veranderende eisen aan de producten die hij maakt, onder andere op het gebied van voedselveiligheid. Daarnaast heeft de procesoperator te maken met toenemende klanteisen op het gebied van kwaliteit, productveiligheid en ketentraceerbaarheid. Ontwikkelingen in de beroepsuitoefening Drukwerk is steeds vaker onderdeel van een crossmediaconcept. Binnen die crossmedia blijft er een markt voor de papieren media bestaan, maar de eisen van die markt veranderen snel. Zo kiezen opdrachtgevers vaker voor een persoonlijke benadering van hun doelgroep. Ze willen specifieke printmedia producten die snel en voordelig geleverd kunnen worden, bijvoorbeeld speciale dozen voor een campagne of reclamestunt. 110623 BCP Procesoperator Druktechniek 11
Ook gepersonaliseerd drukwerk en printing on demand past men meer toe. De oplagen zijn kleiner, maar de diversiteit wordt groter. Dat betekent dat men de machines vaker moet omstellen, met steeds meer afwijkende instellingen. Dit geeft een verschuiving van het type werkzaamheden. Voor het versnellen van het productieproces wordt kennis van het productieproces, organiseren, meedenken en creativiteit (ook op de werkvloer) gevraagd. Steeds meer bedrijven proberen de arbeidsveiligheid en productiviteit te verhogen door het werk systematisch te organiseren. Bijvoorbeeld volgens het 5-S concept (Japans), waarbij o.a. tijdens het werk handgereedschappen en andere benodigdheden binnen 30 seconden te pakken zijn en er ook tussentijds opgeruimd wordt. De digitale technieken leiden tot vergaande automatisering en robotisering op en rondom drukpersen of printapparatuur. Afwerkingstechnieken worden direct gekoppeld aan de productie van het drukwerk. Meet- en regeltechnieken worden in de machine geïntegreerd. Extra bewerkingen als lakken, stansen of lamineren, worden inline op de drukpers toegepast. Het productieproces verloopt dus grotendeels automatisch. Het controleren en aanpassen van kleurinstellingen gebeurt nog wel handmatig, maar ook hier zijn veel ontwikkelingen. Nu wordt de kleurstelling nog veel op het oog beoordeeld, maar dat zal meer overgenomen worden door meetapparatuur, waardoor er minder bijgesteld hoeft te worden en het proces sneller gaat. De machinerie wordt zo complex dat de onderhoudswerkzaamheden die men zelf kan (mag) uitvoeren, beperkt worden. Daartegenover staat, dat de software en het onderhoud van de software een grotere rol gaan spelen. Door de automatisering is veel in het proces gestandaardiseerd en daarmee is het vak wel veranderd. Voor de procesoperator druktechniek blijft vakkennis van geautomatiseerde drukprocessen en materialen noodzakelijk. Dit heeft hij nodig om instellingen voor de geautomatiseerde productie te kunnen realiseren. Het vakmanschap blijkt dan vooral bij het realiseren van de nietstandaard instellingen en het juist handelen bij, of oplossen van knelpunten of storingen. Met name de voorcontroles zullen belangrijker worden, waardoor er minder tussentijdse controles uitgevoerd hoeven te worden. Momenteel beschikt nog niet ieder bedrijf over de nieuwste technieken. Het werken met de conventionele technieken en het handmatig instellen van machines wordt wel steeds minder. 110623 BCP Procesoperator Druktechniek 12
2 Overzicht van kerntaken en werkprocessen in het beroep In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de kerntaken en werkprocessen kenmerkend voor het beroep. Een kerntaak is een kenmerkende taak binnen de beroepsuitoefening. Het betreft een substantieel deel van de beroepsuitoefening naar omvang, tijdsbeslag, frequentie en/of belang. Een werkproces is een afgebakend onderdeel van een kerntaak. Het werkproces kent een begin en een eind, heeft een resultaat en wordt kenmerkend herkend in de beroepspraktijk. De werkprocessen worden in handelingen beschreven opdat duidelijk is wat de beroepsbeoefening inhoudt. Procesoperator Druktechnieken Kerntaak Werkproces Kerntaak 1 Realiseert productie 1.1 Controleert en interpreteert de orderinformatie voor de productie 1.2 Richt de werkplek in voor de productie (of laat dit doen) 1.3 Stelt de machine in voor de productie 1.4 Verricht productie ondersteunende werkzaamheden 1.5 Bedient de machine voor de productie 1.6 Zorgt voor onderhoud van de machine Kerntaak 2 Optimaliseert productieproces 2.1 Bewaakt de kwaliteit van de productie 2.2 Bewaakt de kwaliteit van het product 2.3 Werkt aan mogelijke verbeteringen van het productieproces 2.4 Houdt zichzelf op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen in het vakgebied Kerntaak 3 Coördineert technische werkprocessen 3.1 Stuurt medewerkers aan vóór, tijdens en na afloop van de productie 3.2 Maakt kortlopende productieplanningen 110623 BCP Procesoperator Druktechniek 13
3 Beschrijving van de kerntaken In dit hoofdstuk zijn de verschillende kerntaken in dit beroepscompetentieprofiel beschreven. Verder worden de werkprocessen en bijbehorende resultaten benoemd. 3.1 Kerntaak 1 Realiseert productie Werkprocessen bij kerntaak 1 1.1 Controleert en interpreteert de orderinformatie voor de productie krijgt of haalt zijn planning en de werkinstructie/ordermap voor de productie; stelt vast of de werkinstructie klopt en of alles wat hij nodig heeft, aanwezig en compleet is; bepaalt welke kwaliteitseisen gehandhaafd moeten worden; overlegt bij onduidelijkheden of onvolkomenheden; haalt bestanden met betrekking tot (voor)instellingen voor een nieuwe order binnen; voert daarbij de nodige controles uit; stuurt vervolgens de informatie naar de machine. Resultaat: Beschikt over voldoende informatie om de productie correct uit te voeren. 1.2 Richt de werkplek in voor de productie (of laat dit doen) verzamelt en controleert op basis van de werkinstructie alle nodige materialen (bijvoorbeeld drukvormen/bestanden, inkt/toner en substraten) en (hulp)middelen; meldt het wanneer (hulp)middelen aangevuld moeten worden; plaatst alle nodige materialen op een logische plaats op de werkplek; delegeert, wanneer in een team wordt gewerkt, een deel van de werkzaamheden aan zijn assistent. Resultaat: De werkplek is optimaal ingericht voor de productie. De voorraad (hulp)middelen blijft op peil. 1.3 Stelt de machine in voor de productie stelt de machine in volgens de productie- en kwaliteitseisen; zorgt voor optimale afstelling van de machine en de randapparatuur; stelt de meet en regelsystemen voor kwaliteit, kleur en register in op basis van de beschikbare orderinformatie; draagt zorg voor de afstelling en instelling van de systemen zodat deze steeds correct functioneren; weet resultaten van waarnemingen en metingen te interpreteren en er op adequate wijze op te reageren. 110623 BCP Procesoperator Druktechniek 14
Resultaat: De machine en apparatuur zijn voorbereid voor productie volgens de specificaties van de orderinstructie en geldende kwaliteitsnormen. De machine en apparatuur zijn op de juiste wijze ingesteld. Meet en regelapparatuur functioneren naar behoren. Afwijkingen worden snel gesignaleerd en hersteld, zodat verlies tot een minimum beperkt blijft. 1.4 Verricht productie ondersteunende werkzaamheden heeft zorg voor alle materialen bij de machine; overlegt bij onduidelijkheden met collega s of leidinggevende; beheert data en bestanden; geeft de assistent aanwijzingen voor een correcte opslag van voor de productie relevante bestanden en materialen. verplaatst tijdens en na afloop van de productie de (half)producten naar de volgende bewerkingsfase of tijdelijke opslag; overlegt hierover met betrokkenen; voert afvalmaterialen af; maakt de machine en apparatuur schoon. Resultaat: Het te gebruiken materiaal is in orde en de voorraad blijft op peil. Bestanden en materialen zijn zodanig opgeslagen dat ze voor (her)gebruik snel terug te vinden zijn. De werkplek is zowel tijdens als na de productie netjes en opgeruimd. De (half)producten zijn steeds tijdig en in voldoende mate aanwezig bij de volgende bewerkingsfase. 1.5 Bedient de machine voor de productie stemt, bij grotere machines, de werkzaamheden af met de leden van zijn team; start de machine en eventueel gekoppelde rand- en meetapparatuur; voert voortdurend productiecontroles uit en stelt bij op basis van deze controles; voorkomt waar mogelijk productieverstoringen en registreert productiegegevens; signaleert technische problemen, analyseert deze en lost ze zelfstandig op, of roept de hulp in van collega s of technici; zorgt dat hij in staat is om ook bij nieuwe, niet eerder voorgekomen problemen adequaat te kunnen reageren; legt na afloop alle relevante productiegegevens op de daarvoor bestemde plaatsen vast; zorgt door adequate opslag dat deze gegevens snel inzichtelijk zijn voor overige belanghebbenden, bijvoorbeeld in de vorm van grafieken; geeft mondeling en schriftelijk productiegegevens en informatie over geconstateerde afwijkingen of verstoringen door aan collega s die de productie overnemen (ploegendienst). 110623 BCP Procesoperator Druktechniek 15
Resultaat: De machine draait volgens de geldende kwalitatieve en kwantitatieve eisen en normen. De productie verloopt regelmatig en volgens planning. Er wordt goed samengewerkt. Relevante productiegegevens zijn volledig, duidelijk en zorgvuldig administratief verwerkt. Gegevens zijn gevisualiseerd en op diverse wijzen toegankelijk. Technische problemen zijn tijdig herkend en opgelost en de gebreken, storingen en problemen zijn geregistreerd. Bij de overdracht is alle relevante informatie volledig beschikbaar. 1.6 Zorgt voor onderhoud van de machine onderhoudt volgens een onderhoudsschema de machine; stemt eventueel zijn werkzaamheden af met een collega; gebruikt de juiste materialen, gereedschappen en persoonlijke beschermingsmiddelen. Resultaat: De machine blijft optimaal en storingsvrij inzetbaar. 3.2 Kerntaak 2 Optimaliseert productieproces Werkprocessen bij kerntaak 2 2.1 Bewaakt de kwaliteit van de productie controleert tijdens de productie voortdurend de relevante gegevens in het proces; signaleert afwijkingen tijdig en onderneemt hierop actie; verzamelt en archiveert procesgegevens en maakt hiervan optimaal gebruik bij het beoordelen van de kwaliteit; zorgt ervoor dat verzamelde productiegegevens gevisualiseerd (kunnen) worden in de vorm van overzichten en/of grafieken; werkt volgens procedures en richtlijnen van de organisatie, zorgt dat deze bekend zijn bij de uitvoerende medewerkers en bevordert naleving ervan. Resultaat: Vastgestelde regels en procedures worden nageleefd. Procesgegevens worden adequaat verzameld en optimaal benut. Het proces voldoet aan de gestelde kwaliteit. 110623 BCP Procesoperator Druktechniek 16
2.2 Bewaakt de kwaliteit van het product controleert tijdens de productie voortdurend de producten op kwaliteit en kwantiteit; controleert de output en signaleert afwijkingen tijdig en onderneemt hierop actie; gebruikt de procesgegevens bij het beoordelen van de kwaliteit; werkt volgens procedures en richtlijnen van de organisatie. Resultaat: Het product voldoet aan de gestelde kwaliteit. 2.3 Werkt aan mogelijke verbeteringen van het productieproces werkt volgens een systematiek die verliezen minimaliseert; onderzoekt de oorzaken van kwaliteitsafwijkingen en productieverstoringen; formuleert op basis van een probleemanalyse een verbetervoorstel en kijkt of dit haalbaar is; onderzoekt mogelijkheden voor kostenbeheersing of kostenbesparing; deelt zijn voorstellen voor verbetering/kostenbesparingen schriftelijk en mondeling met collega s, leidinggevende en het management; neemt deel (of leiding) in een team dat zich bezighoudt met formuleren en/of uitwerken van verbetervoorstellen; brengt zijn kennis op overtuigende wijze in en kan verbetervoorstellen goed beargumenteren; onderhoudt zijn kennis van het proces en de verbetermogelijkheden en brengt kennis in, over nieuwe technische mogelijkheden (ook in breder verband). Resultaat; Voldoende kennis en vernieuwende mogelijkheden om tot verbetering van het productieproces te komen. Onderbouwde voorstellen voor kostenreductie. Er kunnen weloverwogen keuzes voor verbeteringen gemaakt worden. Heldere communicatie over problemen en klachten. Het verbetertraject heeft geleid tot de gestelde doelen en het projectteam profiteert optimaal van de expertise van de procesoperator druktechniek 2.4 Houdt zichzelf op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen in het vakgebied is in staat, ontwikkelingen in het vakgebied te volgen om een bijdrage te kunnen leveren aan vernieuwingen binnen het bedrijf. Resultaat: Een medewerker die op de hoogte is van de nieuwste ontwikkelingen in het vakgebied en die deze kan toepassen. 110623 BCP Procesoperator Druktechniek 17
3.3 Kerntaak 3 Coördineert technische werkprocessen Werkprocessen bij kerntaak 3 3.1 Stuurt medewerkers aan vóór, tijdens en na afloop van de productie stuurt teamleden aan; legt aan de medewerkers uit wat van hen verwacht wordt; zorgt ervoor dat de werkzaamheden correct worden uitgevoerd; stemt de aansturing van teamleden af met de productieleiding en eventueel met de opleidingsfunctionaris; geeft instructie of aanwijzingen bij technische werkzaamheden, het gebruik van (nieuwe) (meet)apparatuur en software; houdt vakkennis en vaardigheden in zijn vakgebied bij, zodat hij instructie of aanwijzingen bij technische werkzaamheden kan geven. Resultaat: Teamleden weten welke werkzaamheden van hen worden verwacht en voeren deze op correcte wijze uit. Medewerkers hebben kennis van (meet)apparatuur en software en kunnen deze toepassen. De procesoperator druktechniek wordt gezien en benaderd als vakkundige vraagbaak. 3.2 Maakt kortlopende productieplanningen maakt, op basis van de ordergegevens, productieplanning en de werkelijke productiesituatie, kortlopende planningen voor de inzet van personeel; plant bij onderhoud van de apparatuur de inzet van zijn teamleden en stemt dit af met de relevante afdelingen (planning, orderbegeleiding); bepaalt welke materialen en onderdelen er voor onderhoud nodig zijn; bewaakt de voortgang van de geplande activiteit en houdt rekening met deadlines. Resultaat Er is een kortlopende planning voor de inzet van personeel en apparatuur. Deze planning wordt steeds gerealiseerd, en personeel en machines worden optimaal benut. 110623 BCP Procesoperator Druktechniek 18
4. Competenties In dit hoofdstuk worden de competenties beschreven die nodig zijn om het beroep goed uit te kunnen oefenen. Competenties 1. Plannen en organiseren 2. Beslissen en activiteiten initiëren 3. Samenwerken en overleggen Toelichting Gelet op de snelheid van de machines moeten alle processen goed op elkaar afgestemd worden. Doel is, om zo efficiënt mogelijk te draaien en met elkaar op dezelfde economische manier te werken. De procesoperator druktechniek zorgt dat alles rondom het proces gestroomlijnd wordt. Kunnen plannen en organiseren zijn dan belangrijke competenties. In het drukproces heeft de procesoperator druktechniek met veel variabelen te maken. Hij moet het hele proces in beeld hebben en snel kunnen handelen of ingrijpen. De snelheid van de machine is hoog, zeker in de rotatiedruk. Er kunnen complexere storingen voorkomen omdat er meer fout kan gaan. Het niet tijdig inspelen op storingen leidt tot productieverlies en vertraging. Doordat er meer mogelijkheden zijn waardoor het mis kan lopen, moet men meer oplossingsgericht kunnen werken. Een zeer alerte houding en zelfstandig beslissingen durven nemen, zijn belangrijke aspecten In veel drukkerijen werkt men veelal in teamverband. Teams worden steeds kleiner door automatisering en veranderende machines. Men moet in teamverband kunnen werken, op elkaar ingespeeld zijn en goed kunnen communiceren. Ook als men niet samen aan de machine staat, wordt er wel samengewerkt aan de kwaliteit van het product. Vaak beoordeelt men ook elkaars werk (dubbele controle) en wordt er teruggekoppeld naar collega s van andere ploegen of afdelingen. De procesoperator druktechniek stuurt leerlingen of teamleden aan en maakt productieplanningen; dus moet er afgestemd en overlegd worden. 4. Analyseren In het drukproces heeft de procesoperator druktechniek met veel variabelen te maken. Hij moet het hele proces in beeld hebben en snel kunnen handelen of ingrijpen. De snelheid van de machine is hoog, zeker in de rotatiedruk. De techniek wordt steeds geavanceerder en er kunnen complexe storingen voorkomen. Helder krijgen waar de storing zit en hoe deze opgelost kan worden, is belangrijk. Het niet tijdig inspelen op storingen leidt tot productieverlies en vertraging. Ook het onderzoeken en formuleren van verbeteringen van het productieproces vragen om een goed analyserend vermogen. 5. Vakdeskundigheid toepassen De procesoperator druktechniek blijft een vakman aan de machine. Kwalitatief goed drukken, vereist onder andere technisch inzicht, beoordeling van de kleur en inkttoevoer en de inzet van de juiste materialen. Ook efficiënt kunnen werken is van belang. Ondanks standaardisering en veranderingen in het machinepark is het drukproces niet veel veranderd. Het blijft een technisch vak, dat men moet beheersen, ondanks dat er meer procesgericht gedacht wordt door de procesoperator druktechniek. 110623 BCP Procesoperator Druktechniek 19