Ziekte van Parkinson Historie Ontstaanswijze Verschijnselen Behandeling Dr. E.S. Louwerse, neuroloog Jeroen Bosch Ziekenhuis s-hertogenbosch
Progressieve neurologische ziekte Oorzaak onbekend Geen genezing mogelijk Wel goed behandelbaar! Normale levensverwachting
FEITEN In Nederland 50.000 patiënten Kans om het te krijgen is rond 1 % Zelden onder de dertig jaar
FEITEN Gemiddelde leeftijd rond de 60 jaar Geen verschil tussen man en vrouw Erfelijke vorm bestaat, maar zelden in Nederland
Geschiedenis
Beschrijving van zijn tuinman Mensen op straat Zes patienten
Trillen Verstijving
Klinisch beeld = Diagnose Geen betere test Tremor = trillen Te weinig bewegen Stijfheid Moeite met houding
Belangrijk voor de diagnose Goede reactie op DOPAMINE
Beeld van ziekte Parkinson bepaald door bekenden?
Ontstaanswijze
Ontstaanswijze Alpha Synucleine
Alpha Synucleine Eiwit klonters : Lewy body Vouw fout Parkinson Hersencel Gezonde Hersencel
Kan men het voorkomen? NEE
Toch enige samenhang Koffie Pijnstillers Roken
Motorische symptomen Nonmotorische symptomen
Andere klachten die soms voorkomen Somberheid Slaapstoornissen Geheugenstoornissen Spraak- en slikproblemen Kwijlen Verstopping, plasproblemen Hallucinaties
Behandeling Pillen Pomp Operatie
Wat kunt U zelf doen? - Bewegen - Iedere dag een half uur lopen - Fietsen is goed voor de conditie, maar lopen is goed voor de Parkinson
Wat kunt U zelf doen? - U zelf meer tijd gunnen - Voldoende rust nemen - Ontspanning
Wat kunt U zelf doen? - Niet alle symptomen van de ziekte zijn weg met medicatie - Acceptatie en aanpassen - Als het niet kan zoals het moet, dan moet het zoals het kan
Wat kunt U zelf doen? - Gezond eten, maar niet te veel eiwitten - Vezelrijk eten - Voldoende drinken - Medicatie discipline in het begin van de ziekte is belangrijk voor later
Wat kunt U zelf doen? - Opletten wanneer U goed bent en wanneer niet - Relatie met inname medicatie - Opletten hoe lang medicatie werkt
Wat kan de partner doen? - Partner is belangrijk voor de kwaliteit van leven van de patiënt - Geduld hebben - De patient zijn tijd gunnen - Accepteren zoals het is - Er samen toch iets moois van maken
Behandeling ziekte van Parkinson Niet alleen pillen Begeleiding en voorlichting Symptomatische behandeling
Wanneer starten met medicatie? Indien de patiënt hinder ondervindt van de ziekte In het dagelijks leven Bij werken Bij hobby s
Wat doe je met medicatie bij de ziekte van Parkinson? Je vult het tekort aan van dopamine (=boodschapper in de hersenen) Dopamine therapie bestaat sinds 1967
Gouden regels bij behandeling Zo laag mogelijke doseren Wel zorgen voor een goede kwaliteit van leven Zo lang mogelijk streven naar monotherapie; d.w.z. 1 soort medicijn
Twee soorten medicijnen Dopamine-agonisten Dopamine
Wat is een dopamine-agonist? - Medicijn dat lijkt op dopamine, maar het niet is - Voordeel: je spaart dopamine uit voor later - Je kan 1 keer daags doseren - Je hoeft geen rekening te houden met het eten
Dopamine-agonist - Nadeel: werkt minder goed dan dopamine - Bijwerkingen: controlestoornissen, veel kopen, hard rijden, eetbuien, sexuele ontremming, slaperigheid
Dopamine-agonisten Requip (ropinirol) Modutab Sifrol (pramipraxol) MVA Neupro (rotigotine) pleister
Dopamine Madopar Sinemet Stalevo
Problemen bij langdurige dopamine behandeling Je moet steeds hoger doseren Je moet steeds vaker medicijnen gaan innemen Sneller bijwerkingen
Wat als dopamine niet meer voldoende helpt? Dopamine vaker en lager doseren Combinatie-therapie met dopamine-agonist
Gevorderde ziekte
POMP
Operatie
Behandeling van de ziekte van Parkinson is team werk
ParkinsonNet houdt zich met U bezig Fysio Log o Ergo Nurse Dietiste, MW Neurochirur g
TOEKOMST
Stamcel transplantaat 15 patienten follow up 15-17 jaar Resultaat: Gaan niet achteruit. Nat Rev Neurosci. 2013 September ; 14(9): 626 636.
Vaccinatie tegen alpha- synucleine
Phase I studie 2 x 12 patienten Veilig Vaccinatie tegen alphasynucleotide 50% ontwikkelt antistoffen Eind 2015 nieuwe studie bij grotere groep
Gen Therapie : ProSavin Injectie Lentivector in de hersenen; het striatum 3 genen worden getransfereerd om cellen Dopamine te laten produceren. 15 patiënten: Geen ernstige bijwerkingen. Alle patiënten iets vooruit. Palfi et al: Lancet 2014 Mar 29: 383 1138-46
CONCLUSIE: Ziekte van Parkinson Ernstige neurologische aandoening. Oorzaak onbekend. Geen genezing mogelijk, MAAR WE KOMEN STAPPEN VERDER IN DIT GEVAL SCHUIFELSTAPPEN