Risicoschatting emissie PFOA voor omwonenden

Vergelijkbare documenten
Meting van PFOA in serum van omwonenden Chemours. Duiding van de uitkomsten. Joke Herremans RIVM

RIVM onderzoek naar PFOA omwonenden Chemours. Prof. Erik Lebret, RIVM/UU

PFOA - reacties van omwonenden CGC / NVMM 14 september Henk Klapwijk Arts M&G, medische milieukunde

RISICOSCHATTING PFOA IN DRINKWATER IN HET VOORZIENINGSGEBIED VAN TWEE LOCATIES

Wat betekent dit voor. van omwonenden?

Risicoschatting FRD 903 in drinkwater in het voorzieningsgebied van drie oevergrondwaterproductielocaties. Datum:

Milieu en Gezondheid in Genk-Zuid. Dirk Wildemeersch Vlaamse Gezondheidsinspectie

Vraag 1 Bent u bekend met het artikel Hoe DuPont met teflon een ongekende milieuramp veroorzaakte. Ook in Nederland? 1?

Zwangeren en CMR stoffen

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport


Risicobeoordeling van lange-termijn inname van fipronil via de consumptie van ei en ei-producten

Deelrapportage Zware metalen en chroom-6 in stof. Gezondheidskundige risicobeoordeling POMS-site Brunssum

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van H.W.H. Groenendijk (PVV) (d.d. 11 februari 2016) Nummer Aan de leden van Provinciale Staten

Ethanol? Welke wettelijke verplichtingen zijn van toepassing?

grondig onderzoek milieu en gezondheid rond Corus

PX-10. Onderzoek naar blootstelling en gezondheidsrisico s bij Defensie personeel

Infoavond asbestincident Maldegem 23 mei 2019

GGDFryslan. Gemeente HARLINGEN B« I ngekomen 11 JUNI No oekadres: Hai lingertrekweg 58 Lee uwarden

GGD-richtlijn Gezondheidsrisico van asbest in woningen en publieke gebouwen

Beoordeling gezondheidsrisico's door sporten op kunstgrasvelden met rubbergranulaat

Deelrapportage. Zware metalen en chroom-6 in stof. Gezondheidskundige risicobeoordeling POMS-site Eygelshoven

Samenvatting. Achtergrond

Verkeer en luchtverontreiniging

Di- en triisocyanaten. Nr. 2018/20, Den Haag, 28 november Samenvatting

Antwoorden op veel gestelde vragen over de folder Chroom-6 en ziekten: wat is er bekend uit de wetenschap?

DOSIS SOLA FACIT VENEMUM

Dioxine emissie oktober verspreidingsberekeningen. D. Spoelstra F. Duijm

Luchtkwaliteit in Zeist

Gemeente Ridderkerk. Rapportage. Berekenen en meten: de Luchtkwaliteit in Ridderkerk 2010

POMS-site Ter Apel Beoordeling Gezondheidsrisico. Eindrapport

Gemeente Ridderkerk. Rapportage. Berekenen en meten: de Luchtkwaliteit in Ridderkerk 2009

Resultaat Initieel onderzoek Luchtkwaliteit KunstKring Ruurlo

Samenvatting. Nederlands onderzoek aanleiding voor vragen aan Gezondheidsraad

PREBES Back 2 basics

Informatie over GenX van waterbedrijven Evides en Dunea

Het zal je buurman maar zijn!

Luchtkwaliteit en kanker: Wat vertellen we de burger?

Z Naast de gegevens uit het E-PRTR is er gebruik gemaakt van de gegevens uit de vigerende vergunning.

Toelichting op het RIVM-rapport Mixture exposure to PFAS: A Relative Potency Factor approach. Opstellen van een handelingskader voor PFAS

BIJLAGE DEEL 1 RISICOBEOORDELING. 2. is dat aanvullende gegevens en/of tests nodig zijn. Deze conclusie is op de volgende gronden bereikt:

memo Luchtkwaliteit Rijksweg 20-1 te Drempt

1. Inleiding. Rapportage Luchtkwaliteit 2012, gemeente Doetinchem 4

Samenvatting. Vraagstelling

Bijlage(n) Uw brief van Uw kenmerk Documentnummer Landgraaf, oktober 201 6

Risicoanalyse chemische agentia. Wettelijk kader

Stap1: Ernst van de verontreiniging: Er is sprake van een geval van ernstige verontreiniging als gevolg van: - Ernstige bodemverontreiniging

GGD Zuid Holland Zuid t.a.v. Mevrouw I. Akkersdijk. Gemeente Dordrecht / Afd. Bouw en Wonen t.a.v. Mevrouw G. Norden. Geachte heer, mevrouw,

"Niet over elkaar, maar met elkaar praten" Bestuurders bezoeken bijeenkomst veilig drinkwater

Rapportage Sanscrit.nl

Gezondheidsrisico s bij gebruik formaldehyde?

Kwik in binnenmilieu - praktijkvoorbeelden

Transcriptie:

Risicoschatting emissie PFOA voor omwonenden

Inhoud 1. Aanleiding 2. Risicoschatting 3. Resultaten 4. Conclusie Gezondheidsrisico 5. Aanbevelingen PFOA emissies Dordrecht 5 april 2016

1. Aanleiding voor het onderzoek RIVM heeft dit onderzoek uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) na Tweede Kamervragen N.B. dit onderzoek gaat niet over werknemers 3

2. Risicoschatting emissie voor omwonenden Eigenschappen van PFOA Gezondheidskundige grenswaarde PFOA Blootstelling omwonenden 4

Eigenschappen PFOA Europese wetgeving: Zeer Zorgwekkende Stof Sinds 2013 op de lijst van Zeer Zorgwekkende Stoffen: PFOA is moeilijk afbreekbaar is (persistent), stapelend, schadelijk voor de voortplanting en mogelijk kankerverwekkend. 5

Gezondheidskundige Grenswaarde Een gezondheidskundige grenswaarde is een veilig gehalte in het bloed Als de blootstelling onder de grenswaarde is wordt het risico op nadelige effecten van een chemische stof verwaarloosbaar geacht. Deze grenswaarde is ook beschermend voor personen die zeer gevoelig zijn voor effecten veroorzaakt door PFOA. Paracelsus (1493-1541): Alle dingen zijn vergif en niets is zonder gif. Alleen de hoeveelheid maakt dat iets niet giftig is. 6 PFOA emissies Dordrecht 5 apiril 2016

Gezondheidskundige grenswaarde Bruikbaar voor: langdurige blootstelling rekening gehouden met stapeling Op basis van de gevoeligste effecten bij proefdieren: lever Toename levergewicht Vergrote levercellen Beschermend tegen andere nadelige gezondheidseffecten (geboortegewicht, kanker) RIVM (2016): 7 89 ng PFOA/ ml bloedserum 12,5 ng/kg lg/dag (blootstelling) 875 ng / dag (persoon 70 kg)

Blootstelling omwonenden Drinkwater, voeding Inademing 8

Blootstelling via de lucht Beschikbare informatie uitstoot DuPont/Chemours, Dordrecht Emissie vóór 1998 onbekend Scenario 1 Scenario 2 Scenario 3 1970-1992 0 ton/jr 5 ton/jr 0 ton/jr -> 5 ton/jr, geleidelijke toename 1992-1997 5 ton/jr 5 ton/jr 5 ton/jr Nb. Tijdelijke emissienorm 14 ton/jr 1998-2012 Bekend Bekend Bekend 9

De berekende jaargemiddelde PFOA luchtconcentratie in jaar 2000 (ng/m 3 ) Buitenste contour (gem. 50 ng/m 3 ) Binnenste contour (gem. 100 ng/m 3 ) Ook woningen 10 PFOA emissies Dordrecht 21 april 2016

Blootstelling via drinkwater, voeding Drinkwater omwonenden bevat circa 2,5 ng PFOA/L Voeding (persoon 70 kg) circa 25 ng PFOA per dag Dagelijkse blootstelling drinkwater, voeding 31 ng/dag MAAR Grondwater dat onder invloed van Merwede staat bevat meer PFOA Drinkwater hieruit geproduceerd bevat tot 30 ng PFOA /L (informatie Oasen) Niet meegenomen in deze studie omdat dit drinkwater niet bij directe omwonenden uit de kraan komt. 11

Blootstelling omwonenden Donker blauwe zone, In het jaar 2000, persoon 70 kg Drinkwater, voeding 31 ng/dag Inademing 2000 ng/dag 12

Risicoschatting emissie voor omwonenden Gezondheidskundige grenswaarde PFOA Blootstelling omwonenden bloed concentratie 13

3. Resultaten 14 PFOA emissies Dordrecht 7 maart 2016

4. Conclusie Bewoners in een cirkel van circa 750 meter rondom DuPont/Chemours kunnen te maken hebben gehad met een overschrijding van de hoeveelheid PFOA in het bloed die RIVM als veilig beschouwt. Voor scenario 2; gedurende 25 jaar. De mate en duur van de berekende overschrijding is afhankelijke van de hoogte van de emissies van DuPont in de periode tussen 1970 en 1998. Vanaf 2000 nemen de berekende serumconcentraties snel af en in 2002 is de serumconcentraties onder de veilig geachte gezondheidskundige grenswaarde. 15 PFOA emissies Dordrecht 7 maart 2016

4. Conclusie (vervolg) Er is geen sprake geweest van een verhoogd risico voor het ongeboren kind De berekende overschrijding kan gevolgen hebben gehad voor de gezondheid: Mogelijk (lichte) leverfunctiestoornissen Het extra risico op het ontstaan van kanker is berekend op circa 1 per miljoen blootgestelden. 16 PFOA emissies Dordrecht 7 maart 2016

5. Aanbevelingen Gezondheidsonderzoek: De huidige risicobeoordeling geeft nog niet aan of gezondheidsonderzoek bij omwonenden zinvol is. Een betere inschatting kan worden gemaakt na: Controle voorspelde PFOA concentratie in het bloed: Een gerichte steekproef om te controleren of de bloedserum waardes voor het jaar 2016 inderdaad onder de gezondheidskundige grenswaarde liggen. Mogelijke gezondheidseffecten omwonenden: Een bureau studie van buitenlands onderzoek onder mensen wordt aanbevolen. Deze moet uitwijzen welke gezondheidseffecten bij mensen zijn waargenomen, en bij welke serumconcentratie. 17

5. Aanbevelingen (vervolg) Exacte informatie over de emissie naar de lucht (1970-1998) zal een meer nauwkeurige berekening van de duur van de overschrijding opleveren. In deze studie is geen onderzoek gedaan naar de risico s voor werknemers. Op basis van de veronderstelling dat werknemers hoger zijn blootgesteld dan omwonenden wordt nader onderzoek naar de risico's van werknemers aanbevolen. Aanbevolen wordt om in het intrekgebied van de drinkwaterwinningen ten noorden van de Merwede metingen naar PFOA te doen in individuele winputten. 18

19 PFOA emissies Dordrecht 7 maart 2016