De nieuwe INFORMATIEBROCHURE
1 Voorwoord 3 2 De nieuwe Handschrift in het kort 4 3 Kinderen ontwikkelen een goed handschrift 6 4 Direct aan de slag met de nieuwe Handschrift 9 5 Handschrift houdt rekening met elk kind 13 6 De organisatie van de schrijflessen 16 7 Materialen 17 8 Verschillen en overeenkomsten met de vorige versie van Handschrift 18 9 Meer informatie 19
Gewoon goed leren schrijven : dat is het doel van het schrijfonderwijs volgens uenuwcollega s. En daar heeft de vorige versie van Handschrift altijd aan bijgedragen volgens de ruim 1300 basisscholen die er al meer dan 15 jaar mee werken. Dus ook in de nieuwe Handschrift staat gewoon goed leren schrijven centraal. Ukunt de nieuwe Handschrift gebruiken naast elke methode voor aanvankelijk lezen. Handschrift is een compacte, overzichtelijke schrijfmethode met een efficiënte letter. Een methode die daarnaast structureel aandacht besteedt aan de schrijfhouding en -beweging. Veel aandacht is er steeds voor de voorbereiding op het schrijven; dat levert het beste resultaat op. In deze brochure leest umeer over de nieuwe Handschrift. Wij wensen uveel leesplezier! Natasja Corver Uitgever van de nieuwe Handschrift Informatiebrochure Handschrift 3
De nieuwe Handschrift is een compacte schrijfmethode die naast elke methode voor aanvankelijk lezen te gebruiken is. De nieuwe Handschrift gaat ervan uit dat schrijfonderwijs gericht moet zijn op de communicatieve functie van het schrift. Daarom wordt in de methode actief aandacht besteed aan leesbaarheid, schrijftempo en toepassing van het schrift in een verscheidenheid van functionele situaties. Kinderen ontwikkelen een goed handschrift door: een makkelijk uitvoerbaar en efficiënt schrift structurele aandacht voor schrijfhouding en -beweging delogische schrijfvolgorde van letters en cijfers (zie ook pagina 6-8 ) Handschrift Handschrift Handschrift Malmberg Malmberg Malmberg Handsch 4 Informatiebrochure Handschrift
De kinderen en uzelf kunnen direct aan de slag: een compacte methode elke les is 1pagina in de handleiding en in het schrijfschrift deletters zijn herkenbaar demethode is prima geschikt voor combinatiegroepen (zie ook pagina 9-12) Handschrift houdt rekening met elk kind: dedoorgaande lijn van groep 1tot en met 8 remediëringsoefeningen voor motorisch zwakkere kinderen herhalingsoefeningen voor de betere schrijvers concrete ondersteuning in het schrijfschrift (zie ook pagina 13-15) rift Handschrift Malmberg Malmberg Handschrift Malmberg Handschrift Malmberg Informatiebrochure Handschrift 5
Makkelijk uitvoerbaar schrift løe t t e r k a a r tß a bœ cß d eß f g h i j k l m n o± p q r «s tß u vœ wœ xß ÿ z e eß iøeß u i e i e u u u a a a u oõo± o»eß o u o r n k «sûúc h n g bæeß b r f eß f r t eß t r væeß v r wæeß w r.,!? 12345678910 +-= Handschrift en De schrijfsleutel Individuele letterkaart groep 3 Malmberg s-hertogenbosch 4213 Met de nieuwe Handschrift leren kinderen gewoon goed schrijven. Het alfabet is makkelijk uitvoerbaar en voorkomt vermoeidheid en schriftverval. Het schrift is gebaseerd op onderzoek van de universiteit van Nijmegen naar het meest efficiënte handschrift voor kinderen. Daarnaast zijn de ervaringen van gebruikers van de vorige versie van Handschrift meegenomen in de definitieve keuze voor het alfabet. het alfabet van de nieuwe Handschrift is eenvoudig en helder van vorm het is motorisch makkelijk uitvoerbaar door een lichthellend, verbonden schrift deletters worden in een logische volgorde aangeboden: de volgorde van aanbieden van de letters is bepaald door de schrijfmoeilijkheid en niet door de leesmoeilijkheid van de letters 6 Informatiebrochure Handschrift
Aandacht voor schrijfhouding en -beweging Een belangrijke voorwaarde bij het ontwikkelen van een goed handschrift is een goede schrijfhouding en -beweging. De nieuwe Handschrift besteedt hier structureel aandacht aan vanaf groep 1tot en met groep 8. In groep 1-2 gebeurt dit spelenderwijs, vanaf groep 3wordt systematisch vanuit een algemeen houdingschema aandacht besteed aan de schrijfhouding en -beweging, de pengreep en de schriftligging. In de handleiding en in de schrijfschriften van de kinderen wordt steeds een aspect van de schrijfhouding en -beweging belicht aan de hand van foto s. De leerkacht besteedt aandacht aan de schrijfhouding met de Schrijfschijf en praktische handreikingen in de handleiding. Informatiebrochure Handschrift 7
Prima schrijfresultaat door logische schrijfvolgorde. (handschrift van leerling groep 6) Met de nieuwe Handschrift ontwikkelen de kinderen gewoon een goed verzorgd handschrift. Ze leren letters schrijven op het moment dat dit schrijfdidactisch verantwoord is. 8 Informatiebrochure Handschrift
Compacte methode De nieuwe Handschrift is een compacte methode. Voor de kinderen zijn er, afhankelijk van de jaargroep, één of meer schrijfschriften, voor de leerkracht een handleiding en eventueel een kopieermap met herhalings- en remediëringsoefeningen. Ter ondersteuning van de schrijfhouding en -beweging wordt bij de methode de Schrijfschijf aangeboden als klassikaal hulpmiddel. Informatiebrochure Handschrift 9
Elke les op 1pagina Voor de leerkracht staat elke les op 1pagina in de handleiding. Het leerlingenmateriaal is in de handleiding afgebeeld. Elk type les kent eenzelfde structuur en opbouw. Erissteeds aandacht voor het doel van de les, bewegings- en ontspanningsoefeningen, introductie, inoefening, verwerking (inclusief schrijfhouding en -beweging) en reflectie. In de schrijfschriften is elke les voor de kinderen ook 1pagina. Nß N n Mß M m V VˇÓvœ N iøe tß VˇÚa løe r y, m a a r M i c k y n iøeásètß. VˇÏÿ g, M Àoƒl, N a r c i s, VˇÏi s, M afifln g Ào±. mijn moeilijke woorden 4 10 Informatiebrochure Handschrift
mijn moeilijke woorden 4 Herkenbare letters De letterkaart (zie pagina 6) laat zien dat Handschrift uitgaat van een herkenbare letter. Deze is gebaseerd op onderzoek naar het meest efficiënte handschrift voor kinderen door de universiteit van Nijmegen en op de ervaringen van de ruim 1300 gebruikers van de vorige versie van Handschrift. Week 2 les 3 Toepassing van de hoofdletters N, M en V NM V Nß N n Mß M m V VˇÓvœ N iøe tß VˇÚa løe r y, m a a r M i c k y n iøeásètß. VˇÏÿ g, M Àoƒl, N a r c i s, VˇÏi s, M afifln g Ào±. Materialen Schrijfschrift 4a, bladzijde 4 (Vul)pen Kopieerblad 1 en 11 Ontspannings- en vaardigheidsoefeningen In de Wegwijzer voor groep 4, bladzijde 40-42 vindt ueen overzicht met geschikte oefeningen. In deze les kunt u zelf een keuze maken uit in voorgaande lessen aangegeven oefeningen of zelf oefeningen bedenken. Introductie Bespreking U bespreekt kort wat er op bladzijde 4 van het schrijfschrift staat. Besteed aandacht aan: de draairichting van de N, M en V de verbinding van de hoofdletter met een kleine letter de afstand tussen de woorden de komma de lengte van de eindhaal bij de laatste letter van een woord. Vervolgens herhaalt u een of enkele eerder besproken facetten van de schrijfhouding, zoals de plaats van de ellebogen (zie bovenaanzicht, uitklapvel punt 3.1, 3.3). Oefening Zelfstandige verwerking De kinderen schrijven met (vul)pen de woorden en zinnen over in het schrift. Hierbij gaat het niet om snelheid, maar om de juiste vorm van de letter. Als uhet nodig acht, begeleidt u kinderen individueel of stopt u de les voor extra klassikale uitleg. Extra oefening De kinderen die snel klaar zijn, maken kopieerblad 11. Reflectie Bespreek met de kinderen wat er goed ging en wat ze moeilijk vonden. Betrek daarbij niet alleen de resultaten, maar ook de schrijfhouding en -beweging. Besteed met name aandacht aan de punten in voorgaande instructielessen. Vervolgens geven de kinderen in hun schrijfwerk aan welke ingeoefende letters goed gelukt zijn. Einde blok 1 De kinderen noteren bij mijn moeilijke woorden, woorden met de hoofdletters die ze nog niet goed kunnen schrijven. Als de nieuw aangeleerde hoofdletters geen problemen opleveren, kleurt het kind deze bij Dit heb ik al geleerd op de laatste bladzijde van het schrijfschrift. Suggesties voor remedi ring Groot oefenen op het bord, waarbij het kind het traject maakt en de vorm en de draairichting verwoordt Kopieerblad 1. Handschrift Handleiding groep 4 Malmberg s-hertogenbosch 55 Informatiebrochure Handschrift 11
Prima geschikt voor combinatiegroepen Door de afwisseling van leerkrachtgebonden lessen en lessen zelfstandig werken is de methode Handschrift prima geschikt voor combinatiegroepen. Bovendien geeft uvanaf groep 4niet meer elke dag schrijfles, zodat uw schrijflessen flexibel zijn in te plannen in combinatiegroepen. En hoe hoger de jaargroep, hoe zelfstandiger de kinderen werken tijdens de schrijflessen. Groep 3 Groep 4 Week 1 Ma Les 1 Voorbereidingsles Di Les 2 Letterles Les 1 Voorbereidingsles Wo Les 3 Voorbereidingsles Les 2 Oefenles Do Les 4 Letterles Les 3 Voorbereidingsles Vr Les 5 Voorbereidingsles Les 4 Oefenles Week 2 Ma Les 6 Letterles Les 5 Voorbereidingsles Di Les 7 Voorbereidingsles Les 6 Oefenles Wo Les 8 Letterles Les 7 Voorbereidingsles Do Les 9 Herhalingsles Les 8 Oefenles Vr Les 10 Herhalingsles Groep 5 Groep 6 Week 1 Ma Les 1 Voorbereiding in schrift Les 1 Zelfstandige opdracht Di Wo Les 2 Zelfstandige opdracht Les 2 Voorbereiding in schrift Do Vr Les 3 Voorbereiding in schrift Week 2 Ma Les 4 Voorbereiding in schrift Les 3 Zelfstandige opdracht Di Wo Les 5 Zelfstandige opdracht Les 4 Zelfstandige opdracht Do Vr Les 6 Voorbereiding in schrift =zelfstandig =leerkrachtgebonden 12 Informatiebrochure Handschrift
Doorgaande lijn van groep 1tot en met 8 Vanaf groep 1schenkt Handschrift spelenderwijs aandacht aan de vaardigheden die kinderen nodig hebben om goed te kunnen schrijven. In groep 1-2 werkt de nieuwe Handschrift met een Schrijfmap waarin verschillende activiteiten zijn opgenomen. Bijvoorbeeld bewegingsactiviteiten, met bewegingspatronen die voorbereiden op letters (zie foto). Tijdens de activiteiten worden tevens oefeningen aangeboden waarin kinderen al letters leren herkennen en schrijven. Ook voor de houding en de pengreep is vanaf groep 1aandacht. De schrijfactiviteiten in groep 1-2 zijn makkelijk te integreren in de bestaande thema s van groep 1-2. Informatiebrochure Handschrift 13
Concrete aanwijzingen in schrijfschrift r. r... r rek rib rel rol rat rok rij raaf r.... r.... r r.... d a r.... røe m.... r a p.... 19 In de schrijfschriften worden kinderen op verschillende manieren ondersteund bij de ontwikkeling van hun eigen handschrift. Voorafgaand aan het schrijven oefenen kinderen eerst schrijfpatronen die voorbereiden op het schrijven van de letters. Bij het aanvankelijk schrijven worden in de schrijfschriften beginpunten aangegeven, om kinderen steun te bieden bij de oriëntatie op het begin voor aan de regel en ze bewust te maken van spaties tussen woorden. Tot en met groep 5wordt gewerkt met hulplijnen. Daarna wordt het gebruik van hulplijnen afgebouwd. De hulplijnen zijn in kleur aangegeven. Voor linkshandige kinderen staan pijlen op elke pagina, die aangeven welke schrijftligging de juiste is. Aan het eind van de les en van een blok krijgen de kinderen de gelegenheid om te reflecteren op hun eigen schrijfproces. 14 Informatiebrochure Handschrift
Concrete ondersteuning leerkracht Voor kinderen die motorisch zwakker zijn, maar ook voor kinderen die extra oefening nodig hebben, biedt de kopieermap udemogelijkheid om te differentiëren tussen kinderen. De kopieermap bevat bijvoorbeeld remediërende oefeningen met bredere liniatuur waarbinnen motorisch zwakkere kinderen al wel de letter kunnen oefenen. Voor de betere schrijvers bevat de map herhalingsoefeningen van bijvoorbeeld letterverbindingen. In de handleiding wordt regelmatig ingegaan op de meest voorkomende oorzaken van schrijfproblemen. kopieerblad 11 naam: m m m m m m m..................... a a a a a a a..................... Handschrift Kopieerbladen groep 3 13 Malmberg s-hertogenbosch Informatiebrochure Handschrift 15
Jaarprogramma De nieuwe Handschrift biedt voor 36 weken lesstof aan. De lesstof is verdeeld over 18 blokken van 2weken. Eén les is 30 minuten. Voor de verschillende jaargroepen gaan we uit van de volgende lestijd: Groep 1 Groep 2 1uur per week 1uur per week Groep 3 2,5 uur per week (5 lessen) Groep 4 2uur per week (4 lessen) Groep 5 1,5 uur per week (3 lessen) Groep 6 1uur per week (2 lessen) Groep 7 1uur per week (2 lessen) Groep 8 0,5 uur per week (1 les) Opbouw van een blok Een blok is een eenheid van 2weken. Een blok biedt: de voorbereiding op het schrijven, het oefenen van schrijven en het toepassen van schrijven. Hoe hoger de jaargroep, hoe meer de kinderen zelfstandig aan het werk zijn. Combinatiegroepen Het organisatiemodel van de nieuwe Handschrift biedt een prima oplossing voor combinatiegroepen. In de schema s op pagina 12 ziet ubij wijze van voorbeeld hoe er wordt gewerkt in groep 3-4 en in groep 5-6. Toetsing en registratie Voor de leerkacht zijn er observatie- en registratieformulieren opgenomen in de kopieermap. Na afronding van elk schrijfschrift en aan het eind van het jaar kunt ueen toets afnemen. De toetsen zijn eveneens opgenomen in de kopieermap. 16 Informatiebrochure Handschrift
Basismaterialen Schrijfschrift(en) Handleiding Individuele letterkaart (groep 3en4) Richtingkaart Extra materialen Klassikale letterkaart Schrijfschijf Map met kopieerbladen Materialen per jaargroep Jaargroep/ Handleiding Schrijfschrift Individuele Richtingkaart Kopieermap* Schrijfschijf* Klassikale materialen letterkaart letterkaart* 1-2 x(incl. handl.) 3 x x x x x x x 4 x x x x x x x 5 x x x x x 6 x x x 7 x x x 8 x x x *extra materiaal/facultatief Informatiebrochure Handschrift 17
Overeenkomsten een herkenbaar alfabet bruikbaar bij elke methode voor aanvankelijk lezen deliniatuur een schema voor schrijfhouding en -beweging debegeleiding van linkshandige kinderen meteen verbonden schrift een aparte versie voor gebruikers van De leessleutel (De schrijfsleutel) Verschillen meer differentiatiemateriaal een verbeterd, makkelijk uitvoerbaar alfabet prima geschikt voor combinatiegroepen meer zelfstandig werken een heldere en overzichtelijke handleiding met afbeelding van het leerlingenmateriaal voor kinderen en leerkracht concrete aanwijzingen voor schrijfhouding en -beweging, schriftligging en pengreep eigentijdse vormgeving 18 Informatiebrochure Handschrift
Deze brochure geeft ueen indruk van de nieuwe versie van Handschrift. Wilt umeer weten? Schoolbezoek Onze voorlichters zijn altijd bereid de methode persoonlijk bij uopschool toe te lichten. Voor het maken van een afspraak kunt ubellen met onze afdeling Voorlichting: (073) 628 87 22 Zichtzending Wanneer unueen zichtzending bestelt, krijgt udematerialen vier maanden geheel vrijblijvend op proef. Voor een gratis zichtzending kunt u: bellen of mailen met onze afdeling Klantenservice: (073) 628 87 22 of klantenservice.bao@malmberg.nl dewebsite www.handschrift.nl bezoeken In de zichtzending vindt ueen speciale syllabus voor het geven van proeflessen. Meer inhoudelijke informatie Meer inhoudelijke informatie kunt uvinden op www.handschrift.nl. Ukunt ook bellen of mailen met onze afdeling Klantenservice: (073) 628 87 22 of klantenservice.bao@malmberg.nl Informatiebrochure Handschrift 19
Malmberg is ook uitgever van Taal actief, Taaljournaal, Pluspunt, De wereld in getallen, Goed gelezen!, De leessleutel, Een wereld van verschil, Hier en daar, Bij de tijd, Natuurlijk, De grote reis 504853