OPLEIDING ONDERNEMEN / AOV DE START VAN EEN ONDERNEMING Praktijkdiploma Bedrijfsadministratie mkb ADMINISTRATIE voor het mkb Drs. P.F. Pietersen K.P. Pietersen e druk, e oplage ISBN: 978 90 6 99 NEDERLANDS ONDERWIJS INSTITUUT BV
DE NOI-METHODE VOOR HET ONDERNEMERSDIPLOMA De NOI-methode 'Ondernemersopleiding' bestaat uit een serie studie- en werkboeken en app's die gebruikt worden in het cursorisch onderwijs en in het dagonderwijs. De NOI-serie voor het ondernemersonderwijs is een moderne, op de praktijk afgestemde studiemethode voor (toekomstige) ondernemers (zzp'ers), franchisenemers en filiaalchefs. Met deze leerstof zijn al meer dan 00 000 cursisten opgeleid. De methode wordt niet alleen voor zelfstudie en in het cursorisch onderwijs gebruikt, ook op dagscholen heeft de methode een vaste plaats verworven. Daar sluit de methode nauw aan op de vereiste kwalificaties voor het Diploma Ondernemer Detailhandel (KC-Handel). Daarnaast wordt de serie ook door branchegerichte opleidingen veel gebruikt. NOI-UITGAVEN ONDERNEMER MKB Vakgebied Marketing Financiering Organisatie Administratie NOI-boek Marketing voor het mkb Werkboek Marketing voor het mkb met een studie-app Financiering voor het mkb Werkboek Financiering voor het mkb met een studie-app Opstellen ondernemingsplan Rekenen voor het mkb (facultatief) Organisatie voor het mkb Werkboek Organisatie mkb met een studie-app Administratie voor het mkb met een studie-app
WOORD VOORAF Inzicht in administratie ontstaat 'al doende' Een ondernemer hoeft geen boekhouder te zijn, maar hij moet wel inzicht in het (computer)boekhouden hebben. Hij moet zijn boekhouding kunnen lezen. Daarom bestaat 'Administratie voor het mkb' voor een belangrijk deel uit korte cases die een totaalbeeld van de boekhouding geven. Dit totaalbeeld ontstaat door 'echte' boekingsstukken (voor kas, bank, inkoop, verkoop en diversen) te coderen en rechtstreeks in het grootboek te boeken en daaruit zelf een balans en resultatenoverzicht samen te stellen. In de cases staat het grootboek centraal: balans Q boekingsstukken Q GROOTBOEK Q balans/resultatenoverzicht Nadat met de cases enig inzicht in boekhouden is verkregen, wordt, weer met 'echte' boekingsstukken, een aantal praktijkboekingen besproken die extra aandacht vragen: kasstaat en kascontrole, btw, kortingen, bank- en verzekeringskosten enz. Het boek eindigt met een modelexamen. 'Administratie voor het mkb' kan worden vervolgd met onze uitgave Computerboekhouden met AccountView. De software wordt tegen lage kosten beschikbaar gesteld. Studie-app Bij dit boek is een studie-app beschikbaar. De app bestaat uit extra oefenmateriaal in de vorm van vraag en antwoord, begrippentrainer, juist-onjuistvragen, samenvattingen, opdrachten en een meerkeuzetest. De studie-app vind je op www.noi.nl/studie/app. Gebruik van de app bij 'Administratie voor het mkb' is gratis. Bij de twaalfde druk, tweede oplage In deze twaalfde druk, tweede oplage zijn alleen de jaartallen verhoogd en is de lay-out aangepast aan onze nieuwe stijl. Ook is het onderscheid tussen kernstof en verrijkingsstof weggenomen. Voor uw ervaringen en suggesties houden wij ons van harte aanbevolen: e-mail mkb@noi.nl, telefoon 0-67, fax 0-7. NOI
Copyright: NOI Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen, verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, database, computerbestand, internet of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van het NOI. Omslagontwerp: Ronald Meij
afdeling hoofdstuk paragraaf INHOUD DE BALANS STOMERIJ GROOTHANDEL BALANSBEGRIPPEN...blz. Bezittingen en vermogen... Nog een voorbeeld... Veranderingen in de balans... 6 HERHALING AFDELING... SCHONEBEEK BALANS EN GROOTBOEK... 0 Functie van het grootboek... 0 Openen van het grootboek... Evenwicht in het grootboek... Vragen... BOEKINGSREGELS VOOR BEZIT EN SCHULD ()... Inkoopfacturen verwerken... Vragen... 9 BOEKINGSREGELS VOOR BEZIT EN SCHULD ()... 0 Het bankafschrift... 0 Uitbreiding van de boekingsregel voor bezit... Uitbreiding van de boekingsregel voor schuld... BOEKINGSREGELS VOOR OPBRENGSTEN EN KOSTEN 6 Het boeken van opbrengsten... 6 Het boeken van kosten... 9 De proefbalans... WATERMAN KENNISMAKING MET HET BEDRIJF... 6 De boekhouding van een VOF... 6 Toepassing van het rekeningschema... 7 Het openen van de boekhouding... 8 INKOOP VAN GOEDEREN... 9 De voorraadrekeningen... 9 Het boeken van de inkoop van goederen... 60
VERKOOP VAN GOEDEREN... 6 Het boeken van de opbrengst van de verkopen... 6 Het boeken van de inkoopprijs van de verkopen... 6 Boekingsschema handelsonderneming... 6 6 7 8 9 DE BOEKINGSREGEL VOOR PRIVÉ... 6 Het boeken van privé-opnamen... 6 Ontvangsten van debiteuren per kas... 66 SCHULD AAN DE BANK... 68 Bankkrediet... 68 Bankstukken... 68 De proefbalans van Waterman VOF... 7 EENBOEKINGSRUNINDECEMBER... 7 De boekhouding per 8 december... 7 Retourbon en verkoop-creditfactuur... 7 Boekingsschema vaste coderingen... 7 Verkoopfacturen en verzendbonnen... 7 Inkoopfacturen voor goederen... 77 6 Inkoopfacturen voor kosten... 78 7 Kas- en bankstukken met kosten... 80 8 De afschrijvingen... 8 9 Overboeken van de privé-opnamen... 8 GROOTBOEK EN PROEFBALANS... 8 Bijwerken van het grootboek... 8 De proefbalans... 8 Vragen... 86 DE KOLOMMENBALANS... 87 De saldibalans... 87 De resultaten... 87 De eindbalans... 90 Winstverdeling bij een VOF... 90 Vragen... 9 HET EXPLOITATIEOVERZICHT... 9 Het exploitatieoverzicht 0... 9 Interne bedrijfsvergelijking... 9 Opbrengsten en kosten, ontvangsten en uitgaven... 9 0 HERHALING AFDELING... 97 6
WIELANDS BANDENCENTRUM BV HET BOEKEN VAN BTW... 06 Kennismaking met het bedrijf... 06 BTW in de boekhouding... 07 Het boeken van inkoop-creditfacturen... 09 KAS- EN BANKSTUKKEN... Kasontvangsten van debiteuren... Kasuitgaven... Bankafschriften... INKOPEN VAN ARTIKELEN... 7 Grootboekrekeningen van een BV... 7 Inkopen en vaste verrekenprijs... 8 Het boeken van inkopen tegen vvp... 9 VERKOPEN EN VASTE VERREKENPRIJS... 6 HET JAARWERK... Het saldo van de rekening Prijsverschillen... Afschrijvingen... Nog te betalen bedragen... Vooruitbetaalde bedragen... 6 Grootboek en proefbalans... 6 DE KOLOMMENBALANS VAN EEN BV... 8 De winstverdeling... 9 Beoordeling balansgegevens... 7 HERHALING MET JOURNAALPOSTEN... SUBADMINISTRATIES DE SUBADMINISTRATIE CREDITEUREN... Het belang van een subadministratie... Openen en bijwerken van de subadministratie... Controle van de subadministratie... 8 DE SUBADMINISTRATIE DEBITEUREN... 9 Levering op rekening... 9 Boekingsrun Wolf... 9 HET SUBGROOTBOEK VOORRADEN... 7
6 DE KASSTAAT DE KASSTAAT BIJ BEDRIJVEN DIE OP REKENING LEVEREN... 6 Het samenstellen van de kasstaat... 6 De kascontrole... 7 De kasstaat als boekingsstuk... 60 Kasboek en overige dagboeken... 6 Extra opdrachten... 6 DE KASSTAAT BIJ BEDRIJVEN DIE CONTANT LEVEREN... 66 De kassa... 66 Kassa en kascontrole... 67 Het boeken van de kasstaat... 68 Het boeken van de bankbijschrijving... 70 Extra opdrachten... 7 7 LOONADMINISTRATIE SOCIALE VERZEKERINGEN... 78 De werknemersverzekeringen... 78 De volksverzekeringen... 79 HET BOEKEN VAN DE LONEN... 80 Van brutoloon naar nettoloon... 80 De loonbetaalstaat... 8 De premies ten laste van het bedrijf... 8 HET BOEKEN VAN DE BETALINGEN... 8 De betaling van het nettoloon... 8 De betaling aan de Belastingdienst... 8 De betaling aan het bedrijfspensioenfonds... 8 Schema loonkosten en betalingen... 86 Extra opdrachten... 86 8 BTW-ADMINISTRATIE BTW IN DE BOEKHOUDING... 96 Factuurstelsel en kasstelsel... 96 Berekening van de BTW bij het kasstelsel... 97 DE AFDRACHT VAN DE BTW... 99 De elektronische aangifte... 99 De betaling aan de Belastingdienst... 0 Extra opdrachten... 0 8
9 DIVERSE ONDERWERPEN DOEL EN FUNCTIE VAN DE ADMINISTRATIE... 0 Het nut van de bedrijfsadministratie... 0 Boekhouding en administratie... 0 Administratieve verplichtingen... 0 Zelf doen of laten doen?... De voordelen van computerboekhouden... 6 Vragen... PRIVÉ-POSTEN... 7 Zakelijk of privé... 7 Kosten voor zaak en privé... 8 Privé-stortingen en privé-opnamen... 8 Privé-gebruik goederen uit de zaak... 9 Privé-gebruik van diensten... 0 6 Privé-gebruik woongedeelte bedrijfspand... 7 Vergoedingen aan privé... 8 Extra opdrachten... GOEDERENKORTINGEN... 7 Korting op de inkoopprijs... 7 Korting via inkoop-creditfactuur... 8 Verleende korting... 9 Extra opdrachten... BANK- EN VERZEKERINGSKOSTEN... Bankkosten... Verzekeringspremies... 6 Kosten arbodienst... 8 Extra opdrachten... 9 BALANSWAARDERINGEN... De inkoopwaarde van de omzet... Verbouwings- en onderhoudskosten... Goodwill... Voorlopige boekingen... 6 Afboeken van oninbare vorderingen... 7 6 Vooruitbetaalde kosten... 8 7 Extra opdrachten... 9 6 INTERNE EN EXTERNE BEDRIJFSVERGELIJKING... MODELEXAMEN VAKGEBIED ADMINISTRATIE... 7 TREFWOORDENREGISTER... 6