Vissenweekend Overijssel 2013 REPTIELEN AMFIBIEËN VISSEN ONDERZOEK NEDERLAND
Vissenweekend Overijssel 2013 Een rapportage van RAVON M.E. Schiphouwer & A. de Bruin December 2013 STICHTING RAVON POSTBUS 1413 6501 BK NIJMEGEN www.ravon.nl 1
Colofon 2013 Stichting RAVON, Nijmegen Tekst: Martijn Schiphouwer & Arthur de Bruin Wijze van citeren: Schiphouwer M.E., & A. de Bruin, 2013. Vissenweekend Overijssel 2013. Stichting RAVON, Nijmegen. 2
INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING... 4 2 DEELNEMERS... 5 3 VISSENQUIZ... 6 4 RESULTATEN VISINVENTARISATIES... 7 DANKWOORD...15 Bijlage 1: Vangststatistieken Vissenweekend Overijssel 2013....16 Bijlage 2: Artikel Vissenweekend Schubben en Slijm, december 2013....17 3
1 INLEIDING Het jaarlijkse RAVON-Vissenweekend is in 2013 op 11, 12 en 13 oktober in Overijssel gehouden met als uitvalsbasis groepsaccommodatie De Bosrand in Hellendoorn. Het weekend werd mede mogelijk gemaakt door samenwerking met Sportvisserij Oost Nederland en Ecogroen Advies Zwolle en financiële bijdragen van Waterschap Groot Salland, Sportvisserij Oost Nederland en Waterschap Velt en Vecht. Daarnaast hebben Jeroen Bosveld en Matthijs de Vos inhoudelijke bijdragen geleverd in de vorm van prachtige presentaties. De doelstelling van het weekend was zoveel mogelijk slecht onderzochte ofwel witte gebieden op vis inventariseren. Daarnaast werd gepoogd oude waarnemingen van beschermde vissen te actualiseren. In overleg met de ecologen van Waterschap Groot Salland, Waterschap Velt en Vecht en Waterschap Regge en Dinkel zijn aanvullende locaties aangewezen. Het weekend kende het volgende programma: Vrijdagavond Presentatie Kwabaal (Jeroen Bosveld) Presentatie onderzoeksgebied (Arthur de Bruin en Martijn Schiphouwer) Vissenquiz (van Richard Struijk gegeven door Jan Kranenbarg) Zaterdag Uitvoeren visinventarisaties in groepjes (hoofdzakelijk schepnetvisserij) Presentatie blinkonderwater.nl (Matthijs de Vos) Zaklampvissen op rivierdonderpad en duikexcursie naar kwabaal (vervallen door regen) Zondag Uitvoeren visinventarisaties in groepjes (hoofdzakelijk zegenvisserij) In dit verslag worden de statistieken en resultaten van het vissenweekend gepresenteerd, de gegevens zijn tevens toegevoegd aan de Nationale Databank Flora & Fauna (NDFF). Ook is er van Aad en Esther Meima een artikel verschenen in de nieuwsbrief Schubben en Slijm over het Vissenweekend (bijlage 2). 4
2 DEELNEMERS In totaal zijn er 51 aanmeldingen binnen gekomen, vlak voor het weekend waren er ook weer een aantal afmeldingen door verschillende redenen. Uiteindelijk is het vissenweekend door de volgende 40 personen bezocht. Aad Meima Arne Hissink Arthur de Bruin (Organisatie RAVON) Arthur Hoffmann Daan van Grieken Dirk Dijkshoorn Ed Piek (Sportvisserij Oost Nederland) Elfriede Schotsmans Esther Meima Iwan de Vries Jan Kranenbarg Jarno Beijk Jeroen Bosveld Jesper Berndsen John de Jonge José Daemen Josine de Jong Lodewijk Krapels Loes Kuiper Maarten Flikweert Maarten van der Beek Marc Weeber Marco Snijder Marco van der Sluis (Ecogroen Advies) Martijn Schiphouwer (Organisatie RAVON) Martijn van der Ende Matthijs de Vos Mike Wallink (Ecogroen Advies) Patrick Heijne Rémon ter Harmsel Roger Meijer Rolf van Leeningen Sharon Boekhout Sonja Janssen (Sportvisserij Oost Nederland) Steven van Kasteel Sven Teurlincx Teddy Dolstra Thijs Hoffmann Wim van Leeningen Zoon van Iwan de Vries 5
3 VISSENQUIZ Richard Struijk, winnaar van de vissenquiz 2012, wist voor 2013 een lastige quiz in elkaar te draaien. Helaas kon Richard de Quiz zelf niet geven, maar heeft hij Jan Kranenbarg de taak als quizmaster prima laten overnemen. Na het doorlopen van de quiz en het controleren van de antwoorden bleek dat niemand alle (strik)vragen goed had. Wel waren er een aantal personen die bijna alle vragen goed hadden en zat de top erg dicht bij elkaar. Uiteindelijk bleek dat Teddy Dolstra de minste fouten had gemaakt. Teddy neemt de felbegeerde RAVON-Vissenquiz wisselbeker mee naar Friesland en ontving tevens het boek Vissers van de Wal (afbeelding 1). In 2014 mag Teddy de Vissenquiz samenstellen. Afbeelding 1: Teddy Dolstra krijgt de wisselbokaal en het boek Vissers van de Wal overhandigd door Jan Kranenbarg. 6
4 RESULTATEN VISINVENTARISATIES Op zaterdag en zondag is de provincie Overijssel door verschillende groepen afgestroopt op zoek naar vis. Uiteraard met de benodigde toestemming van waterbeheerders, terreineigenaren en visrechthebbenden op zak. In totaal zijn 42 kilometerhokken op vissen onderzocht met schepnet-en/of zegenvisserij (kaart 1). Kaart 1: Onderzochte kilometerhokken tijdens het vissenweekend in Overijssel 2013 en de ligging van de accommodatie. Ondanks dat de kennis over de kwabaal behoorlijk was opgekrikt door de presentatie van Jeroen Bosveld, is deze zeldzame soort helaas niet gevangen. Wel is het gelukt 25 andere soorten te vangen (tabel 1; bijlage 1). Hierbij werd de tiendoornige stekelbaars op veruit de meeste locaties en in de grootste aantallen waargenomen. De kleine modderkruiper werd van de beschermde soorten het meest aangetroffen, in 18 kilometerhokken waarvan een groot aantal nieuwe vindplaatsen (kaart 2). De rivierdonderpad werd in 5 kilometerhokken waargenomen (kaart 3). Het betrof een aantal updates in het bekende leefgebied maar ook de vondst van een nieuwe locatie in de Regge ter hoogte van Hankate. Grote modderkruiper werd aangetroffen in 3 kilometerhokken(kaart 4), allen nieuwe locaties!. Zeer opmerkelijk was de vangst in oude veenwijken in het Noorden van de Provincie. Tegen de verwachting in werd bittervoorn tijdens het vissenweekend niet aangetroffen. Naast de beschermde soorten werden een aantal relatief zeldzame soorten aangetroffen, kopvoorn in twee kilometerhokken (kaart 5) en kroeskarper in 1 kilometerhok (kaart 6). De marmergrondel, een soort die de laatste jaren aan een opmars bezig is, werd tijdens het vissenweekend aangetroffen in de regionale wateren van Overijssel (kaart 7). Andere exoten, roofblei en zonnebaars, werden beiden op maar 1 locatie aangetroffen. 7
8 Tabel 2. Aangetroffen soorten tijdens het vissenweekend in aantallen en locaties (aanvullende informatie in bijlage 1).
Kaart 2: Kilometerhokken waar kleine modderkruiper werd aangetroffen tijdens het Vissenweekend. 9
Kaart 3: Kilometerhokken waar rivierdonderpad werd aangetroffen tijdens het Vissenweekend. 10
Kaart 4: Kilometerhokken waar grote modderkruiper werd aangetroffen tijdens het Vissenweekend. 11
Kaart 5: Kilometerhokken waar kopvoorn werd aangetroffen tijdens het Vissenweekend. 12
Kaart 6: Kilometerhokken waar kroeskarper werd aangetroffen tijdens het Vissenweekend. 13
Kaart 7: Kilometerhokken waar marmergrondel werd aangetroffen tijdens het Vissenweekend. 14
DANKWOORD Vanuit RAVON willen we alle deelnemers bedanken voor hun enthousiaste inzet tijdens het vissenweekend. Voor de vruchtbare samenwerking willen we Ed Piek en Sonja Janssen (Sportvisserij Oost Nederland) en Marco van der Sluis en Mike Wallink (Ecogroen) bedanken. Ook zijn we dank verschuldigd aan Jeroen Bosveld voor zijn boeiende kwabaal presentatie en Matthijs de Vos (blinkonderwater.nl) voor zijn prachtige kijk op de leefwereld van de vis. Voor de financiële bijdragen willen we Waterschap Groot Salland, Waterschap Velt en Vecht en Sportvisserij Oost Nederland bedanken. Voor de toestemming om in verschillende gebieden te mogen vissen zijn we de volgende organisaties dankbaar: Landschap Overijssel, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, Waterschap Velt & Vecht, Waterschap Reest & Wieden, Waterschap Regge & Dinkel, Waterschap Groot Salland en Sportvisserij Oost Nederland. Tot slot willen we Aad en Esther Meima bedanken voor hun verslag van het Vissenweekend in de nieuwsbrief Schubben en Slijm (bijlage 2). 15
Bijlage 1: Vangststatistieken Vissenweekend Overijssel 2013. *Details van de waarnemingen zijn te raadplegen via de NDFF 16
Bijlage 2: Artikel Vissenweekend Schubben en Slijm, december 2013. 17
18