RAPPORTAGE WERKGROEP VOETBALKUNSTGRAS

RAPPORTAGE WERKGROEP VOETBALKUNSTGRAS 11 april 2008

RAPPORTAGE Werkgroep voetbalkunstgras 11 april 2008 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Meerwaarde... 5 3. Locaties... 6 4. Prioritering... 7 5. Type... 9 6. Financiën... 10 7. Voorstel... 11 Bijlagen... 12 Plattegronden sportparken Definities type trainingsvelden Berekening veldbehoefte Mogelijke leveranciers (sportvloerenlijst) Financiële opzet 2

RAPPORTAGE Werkgroep voetbalkunstgras 11 april 2008 1. Inleiding De soms zeer matige staat van de voetbalvelden is een terugkerend onderwerp in het periodieke overleg van de voetbalvoorzitters van Dordrecht en in het overleg met de Koninklijke Nederlandse bond (KNVB). Sommige velden, voornamelijk een aantal trainingsvelden, zijn van zodanige staat dat de kosten van onderhoud voor de gemeente erg hoog zijn en er desondanks zeer regelmatig niet op gespeeld kan worden. De velden zijn niet alleen onderling onderwerp van gesprek want recent hebben meerdere verenigingen bij de gemeente en de sportraad ook aandacht gevraagd voor de slechte staat van, voornamelijk, de zandtrainingsvelden. Ook de KNVB heeft aangegeven dat sommige velden eigenlijk op zijn. Daarnaast heeft een tweetal verenigingen (G.S.C. en Oranje-Wit) het ruimtetekort op het sportpark Stadspolders aangekaart. Dit ruimtetekort speelt overigens ook bij enkele andere clubs. De aanleg van kunstgrasvelden is een vaak geopperde oplossing voor de geschetste problemen. Op initiatief van de sportraad is er ten behoeve van de mogelijke uitbreiding van het aantal kunstgrasvelden in Dordrecht een werkgroep voetbalkunstgras in het leven geroepen. In de werkgroep verrichten voetbalclubs, de KNVB, gemeente en sportraad samen een verkennend onderzoek naar de (verdere) introductie van kunstgras in het Dordtse voetbal. De voetbalclubs hebben een vertegenwoordiging uit het voorzittersoverleg samengesteld om namens alle clubs een bijdrage te leveren. Het college en de gemeenteraad hebben het Beleidskader Dordt Sport vastgesteld. Dit kader geeft op hoofdlijnen het sportbeleid voor de periode 2007-2011 weer en wordt momenteel uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma dat vijf speerpunten kent. Aantrekkelijke accommodaties is één van deze speerpunten en voor de buitensport zal dit resulteren in een meerjarenontwikkelingsplan voor de sportparken. Daarbij zal er aandacht zijn voor innovatie door ondermeer de uitbreiding van het aantal voetbalkunstgrasvelden. Vanzelfsprekend ligt er een belangrijke rol voor de mogelijke toekomstige gebruikers van kunstgras; de voetbalclubs. Om die reden hechten wethouder, college, gemeenteraad en sportraad eraan dat van het begin af aan in samenspraak met gebruikers de (on-)mogelijkheden van kunstgras worden verkend. Dit vergroot niet alleen de inspraak maar ook het draagvlak bij de clubs. De werkgroep heeft zich op de volgende zaken, die in deze rapportage worden verwoord, gericht: Meerwaarde Wat is in Dordrecht de meerwaarde van kunstgras en voor welke doeleinden kan kunstgras het best ingezet worden? Locaties Welke velden bij welke clubs komen in aanmerking? Prioritering Waar ligt na weging van ontwikkelingen bij clubs en rond sportparken de prioriteit? Type Welk type kunstgras heeft de voorkeur? Financiën Wat zijn de te verwachte kosten (en opbrengsten)? De werkgroep heeft getracht te denken in lijn met het nieuwe sportbeleid en de ontwikkelingen rond de sportparken in Dordrecht. De werkgroep bestaat uit: - Arjan Driesprong (vice-voorzitter van Algemeen en Dagelijks Bestuur van de Sportraad) - Frans Schiereck (KNVB) - Leendert Makkinga (Oranje Wit) - Goof Peters (OMC) - Gerrit van der Mijle (Emma) - Bert de Vaal (voorzitter van het voorzittersoverleg) Naast deze vaste bezetting van de werkgroep hebben diverse bestuursleden van voetbalverenigingen een aantal bijeenkomsten bijgewoond. Edwin van Vught heeft als ervaringsdeskundige, hij is voorzitter van voetbalvereniging Wieldrecht die al de beschikking hebben over kunstgras, zijn bijdrage geleverd aan deze rapportage. De werkgroep is ambtelijk ondersteund door dhr. A. van Gerven (adviseur sport) en Henk Bronkhorst (bedrijfsleider buitensport). 3

RAPPORTAGE Werkgroep voetbalkunstgras 11 april 2008 Onderhavige rapportage is het resultaat van het werk dat de werkgroep in een drietal bijeenkomsten heeft verzet. Naast bijeenkomsten op het stadskantoor heeft de werkgroep een bezoek gebracht aan Rotterdam en Vlaardingen om, onder begeleiding van specialisten uit de markt, kunstgrasvelden te bezichtigen. Ervaring Wieldrecht: Op kunstgras zijn de omstandigheden altijd gelijk en het veld is altijd bespeelbaar (24 uur per dag, 7 dagen per week, behalve bij sneeuwval). 4

RAPPORTAGE Werkgroep voetbalkunstgras 11 april 2008 2. Meerwaarde De opmars van het kunstgras in het voetbal in Nederland is de laatste jaren gigantisch te noemen. Na een lange en voorzichtige aanloop schieten de kunstgrasvelden nu als paddestoelen uit de grond en zelfs het betaalde voetbal richt het vizier in toenemende mate op kunstgras. Op de huidige kunstgrasvelden worden in het amateurvoetbal zowel wedstrijden gespeeld als getraind. De omvang en de kwaliteit van het kunstgrasaanbod zijn in rap tempo gegroeid. Daarnaast maakt het kunstgras inmiddels deel uit van het beleid van voetbalbonden en een groot aantal gemeenten. Veel van de nadelen van het eerste uur zijn daarmee verdwenen of gereduceerd en de nostalgische behoefte aan echt gras lijkt plaats te maken voor behoefte aan modernisering, kwaliteitsverbetering en vooral nagenoeg onbegrensde bespelingsmogelijkheden. Zo staan de huidige kunstgrasvelden, anders dan de gewone voetbalvelden, medegebruik voor andersoortige sportactiviteiten, bijvoorbeeld voor scholen, veel beter toe. Van een verhoogde blessurekans, een risico voor de gezondheid of het milieu of ongelijkheid in de competitie is niet of nauwelijks meer sprake. Aan de investering hangt echter wel een hoger prijskaartje, waardoor de lusten nog wel zorgvuldig moeten worden afgewogen tegen de financiële last met vooral aandacht voor de vraag hoe de besparing op het onderhoud de hoge investering gedeeltelijk kan terugverdienen. Er zijn legio motieven die de meerwaarde van kunstgras aantonen. Overal in het land geven andere overwegingen de doorslag. Voor de situatie in Dordrecht zijn, na weging en in volgorde van belang, de volgende voordelen cruciaal: Modernisering van de trainingsfaciliteiten; Kwaliteitsverbetering van de sportbeoefening; Uitbreiding van de capaciteit zonder uitbreiding van het aantal velden (vooral voor wedstrijden); Afnemende invloed van slechte weersomstandigheden; Verlenging van het seizoen in winter en/of zomer (langer trainen, zomeravondcompetitie etc.). De genoemde voordelen wijzen uit dat de uitbreiding van het aantal kunstgrasvelden in Dordrecht in eerste instantie en vooral wordt ingegeven door de behoefte om de trainingsvelden te vervangen. Dordrecht kent op dit moment vijf generaties trainingsvelden (gravel, zand, Stergrazo, GrassMaster en kunstgras). De algemene opvatting is dat de eerste twee generaties en in mindere mate ook de derde generatie het huidige gebruik voor trainingsdoeleinden onvoldoende aan kunnen. Daarbij geldt wel dat een Stergrazo nog altijd beter voldoet dan een zandtrainingsveld en een graveltrainingsveld. De werkgroep is van mening dat, afhankelijk van de mogelijk financieel noodzakelijke fasering, het noodzakelijk is de komende jaren eerst de gravel- en de zandtrainingsvelden te vervangen omdat deze aan het einde van de technische levensduur zijn. In de fasering zouden op de middellange termijn de Stergrazovelden vervangen kunnen worden door kunstgras. Op de lange termijn uiteindelijk gevolgd door de GrassMaster-velden. Het volgende hoofdstuk geeft inzicht in de aantallen en de locaties van deze velden. Ervaring Wieldrecht: De kunstgrasmat van Wieldrecht was voor die tijd (2002) goed. Nu zijn er door de nieuwe ontwikkelingen betere matten beschikbaar, toch blijft onderhoud (slepen en verwijderen afval) één keer per week nodig. 5

RAPPORTAGE Werkgroep voetbalkunstgras 11 april 2008 3. Locaties Dordrecht heeft 13 voetbalverenigingen, 8 sportparken met voetbalvelden, 35 wedstrijdvelden en 13 trainingsvelden van 5 generaties (gravel, zand, Stergrazo, GrassMaster en kunstgras). In de bijlagen zijn de plattegronden van alle sportparken opgenomen en staan de type trainingsvelden nader gedefinieerd. Er zijn 1 half gravelveld, 7 zandtrainingsvelden, 2 Stergrazovelden, 2 GrassMastervelden en 1½ kunstgrasveld. De verdeling van de trainingsvelden over de stad staat weergegeven in onderstaande tabel. Tabel 1 Type trainingsvelden in Dordrecht Type Aantal Sportpark Gebruiker Gravel 0,5 Zeehavenlaan S.S.W. Zand 1 Corridor O.M.C. 2 Krommedijk D.F.C. / FC Dordrecht / R.C.D. 2 Schenkeldijk D.M.C. / Dubbeldam / E.B.O.H. 2 Stadspolders G.S.C. / Oranje Wit Stergrazo 1 Amstelwijck Amstelwijck 1 Schenkeldijk E.B.O.H. GrassMaster 1 Reeweg Emma 1 Stadspolders Oranje Wit Kunstgras 1,5 Smitsweg Wieldrecht 6

RAPPORTAGE Werkgroep voetbalkunstgras 11 april 2008 4. Prioritering Vooruitlopend op de uitvoering van het sportbeleid en deze rapportage van de werkgroep is inmiddels besloten het halve graveltrainingsveld bij S.S.W. aan de Zeehavenlaan te vervangen door kunstgras. De gemeente heeft het voornemen gemeld in de werkgroep en deze heeft hier na overleg mee ingestemd. Gelet op de argumentatie in de voorgaande hoofdstukken en de ontwikkelingen bij S.S.W. komt in eerste instantie de focus te liggen op de 7 zandtrainingsvelden. Vervolgens kan voor deze 7 velden worden bepaald of er omstandigheden zijn die van invloed zijn op de investering in kunstgras. In onderstaande tabel worden de vier sportparken die de 7 betreffende zandtrainingsvelden herbergen nader onder de loep genomen. Tabel 2 Sportpark Corridor Krommedijk Schenkeldijk Stadspolders Ontwikkelingen rond sportparken met trainingsvelden Omstandigheden OMC maakt sterke groei in ledenaantal door, en kampt met licht ruimtegebrek Mogelijke herstructurering op dit moment nog niet duidelijk Noodzakelijke herstructurering door komst nieuwe wijk/uitbreiding groengebied Oranje Wit is sterk gegroeid en kampt met ruimtegebrek vooral voor trainingen; ook GSC maakt groei door FC Dordrecht wil graag een andere locatie voor het stadion dan sportpark Krommedijk. Daarmee is niet duidelijk hoe sportpark Krommedijk er in de nabije toekomst uit komt te zien. Het komend jaar investeren in kunstgras betekent een te groot risico op een desinvestering. Het is raadzaam het meerjarenontwikkelingsplan sportparken dat deel uitmaakt van de uitvoering van het sportbeleid en waaraan de sector Stadsontwikkeling medewerking verleent, af te wachten alvorens een besluit over kunstgras op sportpark Krommedijk te nemen. Dit impliceert dat niet op korte termijn de zandtrainingsvelden van D.F.C/FC Dordrecht/R.C.D. vervangen kunnen worden. Sportpark Schenkeldijk gaat vrijwel zeker op de schop en zal kleiner worden. Het verdient aanbeveling om de investering in kunstgras daar een plek te geven in de plannen voor de herstructurering. Het ligt hierbij naar de opvatting van de werkgroep in de rede dat, mede vanwege de afname van het aantal natuurgrasvelden, tenminste twee kunstgrasvelden worden gerealiseerd. In dat kader zal dan ook het huidige Stergrazo-veld van E.B.O.H. tegen het licht moeten worden gehouden. Door de ontwikkelingen op en rond de sportparken Schenkeldijk en Krommedijk komen op korte termijn de (3) zandtrainingsvelden op de sportparken Stadspolders en Corridor (gebruikt door Oranje Wit, GSC en OMC) voor vervanging door kunstgras in aanmerking. Berekeningen van de veldbehoefte 1 tonen aan dat van de drie genoemde verenigingen de nood het hoogst is bij Oranje Wit. Voornamelijk voor de trainingen zijn de grenzen van de capaciteit inmiddels overschreden. Oranje Wit is van de drie clubs ook verreweg de grootste. Daarnaast geldt dat Oranje Wit één van de velden ook nog eens deelt met een motorvoetbalvereniging waardoor dat veld niet optimaal gebruikt kan worden. Omdat Oranje Wit en GSC buren zijn kan de aanleg van kunstgras bij de één betekenen dat de ander vooruitlopend op een eigen veld al gebruik kan maken van een kunstgrasveld in de nabijheid. Op sportpark Stadspolders zijn naast de voetbalverenigingen Oranje Wit en GSC tevens een korfbal- en tennisvereniging actief en tal van kleinere sportverenigingen. De verenigingen zijn de samenwerking al gestart en ambities van deze verenigingen daarbij zoals de bouw van een tweede sporthal, het creëren van een groter sportaanbod (overdag), het moderniseren van het sportaanbod en het participeren in samenwerkingsprojecten rond verenigingsondersteuning en maatschappelijke stages, krijgen door de komst van kunstgras een extra impuls. 1 De berekeningen voor OMC, GSC en Oranje Wit zijn opgenomen in de bijlagen. 7

RAPPORTAGE Werkgroep voetbalkunstgras 11 april 2008 Deze inhoudelijke aanzet tot een prioritering kan niet los worden gezien van de relatie met de financiën (hoofdstuk 6). In het afsluitende hoofdstuk (7) leidt dit tot een voorstel. 8

RAPPORTAGE Werkgroep voetbalkunstgras 11 april 2008 5. Type In overleg met de specialisten van de gemeente Dordrecht en na bezoek aan diverse type velden staan, vooruitlopend op een definitief programma van eisen, in dit hoofdstuk de eisen die de werkgroep stelt aan een kunstgrasveld. Concreet gezegd, adviseert de werkgroep een kwalitatief goed veld dat voldoet aan de eisen van deze tijd, dat een zo lang mogelijke levensduur kent en dat geschikt is voor intensief trainings- en wedstrijdgebruik. De velden die voldoen aan deze criteria, zijn het best te typeren als de betere middenklasser en worden veelvuldig toegepast bij vergelijkbare gemeenten en voetbalverenigingen. Het kunstgras (aangebracht volgens norm ISA-KNVB-15-2, inclusief ingetufte belijning volgens de meest recente voorschriften van de KNVB) dient te voldoen aan de volgende eisen 2 : a. Kunstgrasveld met een PE-monofilament vezel met een minimale lengte van 60 mm en een garendikte van minimaal 150 micron bij 100 % van de aanwezige vezels en een vezel- cq. poolgewicht van minimaal 1200 gram. b. De backing dient minimaal met glasvezel versterkt te zijn. c. Na realisatie dient minimaal 95% van de vezels boven de invulling te staan. d. Vanuit milieukundig oogpunt en voordelen bij reconstructie op lange termijn bestaat de sterke voorkeur voor een onderbouw zonder gebruik van rubber, een zogenaamde harde sporttechnische laag. e. Vanuit milieukundig oogpunt dient het te gebruiken instrooirubber van een gegarandeerde kwaliteit te zijn. Zowel bij inschrijving als bij aanleg dient een certificaat van afkomst gegeven te worden. Het rubber dient DIN (18.035-7) gecertificeerd te zijn. f. Bij realisatie zal een partijkeuring van het invalrubber en eventueel rubber gebruikt in de sporttechnische laag conform DIN aangeleverd dienen te worden. g. Op het totale kunstgras wordt een garantie van 10 jaar verlangd. Het onderhoud gebeurt door of namens de opdrachtgever. De garantie kan gewaarborgd worden door een halfjaarlijkse schouw van de aannemer. 2 Voor nadere specificaties en de mogelijke leveranciers zie bijlagen. 9

RAPPORTAGE Werkgroep voetbalkunstgras 11 april 2008 6. Financiën De investering in een kunstgrasveld is aanzienlijk. Een veld dat voldoet aan de eerder geschetste specificaties en dat qua bijbehorende inrichting geschikt is voor voornamelijk trainings- maar toch ook wedstrijdgebruik vraagt een investering van 450.000. Ter vergelijking een normaal voetbalveld en een zandtrainingsveld kosten bij aanleg circa 100.000 3. Aangezien de kunstgrasvelden dienen ter vervanging van, in eerste instantie, de zandtrainingsvelden is het interessant om nader stil te staan bij de vergelijking van de kosten en opbrengsten van deze twee soorten velden. Onderstaand een overzicht van de jaarlijkse kosten en opbrengsten op basis van gegevens van leveranciers en de KNVB. Tabel 3 Overzicht kosten en opbrengsten zandtrainingsveld en kunstgrasveld Kostensoort Zand Kunstgras Afschrijving 10.215 49.662 Onderhoud 17.000 9.000 Totale kosten per jaar 27.215 58.662 Huuropbrengsten 3.985 8.784 Saldo kosten/opbrengsten 23.230 49.878 Er zijn diverse variabelen die gewijzigd kunnen worden en die invloed hebben op het tekort per jaar. De hoogte van de huur is een voor de hand liggend voorbeeld, maar ook aan de kostenkant zijn deze variabelen aanwezig. In het vervolgtraject zullen deze variabelen nader uitgewerkt moeten worden en onderwerp van gesprek vormen tussen de voetbalverenigingen en de gemeente om uiteindelijk tot een definitieve raming te komen. Ervaring Wieldrecht: Kunstgras brengt ook een hoger kostenplaatje voor de vereniging met zich mee. Niet alleen is de huur hoger 3.500 per jaar voor een grasveld vs. 12.900 voor 1,5 kunstgrasveld), kunstgras is ook populair bij de jeugd uit de buurt. Door veelvuldig gebruik van derden (vaak zonder toezicht) is er ook meer schade aan netten/doelen en ligt er veel meer afval. 3 Zie voor een volledige financiële opzet in de bijlagen. 10

RAPPORTAGE Werkgroep voetbalkunstgras 11 april 2008 7. Voorstel De werkgroep voetbalkunstgras komt in onderstaande tabel tot een samenvatting en fasering van de uitbreiding van het aantal kunstgrasvelden. Tabel 4 Voorstel Jaar Locatie Club Investering 2009 Stadspolders Oranje Wit 1.350.000 Corridor GSC OMC 2010 Schenkeldijk 3 velden i.v.m. herstructurering 1.350.000 2011 e.v. Overige zandtrainingsvelden, Stergrazo en Grassmastervelden, afhankelijk van ontwikkelingen 4 op sportparken 3 velden per jaar 1.350.000 In het kader van het uitvoeringsprogramma van het sportbeleid zal door de gemeente de komende periode gewerkt worden aan meerjarenontwikkelingsplan voor de sportparken. In dat traject zal de fasering van aanleg van kunstgras vanaf 2011 moeten worden opgenomen. De werkgroep blijft bij dat plan dan ook graag nauw betrokken zodat de verdere introductie van kunstgras uiteindelijk voor het totale Dordtse voetbal gestalte krijgt. Ervaring Wieldrecht: Als het kunstgrasveld voldoet aan alle criteria (omheining, dugouts, uitloop e.d.) dan moeten daar ook zoveel mogelijk wedstrijden op afgewerkt worden. Het is goed daar over na te denken, want dit kan betekenen dat bij slechte omstandigheden de wedstrijd van het 1 e team wordt verplaatst naar het trainingsveld zonder tribunecapaciteit en de reclameborden van de sponsors. 4 Ruimtelijke ontwikkelingen (herstructuering), ontwikkeling in ledenaantallen etc 11

Bijlagen 1. Plattegronden sportparken Amstelwijck Corridor 12

Bijlagen 1. Plattegronden sportparken (vervolg) Krommedijk Reeweg 13

Bijlagen 1. Plattegronden sportparken (vervolg) Schenkeldijk Smitsweg 14

Bijlagen 1. Plattegronden sportparken (vervolg) Stadspolders Zeehavenlaan 15

Bijlagen 2. Definities type trainingsvelden < nog aanvullen > Zandtrainingsvelden Omschrijving: De constructie bestaat uit een onderbouw van zand met hierop een toplaag ingezaaid met gras. Bij overbespeling raakt de opbouw van dit type veld verstoort ( speelt men de grastoplaag kapot ). Gelet op de korte levensduur van de graslaag wordt in Dordrecht dit type velden vlak gehouden en niet opnieuw ingezaaid. Bespelingsnorm: 600 800 uur Trainingsvelden - Stergrazo (=merknaam) Omschrijving: De constructie bestaat uit een gedraineerd zandpakket met hierop een toplaag ingezaaid met gras en speciaal geselecteerde teelaarde. In principe geschikt voor trainingsgebruik (in sommige gevallen ook wedstrijdgebruik). Bespelingsnorm: 400 500 uur WeTravelden - GrassMaster (=merknaam) Omschrijving: De constructie bestaat uit een kunstofmat geïnjecteerd met natuurgras op onderbouw van zand. In principe geschikt voor wedstrijd- en trainingsgebruik. Vraagt wel specifiek onderhoud. Bij intensief gebruik verdwijnt natuurgras en heeft veld een kale aanblik. Bespelingsnorm: 800 1000 uur 16

Bijlagen 3. Berekening veldbehoefte GSC Dag za zo max. Saldo Wedstrijd Norm KNVB 2,30 1,47 2,30-0,30 Norm gemeente - - 2,04-0,04 Beschikbaar - - 2 Training Saldo Norm KNVB - - 1,17-0,17 Norm gemeente - - 1 0 Beschikbaar - - 1 Oranje Wit Dag za zo max. Saldo Wedstrijd Norm KNVB 7,41 0,00 7,41-2,41 Norm gemeente - - 4,28 0,72 Beschikbaar - - 5 5 Training Saldo Norm KNVB - - 2,69-0,69 Norm gemeente - - 3-1 Beschikbaar - - 2 OMC Dag za zo max. Saldo Wedstrijd Norm KNVB 2,13 1,47 2,13-0,13 Norm gemeente - - 1,84 0,16 Beschikbaar - - 2 Training Saldo Norm KNVB - - 1,08-0,08 Norm gemeente - - 1 0 Beschikbaar - - 1 5 Veld motorvoetbal en GrassMasterveld tellen samen voor één. 17

Bijlagen 4. Mogelijke leveranciers (sportvloerenlijst) AC Turf F55 Krinkels AC Turf M55 Krinkels ARCADIS AKAM () Arcadis Arcadis RealPlay Arcadis Arcadis RealPlay Monofil Arcadis Arcadis Two Mension Arcadis Challenge Pro 50 Desso Challenge Pro 50 Heijmans CSC Football 63 Ceelen DD Challenge 60 Desso DD Challenge 60 Heijmans DD Challenge Pro2 60 Desso DD Challenge Pro2 60 Elco DD Challenge Pro2 60 Heijmans DD Challenge Pro2 60 Krinkels DD Match Oranjewoud DD Soccer Grass TD 60 Arcadis DD Soccer Grass TD 60 Desso DD Soccer Grass TD 60 Heijmans Desso Challenge Pro2 Desso Desso Challenge Pro2 50 Desso Desso Challenge Pro2 55 Desso Desso Challenge Pro2 60 Desso Desso DD Match Desso Desso DD Match Heijmans Dutch Soccer Grass Arcadis Dutch Soccer Grass Edel Grass 18

Bijlagen Edel Nature LSR of LSR XP of Xtreme of PE Budget Edel Grass Edel Nature LSR XP Heijmans Edel Soccer Monofil Edel Grass Edel Soccer Performer Edel Grass Edel Soccer Performer Heijmans Edel Tromsø ArenA System Edel Grass Evolution Ceelen Evolution Duo Ceelen Evolution TPE Ceelen Evolution TPE Plus Ceelen Extreme Turf Pro 55 Ridder Fieldturf Ceelen Fieldturf REAL Ceelen FT55 Elite/LSR Greenfields FT55 Elite/LSR Haar GM Floor PE 211 Grontmij GM Floor PE 211F Grontmij GM Floor PE 231 Grontmij GM Floor PE 231F Grontmij GM Floor PE 232 Grontmij GM Floor PE 232F Grontmij GM Floor PE 443F Grontmij GM Floor PE 473F Grontmij GM Floor PE 485 Grontmij GM Floor PE 485F Grontmij GM Floor PE416 Grontmij GM Floor PE443 Grontmij GM Floor PE473 Grontmij 19

Bijlagen Heijmans Challenge Pro 60 Terra XPS Desso Vervallen Heijmans Challenge Pro 60 Terra XPS Heijmans Vervallen Heijmans Challenge Pro 60 Terra XPS Krinkels Vervallen Heijmans Sport en Groen Edel Nature LSR 52 Heijmans Italgreen Green 2000-65 Stadium Pro Sportec Natural Champion AKAM Soccer Oranjewoud Natural Champion LigaTurf 240 Oranjewoud Natural Champion Soccer (i.o.) Oranjewoud Natural Champion Soccer Oranjewoud Natural Champion Soccer Pro MF XPS Oranjewoud Natural Champion Soccer REAL FT 60 Slide Oranjewoud Nootenboom Final 60 Nootenboom Nootenboom Profoot Plus of Profoot L50 Nootenboom PE 5508 Janssen Profoot Final M60 Nootenboom REAL FT 40 fc Greenfields REAL FT 55 Vs Greenfields REAL FT 60 fc Greenfields REAL FT 60 Slide Greenfields REAL FT 60 Slide Nootenboom REAL FT 60 V-Slide Greenfields REAL FT fc Greenfields REAL FT fc Haar REAL FT fc Nootenboom Soccer Pro 100 55 Sallandse Soccer REAL 60 Van Zijl Goedgekeurd SPORTEC Italgreen 62 Sportec 20

Bijlagen Xtender Topgrass LSR of LSR XP of Xtreme Agterberg Van Kessel Playfoot TPE Kessel Van Kessel Prestige 55 Kessel Van Kessel Prestige 60 of Prestige 60 XT Kessel Van Kessel Prestige XM 60 Kessel Van Kessel Prestige XT dt Kessel Van Kessel Soccer Pro 100 Kessel Vario Slide C@F Domo Vario Slide C@F Sportinfrabouw VDH FutureField A Haar VIA-SCORE Janssen Via-Score MF 6006 Janssen Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd 21

Bijlagen 5. Financiële opzet Uitgangspunten Natuurgras Zand Grassmaster Kunstgras Rentepercentage 4% 4% 4% 4% Gebruiksuren 250 800 850 1350 Natuurgras Zand Grassmaster Kunstgras Post Investering Afschrijving Jaarlasten Investering Afschrijving Jaarlasten Investering Afschrijving Jaarlasten Investering Afschrijving Jaarlasten Toplaag 12.495 10 1.750 24.990 10 3.500 124.950 10 17.500 191.100 10 26.754 Sporttechnische laag 0 20 0 0 20 0 17.220 20 1.550 61.500 20 5.535 Onderbouw 21.619 30 1.585 22.711 30 1.665 31.372 30 2.300 110.100 30 8.074 Drainage 8.100 30 594 8.100 30 594 8.100 30 594 8.100 30 594 Doelen en dugouts 3.240 15 292 3.240 15 292 3.240 15 292 3.200 15 341 Verlichting 20.000 15 2.268 20.000 15 2.268 20.000 15 2.268 20.000 15 2.268 Ballenvangers en hekwerk 13.000 20 948 13.000 20 948 13.000 20 948 13.000 20 948 Verharding 13.000 20 948 13.000 20 948 13.000 20 948 13.000 20 948 Beregening PM 15 PM PM 15 PM PM 15 PM PM 15 PM Verwijderingskosten mat 0 10 0 0 10 0 30.000 10 4.200 30.000 10 4.200 Afschrijving per jaar - - 8.385 - - 10.215 - - 30.600 - - 49.662 Onderhoudskosten - - 13.000 - - 17.000 - - 13.500 - - 9.000 Integratieheffing - - - - - - - - - - - - Kosten per jaar - - 21.385 - - 27.215 - - 44.100 - - 58.662 Opbrengsten per jaar - - 3.332 - - 3.985 - - 4.347 - - 8.784 Saldo per jaar - - 18.053 - - 23.230 - - 39.753 - - 49.878 Dekking - - 16% - - 15% - - 10% - - 15% Kosten per uur - - 86 - - 34 - - 52 - - 43 Opbrengsten per uur - - 13 - - 5 - - 5 - - 7 Dekking - - 16% - - 15% - - 10% - - 15% Uitgangspunten 22