Stand van Zaken Arbeidsomstandigheden www.molens.nl en www.molen.pagina.nl Helger Siegert 1 Agenda Introductie Uitgangspunten Veranderingen in de wet Discussie 2 1
Arbeidsomstandigheden Wat is aandacht voor arbeidsomstandigheden? De zorg voor een zo groot mogelijke veiligheid, een zo goed mogelijke bescherming van gezondheid en het bevorderen van het welzijn bij de arbeid. 3 Veiligheid Basisbegrippen Min of meer acute (directe) risico s, waarbij effecten meteen aanwezig zijn. Bv. knelgevaar, elektriciteit, vergiftiging, valgevaar Welzijn Het welbevinden van werknemers in de werksituatie zowel op groepsniveau als op individueel niveau. Bv. sociale contacten, leidinggevenden, ontplooiingsmogelijkheden, werkdruk, kortcyclisch werk. VGW Gezondheid Mogelijke gezondheidseffecten na een langdurige blootstelling aan relatief lage con-centraties of niveaus. Bv. gevaarlijke stoffen, geluid, trillingen, straling (beeldscherm-ergonomie). 4 2
Arbowet, uitgangspunten Veiligheid, gezondheid en welzijn Nadruk op beleidsmatige aanpak Optimalisering Redelijkerwijsbeginsel Samenwerking en overleg Ook verplichtingen werknemers Deskundige bijstand Overheidstoezicht door o.a. arbeidsinspectie 5 Werkgevers Werknemers Veiligheid, Gezondheid en Welzijn Deskundige ondersteuning Arbeidsinspectie 6 3
Structuur Arbo-wetgeving Wet Arbo-Besluit Arbo-regeling Beleids-regels Branchecatalogi AI-bladen, normen(40 verwijzingen) Arbo-convenanten en CAO s 7 Arbowet: de inrichting van de arbeidsplaatsen, de werkmethoden en de bij de arbeid gebruikte arbeidsmiddelen alsmede de arbeidsinhoud moeten zoveel als redelijkerwijs kan worden gevergd, aan de persoonlijke eigenschappen van werknemers zijn aangepast 8 4
Arbobesluit Zitgelegenheid: Aan een werknemer die arbeid verricht, welke geheel of gedeeltelijk zittend kan worden uitgevoerd, is daartoe een doelmatige zitgelegenheid ter beschikking gesteld 9 Beleidsregel Zittend werk, staand werk, gebruik van een stasteun: Indien kantoorwerkzaamheden worden verricht : a. is er ten behoeve van de werknemer een zitgelegenheid beschikbaar die aan de norm NEN 1812 Kantoorstoel voldoet b. de werktafel aan de norm NEN 2441 enz. enz. 10 5
Arbo-wet Bindend Arbo-besluit Arbo-regeling Niet Bindend maar richtinggevend Arbo beleids-regels (Branchecatalogi) Normen (NEN, EN, ISO) (Arbo Informatiebladen) 11 Arbo-management Willen Weten Arbeidsplaats Waken Gedrag Toezicht Ontwerp Inkoop Wegen Werken 12 6
Verplichtingen werkgever Arbobeleid Ziekteverzuimbeleid Risico-inventarisatie en -evaluatie Voorlichting en onderricht Melding ernstige ongevallen 13 Verplichtingen werkgever Vooraf overleg met en toestemming- van de OR inzake: Deskundiger ondersteuning, RI&E, PSA, BHV Termijnplanning oplossing knelpunten uit RI&E Maken van voortgangsrapportage en Plan van aanpak Ongevallen met verzuim langer dan 3 dagen opnemen in register 14 7
Verplichtingen werkgever Jeugdige werknemers: bevorderen van leer- en vormingsproces (specifieke aandacht) Werknemers te informeren omtrent hun recht om gebruik te maken van een deskundige Verplichting maatregelen te treffen voor derden Toezicht uit te oefenen op de gezondheids- en veiligheidsinstructie 15 Verplichtingen werknemer Verplicht naar vermogen zorg te dragen voor eigen veiligheid en die van anderen overeenkomstig opleiding en gegeven instructies Arbeidsmiddelen en gevaarlijke stoffen op een juiste wijze te gebruiken Gevaren voor gezondheid en veiligheid terstond melden aan de werkgever Ter beschikking gestelde PBM gebruiken en beveiliging op machines en hulpmiddelen in tact laten en juist te gebruiken Meewerken aan voorlichtingen en onderricht 16 8
Aanpassing Arbo-wet 2005 Introductie van de preventie-medewerker Arbo-dienst versus maatwerk Sturing op interne deskundigheid Wet verbetering poortwachter blijft bestaan Risico-inventarisatie en evaluatie i Tot en met 10 medewerkers i Tussen 10 en 25 medewerkers i Meer dan 25 medewerkers 17 Wettelijke taken Preventiemedewerker Medewerking aan RI&E Advisering aan en samenwerken met OR/PVT Uitvoering van en medewerking aan arbo-maatregelen 18 9
Wanneer een Preventiemedewerker Altijd Bij bedrijven < 26 medew. ondernemer zelf 19 Arbocoordinator vs Preventiemedewerker Arbo-coördinator Bestaat niet Niet verplicht Aanstelling? Coördineren Beleid Verzuim & preventie Gewone werknemer Preventiemedewerker Wettelijke status Verplicht Formele aanstelling Ogen en oren Werkvloer Preventie Werknemer + 20 10
Bescherming van de Preventiemedewerker Zelfstandig en onafhankelijk Bescherming rechtspositie (artikel 21 WOR) niet uit hoofde van hun kandidaatstelling of van hun lidmaatschap van de ondernemingsraad of van een commissie van die raad worden benadeeld in hun positie in de onderneming 21 Afstemming met OR over Preventiemedew. Organisatie preventieve bijstand i Maatwerk vs vangnet (overeenstemming) i Contract i Opzet en inhoud RI&E i Plan van aanpak i Profiel preventiemedewerker i Tijdsbesteding 22 11
Arbo-dienst versus maatwerk Arbo-dienst Geen afstemming Alle deskundigen Advies over en toetsing van de RI&E Verzuimbegeleiding Aanstellingskeuring PAGO (PMO) Maatwerk Afstemming met personeel In ieder geval bedrijfsarts Advies over en toetsing van de RI&E Verzuimbegeleiding Aanstellingskeuring PAGO (PMO) 23 Herziening Arbo-wet 2007 Overheid is verantwoordelijk voor publiek domein In wet- en regelgeving worden doelvoorschriften opgenomen Werkgevers en werknemers samen verantwoordelijk voor het private domein Middelen waarmee aan doelen kan worden voldaan kunnen worden opgenomen in een branchecatalogus 24 12
Doelvoorschriften Geluid Beeldschermwerk Gevaarlijke stoffen Explosiegevaar Verstikkingsgevaar Biologische agentia Trillingen 25 Procesnormen Agressie en geweld Werkdruk Seksuele intimidatie Pesten Agendabepalingen: opsomming van elementen van het te voeren beleid 26 13
PSA binnen nieuwe Arbowet psychosociale arbeidsbelasting: de factoren seksuele intimidatie, agressie en geweld, pesten en werkdruk in de arbeidssituatie die stress teweeg brengen; 27 Wettelijke eisen Uitvoeren van onderzoek naar blootstelling aan PSA Opnemen van maatregelen in het plan van aanpak (stand van de wetenschap) om psychosociale arbeidsbelasting te voorkomen of indien dat niet mogelijk is te beperken. Aan werknemers die arbeid verrichten waarbij gevaar bestaat voor blootstelling aan psychosociale belasting wordt voorlichting en onderricht gegeven over de risico's voor psychosociale arbeidsbelasting alsmede over de maatregelen die er op zijn gericht die belasting te voorkomen of te beperken. 28 14
Arbocatalogi Beschrijving van middelen/werkwijzen (bijv. NEN-normen, best practices, bedrijfsnormen, beleidsregels) Binnen de sector, branche of eigen bedrijf Vormvrij: geen voorgeschreven stramien Marginale toetsing Afwijken van catalogus mag onder de voorwaarde dat de wet wordt nageleefd Geen catalogus, dan beleidsregels nog 3 jaar van toepassing 29 Marginale toetsing Beschrijving werkgebied Opgesteld door sociale partners Beschikbaarheid en kenbaarheid Wordt invulling gegeven aan wetgeving (ic doelvoorschriften) 30 15
Belangrijkste veranderingen Arbeidsomstandighedenspreekuur/toegang tot deskundige Informatie- en overlegregelingen PSA: pesten en werkdruk Melding en registratie van ongevallen Werkgever mag preventiemedewerker zijn tot 25 medew. `Lichte` toets van RI&E tot 25 medewerkers Bedrijfshulpverlening beschreven in RI&E 31 Wat verandert er in lagere wetgeving? Arbobesluit Concrete doelvoorschriften bij 20 van 40 arbeidsrisico s Nationale kop geschrapt behalve bij ernstige risico s Beleidsregels Intrekking per sector Overgangstermijn van 3 jaar 32 16
Kaders voor handhaving Publieke domein: wet- en regelgeving Daarnaast arbocatalogi (Afwijken van arbocatalogus mag) Bij misstanden verhoging boete tot 22.500 Euro Brochures: vooraf helderheid inspecties/voorspelbaar Civielrechtelijk Verzekeraars 33 34 17
35 36 18