5-DAAGSE OPLEIDING 2, 9, 16 en 30 juni 2016 > BCN Utrecht (Daltonlaan) EXCURSIE 23 juni 2016 > Rotterdam Inclusief vele praktijkcases en excursie naar Rotterdam! WIJK- EN GEBIEDSMANAGER NIEUWE STIJL U gaat naar huis met een nieuwe aanpak voor uw wijk! 7 e editie Leer, ervaar en pas toe: Het nieuwe speelveld, komen tot een nieuw gemeenschappelijk doel Bottom-up ontwikkeling, zelfredzaamheid en zelfbeheer van bewoners en organisaties Het opstellen van een nieuwe gebiedsvisie ter bevordering van leefbaarheid en participatie Omgaan met financiële kaders: gericht inzetten van tijd en middelen Wijkontwikkeling nieuwe stijl i.s.m.
5-DAAGSE OPLEIDING 2, 9, 16 EN 30 JUNI 2016 BCN UTRECHT (DALTONLAAN) EXCURSIE 23 JUNI 2016 ROTTERDAM MODULE 1 2 juni 2016 Dé opleiding voor de succesvolle wijk- en gebiedsmanager Het werkveld van de wijk- en gebiedsmanager is divers en constant in ontwikkeling. Financiële investeringen worden beperkt door bezuinigingen, terwijl wijken verslechten en problemen toenemen. Het is dus van groot belang om alert te blijven en met minder financiële middelen in te kunnen spelen op de ontwikkelingen. Deze opleiding leert u om uw nieuwe taken en verantwoordelijkheden succesvol vorm te geven. Wijkontwikkeling nieuwe stijl Wijkontwikkeling nieuwe stijl is gebaseerd op bottom-up ontwikkeling, waarbij participatie en zelfredzaamheid worden gestimuleerd en naar nieuwe investeerders wordt gezocht. Door de diversiteit van culturen, leefstijlen en inkomensniveaus in wijken én het huidige economische klimaat, is het erg belangrijk om de beperkte tijd en middelen gericht in te zetten en te kiezen voor de juiste benadering. De nieuwe stijl van wijkontwikkeling betekent ook een nieuwe vorm van samenwerking en een geheel nieuwe manier van aansturen en faciliteren. Alle reden dus om uzelf op de hoogte te brengen van deze nieuwe werkwijze. Naar huis met nieuwe kennis en inzichten, praktische instrumenten, concrete handvatten en tips! Deze intensieve 5-daagse opleiding biedt u: Inzicht in gebiedsgericht werken binnen de pijlers fysiek, sociaal en economisch Instrumenten om aan de slag te gaan met projectontwikkeling van onderaf Alle benodigde kennis over het bevorderen van leefbaarheid en samenhang in wijken Inzicht in de juridische grondslagen van wijkontwikkeling en de financiële aspecten Inzicht in het opstellen van gebiedsvisies en toekomstscenario s Tips om participatie en zelfredzaamheid te stimuleren Veel praktijkvoorbeelden van elders uit het land Een excursie naar een wijk in Rotterdam Inzicht in de rolverdeling bij een bottum-up benadering Handvatten voor het winnen van het vertrouwen van de lokale gemeenschap Antwoorden op al uw vragen door vakspecialisten Een certificaat van deelname Toegang tot de online leeromgeving, waardoor u toegang heeft tot alle lesmaterialen en contact kunt leggen met uw docenten en uw mede-cursisten Wijk- en gebiedsmanager Het nieuwe speelveld en de nieuwe aanpak De wijk- en gebiedsmanager Hoe ziet de functie van u, als wijk- en gebiedsmanager, eruit? Wat voor een gebieds-of wijkontwikkelaar bent u? Welke taken heeft u? En hoe geeft u hier invulling aan? Welke positie heeft u in de wijk? Hoe onderhoudt u contacten met bewoners, maatschappelijke instellingen en ondernemers in uw wijk? Waarom wordt de rol van u als wijk- en gebiedsmanager steeds belangrijker? Het nieuwe speelveld Welke sociale, economische, technologische en maatschappelijke ontwikkelingen doen zich voor? En welke kansen en bedreigingen levert dit op voor u en uw wijk? Wat zijn de nieuwe regels rond de Wlz, Wmo en Participatiewet? En wat betekent dit voor uw wijkbewoners? Hoe realiseert u meer met minder (financiële) middelen? Wat zijn de invloeden van verschillende visies, talen en routines op uw rol als wijk- en gebiedsmanager? Nieuwe aanpak Waarom een wijkaanpak? Wat is het verschil tussen de wijkaanpak van vroeger en die van nu? Hoe stelt u een business case op voor uw wijk? Op welke manier sluit u bij de ontwikkeling van een wijk aan bij de identiteit en beleving van diezelfde wijk? Hoe zet u in op kansen en waarde creatie? Praktijkcase: Wijkontwikkeling Hoe stelt u een ontwikkelingsplan op voor uw wijk? Op welke manier verricht u een wijkschouw? Welke maatregelen neemt u om de kwaliteit van de leefomgeving op niveau te houden en waar mogelijk te verbeteren? Op welke wijze betrekt u bewoners, leefbaarheidsgroepen, woningcorporaties, bedrijven en maatschappelijke organisaties in de wijk bij het bevorderen van de leefomgeving? Hoe vertaalt u het wijkontwikkelingsplan naar een concreet wijkactieplan? Marcel van de Ven, stadsmarinier bij de gemeente Rotterdam en docent op de opleiding Overlastcoördinator, verantwoordelijk voor de ontwikkeling van een van de probleemwijken in Rotterdam
MODULE 2 MODULE 3 9 juni 2016 16 juni 2016 Inclusief vele actuele en De bewoners en hun toekomst Ervaring met nieuw instrumentarium en een andere werkwijze inspirerende praktijkcases! De bewoners Hoe vertaalt u grote ontwikkelingen naar het micro niveau? Op welke manier verricht u een quickscan naar de wijk? Hoe stimuleert u participatie van bewoners in de wijkaanpak? En hoe anticipeert u hierbij op verschillen in leefstijlen? Hoe maakt u onderscheid tussen draagvlak en draaglast? Wat zijn de verschillen tussen de institutionele wereld en de leefwereld? Hoe maakt u gebruik van krachten in de wijk en biedt u tegengewicht aan weerstanden? Toekomstscenario s en veranderstrategieën Hoe ontwikkelt u scenario s voor uw wijk? Ontwikkeltheorieën en veranderstrategieën: wat werkt wanneer en onder welke omstandigheden? Wanneer kiest u voor welke aanpak? Hoe verricht u een scherpe diagnose als basis voor zinvolle investeringen in wijkontwikkeling? Welke instrumenten heeft u tot uw beschikking? En welke hanteert u? Group Think: waarom komen groepen beslissers soms tot onverstandige besluiten? Burgerlogica: wat is voor bewoners de normaalste zaak van de wereld? Hoe komt u tegemoet aan het publiek, privaat en het gemeenschappelijk maatschappelijk belang? Klaas Mulder, zelfstandig adviseur en docent Leren en werken in de wijk aan de Hogeschool Utrecht, gespecialiseerd in de sociale wijkaanpak, stedelijke vernieuwing en volkshuisvesting Praktijkcase: Duurzame wijk Hoe realiseert u een duurzame wijk? Op welke manier werkt u hierbij samen met andere partners in de wijk? Hoe betrekt u kritische bewoners bij het verduurzamen van hun wijk? Wat levert de verduurzaming van een wijk op? Sylvia Breukers, onderzoeker bij DuneWorks, onderzoeks- en adviesbureau dat overheden en bedrijfsleven adviseert over duurzaamheidsvraagstukken Praktijkcase: Sociale wijkteams Op welke manier brengt uw gemeente de zorg dicht bij huis tot stand? Hoe legt u duurzame verbindingen met partijen in de wijk? Investeren een civil society: hoe kan de omgeving meer betrokken worden bij de ondersteuning van kwetsbare buurtbewoners? Ingrid Horstik, adviseur Wijken en Leefbaarheid bij Stade Advies, docent op de opleiding beleidsmedewerker Volkshuisvesting en teamleider van het sociaal wijkteam Overvecht in Utrecht, ondersteunt, begeleidt en adviseert gemeenten en woningcorporaties op het terrein van wijkgericht werken en leefbaarheid Vormgeven aan en vergroten van de invloed en betrokkenheid van bewoners Op welke manier kunt u bewoners betrekken bij gebiedsontwikkeling in uw wijk? En wat kunt u hierbij leren van praktijkvoorbeelden van elders uit het land? Hoe organiseert u de opzet en uitvoering van collectieve activiteiten, diensten en voorzieningen (buurthuizen en sportaccommodaties)? Hoe beheert u de openbare ruimte (buurttuinen, buurtbeheersbedrijf en speeltuinverenigingen)? Hoe vult u het opdrachtgeverschap in (VVE en VVB)? Welke financieringsconstructies (sharing, crowdfunding, microkredieten, aandelen fondsen en charity) kunt u toepassen bij gebiedsontwikkeling in uw wijk? Changing, gamechanging en gamechangers Hoe kunt u een verandering in gang zetten? Op welke manier kunt u het proces beïnvloeden en tegelijkertijd het initiatief bij de bewoners laten? Mark Verhijde, interim programmamanager en adviseur stedelijke ontwikkeling, ondersteunt, begeleidt en adviseert gemeenten, woningcorporaties en maatschappelijke instellingen bij het ondergaan van veranderingen Aan de slag met een vernieuwde aanpak voor uw wijk! Tijdens deze module komen diverse aanpakken en technieken aan de orde. Mark Verhijde gaat in op de praktijk van burgerparticipatie en zelfredzaamheid van bewoners in uw wijk. Aan de hand van interessante praktijkcases en opdrachten met uw medecursisten ontvangt u tools die u kunt benutten in de ontwikkeling van uw gebiedsvisie en die u direct in de praktijk kunt toepassen. Praktijkcase: Burgerparticipatie bij herinrichting Hoe organiseert u inspraak voor bewoners? Op welke manier komt u tot zorgvuldige oordeelsvorming en betere besluitvorming door burgerparticipatie? Op welke wijze mobiliseert u alle belanghebbenden? Verwachtingenmanagement: hoe legt u verantwoording af richting bewoners over het besluitvormingsproces en de bereikte resultaten? Yordi Grutters, projectmanager bij de gemeente Amersfoort, was betrokken bij de herinrichting van de voormalige ziekenhuislocatie Elisabeth Gerard Chel, bewoner van de gemeente Amersfoort en grondlegger van het Burgerinitiatief Het Nieuwe Samenwerken
Rotterdam MODULE 4 - EXCURSIE MODULE 5 23 juni 2016 30 juni 2016 Excursie: wijkontwikkeling nieuwe stijl in de praktijk De wijk in: leren van de praktijk Welke actuele inzichten zullen een grotere rol gaan spelen in wijkontwikkeling de komende jaren? Hoe kunnen deze inzichten de waarde ontwikkeling van woningen, wijken en maatschappelijk vastgoed beïnvloeden? Op welke manier kunnen co creatie en bewonersparticipatie bijdragen aan besluitvorming en uitvoering van wijkontwikkeling nieuwe stijl? Wat kunnen gemeenten en woningcorporaties concreet bijdragen aan besluitvorming en uitvoering van wijkontwikkeling nieuwe stijl? Hoe kunnen gemeenten en woningcorporaties concreet bijdragen aan het succesvol (her)ontwikkelen van wijken en buurten? Maarten van der Velde, stedenbouwkundige en gebiedsontwikkelaar, initiatiefnemer van BUURbook, onafhankelijk platform voor de buurt waar bewoners, ondernemers en professionals samen kunnen werken op sociaal, ruimtelijk en economisch gebied Aan de slag met nieuwe inzichten uit de praktijk Tijdens deze excursie brengt u samen met uw mede-cursisten een bezoek aan een wijk in Rotterdam. De nieuwe inzichten die u hier op doet, kunt u vervolgens toepassen in uw wijk. Op die manier past u de opgedane kennis direct toe in de praktijk. Praktijkcase: Herstructurering Hoe herstructureert u een wijk? Kiest u voor renovatie of sloop en vervangende nieuwbouw? Op welke manier betrekt u bewoners en ondernemers bij de herstructurering van een wijk? Waar moet u allemaal rekening mee houden bij de herstructurering van een wijk? Jouke Sieswerda, architect bij Zones Urbaines Sensibles, innovatief en vooruitstrevend architectenbureau gespecialiseerd in stedelijke ontwikkeling Paul Elleswijk, programmamanager bij de Havensteder, verantwoordelijk voor de gebiedsontwikkeling van het Zomerhofkwartier in Rotterdam Praktijkcase: Bewoners aan zet Hoe kunnen bewoners bijdragen aan de samenhang en leefbaarheid in de wijk? Op welke manier kunt u bewonersinitiatieven faciliteren en stimuleren? Hoe voorkomt u dat u onbewust bewonersinitiatieven frustreert? Ariane Lelieveld, penningmeester bij bewonersorganisatie De Nieuwe Banier, waar bewoners samenwerken aan activiteiten op het gebied van cultuur, ontmoeting en de verbetering van de leefomgeving Marjanne van Ginneken, oprichter van Makers en Doeners, een onafhankelijke eigen kracht beweging Karin Padmos, actieve wijkbewoonster en vrijwilliger bij diverse stichtingen, scholen, en bewonersorganisaties Bevorderen van de samenhang en leefbaarheid in uw wijk Werkwijzen uit het verleden en het heden Welke werkwijzen die u hanteerde zijn herzien? Welke nieuwe werkwijzen worden door u toegepast? En wat is hiervan het resultaat? Hoe kunt u uw nieuwe aanpak verbreden en verdiepen? Aan de slag met nieuwe werkwijzen voor uw wijk Tijdens deze module wordt nader ingegaan op de nieuwe werkwijzen die u kunt gebruiken om de ontwikkeling van uw wijk positief te beïnvloeden. Praktijkcase: De Buurt Bestuurt Op welke manier kunnen bewoners in samenspraak met de politie en de gemeente bepalen welke problemen in de wijk met voorrang moeten worden aangepakt? Hoe brengt u samen met bewoners de problemen in de wijk in kaart en stelt u prioriteiten? Op welke manier betrekt u bewoners actief bij de verbetering van de woon- en leefomgeving in de wijk? Hans Hoekman, wijkagent bij de Nationale Politie eenheid Rotterdam, betrokken bij het initiatief de Buurt Bestuurt, een nieuwe manier van werken waarbij bewoners actief worden betrokken bij de verbetering van de woon- en leefomgeving in de wijk Carolien van Eykelen, beleidsadviseur bij de directie veiligheid van de gemeente Rotterdam en betrokken bij de verbetering van de woon- en leefomgeving in de wijk Meer informatie? Wilt u een persoonlijk opleidingsadvies of bent u benieuwd naar onze verrassende collegakorting? Neem dan contact op met Nancy Kager, opleidingsadviseur. Bereikbaar via tel.: 040-2 972 774 of n.kager@sbo.nl
www.sbo.nl/overlast Excursie Leidsche Rijn 25 maart 2016 Voorkom ernstige overlast in uw buurt of wijk! Tijdens deze opleiding leert u: Hoe u hardnekkige (woon)overlast in probleemwijken, woonwagencentra en Meld u nu aan en voormalige vakantieparken voorkomt en bestrijdt ontvang gratis het boek Op welke manier u samen met de gemeente, woningcorporatie, de politie en Frontlijnwerkers in wijkbewoners kunt werken aan de aanpak van ernstige overlast de veiligheidszorg Hoe u dwangmiddelen en zorg kunt combineren om een gedragsverandering van uw docent Eric Bervoets af te dwingen bij de overlastpleger Wat de belangrijkste wet- en regelgeving is op het terrein van (woon)overlast Hoe u ingrijpt wanneer de situatie escaleert Met docenten als: Riet van Loon Jan Brouwer Marcel van de Ven Ino Kalker Eric Bervoets initiatiefnemer van hoogleraar Algemene stadsmarinier bij de bestuursondersteuner netwerken criminoloog en het Landelijk Platform rechtswetenschap aan de gemeente Rotterdam en ketensamenwerking bij de bestuurskundig onderzoeker Woonoverlast Rijksuniversiteit Groningen Nationale Politie eenheid Den Haag Inclusief 7 praktijkcases: o.a. aanpak van probleemwijken, woonwagencentra en voormalige vakantieparken www.sbo.nl/overlast i.s.m. 6-DAAGSE OPLEIDING + EXCURSIE 24 SEPTEMBER, 1, 8 OKTOBER, 5, 12, 19 EN 20 NOVEMBER 2015 MODULE 1 Actualiteiten en rijksbeleid > Hervorming Nederlands Woonbeleid > Veranderingen in de woningcorporatiesector > Ontwikkelingen in de koop- en huurwoningenmarkt MODULE 2 Ontwikkelen van lokaal woonbeleid > Handvatten voor een woonvisie en beleidsplan > Regionaal samenwerken aan huisvestingsvraagstukken > Demografi sche krimp MODULE 3 Ruimtelijke ordening en planologie > Woningwet, Bouwbesluit, Wro en Wabo > Gemeentelijk ruimtelijk beleid > Grondbeleid en grondexploitatie www.bouw-instituut.nl/volkshuisvesting MODULE 4 Woningbouw > Nieuwbouw > Woningproductie > Herstructurering van bestaande woonwijken MODULE 5 Wijkontwikkeling > Wijkontwikkelingsplan > Sociale wijkteams > Normalisatie woonwagenlocaties MODULE 6 Adviseren in een politiek-bestuurlijke omgeving > Lokale politiek en volkshuisvesting > Politiek-bestuurlijke sensitiviteit > Burgerparticipatie EXCURSIE Utrecht vernieuwt > Herstructurering in de praktijk > Renovatie, sloop en vervangende nieuwbouw > Voorzieningen, openbare ruimte en bereikbaarheid EDITIE Ook interessant voor u: 4-daagse opleiding 10, 17, 24 en 31 maart 2016 > Regardz La Vie Utrecht Overlast coördinator 2 e editie Leid u op tot overlastregisseur in uw wijk Opleiding Overlastcoördinator In verschillende wijken, woonwagencentra en voormalige vakantieparken in Nederland, die zich aan het zicht van de overheid onttrekken, vinden misstanden plaats zoals drugsoverlast, illegale prostitutie en illegale bewoning. Deze misstanden resulteren in ernstige overlast en onveiligheidsgevoelens bij bewoners. Tijdens de opleiding Overlastcoördinator leert u hoe u samen met uw partners hardnekkige overlast in uw wijk aanpakt. Meer informatie over het programma van de opleiding, de docenten en inschrijven is te vinden op www.sbo.nl/overlast OPLEIDING BELEIDSMEDEWERKER VOLKSHUISVESTING De complete opleiding tot regisseur op woonbeleid 2 e Opleiding Beleidsmedewerker Volkshuisvesting Nederland telt meer dan 7 miljoen woningen. Uitbreiding en renovatie van de woningvoorraad is noodzakelijk om de kwaliteit van woningen te waarborgen en bewoners verantwoord te huisvesten. Tijdens de opleiding beleidsmedewerker Volkshuisvesting leert u hoe u samen met uw partners een woonbeleid opstelt dat leidt tot een duurzame en betaalbare woningvoorraad in uw gemeente. Meer informatie over het programma van de opleiding, de docenten en inschrijven is te vinden op www.bouw-instituut.nl/volkshuisvesting Voor wie bestemd? Wijk- en gebiedsmanagers, wijken gebiedsregisseurs Beleidsmedewerkers en -adviseurs op het gebied van wonen, welzijn, leefbaarheid, stedelijke vernieuwing en wijkontwikkeling Woonconsulenten Wijkontwikkelaars- en coördinatoren Managers wonen, leefbaarheid en ontwikkeling Projectleiders Andere wijkprofessionals die zich bezighouden met wijkontwikkeling Werkzaam bij gemeenten, woningcorporaties, maatschappelijke instellingen en adviesbureaus. Deze opleiding werd eerder bezocht door professionals van o.a.: Tijdschema modules opleiding: BETER WONEN GEMEENTE ASSEN GEMEENTE UTRECHT GEMEENTE EDE WONEN LIMBURG PRE WONEN BRABANTWONEN GEMEENTE BEVERWIJK WOONFRIESLAND ACTIUM WOONVISIE METROPOOLREGIO ROTTERDAM DEN HAAG GEMEENTE HOOGEVEEN WONINGSTICHTING SWZ VIDOMES WONINGCORPORATIE DOMIJN VESTIA NOOTDORP GEMEENTE GOEREE-OVERFLAKKEE LISTER GALECOP RIJNHART WONEN STICHTING WOONPARTNERS GEMEENTE DUIVEN WOONBEDRIJF GEMEENTE OSS ZORGGROEP GRONINGEN GEMEENTE PAPENDRECHT GEMEENTE GRAVE GEMEENTE RAALTE GEMEENTE HENGELO GEMEENTE VELSEN GEMEENTE AMSTERDAM MAASDELTA WOONBEDRIJF IEDER1 WOONSTEDE KLEURRIJK WONEN GEMEENTE GELDROP-MIERLO WATERWEG WONEN STANDVAST WONEN HW WONEN GEMEENTE CAPELLE AAN DEN IJSSEL WERKORGANISATIE DUIVENVOORDE STADSREGIO PARKSTAD LIMBURG WONINGCORPORATIE YMERE GEMEENTE DELFZIJL WONINGCORPORATIE VIVARE ACCOLADE GEMEENTE VALKENBURG A/D GEUL GEMEENTE EINDHOVEN WOONSTICHTING THUIS GEMEENTE SCHAGEN MOOILAND WOONMAATSCHAPPIJ ZO WONEN STADGENOOT GEMEENTE MAASTRICHT GEMEENTE VEENENDAAL STICHTING MITROS 09.00 uur Ontvangst 09.30 uur Aanvang ochtendprogramma 12.30 uur Lunchpauze 13.30 uur Aanvang middagprogramma 17.00 uur Afsluiting van de module Tussendoor vinden koffie- en theepauzes plaats. Enkele reacties van cursisten aan vorige edities van de opleiding: i.s.m.
Postbus 845 5600 AV Eindhoven Gegevens onjuist? Retourneren is niet nodig. Geef uw wijzigingen door aan de klantenservice via www.sbo.nl WIJK- EN GEBIEDSMANAGER Inclusief excursie naar Rotterdam: Wijkontwikkeling, Lessons learned! NIEUWE STIJL Dé opleiding voor de succesvolle wijk- en gebiedsmanager! 69483 Meer informatie Klantenservice: 040-2 974 888 Eenvoudig online inschrijven! Persoonlijk opleidingsadvies Nancy Kager Tel. 040-2 972 774 E-mail: n.kager@sbo.nl Data en locatie Op 2, 9, 16 en 30 juni 2016 vindt de opleiding plaats bij BCN Utrecht (Daltonlaan). Op 23 juni 2016 vindt een excursie plaats naar een wijk in Rotterdam. Bekijk de routebeschrijvingen op Eenvoudig aanmelden via internet: U ontvangt meteen uw deelnameticket en uw factuur. Of kies voor direct online betalen via ideal of credit card. Hulp nodig bij online inschrijven? Bel ons op 040-2 974 888 of stuur een email naar: inschrijving@sbo.nl. Incompany mogelijkheden Wilt u deze opleiding afgestemd op de eigen situatie volgen? Al onze opleidingen bieden de mogelijkheid tot maatwerk. De Incompany manager maakt samen met de docenten en met u een uniek programma, afgestemd op uw situatie en wensen. In overleg met u bepalen we datum, locatie en tijdstip, lengte en inhoud van de opleiding. Neem voor meer informatie contact op met: Guusje Verhoeven 040-2 972 729 g.verhoeven@sbo.nl Ondersteund door online leeromgeving Tijdens de opleiding maakt u, naast de bijeenkomsten, gebruik van een online leeromgeving. Hier vindt u (extra) leermaterialen die aansluiten bij de lesbijeenkomsten, zoals video s, artikelen, eventueel huiswerk en verwijzingen naar boeken. De leeromgeving gebruikt u ook als netwerkinstrument en voor interactie: alle deelnemers en docenten zijn via de leeromgeving snel te bereiken. Voor aanvang van de opleiding ontvangt u een inlogcode voor de online leeromgeving en een uitnodiging om uw profiel aan te maken. Uw investering De investering voor deze 5-daagse opleiding bedraagt 3.999,- (excl. btw) per persoon. Dit bedrag is inclusief koffie, thee, lunches en toegang tot de online leeromgeving. Uw gegevens Wij houden u graag op de hoogte van de ontwikkelingen in uw vakgebied. U bent daartoe opgenomen in ons adressenbestand of in een bestand dat wij van derden betrekken. Uw gegevens kunnen verstrekt worden aan derden voor marketingdoeleinden. Kloppen uw gegevens niet of wilt u niet dat anderen deze gebruiken? Geef uw wijzigingen door aan de klantenservice via www.sbo.nl Het Studiecentrum voor Bedrijf en Overheid Het Studiecentrum voor Bedrijf en Overheid (SBO) organiseert jaarlijks zo n 200 studiedagen en opleidingen over o.a. ruimtelijke ordening & milieu, bestuur, verkeer & vervoer, sociale zekerheid, onderwijs en gezondheidszorg. Samen met het Institute for International Research (IIR), Nederlands Instituut voor de Bouw (NIB), Euroforum en Secretary Management Institute (SMI) maakt SBO deel uit van Informa. Een wereldwijd congres- en uitgeefconcern genoteerd aan de beurs in Londen. Meer informatie op: www.sbo.nl