Trailer EBS - Systeembeschrijving

Trailer EBS - Systeembeschrijving Uitgave 1999 Copyright WABCO 1999 WABCO Automotive B.V. Jan Leentvaarlaan 2 NL-3065 DC Rotterdam Postbus 8704 NL-3009 AS Rotterdam Wijzigingen voorbehouden

EBS Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 1.1 Voordelen van EBS op getrokken voertuigen...3 1.2 Eisen ten aanzien van het functioneren...3 1.3 Configuratie...3 1.4 Toepassingen...4 2. Systeemopbouw en -functie...5 2.1 Systeemopbouw...5 2.2 Beschrijving van de componenten...6 2.3 Kabeloverzicht...9 2.4 Overige componenten... 11 3. Systeembeschrijving...12 3.1 Elektro-pneumatische functie...12 3.2 Pneumatische redundantie...13 3.3 Elektrische / elektronische systeemopbouw...13 3.3.1 Functioneren van de storingslamp...13 4. Remschema s...15 5. Functiebeschrijving...22 5.1 Keuze van gewenste vertraging...22 5.2 Automatische lastafhankelijke remkrachtregelaar...22 5.3 Drukregeling...23 5.4 Anti blokkeerfunctie (ABS)...23 5.5 Stilstand-functie...24 5.6 Noodremfunctie...24 5.7 Testmodus...24 5.8 Verhinderen van automatisch remmen bij leidingbreuk...25 5.9 Bewaking voorraaddruk...25 5.10 Kilometerteller...25 5.11 Servicesignaal...25 5.12 Asliftbesturing ILS...25 5.13 Geïntegreerd snelheidsafhankelijk schakelrelais...26 5.14 Uitgang voor elektronische niveauregelsystemen...26 6. Diagnose...27 6.1 Diagnose met PC...27 6.2 Diagnose met Diagnostic controller...28 6.3 Waarschuwingslampen...28 6.4 Hoe wordt op storingen gereageerd...28 6.5 Installatievoorbeeld...29 7. Inbouw achteraf...31 7.1 Voorbeeld van inbouw achteraf...31 8. Aanhangsel...35 A. Gebruikte afkortingen...36 B. Ketelinhoud...37 C. Plaatsing van de sensoren...38 D. Liftasbesturing...42 Liftasschakelingen...44 E. Maattekeningen: vanaf 48 EBS aanhangwagenmodulator EBS aanhangwagenremklep EBS relaisklep Druksensor ABS relaisklep Installatieschema 2

Inleiding EBS 1. 1. Inleiding Door de wisselende markt in de bedrijfswagensector zijn de eisen ten aanzien van de conventionele remsystemen van motorwagens en getrokken voertuigen steeds strenger geworden. Van moderne bedrijfswagens verwacht men dat deze veilig, efficiënt, comfortabel en milieuvriendelijk zijn. De introductie van een elektronisch geregeld remsysteem (EBS) voor getrokken voertuigen, trailer EBS, is een belangrijke stap om aan deze eisen te voldoen. 1.1 Voordelen van EBS op getrokken voertuigen q q q q q q q q Optimale afstemming van de remkrachten tussen trekkend en getrokken voertuig. Kortere reactietijd en tegelijkertijd aanspreken van de wielremmen van de gehele combinatie. Door de elektrische commandoleiding en een elektronische drukregeling kan de reactietijd worden verbeterd, waardoor de remweg korter en de stabiliteit van de gehele combinatie beter worden. Invoering van een elektronisch lastafhankelijke remkrachtregelaar en daarmee wegvallen van pneumatische kleppen en afstelwerkzaamheden. Reductie van het aantal losse componenten en inbouwmateriaal (wegvallen van ALR, aanpassings- en drukbegrenzingsklep bij aanhangwagen). Eenvoudiger installatie van het complete systeem voor de trailerbouwer en daardoor een prijstechnisch gunstig rem-, inclusief ABS-, systeem. Verhoogde systeem betrouwbaarheid door een omvangrijke eindcontrole met automatische opslag van de meetwaarden. Uitgebreide diagnosemogelijkheden voor het totale remsysteem. 1.2 Eisen ten aanzien van het functioneren Elektronisch geregelde remsystemen zijn standaard uitgerust met een lastafhankelijke remkrachtregeling en Anti Blokkeer Systeem. Aanhangwagens met dit remsysteem mogen uitsluitend worden gekoppeld achter motorwagens met de uitgebreide ISO 7638-1996 (7-polig; 24V; CAN-databus) of achter motorwagens met de standaard ISO 7638-1985 (5-polig; 24V; geen CAN-databus) elektrische verbinding. Deze bepaling wordt op het kentekenbewijs vermeld (in Duitsland onder Ziff. 33). Trailer EBS voldoet aan de wettelijke eisen zoals bepaald in Aanhang X van de EEG richtlijn 71/320 (EEG 91/ 422) en ECE-R13, aanhang 09, aanvulling 2, alsmede paragraaf 20 en 21 van StVZO (technisch bericht EB 115.0 van 11.11.97). WABCO trailer EBS voldoet ook aan de eisen die gelden voor voertuigen geschikt voor het vervoer van gevaarlijke stoffen; Gefahrgutverordnung Strasse (GGVS) van 27.07.1985 in de aanvulling van 18.07.1995. 1.3 Configuratie Volgende ABS configuraties zijn mogelijk: 2S/2M, 2 wielsnelheidssensoren en één trailermodulator voor 1 t/m 3-assige luchtgeveerde opleggers/ middenassers. 4S/2M, 4 wielsnelheidssensoren en één trailermodulator voor 2 en 3-assige luchtgeveerde opleggers/ middenassers. 4S/2M+1M, 4 wielsnelheidssensoren, één trailermodulator en één ABS relaisklep voor 2 t/m 4-assige luchtgeveerde opleggers (met fusee-as). 4S/3M, 4 wielsnelheidssensoren, één trailermodulator en één EBS relaisklep voor 2 t/m 5-assige luchtgeveerde aanhangwagens en 2 t/m 4-assige luchtgeveerde opleggers (met fusee-as). 2S/1M, 4S/4M en 6S/3M ABS configuraties zijn niet mogelijk. In bijlage 8C (plaatsing van de sensoren) worden de mogelijke varianten voor bovenstaande systemen op getrokken voertuigen weergegeven. 3

1. EBS Inleiding Niet-gesenseerde wielen kunnen door direct geregelde wielen worden aangestuurd (indirecte regeling). Bij asstellen van meerdere wielen dient de compensatie dynamisch te zijn. Worden niet alle wielen gesenseerd, dan dient de meest blokkeergevoelige as gesenseerd te worden. Bij statische asstellen dienen de remcilinders en hefbomen zo gekozen te worden, dat nagenoeg alle wielen tegelijkertijd de blokkeergrens bereiken en dat het direct geregelde wiel: - niet meer dan twee wielen meeregelt; resp. - bij middenassers niet meer dan één wiel 1.4 Toepassingen Voertuigen Eén of meerassige luchtgeveerde, getrokken voertuigen van de klasse O 3 en O 4, zoals bepaald in de EEG richtlijn 70/156 bijlage 2, met trommel- en schijfremmen. Remsystemen Luchtdruk remsystemen volgens de voorschriften StVZO of EEG richtlijn 71/320 of ECE regeling nr 13. Wielen en banden Enkele en dubbele montage. - of één as indirect meeregelt. 4

Systeemopbouw en functie EBS 2. 2. Systeemopbouw en functie 2.1 Systeemopbouw Het trailer EBS bestaat uit een EBS aanhangwagenremklep (1) met geïntegreerde druksensor (5) voor de gewenste commandodruk en remschakelaar (6), een trailermodulator (2) met geïntegreerde elektronica, druksensor (5), redundantieklep (7), een aslastsensor (4) en de verkabeling van de componenten. Deze configuratie wordt, afhankelijk van het aantal wielsnelheidssensoren (3) omschreven als 2S/2M of 4S/2M (afbeelding 2-1). Uitbreiding van de configuratie met een ABS relaisklep voor drukregeling van een derde as bij opleggers (fuseeas) wordt als 4S/2M + 1M omschreven. Uitbreiding van de configuratie met een EBS relaisklep (8) voor de drukregeling van de vooras van aanhangwagens of van een derde as bij opleggers wordt als 4S/3M omschreven (afbeelding 2-2). Voorraad VORRAT Commando BREMSE Afbeelding 2-1: Remschema oplegger met 4S/2M 5

2. EBS Systeemopbouw en functie VORRAT Voorraad BREMSE Commando Afbeelding 2-2: Remschema aanhangwagen met 4S/3M 2.1.1 Systeemgrenzen Het in deze brochure beschreven systeem omvat niet alle componenten van een aanhangwagenremsysteem. Niet of indirect beschreven in deze brochure zijn: a) de wielremmen inclusief remcilinders, b) de retarder. 2.2 Beschrijving van de componenten In de EBS aanhangwagenremklep is een druksensor geïntegreerd. Deze dient ter bepaling van de commandodruk (remwens van de chauffeur) als een EBS oplegger achter een conventioneel geremde trekker (met ABS) wordt gekoppeld. Tevens is een remschakelaar geïntegreerd, die dient ter controle van de druksensor alsmede ter herkenning van leidingbreuk. De elektrische controle en verwerking van de gegevens wordt door de trailermodulator gerealiseerd. Om een optimale reactietijd te krijgen, dient de aanhangwagenremklep zo dicht mogelijk achter de koppelstukken te worden gemonteerd. Nu volgt de beschrijving van de belangrijkste eigenschappen van de trailer EBS componenten. 2.2.1 EBS aanhangwagenremklep 971 002 8.. 0 Aangezien getrokken voertuigen met EBS ook achter motorwagens met een conventioneel remsysteem gekoppeld kunnen worden, zijn de reeds bestaande functies zoals afbreukbeveiliging en terugslagklep nog steeds noodzakelijk. De instelbare voorijling vervalt; deze is elektronisch te realiseren. De aanhangwagenremklep stuurt in het geval van een uitgevallen EBS systeem (redundantie) het remsysteem pneumatisch aan. EBS aanhangwagenremklep 971 002 8.. 0 6

Systeemopbouw en functie EBS 2. 2.2.2 EBS trailermodulator 480 102... 0 De voorraaddruk wordt door een geïntegreerde druksensor gesenseerd. Als de voorraaddruk onder 4.5 bar komt, zal de chauffeur door de waarschuwingslamp worden geïnformeerd. De trailermodulator kan worden gediagnosticeerd via het ISO 14230 (KWP 2000) protocol. De trailermodulator communiceert via de 7-polige ISO 7638 connector volgens ISO 11992 met de motorwagen. Inbouwvoorschrift: Ontluchting naar onderen, maximaal 15 graden afwijking ten opzichte van loodrecht. Een luchtsnelheid van minstens 2 m/s moet gewaarborgd zijn. Daardoor is de inbouw in een gesloten ruimte op het voertuig niet toegestaan. Voorkomen moet worden, dat de modulator dicht bij warmtebronnen wordt gemonteerd en dat de modulator met hete lucht wordt omstroomd. De EBS trailermodulator heeft als functie het regelen en controleren van het elektro-pneumatisch remsysteem. De trailermodulator wordt in een elektro-pneumatisch remsysteem tussen de luchtketel, aanhangwagenremklep en remcilinders boven het asstel gemonteerd (indien mogelijk centraal boven het asstel). Deze modulator regelt de remdruk aan beide zijden van een 2 of 3-assige oplegger. De trailermodulator beschikt over twee pneumatisch gescheiden kringen met een be- en ontluchtingsklep, redundantieklep, druksensor en gemeenschappelijke elektronica. De gewenste vertraging van het voertuig wordt aan de hand van de CAN-waarde - bij een beschikbaar databussysteem tussen trekker en oplegger - bepaald. Indien deze niet beschikbaar is, wordt de vertragingswens bepaald aan de hand van het uitgestuurde druksensorsignaal van de aanhangwagenremklep. 2.2.3 EBS relaisklep 480 207... 0 De EBS relaisklep dient in een elektro-pneumatisch remsysteem voor het aansturen van de remdrukken van de vooras van aanhangwagens of van de derde as (fuseeas) bij opleggers. De EBS relaisklep bestaat uit een magneetrelaisklep met twee magneten (in- en uitlaatklep), een redundantieklep en een druksensor. De elektrische aansturing en controle geschieden door de trailermodulator. Op de trailermodulator bevindt zich ook een aansluiting van de aslastsensor. Afhankelijk van de belading wordt de remkracht aangepast. Verder worden de wielsnelheden door maximaal vier wielsnelheidssensoren bepaald en verwerkt. Als een van de of alle wielen dreigen te blokkeren, wordt de remcilinderdruk door de ABS regelkring geregeld. De trailermodulator kan ook een ABS of EBS relaisklep aansturen, die de remcilinderdruk van één as separaat kan regelen (MAR). 7

2. EBS Systeemopbouw en functie 2.2.4 ABS relaisklep 472 195 0.. 0 De van het conventionele remsysteem bekend geworden ABS relaisklep en wisselklep worden in een elektropneumatisch remsysteem toegepast om de remdrukken van een fusee-as bij een oplegger te regelen. De elektrische aansturing en controle geschieden door de trailermodulator. 2.2.6 ECAS 446 055 066 0 Elektronisch geregeld luchtveersysteem. De elektrische aansturing en controle geschieden door de trailermodulator. De opbouw en functie van het ECAS systeem is in detail beschreven in de WABCO brochure, nummer 815 003 186 3. 2.2.7 Aslastsensor 441 040 007 0 t/m 441 040 010 0 Met de aslastsensor (druksensor) wordt de balgdruk van het luchtveersysteem gemeten. Afhankelijk van de balgdruk wordt de lastafhankelijke remkrachtregeling uitgevoerd. De elektrische verwerking en controle geschieden door de trailermodulator. De aslastsensor moet aangesloten worden op de veerbalgen van niet-liftbare assen; bij aanhangwagens moet de aslastsensor worden aangesloten op de veerbalg van de as die door de trailermodulator direct wordt aangestuurd (normaal gesproken de achteras). 2.2.5 Asliftklep 463 084 010 0 Bij luchtveersystemen met één hoogteregelaar kan de aslastsensor op elke veerbalg worden aangesloten. Bij luchtveersystemen met twee hoogteregelaars dient de aslastsensor door een wisselklep te worden aangesloten, waardoor de hoogste veerbalgdruk wordt gemeten. Met behulp van de conventionele asliftklep kunnen max. twee asliften, afhankelijk van de actuele belading, door het trailer EBS worden aangestuurd. De elektrische aansturing en controle geschieden door de trailermodulator. 2.2.8 ABS sensor 441 032 808 0 / 441 032 809 0 Voor het trailer EBS kunnen wielsnelheidssensoren voor schijf- en trommelremmen worden toegepast, die van WABCO-fabrikaat zijn of door WABCO vrijgegeven moeten zijn. 8

Systeemopbouw en functie EBS 2. 2.3 Kabeloverzicht Voor het trailer EBS kunnen voorgemonteerde kabels Voedingskabel aanhangwagen (2 x 4², 5 x 1.5²) met aangegoten stekers worden toegepast. De verschillende kabels zijn reeds in meerdere lengtes leverbaar. Bestelnummer Lengte L (mm) 449 272 090 0 9 000 449 272 100 0 10 000 449 272 120 0 12 000 449 272... 0.. Voedingskabel aanhangwagen met bajonet (2 x 4², 5 x 1.5²) Bestelnummer Lengte L (mm) 449 233 100 0 10 000 449 233 140 0 14 000 449 233... 0.. Voedingskabel oplegger (2 x 4², 5 x 1.5²) Bestelnummer Lengte L (mm) 449 172 090 0 9 000 449 172 120 0 12 000 449 172 130 0 13 000 449 172 150 0 15 000 Voedingskabel oplegger met bajonet (2 x 4², 5 x 1.5²) Bestelnummer Lengte L (mm) 449 133 120 0 12 000 449 133 150 0 15 000 449 133... 0.. Voedingskabel opl/aanh. bajonet tegenstuk (2 x 4², 5 x 1.5²) Bestelnummer Lengte L (mm) 449 333 003 0 300 449 333... 0.. Voedingskabel oplegger bajonet tegenstuk (2 x 4², 5 x 1.5²) Bestelnummer Lengte L (mm) 449 135 005 0 500 449 135... 0.. Voedingskabel oplegger met bajonet (2 x 4², 5 x 1.5²) Bestelnummer Lengte L (mm) 449 335 140 0 14 000 449 335... 0.. 9

2. EBS Systeemopbouw en functie Kabel t.b.v. aanhangwagenremklep B2 ( 4 x 0.5²) Codierung DIN 72585-B2-4.1-Sn/K1 Bestelnummer Lengte L (mm) 449 472 030 0 *) 3 000 449 472 035 0 *) 3 500 449 472 050 0 *) 5 000 449 472 080 0 *) 8 000 449 472 130 0 *) 13 000 449 472 145 0 *) 14 500 *) Past alleen op remklep 971 002 802 0 Kabel t.b.v. aslastsensor (3 x 0.5²) Bestelnummer Lengte L (mm) 449 752 020 0 2 000 449 752 030 0 3 000 449 752 080 0 8 000 Sensorverlengkabel Bestelnummer Lengte L (mm) 449 712 030 0 3 000 449 712... 0... Kabel t.b.v. ABS relaisklep (3 x 1.5²) DIN bajonet Bestelnummer Lengte L (mm) 449 426 020 0 2 000 449 426 030 0 3 000 449 426 080 0 8 000 Kabel t.b.v. EBS relaisklep (3 x 0.5², 5 x 1²) Bestelnummer Lengte L (mm) 449 372 060 0 6 000 449 372 080 0 8 000 449 372 130 0 13 000 Kabel t.b.v. ECAS (2 x 2.5², 3 x 0.5²) Bestelnummer Lengte L (mm) 449 382 060 0 6 000 10

Systeemopbouw en functie EBS 2. Diagnose en ISS of ILS (3 x 0.75²) Bestelnummer Lengte L1/L2 (mm) 449 614 148 0 3 000 / 3 000 449 614 153 0 6 000 / 3 000 449 614 295 0 8 000 / 8 000 Diagnosekabel (3 x 0.5²) Bestelnummer Lengte L (mm) 449 672 030 0 3 000 449 672 040 0 4 000 449 672 060 0 6 000 449 672 080 0 8 000 Diagnose (3 x 0.5²) en M27x1 (2 x 1.5 ²) voor asliftklep 463 084 010 0 Bestelnummer Lengte L1/L2 (mm) 449 624 113 0 6000 / 2000 449 624... 0... /... 2.4 Stuklijst Omschrijving Bestelnummer Opmerking Trailermodulator 480 102 000 0 voor opl. en aanh., max. 4S3M Trailermodulator 480 102 001 0 voor oplegger, max 4S2M EBS relaisklep 480 207 001 0 EBS aanhangwagenremklep 971 002 80. 0 ABS relaisklep 472 195 02. 0 Aslastsensor 441 040 00. 0 Wisselklep 434 208 02. 0 Voedingskabel 449 172 000 0 voor oplegger, meerdere lengtes mog. Voedingskabel 449 272 000 0 voor aanhangwagens, meerdere lengtes mog. Diagnosekabel 449 672 000 0 in verschillende lengtes leverbaar Diagnose en externe uitgang 449 614 000 0 in verschillende lengtes leverbaar Kabel voor remklep 449 472 000 0 in verschillende lengtes leverbaar Kabel voor aslastsensor 449 752 000 0 in verschillende lengtes leverbaar Sensorverlengkabel 449 712 000 0 in verschillende lengtes leverbaar Kabel voor EBS relaisklep 449 372 000 0 in verschillende lengtes leverbaar Kabel voor ABS relaisklep 449 426 000 0 in verschillende lengtes leverbaar 2.5 Overige componenten Overige componenten in het elektro-pneumatische remsysteem zijn: q remcilinder, q luchtketel, q leiding. Deze zijn gelijk aan de componenten van het huidige conventionele remsysteem. 11

3. EBS Systeembeschrijving 3. Systeembeschrijving 3.1 Elektro-pneumatische functie Het EBS voor getrokken voertuigen wordt elektrisch door pin 2 van de ISO 7638 stekerverbinding (klem 15) ingeschakeld. Direct na het inschakelen van het contact wordt een systeemcheck (zonder geluid) uitgevoerd. Let op: Tijdens het inschakelen kan de ABS functie beperkt mogelijk zijn, aangezien bij de eerste keer wegrijden eerst een dynamische sensorcontrole dient te worden uitgevoerd. Het systeem is maximaal 150 ms na het inschakelen bedrijfsklaar. Wordt het systeem uitgeschakeld, dan wordt de verbinding met ECAS met een vertraging van 5 seconden uitgeschakeld. In andere gevallen schakelt het systeem zich direct uit. Voor de elektro-pneumatische aansturing wordt bij het beginnen te remmen de geïntegreerde redundantieklep bekrachtigd, waardoor de pneumatische commandodruk van de aanhangwagenremklep wordt weggeschakeld en de keteldruk voor de inlaatkleppen van de modulatoren komt te staan. Daardoor is een regeling van de remcilinderdruk tot aan de keteldruk mogelijk. De gewenste vertraging wordt bij voorkeur elektronisch bepaald via de CAN-databusverbinding met de motorwagen (ISO 11992). Is deze verbinding niet aanwezig, dan wordt de gewenste waarde bepaald aan de hand van de in de aanhangwagenremklep geïntegreerde druksensor. De remdrukregeling wordt door regelkringen met pulsgestuurde relaiskleppen gerealiseerd. Voor het aanpassen van de remkrachten aan de belading wordt bij luchtgeveerde voertuigen de veerbalgdruk door een druksensor gemeten. ISO ISO 7638 connector Steckverb. Diagnose/ diagnose/schakeluitgang Schaltausgänge ABV ABS Klemme 30 Klemme 15 GND GND 15 WALA CAN H CAN L K-Ltg. 1 2 4 3 5 6 7 4 1 7 +24 V Testg. GND Schaltausgang 2 GND Schaltausgang 1 Solldrucksensor / - schalter U P + - s 7 6 5 4 3 2 1 1 2 3 4 7 8 1 2 3 4 POWER (X1) DIAGN. (X2) R.E.V (X3) e1 021206 Anhängermodul f (X9) d (X7) 1 (X5) 2 (X6) c (X8) e (X10) MODULATOR (X4) 1 2 1 2 2 3 1 2 3 1 1 2 1 2 7 6 3 2 5 1 4 8 - s+ U P - s+ U W - s+ U P Drehzahlsensor Z1 Drehzahlsensor H1 Achslastsensor Verschleißsensor Drehzahlsensor H2 Drehzahlsensor Z2 7 3 6 EBS- Relaisventil Afbeelding 3-1: elektrische opbouw ABS- Relaisventil 12

Systeembeschrijving EBS 3. 3.2 Pneumatische redundantie Bij storingen in het EBS systeem die tot een gedeeltelijke uitschakeling leiden, zal de pneumatische commandodruk ter beschikking komen van de geopende inlaatklep en de gesloten uitlaatklep, zodat de remdruk puur pneumatisch, echter zonder lastafhankelijke regeling, wordt uitgestuurd. De ABS regeling blijft zo lang mogelijk aanwezig. De chauffeur wordt door de waarschuwingslamp (d.m.v. pin 5 van de ISO 7638) in het dashboard geïnformeerd als er een storing is geconstateerd. De aansturing van de lamp geschiedt volgens de meest recente richtlijnen. 3.3 Elektrisch/elektronische systeemopbouw Afbeelding 3-1 geeft duidelijk weer hoe de elektrische componenten met elkaar zijn verbonden. De trailermodulator wordt door twee draden van de ISO 7638, elk voorzien van een zekering, van spanning voorzien (klem 30 en 15). De databusverbinding tussen motorwagen en trailermodulator is volgens ISO 11992 (pin 6 en 7 van ISO 7638) gerealiseerd. De gegevens worden door de trailermodulator op betekenis en functie gecontroleerd en verwerkt. De remdruk van de vooras van een aanhangwagen of van de fusee-as bij een oplegger wordt met een elektropneumatische EBS relaisklep geregeld. Een druksensor voor de actuele remdrukwaarde en een 3/2 magneetklep zijn in deze klep geïntegreerd. De druksensor wordt door de trailermodulator van spanning voorzien. De remdruk van de fusee-as van een oplegger kan ook met een SL klep of een ABS modulator worden geregeld. Dergelijke actieve sensoren zijn, tegen kortsluiting beveiligd, aangesloten op de trailermodulator. Een druksensor ter controle van de voorraaddruk alsmede ook twee druksensoren voor de actuele remdruk zijn in de trailermodulator geïntegreerd. Voor het aansturen van extra systemen op een voertuig kunnen de twee uitgangen worden gebruikt, waarvan de functie per uitgang met de Diagnostic controller of PC diagnose kan worden geprogrammeerd. Systeemstoringen worden door de trailermodulator herkend en opgeslagen (storingsgeheugen). Door middel van de storingslamp in de cabine wordt de chauffeur geïnformeerd over de toestand van het trailer EBS systeem. Treedt er een storing op, dan wordt via pin 5 van ISO 7638 en tegelijkertijd via de ISO 11992 de lamp aangestuurd. Het al dan niet functioneren van de lamp dient door de chauffeur te worden gecontroleerd. Als de trailer achter een motorwagen zonder EBS is gekoppeld, zijn voor de bepaling van de gewenste remwaarde een druksensor en -schakelaar in de aanhangwagenremklep geïntegreerd. De sensor wordt door de trailermodulator van spanning voorzien. De gewenste waarde is een analoog signaal. De schakelaar stopt bij een ingestuurde commandodruk de bepaling van de gewenste waarde, zodat de regeling statisch wordt. Tevens is het mogelijk de gewenste waarde op plausibiliteit te controleren. De schakelaar schakelt bij een ingestuurde commandodruk de elektronicapin aan massa. De pneumatische redundantie wordt door de in de trailermodulator geïntegreerde 3/2 magneetkleppen gerealiseerd. Bij het begin van elke remcyclus bekrachtigt de trailermodulator de magneetkleppen en schakelt de redundantie weg. 13

3. EBS Systeembeschrijving 3.3.1 Functioneren van de storingslamp: Eerste mogelijkheid. Stilstaand: Oplichten van de lamp na inschakelen contact. Indien geen storingen aanwezig, gaat de lamp na 2-3 sec uit. Wordt een actuele storing herkend, bijv. sensorstoring, dan blijft de lamp aan. Bij een storing die tijdens de laatste rit is opgetreden, maar nu niet meer aanwezig is, gaat de lamp boven de 7 km/u uit. Tweede mogelijkheid Oplichten van de lamp na inschakelen contact. Indien geen storing aanwezig, gaat de lamp na 2-3 sec uit, na 2-3 sec weer aan en weer uit als het voertuig sneller rijdt dan 7 km/h. Wordt een actuele storing herkend, bijv. sensorstoring, dan blijft de lamp aan. Tijdens het rijden, boven 7 km/u. Oplichten of aanblijven van de lamp als er een actuele storing is herkend. 14

Remschema 841 601 050 0 EBS 4. 2-assige middenasser 4S/2M en 2S/2M Voorraad Commando Luchtvering Bij een 2S/2M systeem vervallen twee sensoren Veerremcilinders eventueel op twee assen * vervalt bij schijfremmen Pos Aant Omschrijving Bestelnummer 1 1 Koppelstuk 952 200 038 0 2 1 Koppelstuk 952 200 033 0 3 2 Leidingfilter 432 500 02. 0 4 1 Dubbele losklep 963 001 051 0 5 1 EBS remklep 971 002 802 0 6 1 Luchtketel 950...... 0 7 2 Ketelsteun 451 999... 2 8 1 Ontwateringsklep 934 300 003 0 9 1 Trailermoduator 480 102 00. 0 10 1 Snellosklep 973 500 051 0 11 2 Veerremcilinder 925...... 0 12 2 Gaffelset* 423...... 2 13 2 Testaansluiting 463 703 115 0 Pos Aant Omschrijving Bestelnummer 14 1 Testaansluiting 463 703... 0 15 1 Aslastsensor 441 040 00. 0 16 1 Kabel sensor 449 752 030 0 17 1 Kabel tbv remklep 449 472... 0 18 1 Diagnosekabel 449 672... 0 19 1 ISO kabel 449 172... 0 20 2 Sensorkabel 449 712... 0 21 2 Sensorkabel 449 712... 0 22 2 Membraancilinder 423...... 0 23 2 Gaffelset * 423...... 2 24 2 Testaansluiting 463 703 114 0 25 1 Testaansluiting 463 710 999 0 15

4. EBS Remschema 841 601 042 0 2-assige aanhangwagen 4S/3M Voorraad Commando Luchtvering * vervalt bij schijfremmen ** optie Pos Aant Omschrijving Bestelnummer 1 1 EBS remklep 971 002 802 0 2 1 Kabel remklep 449 472... 0 3 1 EBS relaisklep 480 207 001 0 4 1 Kabel EBS klep 449 372... 0 5 1 Losklep tbv vooras 463 034 005 0 6 1 Trailermodulator 480 102 00. 0 7 1 ISO kabel 449 272... 0 8 1 Aslastsensor 441 040 00. 0 9 1 Kabel sensor 449 752... 0 10 2 Sensorkabel 449 712... 0 11 2 Sensorkabel 449 712... 0 12 1 Diagnosekabel 449 672... 0 13 1 Dubbele losklep 963 001 051 0 Pos Aant Omschrijving Bestelnummer 14 1 Snellosklep & wisselklep 973 500 051 0 15 2 Membraancilinder 423...... 0 16 2 Gaffelset * 423...... 2 17 2 Veerremcilinder 925...... 0 18 2 Gaffelset * 423 903 532 2 19 1 Luchtketel 950...... 0 20 2 Steun 451 999... 2 21 1 Ontwateringsklep 934 300... 0 22 1 Koppelstuk 952 200 038 0 23 1 Koppelstuk 952 200 033 0 24 2 Leidingfilter 432 500 02. 0 25 3 Testaansluiting 463 703... 0 26 1 Testaansluiting 463 710 999 0 16

Remschema 841 601 023 0 EBS 4. 3-assige aanhangwagen 4S/3M Voorraad Commando Luchtvering * vervalt bij schijfremmen Pos Aant Omschrijving Bestelnummer 1 1 EBS remklep 971 002 802 0 2 1 Kabel remklep 449 472... 0 3 1 EBS relaisklep 480 207 001 0 4 1 Kabel EBS klep 449 372... 0 5 6 1 Trailermodulator 480 102 00. 0 7 1 ISO kabel 449 272... 0 8 1 Aslastsensor 441 040 00. 0 9 1 Kabel sensor 449 752... 0 10 2 Sensorkabel 449 712... 0 11 2 Sensorkabel 449 712... 0 12 1 Diagnosekabel 449 672... 0 13 1 Dubbele losklep 963 001 051 0 Pos Aant Omschrijving Bestelnummer 14 1 Snellosklep & wisselklep 973 500 051 0 15 2 Membraancilinder 423...... 0 16 2 Gaffelset * 423...... 2 17 4 Veerremcilinder 925...... 0 18 4 Gaffelset * 423...... 2 19 1 Luchtketel 950...... 0 20 2 Steun 451 999... 2 21 1 Ontwateringsklep 934 300... 0 22 1 Koppelstuk 952 200 038 0 23 1 Koppelstuk 952 200 033 0 24 2 Leidingfilter 432 500 02. 0 25 4 Testaansluiting 463 703... 0 26 1 Testaansluiting 463 710 999 0 17

4. EBS Remschema 841 700 803 0 2-assige oplegger 4S/2M en 2S/2M Voorraad Commando Luchtvering Bij een 2S/2M system vervallen twee sensoren * vervalt bij schijfremmen Pos Aant Omschrijving Bestelnummer 1 1 Koppelstuk 952 200 038 0 2 1 Koppelstuk 952 200 033 0 3 2 Leidingfilter 432 500 02. 0 4 1 Dubbele losklep 963 001 051 0 5 1 EBS remklep 971 002 802 0 6 1 Luchtketel 950...... 0 7 2 Ketelsteun 451 999... 2 8 1 Ontwateringsklep 934 300 003 0 9 1 Trailermodulator 480 102 00. 0 10 1 Snellosklep 973 500 051 0 11 4 Veerremcilinder 925...... 0 12 4 Gaffelset * 423...... 2 Pos Aant Omschrijving Bestelnummer 13 2 Testaansluiting 463 703 115 0 14 3 Testaansluiting 463 703... 0 15 1 Aslastsensor 441 040 00. 0 16 1 Kabel sensor 449 752 030 0 17 1 Kabel tbv remklep 449 472... 0 18 1 Diagnosekabel 449 672... 0 19 1 ISO kabel 449 172... 0 20 2 Sensorkabel 449 712... 0 21 2 Sensorkabel 449 712... 0 22 1 Testaansluiting 463 710 999 0 18

Remschema 841 700 890 0 EBS 4. 3-assige oplegger 4S/2M en 2S/2M Voorraad Commando Luchtvering Bij een 2S/2M system vervallen twee sensoren * vervalt bij schijfremmen ** bij remcilinders 18 : voorraadleiding 18x2 of 2x 15x1.5 Pos Aant Omschrijving Bestelnummer 1 1 Koppelstuk 952 200 038 0 2 1 Koppelstuk 952 200 033 0 3 2 Leidingfilter 432 500 02. 0 4 1 Dubbele losklep 963 001 051 0 5 1 EBS remklep 971 002 802 0 6 1 Luchtketel 950...... 0 7 2 Ketelsteun 451 999... 2 8 1 Ontwateringsklep 934 300 003 0 9 1 Trailermodulator 480 102 00. 0 10 1 Snellosklep 973 500 051 0 11 2 Membraancilinder 423...... 0 12 2 Gaffelset * 423...... 2 13 4 Veerremcilinder 925...... 0 Pos Aant Omschrijving Bestelnummer 14 4 Gaffelset * 423...... 2 15 2 Testaansluiting 463 703 115 0 16 2 Testaansluiting 463 703 114 0 17 1 Testaansluiting 463 703... 0 18 1 Aslastsensor 441 040 00. 0 19 1 Kabel sensor 449 752... 0 20 1 Kabel remklep 449 472... 0 21 2 Sensorkabel 449 712... 0 22 2 Sensorkabel 449 712... 0 23 1 Diagnosekabel 449 672... 0 24 1 ISO kabel 449 172... 0 25 1 Testaansluiting 463 710 999 0 19

4. EBS Remschema 841 700 892 0 3-assige oplegger 4S/2M + 1M Voorraad Commando Luchtvering Veerremcilinders eventueel op twee assen Gesenseerde de assen is optie * vervalt bij schijfremmen Pos Aant Omschrijving Bestelnummer 1 1 Koppelstuk 952 200 038 0 2 1 Koppelstuk 952 200 033 0 3 2 Leidingfilter 432 500 02. 0 4 1 Dubbele losklep 963 001 051 0 5 1 EBS remklep 971 002 802 0 6 1 Luchtketel 950...... 0 7 2 Ketelsteun 451 999... 2 8 1 Ontwateringsklep 934 300 003 0 9 1 Trailermodulator 480 102 00. 0 10 1 Snellosklep 973 500 051 0 11 2 Membraancilinder 423...... 0 12 2 Gaffelset * 423...... 2 13 4 Veerremcilinder 925...... 0 14 4 Gaffelset * 423...... 2 15 2 Testaansluiting 463 703 115 0 Pos Aant Omschrijving Bestelnummer 16 2 Testaansluiting 463 703 114 0 17 3 Testaansluiting 463 703... 0 18 1 Aslastsensor 441 040 00. 0 19 1 Kabel sensor 449 752... 0 20 1 Kabel remklep 449 472... 0 21 2 Sensorkabel 449 712... 0 22 2 Sensorkabel 449 712... 0 23 1 Diagnosekabel 449 672... 0 24 1 ISO kabel 449 172... 0 25 1 Wisselklep 434 208 0.. 0 26 1 ABS relaisklep 472 195 020 0 27 1 Testaansluiting 463 710 999 0 28 1 Kabel ABS klep 449 426... 0 20

Remschema 841 700 893 0 EBS 4. 3-assige oplegger 4S/3M Voorraad Commando Luchtvering Veerremcilinders eventueel op twee assen Gesenseerde de assen is optie * vervalt bij schijfremmen Pos Aant Omschrijving Bestelnummer 1 1 Koppelstuk 952 200 038 0 2 1 Koppelstuk 952 200 033 0 3 2 Leidingfilter 432 500 02. 0 4 1 Dubbele losklep 963 001 051 0 5 1 EBS remklep 971 002 802 0 6 1 Luchtketel 950...... 0 7 2 Ketelsteun 451 999... 2 8 1 Ontwateringsklep 934 300 003 0 9 1 Trailermodulator 480 102 00. 0 10 1 Snellosklep 973 500 051 0 11 2 Membraancilinder 423...... 0 12 2 Gaffelset * 423...... 2 13 4 Veerremcilinder 925...... 0 14 4 Gaffelset * 423...... 2 Pos Aant Omschrijving Bestelnummer 15 2 Testaansluiting 463 703 115 0 16 2 Testaansluiting 463 703 114 0 17 3 Testaansluiting 463 703... 0 18 1 Aslastsensor 441 040 00. 0 19 1 Kabel sensor 449 752... 0 20 1 Kabel remklep 449 472... 0 21 2 Sensorkabel 449 712... 0 22 2 Sensorkabel 449 712... 0 23 1 Diagnosekabel 449 672... 0 24 1 ISO kabel 449 172... 0 25 1 EBS relaisklep 480 207 001 0 26 1 Testaansluiting 463 710 999 0 27 1 Kabel EBS klep 449 372... 0 21

5. EBS Functiebeschrijving 5. Functiebeschrijving Het functioneren van het trailer EBS kan in verschillende deelfuncties worden beschreven. 5.1 Keuze van gewenste vertraging Keuze van de gewenste vertraging betekent: wat is de remwens van de chauffeur. Bij een combinatie met een EBS geremde motorwagen met 7-polige ISO 7638 connector krijgt de trailermodulator de gewenste vertraging via de CAN-databusverbinding van de motorwagen. Is de gewenste waarde niet via de databusverbinding beschikbaar, bijvoorbeeld bij een combinatie met een conventioneel geremde motorwagen met 5-polige ISO 7638 of wanneer de CAN-databusverbinding onderbroken is, dan wordt de gewenste waarde door het meten van de commandodruk van de aanhangwagenremklep bepaald. Van beide mogelijkheden heeft de bepaling via de CANdatabus altijd voorrang. Druksensor Vertr. Keuze ALR funktie Drukregeling 5.2 Automatische Lastafhankelijke Remkrachtregeling (ALR) Het trailer EBS heeft standaard een lastafhankelijke remkrachtregeling geïntegreerd, waarbij er een verschil is tussen een oplegger/middenasser en een aanhangwagen. De actuele aslast wordt door het meten van de veerbalgdruk door de aslastsensor bepaald. Bij opleggers is, net als bij de huidige remsystemen, de lastafhankelijke regeling statisch.de uitgestuurde remcilinderdruk (P zyl ) als functie van de commandodruk (P m ) is in twee delen op te splitsen: P zyl (bar) 8 7 6 5 beladen A aanspreken van de rem, S stabiliteitsgebied. In het voorbeeld neemt in het aanleggebied de remcilinderdruk toe van 0 tot 0.4 bar bij een commandodruk van 0 tot 0.7 bar. 4 3 2 1 0 leeg leer 0 1 2 3 4 5 6 7 8 A S p m (bar) Bij P m van 0.7 bar is de aanspreekdruk van de wielrem bereikt, zodat het voertuig vanaf nu remkracht kan opbouwen. Dit punt, de aanspreekdruk van het gehele aanhangwagenremsysteem, is binnen de EEG grenzen parametreerbaar. ALB-Funktion ALR functie bij im een Sattelanhänger oplegger 22

Functiebeschrijving EBS 5. In het verdere verloop volgt de remcilinderdruk, in beladen toestand, de rechte lijn die door de berekende waarde loopt bij P m = 6.5 bar. Bij een leeg voertuig wordt ook bij P m = 0.7 bar de aanspreekdruk uitgestuurd, in het verdere verloop wordt de remcilinderdruk conform de belading gereduceerd. Bij aanhangwagens wordt softwarematig de remkrachtverdeling gerealiseerd, die nu met behulp van twee lastafhankelijke remkrachtregelaars, aanpassingsklep op de vooras en drukbegrenzer op de achteras wordt bereikt. De uitgestuurde remcilinderdruk (P zyl ) als functie van de commandodruk (P m ) kan in drie delen worden gesplitst: A aanspreken van de rem, V slijtagegebied (Verschleiss), S stabiliteitsgebied. Bremsdruck Remdruk (bar) 8 7 6 5 4 3 2 1 beladen VA HA leer leeg 0 0 1 2 3 4 5 6 7 8 A V S p m (bar) Aan het einde van het aanleggebied worden de aanspreekdrukken van de wielremmen uitgestuurd, die per as kunnen verschillen. In het deelremgebied worden de remdrukken zodanig uitgestuurd dat de remvoering slijtage optimaal is. Bij aanhangwagens met membraancilinder type 30 op de vooras en type 24 op de achteras wordt de remdruk van de vooras conform de remberekening iets achtergehouden en van de achteras iets verhoogd. Dit zorgt voor een gelijkmatige belasting van alle wielremmen, zoals ook nu het geval is met behulp van een aanpassingsklep. In het stabiliteitsgebied worden de remdrukken afhankelijk van de aslasten en de wrijving uitgestuurd. De aslast van de achteras wordt met een druksensor bepaald. De aslast van de vooras wordt, zonder druksensor, door het verschil in wielslip berekend. De parametersetting wordt door het WABCO remberekeningsprogramma bepaald en in de trailermodulator met het daarbijbehorende remberekeningsnummer opgeslagen. 5.3 Drukregeling De drukregelkringen zetten de door de ALR functie bepaalde drukken om in remcilinderdrukken. Bremskraftverteilung im Deichselanhänger Remkrachtverdeling in een aanhangwagen De elektronica vergelijkt de gemeten remdrukken aan de uitgang van de relaiskleppen met de gewenste remdrukken. Treedt er een afwijking op, dan wordt deze door het bekrachtigen van de beluchtings- en ontluchtingsmagneten gecorrigeerd. 5.4 Anti Blokkeer Systeem (ABS) De elektronica berekent uit de signalen van de wielsnelheidssensoren of één of meerdere wielen dreigen te blokkeren en beslist of de uitgestuurde remdruk moet worden verlaagd, vastgehouden of weer verhoogd. Bij een 2S/2M configuratie is één ABS sensor en drukregelkring van de trailermodulator samengevoegd tot één regelkanaal. Alle overige wielen van die zijde van de oplegger worden - voor zover aanwezig - indirect geregeld. De remkrachten worden volgens het principe van IR (Individuele Regeling) geregeld. Elke zijde van het voertuig kan een afwijkende remdruk afhankelijk van de wegdekomstandigheden en remeigenschappen uitsturen. Bij meerassige voertuigen worden de niet-gesenseerde wielen geregeld volgens het INIR (INdirecte Individuele Regeling). 23

5. EBS Functiebeschrijving Bij een 4S/2M configuratie worden per zijde van de oplegger twee ABS sensoren aangesloten. Ook hier worden per zijde de remdrukken geregeld, waarbij alle remcilinders aan één zijde dezelfde druk hebben. De wielen aan één zijde voorzien van wielsnelheidssensoren worden volgens het principe MSR (gemodificeerde Zijde Regeling) geregeld. Het meest blokkeergevoelige wiel aan een zijde van de oplegger bepaalt voor die zijde of een ABS regeling noodzakelijk is. Beide modulatoren worden per zijde onafhankelijk geregeld. Bij meerassige voertuigen met deze configuratie worden niet-gesenseerde wielen geregeld volgens het INSR principe (INdirecte Zijde Regeling). Een 4S/3M configuratie wordt toegepast op aanhangwagens en opleggers met een fusee-as. Op de gestuurde as zijn twee ABS sensoren en één EBS relaisklep geplaatst. Alle remcilinders op deze as hebben dezelfde remdruk, die door de EBS relaisklep wordt uitgestuurd. Het wiel op de as dat het eerst dreigt te blokkeren is bepalend voor de ABS regeling van de as. De ABS regeling is volgens het MAR (gemodificeerde AsRegeling) principe. De overige gesenseerde wielen van een 2-assige aanhangwagen worden door middel van de trailermodulator individueel (IR) geregeld. Een 4S/2M + 1M configuratie kan bij opleggers met een fusee-as als goedkope variant ten opzichte van 4S/3M worden toegepast. Op de gestuurde as worden twee ABS sensoren en een ABS relaisklep gemonteerd. De gestuurde as wordt volgens het MAR principe en de andere as met ABS sensoren volgens het IR principe geregeld. Bij alle genoemde configuraties kunnen aan de modulatoren naast de remcilinders van de gesenseerde wielen ook niet-gesenseerde wielen van naastgelegen assen worden aangesloten. Deze indirect geregelde wielen geven echter bij blokkeerneigingen geen informatie aan de trailermodulator. Daardoor is het blokkeervrij remmen van deze wielen niet gewaarborgd. onnodig stroomverbruik wanneer de combinatie op de handrem staat en het contact ingeschakeld is. Deze functie wordt bij het wegrijden gedeactiveerd. 5.6 Noodremfunctie Om altijd de maximale remkracht te kunnen overbrengen is in het trailer EBS een noodremfunctie geïntegreerd. Als de gewenste remdrukwaarde van de chauffeur overeenkomt met meer dan 90% van de ter beschikking staande voorraaddruk, een zogenaamde noodstop, worden de remcilinderdrukken tot aan de voorraaddruk verhoogd. Deze functie is ook werkzaam als een veerbalg van de luchtvering is geklapt. 5.7 Testmodus Om de elektronische remdrukverdeling bij een stilstaand voertuig te kunnen controleren, moet het elektronisch remsysteem in de testmodus worden gezet. Daarbij worden de stilstand- en noodremfunctie uitgeschakeld. Om de testmodus te activeren moet het contact worden ingeschakeld bij een volledig drukloze commandoleiding, dat wil zeggen dat in de truck de bedrijfs- en handrem niet bediend mogen zijn. De automatische lastafhankelijke remkrachtregeling kan in deze modus afhankelijk van de actuele commando- en veerbalgdruk worden gecontroleerd. Bij aanhangwagens is de uitgestuurde druk naar de vooras afhankelijk van de balgdruk van de achteras (hoofdas). Door de kabel naar de aslastsensor toe af te koppelen kan bij een onbeladen voertuig de situatie volbeladen worden gesimuleerd en wordt de volle remdruk uitgestuurd. Voorbeelden van verschillende systeemconfiguraties worden in aanhangsel 8 C weergegeven. 5.5 Stilstandsfunctie Let op: In dit geval gaat de SILA aan. Na het beëindigen van de test moet de aslastsensor weer verbonden en de storing gereset worden door het uit- en inschakelen van het contact. Bij een stilstaand voertuig (v < 1.8 km/u) en een commandodruk hoger dan 3.5 bar, wordt na 5 sec. omgeschakeld van elektro-pneumatische naar pneumatische remdrukuitsturing. Deze functie dient ter voorkoming van Zodra het voertuig sneller rijdt dan 10 km/h worden de stilstand- en noodremfunctie weer vrijgegeven. 24

Functiebeschrijving EBS 5. 5.8 Verhinderen van automatisch remmen bij leidingbreuk Conform de ECE R13/09 richtlijn (tweede druk) hoofdstuk 5.2.2.12.1 is het toegestaan, indien de truck is voorzien van een databusverbinding volgens ISO 11992, dat de automatische remming door de aanhangwagenremklep bij breuk van de voorraadleiding wordt tegengehouden, zolang de voorraaddruk boven de 4.5 bar is. De chauffeur wordt door middel van de SILA gewaarschuwd. Deze functie is bij een stilstaand voertuig niet werkzaam. 5.9 Controle van de voorraaddruk De voorraaddruk op het getrokken voertuig wordt door het EBS gecontroleerd. Zakt de druk onder de 4.5 bar, dan wordt de chauffeur door de SILA geïnformeerd. Bij het op druk brengen van het luchtdrukremsysteem gaat de SILA weer uit wanneer de druk boven de 4.5 bar komt. 5.10 Kilometerteller Het trailer EBS is met een kilometerteller uitgevoerd, die bij een functionerend en aangesloten EBS systeem de afgelegde weg meet. Daarbij zijn twee deelfuncties mogelijk: De totale kilometerstand geeft de totaal afgelegde weg weer sinds het systeem in bedrijf is gesteld. Deze waarde wordt regelmatig opgeslagen en kan met de verschillende diagnose-apparatuur worden uitgelezen. Tevens is er een dagteller aanwezig, die op elk moment op nul kan worden gezet. Op deze manier kan worden bepaald hoeveel kilometers tussen de twee servicebeurten of sinds een bepaalde tijd zijn gereden. Het uitlezen en op nul zetten zijn mogelijk met de diagnose-apparatuur. Een speciale kalibrering is niet nodig. De kalibratiefactor wordt uit de bandenomtrek en het aantal tanden van het poolwiel berekend, die bij de eindcontrole van het trailer EBS systeem moeten worden ingevoerd. De kilometerteller heeft spanning nodig. Als het trailer EBS elektrisch niet is aangesloten, werkt de kilometerteller niet. 5.11 Servicesignaal Met behulp van diagnose-apparatuur kan deze functie worden geactiveerd. Af fabriek is de functie niet geactiveerd. Verder kan een bepaald aantal kilometers worden ingevoerd. Als het voertuig deze afstand heeft afgelegd, zal na het inschakelen van het contact de SILA acht maal gaan knipperen. Dit knipperen zal zich elke keer na het inschakelen van het contact herhalen en zal de chauffeur aan een servicebeurt, etc., helpen herinneren. Als de werkzaamheden zijn uitgevoerd kan het servicesignaal worden gereset. De interval begint weer opnieuw en na verloop van tijd zal de lamp weer gaan knipperen. 5.12 Aansturing liftas Als het voertuig met liftas(sen) wordt uitgevoerd, kunnen deze door het trailer EBS afhankelijk van de actuele aslast automatisch worden aangestuurd (geïntegreerde Schakelrelais). Daarvoor dient aan de elektrische schakeluitgang 1 en/of 2 één of elk één elektrische asliftklep 463 084 010 0 te worden aangesloten. De liftassen worden alleen bij stilstaand voertuig gelift of neergelaten. Bij uitschakelen van het contact worden de liftassen automatisch neergelaten. De parametrering wordt met de diagnose-apparatuur uitgevoerd. In aanhangsel 8 D zijn functievoorbeelden en schema's voor liftasbesturing voor voertuigen met drie 9-tons assen weergegeven. Op de liftas mogen alleen de ABS sensoren E en F aangesloten worden. De sensoren C en D dienen altijd op de hoofdas te worden aangesloten. 25

5. EBS Functiebeschrijving 5.13 GeÏntegreerd Snelheidsafhankelijk Schakelrelais (ISS) De elektrische schakeluitgang 1 van de trailermodulator kan afhankelijk van de snelheid worden geactiveerd. Als het voertuig een ingeprogrammeerde snelheid over- of onderschrijdt, schakelt deze uitgang. Daardoor is het mogelijk om een relais of magneetklep in of uit te schakelen. Een typisch voorbeeld is het sperren van een fusee-as boven een bepaalde snelheid. De snelheid waarbij de uitgang omschakelt is parametreerbaar tussen 4 en 120 km/h. Deze parametrering kan met behulp van de diagnose-apparatuur worden gewijzigd. Onder de geprogrammeerde snelheid is de uitgang uitgeschakeld, d.w.z. er komt 0 Volt uit. 5.14 Spanningsuitgang voor elektronische niveauregelsystemen De trailermodulator beschikt over een elektrische schakeluitgang 2 voor elektronische niveauregelsystemen (ECAS). De uitgang mag tot maximaal 2 A worden belast. Bij bepaalde systeemstoringen en/of onvoldoende spanning wordt deze uitgang uitgeschakeld. 5.14.1 Snelheidssignaal C3 Het trailer EBS stuurt geen snelheidssignaal (C3) als pulsbreedte gemodificeerd signaal uit. Systemen die een continu snelheidssignaal nodig hebben (bijv. ECAS) krijgen informatie over de snelheid over de diagnoseleiding (K leiding). Bij het bereiken van de ingestelde snelheid wordt de uitgang ingeschakeld. Bij het langzamer rijden moet eerst een hysterese van 2 km/u worden overwonnen, voordat de uitgang wordt uitgeschakeld. Of onder de ingeprogrammeerde snelheid de uitgang is in- (24V) of uitgeschakeld (0V), kan worden geprogrammeerd. Voor magneten met een beperkte inschakelduur kan de puls bij het overschrijden van de ingestelde snelheid tot 10 sec. worden beperkt. In geval van storing moet gewaarborgd zijn, dat de door de schakeluitgang aangestuurde systemen in een veilige situatie komen. Bij uitgevallen spanningsvoorziening moet bijvoorbeeld bij een fusee-as de as worden gesperd, aangezien dit het veiligst is. De trailerbouwer moet de systemen zodanig construeren dat dit is gewaarborgd. 26

Diagnose EBS 6. 6. Diagnose Onder het begrip vallen: q q q q q q Parametrering door de voertuigbouwer of na het wisselen van de modulator. Parametrering bij de eindgebruiker, bijv in de werkplaats. EOL (eindcontrole) van het voertuig, functietest. Storingen uitlezen en printen. Periodieke keuringen. Uitlezen van tijdens het functioneren opgeslagen gegevens. Elk getrokken voertuig heeft voor de homologatie een remberekening nodig, die door WABCO kan worden verzorgd. De berekende parameters worden bij de trailerbouwer ingeprogrammeerd. Na inbouw of vervanging van de trailermodulator of na wijziging van parameters moet het EBS systeem in bedrijf worden gesteld. Wordt deze diagnosestap niet uitgevoerd, dan zal de SILA niet uitgaan. Remmen met het voertuig geschiedt conform de ingegeven parameters. Inbedrijfstelling of parametrering kan alleen worden uitgevoerd, nadat een pincode is ingegeven. Deze pincode wordt als vingerafdruk in de elektronica opgeslagen en kan door WABCO worden uitgelezen. Voor de diagnose is een verbinding volgens ISO 14230 (KWP 2000) met de trailermodulator aanwezig. Hier kan de WABCO diagnostic controller of PC diagnose op worden aangesloten. Voor diagnose-apparatuur zonder een eigen stroomvoorziening wordt de benodigde spanning door de modulator uitgestuurd. Diagnose via de CAN-databus volgens ISO 11992 of door middel van blinkcode is niet mogelijk. Diagnose omvat de volgende functies: Inbedrijfstelling Fout zoeken Aansturen Meetwaarden Parameters Extra s, zoals: kilometerteller, service interval. etc. Printen: storingsgeheugen, protocol inbedrijfname en EBS systeemplaat (alleen bij PC diagnose) 6.1 PC diagnose Het diagnose-programma bestaat uit twee diskettes en bevat tevens de gebruikershandleiding. Systeemeisen: PC of indien mogelijk een Laptop Bij voorkeur een Pentium 16 MB geheugen, kleurenscherm 800x600 ca. 10 MB vrij beschikbaar geheugen, 3,5 inch drive COM poort (9-polige aansluiting) voor de interface Windows 95/98/NT Bestelnummers: 446 301 540 0 Duits 446 301 541 0 Frans 446 301 542 0 Engels 446 301 543 0 Italiaans Verder heeft men een diagnosekabel en een interface nodig voor het aansluiten van de PC aan het trailer EBS systeem: 446 301 021 0 Diagnose-interface-set, bestaande uit interface en kabel naar computer 446 300 329 2 Diagnosekabel, ook voor ECAS en VCS geschikt 27

6. EBS Diagnose 6.2 Diagnose met de diagnostic controller De diagnostic controller is een computer, die met de diverse elektronica gegevens kan uitwisselen. Om met de elektronica te kunnen communiceren is een programmakaart nodig, waar een diagnoseprogramma is opgeslagen. Bestelnummers 446 300 331 0 Diagnostic controller met draagtas 446 300 763 0 Programmakaart trailer EBS, Duits Toebehoren 446 300 328 0 Toetsenbord 884 604 301 2 Multimeterkabel zwart 884 604 302 2 Multimeterkabel rood 6.3 Functioneren waarschuwingslamp van EBS volgens ECE 13/09 Waarschuwingslamp in motorwagen Gele waarschuwingslamp t.b.v. aanhangwagen = aansturing door pin 5 van ISO 7638 Rode waarschuwingslamp = aansturing door pin 6/7 ISO 7638 (CAN) en door EBS systeem van motorwagen Gele EBS waarschuwingslamp = aansturing door EBS van motorwagen 6.4 Systeemreactie op storingen De tijdens de werking opgetreden storingen worden in de trailermodulator opgeslagen. De storingen worden weergegeven in de motorwagen conform de classificatie van de storing en de optische waarschuwingsinrichting. De classificatie van de storing wordt in drie klassen verdeeld 0 : lichte storing, bij het eerstvolgende bezoek aan een werkplaats laten verhelpen 1 : middelmatige storing, zo snel mogelijk laten verhelpen 2 : ernstige storing, direct laten verhelpen. Waarde 0 Storingen met de waarde 0 worden door de signaleringslamp in de cabine weergegeven (pin 5 van ISO 7638). Voorbeelden zijn: tussentijdse storingen in CAN, trillen van de remmen en lichte onderspanning. Als de storing niet meer aanwezig is, zal de lamp direct weer uitgaan, zonder dat het contact uit- en ingeschakeld moet worden. Om de oorzaak te achterhalen dient bij een werkplaats het storingsgeheugen te worden uitgelezen. Waarde 1 Deze storing leidt tot het deels uitschakelen van het EBS, bijvoorbeeld ALR, ABS, etc. De maximale remwerking blijft gehandhaafd. De weergave geschiedt door middel van de waarschuwingslamp (pin 5 van ISO 7638). Waarde 2 Overeenkomstig de EBS voorschriften worden storingen, die leiden of kunnen leiden tot een onderberemde situatie, weergegeven door middel van de waarschuwingslampen. Bij een conventioneel geremde motorwagen met één waarschuwingslamp is het niet mogelijk storingen met een waarde 2 te onderscheiden van die met waarde 1. Geen storing Geel Truck Rood Truck en Trailer Geel Aanhangwagen Middelmatige/lichte storing in truck Zware storing in truck Middelmatige/lichte storing in trailer Zware storing in trailer 28

Diagnose EBS 6. 6.5 Inbouw voorbeeld Inbouwschema 841 801 620 0 toont de verkabeling en montage van de leidingen voor een 4S/3M systeem. Hierbij is het inbouwvoorbeeld beschreven. Trailermodulator (7) Power aansluiting De spanningsvoorziening conform ISO 7638-1996 (7-polig) wordt aangesloten op POWER. Deze moet altijd aangesloten zijn. EBS aanhangwagenremklep Op deze aansluiting (op deksel staat R.E.V.) wordt de aanhangwagenremklep aangesloten. Deze moet altijd aangesloten zijn. Modulator aansluiting De modulatoraansluiting wordt alleen bij een 4S/3M of 4S/2M + 1M gebruikt. Bij 2M systemen moet deze aansluiting met de af fabriek gemonteerde afsluitkap blijvend worden afgesloten. ABS sensoraansluitingen Bij 4S systemen moeten alle sensoraansluitingen worden aangesloten (op deksel gekenmerkt met c, d, e, f). Bij 2S systemen worden alleen aansluitingen c en d gebruikt. De andere aansluitingen zijn af fabriek voorzien van een afdekkap. Als deze aansluitingen niet gebruikt worden, moeten de afdekkappen gemonteerd blijven. Tip De van het VCS bekend geworden codering (Ye1, YE2) en de opmerking dat de gele aansluiting op de rechter sensoren moet worden aangesloten is bij het trailer EBS geen wetmatigheid meer. Bij het 4S/2M trailer EBS dienen de aansluitingen d en f altijd op de wielsnelheidssensoren, die worden geremd door aansluiting 2.1 van de trailermodulator, te worden aangesloten. Balgdruksensor De balgdruk van de hoofdas (GEEN LIFTAS!) wordt door een druksensor gemeten. Aansluiting 1 van de elektronica ( 1 op de deksel) wordt voor deze sensor gebruikt. Aansluiting 2 is voor de remblokkenslijtage indicator voorzien en is voorzien van een afdekkap. Diagnose-aansluiting Deze aansluiting (op deksel DIAGN) dient in eerste instantie voor het aansluiten van diagnose-apparatuur. Bij voertuigen met liftas of fusee-as worden op deze aansluiting ook de benodigde magneetkleppen aangesloten. Bij elektronisch geregelde luchtvering wordt hier de ECAS elektronica op aangesloten. De diagnose-apparatuur wordt in dit geval op de ECAS elektronica aangesloten. 29

6. EBS Diagnose Pneumatische aansluitingen en toepassing Omschrijving Aansluitingen Toepassing Trailermodulator 1 2 x M22 x 1.5 Voorraadketel 2.1 3 x M22 x 1.5 Remcilinder 2.1 1 x M16 x 1.5 Wisselklep veerremcilinder 2.2 3 x M22 x 1.5 Remcilinder 4 2 x M16 x 1.5 Aanhangwagenremklep EBS relasiklep 1 1 x M22 x 1.5 Voorraadketel 2 2 x M22 x 1.5 Remcilinder 4 1 x M14 x 1.5 Aanhangwagenremklep ABS relaisklep 1 1 x M22 x 1.5 Voorraadketel 2 2 x M22 x 1.5 Remcilinder 4 1 x M16 x 1.5 Wisselklep Aanhangwagenremklep 1 1 x M22 x 1.5 Voorraadkoppelstuk, rood 1-2 1 x M22 x 1.5 Voorraadketel 2 1 x M22 x 1.5 Trailermodulator 4 1 x M22 x 1,5 Commandokoppelstuk, geel Remcilinder trailermodulator min: 1 x type 16 per klep (zijde) max: 3 x type 30 per klep (zijde) Remcilinder relaisklep min: 2 x type 16 max: 2 x type 30 Voorraadleiding lengte: maximaal 3 meter diameter: min. 15 x 1.5 mm Verschillen in leidingdiameter en lengte tussen links en rechts zijn niet toegestaan. Commandoleiding De commandoleiding dient zodanig gedimensioneerd te zijn, dat aan de reactietijdmeting conform EG 98/12 voldaan wordt. Advies: maximale lengte 10 meter Diameter: 10x1 of 8x1 mm 30

Inbouw achteraf EBS 7. 7. Inbouw achteraf Vanzelfsprekend is het mogelijk om het trailer EBS achteraf in te bouwen. Inbouw achteraf is onafhankelijk van het feit of er schijf- of trommelremmen zijn toegepast. Wel is het noodzakelijk, dat er luchtvering is toegepast. Trailer EBS heeft voor inbouw achteraf de volgende voordelen: q q q q Tip Optimale harmonisatie bij een combinatie van EBS in trekkend en getrokken voertuig. Door het gebruik van zeer nauwkeurig werkende elektro-pneumatische drukregelkringen kunnen afwijkingen in de karakteristiek, zoals bij conventionele kleppen soms het geval is, worden geëlimineerd; getrokken voertuigen die slecht te harmoniseren zijn kunnen hiermee ondervangen worden. Verandering van voorijling of instelling ALR kan alleen door geautoriseerd personeel worden uitgevoerd. Bij het vervangen van rem- of ABS componenten kan men ook besluiten het voertuig te up-daten naar het EBS systeem. Bij inbouw achteraf in aanhangwagens die ook zijn uitgerust met ECAS, moet de ECAS computer met bestelnummer 446 055 066 0 worden ingebouwd. Afbeelding 1: uitgebouwde componenten Inbouw van EBS Afbeelding 2 toont de benodigde componenten en diagnose-apparatuur voor het EBS. 7.1 Ombouwvoorbeeld In het volgende voorbeeld wordt de ombouw naar trailer EBS van een 2-assige oplegger met dichte opbouw met een luchtdrukremsysteem inclusief ABS Vario Compact 2S/2M beschreven. Afbeelding 2: benodigde componenten Uitbouw van remcomponenten en VCS Allereerst moeten de aanhangwagenremklep, ALR, ABS elektronica, ABS kleppen en de 5-polige ISO kabel uitgebouwd worden. Als er ABS Vario Compact is ingebouwd, kunnen de ABS sensorverlengkabels opnieuw worden toegepast. Remslangen en leidingen moeten afhankelijk van de benodigde lengte worden ingekort of vervangen. Nu worden de EBS aanhangwagenremklep, trailermodulator, aslastsensor en de benodigde leidingen en kabels conform schema 841 700 890 0 ingebouwd. De EBS aanhangwagenremklep kan op dezelfde plaats als de conventionele remklep worden gemonteerd (afbeelding 3 en 4). Wel dienen de lengte en plaatsing van de pneumatische leidingen in acht genomen te worden. Voor een optimale reactietijd dient de aanhangwagenremklep zo kort mogelijk achter het kopschot en de koppelstukken te worden geplaatst. Afbeelding 1 toont de uitgebouwde componenten. 31

7. EBS Inbouw achteraf Afbeelding 3: conventionele remklep Afbeelding 5: EBS trailermodulator Afbeelding 4: EBS aanhangwagenremklep Afbeelding 6: aangesloten trailermodulator De trailermodulator wordt boven de gesenseerde as gemonteerd. Voor de bevestiging dient een steun gemaakt te worden. In de steun (minimale plaatdikte 6 mm) voor de trailermodulator moeten twee gaten van 10 mm worden geboord op een afstand van 135 mm (zie ook de maattekening van de modulator in bijlage D ). 32

Inbouw achteraf EBS 7. De aslastsensor wordt in de luchtleiding naar de veerbalg van de vaste as dicht bij de balg gemonteerd. In afbeelding 7 is een T-stuk op de veerbalg toegepast. Een buffervolume zoals bij ECAS is hier niet nodig. Met de in afbeelding 9 getoonde sticker of plaat wordt de chauffeur erop gewezen dat dit voertuig met EBS alleen mag worden gekoppeld aan een motorwagen voorzien van ISO 7638 spanningsvoorziening. Deze opmerking wordt ook op het kentekenbewijs vermeld. Afbeelding 7: aslastsensor Na het aansluiten van de kabel en luchtleidingen is de installatie compleet. Met het PC diagnose-programma of de diagnostic controller met bijbehorende programmakaart wordt het systeem in bedrijf gesteld, zoals onder hoofdstuk Diagnose is beschreven. Afsluitend wordt de EBS systeemplaat (afbeelding 8) met het PC programma en een laserprinter afgedrukt en vastgeplakt op de plaats waar voorheen de ALR plaat gemonteerd was. Afbeelding 9 Na de inbouw wordt het voertuig afgenomen en worden eventuele aanvullingen op het kentekenbewijs vermeld. Voor de goedkeuring kunt u TUV-Gutachten für Anhängerfahrzeuge, Trailer EBS met nummer 815 000 269 3 overleggen. Afbeelding 8: EBS systeemplaat 33

EBS 8. Bijlage 35

8. EBS Aanhang A gebruikte afkortingen Gebruikte afkortingen ABS ABV AHM ALB ANH BBA CAN EBS ECAS HA ILS ISS KWP LA MW SZM VA WALA VCS Anti Blokkeer Systeem Aanhangwagenremklep Trailermodulator Lastafhankelijke remkrachtregelaar Aanhangwagen, m.a.w. getrokken voertuig Bedrijfsremsysteem Controller Area Network Elektronisch remsysteem Elektronisch luchtveersysteem Achteras Geïntegreerde liftasschakeling Geïntegreerd schakelrelais Key Word Protocol Liftas Motorwagen Trekker (Sattelzugmaschine) Vooras Waarschuwingslamp Vario Compact Systeem (ABS voor getrokken voertuigen) 36

Aanhang B Ketelinhoud EBS 8. Benodigde minimale ketelinhoud bij standaard voertuigen Voertuig-type Oplegger Middenasser Aant. assen 1 2 3 Remcilinders Minimale ketelinhoud Aantal per type 2 x 2 x 2 x (Liter) 12 20 16 30 20 30 24 40 30 40 12 12 40 16 16 40 20 20 60 24 24 60 30 30 80 12 12 12 60 16 16 16 80 20 20 20 80 24 24 24 80 24 24 30 100 30 30 30 100 Aanhangwagen 2 3 16 24 60 20 24 60 20 30 60 24 30 80 16 16 24 80 20 20 24 80 20 20 30 80 24 24 30 100 30 30 36 100 Voor niet vermelde combinaties van remcilinders / luchtketelinhoud kan analoog aan bovenstaande combinaties een ketelinhoud worden bepaald. 37

8. EBS Bijlage C Plaatsing van de sensoren Oplegger Luchtgeveerde asstellen met eventueel fusee- en/of liftas. Voertuigtype 2S / 1M 2S / 2M 4S / 2M 4S / 3M 4S / 2M + 1M 2 assen S/L L L S/L S/L L L L L L L S/L L L L L L S L S 3 assen L S/L L L L L L L Legenda: L Inbouwadvies voor asstellen met: S = Met naloop-, fusee-as. Gedwongen gestuurde assen kunnen als starre assen worden beschouwd. L = Liftas =Rijrichting S/L = Naloop/Liftas = Trailermodulator = Wisselklep (SHR) = Select Lowklep (SLR) = EBS Relaisklep L L L L L L Plaatsing van regelkringen (conform 841 801 620 tot 622 0) (M) MODULATOR (S1) SENSOR RECHTS (S2) SENSOR LINKS H d c Hoofdas A/E f e Stuuras Z f e Extra as (liftbaar) Gesenseerd (direkt geregeld) Niet gesenseerd (indirekt geregeld) Astype Regelfilosofie IR / MSR (niet liftbaar) MAR (liftbaar) MSR = ABS Relaisklep 38

Bijlage C Plaatsing van de sensoren EBS 8. Voertuigtype 2S / 2M 4S / 2M 4S / 3M 4S / 2M + 1M + Middenasser en oplegger + L S 39

8. EBS Bijlage C Plaatsing van de sensoren Voertuigtype 2S / 2M 4S / 2M 4S / 3M 4S / 2M + 1M Aanhangwagen 40

Bijlage C Plaatsing van de sensoren EBS 8. Voertuigtype 2S / 2M 4S / 2M 4S / 3M 4S / 2M + 1M Aanhangwagen 41

8. EBS Bijlage D Liftasbesturing Voorbeeld voor voertuig met 3 x 9 ton aslast WABCO Trailer EBS automatische liftasbesturing Schaltausgang 1 oder 2 steuert eine Liftachse 27,0 t 27,0 t 18,0 t 16,8 t 24 V Rollachslast 0 V PIN 8 oder PIN 4 Diagnosestecker am EBS-Modulator 0 V Rollachslast Schaltausgang EBS-Modulator 42

Bijlage D Liftasbesturing EBS 8. WABCO Trailer EBS automatische liftasbesturing Schaltausgang 1 oder 2 steuert zwei Liftachsen 27,0 t 27,0 t 9,0 t 7,0 t 24 V Rollachslast 0 V PIN 8 oder PIN 4 Diagnosestecker am EBS-Modulator 0 V Rollachslast Schaltausgang EBS-Modulator WABCO 27,0 t Trailer EBS automatische liftasbesturing Schaltausgang 1 [PIN 8] schaltet Liftachsventil 1 Schaltausgang 2 [PIN 4] schaltet Liftachsventil 2 27,0 t 16,8 t Liftachse 1 heben Liftachse 1 senken 18,0 t 7,8 t Liftachse 2 heben Liftachse 1 senken und ggf. gleich wieder heben (<16,8 t), Liftachse 2 senken 9,0 t Rollachslast 0 V PIN 8 24 V 0 V PIN 4 0 V 0 V Rollachslast Schaltausgang EBS-Modulator 43

8. EBS Bijlage D Liftasbesturing 841 801 606 0 44

Bijlage D Liftasbesturing 841 801 607 0 EBS 8. 45

8. EBS Bijlage D Liftasbesturing 841 801 741 0 46

Bijlage D Liftasbesturing 841 801 746 0 EBS 8. 47

8. EBS Bijlage E Trailermodule 480 102 000 0 48

EBS 8. 49

8. EBS Bijlage E Aanhangwagenremklep 971 002 802 0 50

Bijlage E EBS relaisklep 480 207 001 0 EBS 8. 51

8. EBS Bijlage E Druksensor 441 040 007 0 52

Bijlage E ABS relaisklep 472 195 020 0 EBS 8. 53

54 EBS Bijlage E Inbouwschema 841 801 620 0

Bijlage E Inbouwschema 841 801 621 0 EBS 8. 55

56 EBS Bijlage E Inbouwschema 841 801 622 0