Overzicht Voorwoord 15 DEEL I INLEIDENDE TEKST 17 1. Handelsrecht, economisch en financieel recht: begripsbepaling 19 2. Aanknopingspunten van het economisch recht 24 DEEL II.A HET ONDERNEMINGSBEGRIP 45 1. Algemeen 47 2. Begripsbepaling van economisch recht 47 3. De verschillende ondernemingsbegrippen 48 DEEL II.B ENKELE KENMERKENDE REGELS VOOR ONDERNEMINGEN 85 1. Verplichtingen en vermoedens 87 2. Van Rechtbank van Koophandel naar Ondernemingsrechtbank 94 3. Vrijheid van vestiging en dienstverlening 95 4. Eerlijke handel of Fair trade 100 5. De Handelszaak 101 DEEL II.C MARKTPRAKTIJKEN 109 DEEL II.D INTELLECTUELE EIGENDOM 273 1. Algemene inleiding inzake intellectuele eigendom 275 2. Overzicht naar types van intellectuele eigendomsrechten 277 DEEL II.E KARTELRECHT 457 1. Inleiding 459 2. Artikel 101 VWEU: kartelafspraken en onderling afgestemde feitelijke gedragingen 463 5
. Overzicht 3. Artikel 102 VWEU: misbruik van economische machtspositie op de markt 470 4. Verordening nr. 1/2003 van de Raad van 16 december 2002 betreffende de uitvoering van de mededingingsregels van de artikelen 81 en 82 van het Verdrag 471 5. Verticale Overeenkomsten selectieve distributie 475 DEEL II.F INSOLVENTIE VAN ONDERNEMINGEN 495 1. Situering 497 2. Personeel toepassingsgebied 499 3. Materieel toepassingsgebied 502 4. Actoren in de insolventieprocedures 503 5. Territoriaal toepassingsgebied (bijzondere bevoegdheidsregels) 506 6. Preventiefase: opsporing van ondernemingen in moeilijkheden en voorlopige maatregelen 507 7. De gerechtelijke reorganisatie 519 8. Het faillissement 556 9. De grensoverschrijdende insolventieprocedure 587 DEEL II.G TUSSENPERSONEN IN DE HANDEL 589 1. Algemeen 591 2. Bijzonder 593 3. Precontractuele informatie bij commerciële samenwerkingsovereenkomsten 605 DEEL II.H OVERZICHT VRIJ VERKEER 611 6
Voorwoord 15 DEEL I INLEIDENDE TEKST 17 1. Handelsrecht, economisch en financieel recht: begripsbepaling 19 2. Aanknopingspunten van het economisch recht 24 A. Europees recht 26 B. Belgische evolutie 30 C. De bijzondere positie (?) van vrije beroepsbeoefenaars 34 D. Besluit 43 DEEL II.A HET ONDERNEMINGSBEGRIP 45 1. Algemeen 47 2. Begripsbepaling van economisch recht 47 3. De verschillende ondernemingsbegrippen 48 A. Onderneming in de zin van Boek I WER 48 B. Onderneming in de zin van Boek III WER 58 1. Inschrijvingsplichtige onderneming (kruispuntbank van ondernemingen of KBO) 58 2. Boekhoudplichtige onderneming 61 C. Onderneming in het mededingingsrecht: kartelrecht en marktpraktijken 66 1. Ondernemingsbegrip in de zin van Boek IV en Boek V WER inzake mededingingsrecht 66 2. Onderneming in de zin van Boek VI WER (zie ook Deel II.C) 81 D. Ondernemingsbegrip in de zin van Boek XI WER: Intellectuele Eigendom 82 E. Ondernemingsbegrip in de zin van Boek XX WER: Insolventie van ondernemingen 83 DEEL II.B ENKELE KENMERKENDE REGELS VOOR ONDERNEMINGEN 85 1. Verplichtingen en vermoedens 87 A. Inschrijving in kruispuntbank van ondernemingen (KBO) Boek III WER 87 1. Doel en omvang 87 2. Inschrijving en wijziging activiteit 88 3. Verplicht gebruik ondernemingsnummer 88 B. Bijzondere verplichtingen en vermoedens 90 C. Ondernemingsbewijs 92 7
2. Van Rechtbank van Koophandel naar Ondernemingsrechtbank 94 3. Vrijheid van vestiging en dienstverlening 95 A. Vrijheid van vestiging 95 B. Vrijheid van dienstverlening 96 4. Eerlijke handel of Fair trade 100 5. De Handelszaak 101 A. Begrip 101 B. Samenstelling 102 C. Uitbating van de handelszaak 102 1. Vrijheid van handel en nijverheid 102 2. Overeenkomsten met betrekking tot de handelszaak 104 a. Verkoop 104 b. Verhuur 105 c. Bezoldigd beheer of gérance 107 d. Inpandgeving van de handelszaak 107 DEEL II.C MARKTPRAKTIJKEN 109 DEEL II.D INTELLECTUELE EIGENDOM 273 1. Algemene inleiding inzake intellectuele eigendom 275 2. Overzicht naar types van intellectuele eigendomsrechten 277 A. Uitvindingen (octrooi artikel XI.1-XI.91 WER) 277 B. Vormgevingen van een gebruiksvoorwerp (tekening of model artikel 3.1-3.29 BVIE) 278 C. Het creatieve werk met inbegrip van databanken en computerprogramma s (auteursrecht en naburige rechten artikel XI.164-293 WER) 279 D. Merk (artikel 2.1-2.47 BVIE) 279 E. Bijzondere categorie: ideeën (i- DEPOT artikel 4.4bis BVIE) 280 F. Overzichtstabel 281 F. Cumul tussen eigendomsrechten 281 1. Cumul octrooi model 281 2. Cumul octrooi merk 282 3. Cumul model merk 283 4. Cumul auteursrecht octrooi 284 5. Cumul auteursrecht merk en model 284 G. Organisatie van de bescherming van intellectuele eigendom 284 1. Uitgangspunt: nationale organisatie 284 2. Europese organisatie: Gemeenschappelijk gemeenschapsrecht naast nationaal recht 286 a. Eengemaakt recht in de EU 286 b. Harmonisatie nationale wetgeving 288 3. Internationale organisatie 290 8
a. Wereldorganisatie voor de Intellectuele Eigendom (WIPO) 290 b. Wereldhandelsorganisatie (WTO) 295 c. Europese Octrooiorganisatie (EPO) 295 H. Bijzondere regeling van de Communautaire uitputting 296 1. Uitgangspunt: vrij verkeer van goederen 296 2. Principe van Communautaire uitputting 297 3. Mijlpaalarresten van het Hof van Justitie inzake merkenrechtelijke uitputting 298 I. Meer gedetailleerde analyse van bepaalde intellectuele eigendomsrechten 298 1. Octrooien 298 a. Definitie 298 b. Uitzonderingen (artikel XI.5 WER) 301 c. Eigendom (artikel XI.9 WER) 301 d. Formaliteiten (artikel XI.14 e.v. WER) 302 e. Rechten (artikel XI.28 e.v. WER) 303 f. Beperkingen (artikel XI.34 WER) 304 g. Beschermingsduur (artikel XI.47 WER) 304 h. Einde (artikel XI.55 e.v. WER) 304 2. Auteursrecht 305 a. Definitie 305 b. Eigendom (artikel XI.170 WER) 306 c. Formaliteiten 306 d. Rechten (artikel XI.165 WER) 306 e. Beperkingen (artikel XI.189 e.v. WER) 307 f. Duur (artikel XI.166 WER) 308 g. Databanken (auteursrecht artikel XI.186-188 WER of sui generis artikel XI.305-318 WER) 308 h. Computerprogramma s/software (auteursrecht artikel XI.294-304 WER) 309 i. De uitvoering van een werk (naburige rechten van het auteursrecht artikel XI.203-219 WER) 310 j. Tendens naar investeringsbescherming in plaats van bescherming van de prestatie zelf 310 3. Merken en Tekeningen of Modellen 311 a. Doel 311 b. Structuur 311 4. Tekeningen of modellen / titel 3 BVIE 312 a. Definitie (artikel 3.1 BVIE) 312 b. Uitzonderingen 331 c. Eigendom 332 d. Formaliteiten (artikel 3.9 e.v. BVIE) 332 e. Rechten (artikel 3.16 BVIE) 332 f. Beperkingen (artikel 3.19-20 BVIE) 333 g. Beschermingsduur (artikel 3.14 BVIE) 333 h. Einde (artikel 3.21-23 BVIE) 333 9
5. Merken/titel 2 BVIE 334 a. Hervorming merkenrecht: Richtlijn 2015/2436 en Verordening 2017/1001 334 b. Definitie (artikel 2.1 BVIE) 336 c. Uitzonderingen (artikel 2.4 artikel 2.2bis en 2.2ter BVIE) 375 d. Formaliteiten (artikel 2.2 en 2.5 e.v. BVIE) 380 e. Rechten (artikel 2.19 e.v. BVIE) 381 f. Beperkingen (artikel 2.23 BVIE) 426 g. Beschermingsduur (artikel 2.9 BVIE) 444 h. Beëindiging van het recht (artikel 2.25-2.28 BVIE) 444 DEEL II.E KARTELRECHT 457 1. Inleiding 459 2. Artikel 101 VWEU: kartelafspraken en onderling afgestemde feitelijke gedragingen 463 A. Algemeen 463 B. Artikel 101, lid 1 VWEU 464 1. Onderneming 464 2. Overeenkomsten, besluiten van ondernemersverenigingen en onderling afgestemde feitelijke gedragingen 464 3. welke de handel tussen lidstaten [merkbaar] ongunstig kunnen beïnvloeden 465 4. Ertoe strekken of ten gevolge hebben dat de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt (merkbaar) wordt verhinderd, beperkt of vervalst (de minimis) 466 5. Relevante markt 466 6. Voorbeelden (artikel 101, lid 1, in fine VWEU) 468 C. Artikel 101, 2 VWEU 468 D. Artikel 101, lid 3 VWEU 469 3. Artikel 102 VWEU: misbruik van economische machtspositie op de markt 470 A. Toepassingsvoorwaarden 470 1. Eén of meer ondernemingen 470 2. Machtspositie 470 3. Machtspositie op de gemeenschappelijke markt of op een wezenlijk deel daarvan 470 4. Misbruik van de machtspositie 471 5. (Merkbare) invloed op de inter- statenhandel 471 B. Voorbeelden van misbruik van machtspositie 471 C. Sanctie 471 4. Verordening nr. 1/2003 van de Raad van 16 december 2002 betreffende de uitvoering van de mededingingsregels van de artikelen 81 en 82 van het Verdrag 471 A. Essentie: decentralisatie 471 B. Toepassing van de artikelen 101-102 VWEU (artikel 1) 472 10
C. Bewijslast (artikel 2) 472 D. Verhouding tussen het Europees en het nationale mededingingsrecht (artikel 3) 472 E. Bevoegdheid 473 1. Commissie (artikel 4) 473 2. Nationale Mededingingsautoriteiten ( NMA ) (artikel 5) 473 3. Nationale rechterlijke instanties (artikel 6) 473 4. Beschikkingen van de Commissie (artikel 7-10) 474 5. Uitwisselen van informatie (artikel 12) 474 6. Schorsing of afsluiting (mogelijkheid) (artikel 13) 474 7. Adviescomité (artikel 14) 474 8. Samenwerking met nationale rechters (artikel 15) 474 9. Uniforme toepassing (artikel 16) 474 10. Onderzoeksbevoegdheden (artikel 17-22) 474 11. Sancties (artikel 23-24) 474 12. Verjaring (artikel 25-26) 474 13. Hoorzittingen en geheimhouding (artikel 27-28) 475 14. Vrijstellingenverordeningen: individuele intrekking (artikel 29) 475 5. Verticale Overeenkomsten selectieve distributie 475 A. Inleiding 475 B. Groepsvrijstellingsverordening 330/2010 477 1. Toepassingsgebied 477 2. Verticale beperkingen en concurrentiegraad 479 3. Veilige zone safe harbour artikel 3 485 4. Hard core- beperkingen artikel 4 485 a. Opdeling van de markt 486 b. Hard core in selectieve distributie 488 c. Leverancier van componenten en afnemer die componenten verwerkt 489 5. Uitgesloten beperkingen in de zin van artikel 5 489 6. Intrekking en buiten toepassing verklaring 490 C. Vuistregels voor oefeningen 491 1. Eerste toets: artikel 101, lid 1 VWEU 491 2. Tweede toets: artikel 101, lid 3 VWEU Groepsvrijstellingsverordening 330/2010 492 3. Derde toets: Groepsvrijstellingsverordening 330/2010 niet van toepassing artikel 101, lid 1 VWEU 492 4. Vierde toets: artikel 101, lid 3 VWEU Richtsnoeren Individuele afweging 492 DEEL II.F INSOLVENTIE VAN ONDERNEMINGEN 495 1. Situering 497 A. Situering binnen de rechtenopleiding 497 B. Situering binnen de Belgische wetsgeschiedenis 497 2. Personeel toepassingsgebied 499 3. Materieel toepassingsgebied 502 11
4. Actoren in de insolventieprocedures 503 A. De insolventiefunctionaris 503 1. Gerechtsmandataris 504 2. Voorlopig bewindvoerder 504 3. Curator 504 B. Ondernemingsbemiddelaar 505 C. Insolventierechtbank gedelegeerd rechter rechter- commissaris procureur des Konings 505 5. Territoriaal toepassingsgebied (bijzondere bevoegdheidsregels) 506 6. Preventiefase: opsporing van ondernemingen in moeilijkheden en voorlopige maatregelen 507 A. Situering 507 B. Gegevensverzameling en de kamers voor ondernemingen in moeilijkheden 510 1. Gegevensverzameling 510 2. De kamers voor ondernemingen in moeilijkheden 511 C. De voorlopige maatregelen 513 1. De gerechtsmandataris 513 2. Voorlopige ontneming van het beheer aanstelling voorlopig bewindvoerder 514 D. Ondernemingsbemiddelaar en minnelijk akkoord 515 1. De ondernemingsbemiddelaar 515 2. Het minnelijk akkoord 517 7. De gerechtelijke reorganisatie 519 A. Het begrip gerechtelijke reorganisatie en het doel van de procedure 519 B. Het toepassingsgebied van de procedure 519 C. De opening van de procedure van gerechtelijke reorganisatie 521 1. Initiatiefrecht, vormvereisten en rol van de financiële beroepsbeoefenaar 521 2. De behandeling en gevolgen van het verzoek, de uitspraak en de bekendmaking 524 3. De termijnen en rechtsmiddelen tegen het vonnis tot toekenning of verwerping 526 4. De gevolgen van de toekenning van de procedure van gerechtelijke reorganisatie 527 D. De rol van de gedelegeerd rechter 533 E. Het dossier van gerechtelijke reorganisatie 535 F. Termijnen, doelwijziging en beëindiging van de procedure van gerechtelijke reorganisatie 535 G. De gerechtelijke reorganisatie door een minnelijk akkoord 538 H. De gerechtelijke reorganisatie door een collectief akkoord 539 1. Informatie van de schuldeisers in de opschorting 540 2. Betwisting door de schuldeisers in de opschorting 540 3. De inhoud van het reorganisatieplan 541 4. Buitengewone schuldeisers in de opschorting 544 5. Stemmingsvergadering en homologatie van het reorganisatieplan 544 6. Rechtsmiddelen tegen en gevolgen van het vonnis tot homologatie 546 12
7. Intrekking en opvolging van de uitvoering van het reorganisatieplan 547 I. Gerechtelijke reorganisatie door overdracht onder gerechtelijk gezag 548 1. Initiatiefrecht en procedureverloop 549 2. De gerechtsmandataris en de overdracht 550 3. De kwijtschelding en de bevrijding 555 8. Het faillissement 556 A. Begrip, kenmerken en toepassingsgebied 556 B. De opening van het faillissement 559 1. Initiatiefgerechtigden tot het instellen van de faillissementsvordering 559 2. Behandeling, vonnis van faillietverklaring, bekendmaking en rechtsmiddelen 561 C. Gevolgen van het vonnis van faillietverklaring 562 1. Algemeen 562 2. Buitenbezitstelling van de gefailleerde 562 3. De termijnschulden worden opeisbaar en de interesten worden opgeschort ten aanzien van de boedel 563 4. (Tijdelijke) opschorting van de vorderingen, executiemaatregelen en gedingen 564 D. De faillissementsboedel 565 1. Voorafgaandelijke toelichting omtrent een aantal actoren in de faillissementsprocedure: de curator(en), de rechter- commissaris(sen), de insolventierechtbank en het openbaar ministerie 565 2. Het beheer van de boedel 569 3. Schematische voorstelling van de samenstelling van de boedel 573 4. De actiefzijde van de boedel 573 5. De passiefzijde van de boedel 577 E. Aangifte- en verificatieprocedure 578 1. Aangifteprocedure 578 2. Verificatie 580 F. Vereffening en uitdeling 582 1. Vereffening 582 2. Verdeling 583 G. Sluiting van het faillissement kwijtschelding 584 1. Summiere rechtspleging tot sluiting van het faillissement 584 2. Sluiting van het faillissement door rechtbank 584 3. Kwijtschelding en bevrijding 585 4. Gevolgen van de sluiting van de faillissementsprocedure 586 9. De grensoverschrijdende insolventieprocedure 587 DEEL II.G TUSSENPERSONEN IN DE HANDEL 589 1. Algemeen 591 2. Bijzonder 593 A. Verkoopconcessie 593 1. Begrip 593 13
2. Eenzijdige beëindiging 594 B. Makelaar 596 C. Commissionair 597 D. Handelsagentuur 598 1. Definitie (artikel I.11.1 WER) 598 2. Plichten van de agent 599 3. Plichten van de principaal (artikel X.6 WER) 600 4. Vergoeding van de agent 600 5. Duur (artikel X.2 WER) 601 a. onbepaalde tijd: 601 b. bepaalde tijd: 601 6. Beëindiging (artikel X.16 WER) 602 a. onbepaalde tijd of bepaalde tijd met mogelijkheid vroegtijdig op te zeggen 602 b. bepaalde tijd 602 7. Uitwinningsvergoeding (artt. X.18 en 19 WER) 602 8. Concurrentiebeding (artikel X.22 WER) 603 9. Verjaring (artikel X.24 WER) 603 10. IPR (artikel X.25 WER) 603 11. Bankagent en banksubagent: 604 3. Precontractuele informatie bij commerciële samenwerkingsovereenkomsten 605 B. Precontractuele informatieplicht (artikelen X.27 en 28 WER) 606 C. Sanctie (artikel X.30 WER) 607 D. Geheimhouding (artikel X.31 WER) 608 E. Interpretatie (artikel X.32 WER) 608 F. Dwingend recht (artikel X.26, lid 1 WER) 608 G. Toepassingsgebied ratione loci en bevoegdheid (artikel X.33 WER) 609 H. Evaluatie en toekomstblik (artikel X.34 WER) 609 I. Uitbreiding Boek X WER tot vervoersovereenkomsten ten gevolge van de afschaffing van het Wetboek van koophandel 610 DEEL II.H OVERZICHT VRIJ VERKEER 611 14