Kromstand van de penis (Aandoening van Peyronie) UMC St Radboud Patiënteninformatie
U bezoekt de polikliniek Urologie vanwege kromstand van de penis, ook wel aandoening van Peyronie genoemd. In deze folder vindt u informatie over de symptomen en de tot nu toe onbekende oorzaken van de aandoening. Ook de mogelijke behandelingen en de eventuele risico s daarvan worden beschreven. Wat is de aandoening van Peyronie? De aandoening komt voor bij mannen van 18-80 jaar. De meest voorkomende klachten zijn pijn en kromstand van de penis tijdens erectie. Hierdoor vermindert de erectie vaak in kracht en wordt de penis korter en/of smaller. De kromstand zelf kan ontstaan in elke mogelijke richting. Seksuele gemeenschap kan moeilijker worden en soms onmogelijk. Soms wordt een verharding gevoeld, ook wel plaque genoemd. Dit kan de oorzaak van de kromstand zijn. De verharding bevindt zich bij de tunica albuginea, het kapsel rond de zwellichamen van de penis. Oorzaken De oorzaak van Peyronie is nog niet helemaal duidelijk. Beschadiging van het kapsel rond de zwellichamen van de penis is de meest waarschijnlijke oorzaak. Dit leidt tot verlittekening van het kapsel. De beschadiging kan ontstaan door seksuele gemeenschap of door een trauma ter hoogte van de penis, bijvoorbeeld een val op een fietsstang of een trap tijdens het sporten. Erfelijke aanleg speelt vermoedelijk ook een rol. 20-47% van de patiënten met de aandoening van Peyronie heeft ook een verlittekening in de handpalm of voetzool. Dit zijn symptomen van de erfelijke ziekte van Dupuytren. Een andere mogelijke oorzaak is een afwijking van de bloedvaten in de penis, ook wel arteriosclerose genoemd. Dit is bloedvatverkalking, een aandoening die bij 30% van de patiënten voorkomt. Bloedvatverkalking leidt tot ontstekingen van de vaatwand. Kleine beschadigingen van de penis tijdens de erectie kunnen dit proces verder versterken en veroorzaken verbindweefseling van de vaatwand. Een laatste mogelijke oorzaak is infectie. In veel gevallen wordt ook na verschillende onderzoeken geen oorzaak gevonden. 1
Eerste bezoek polikliniek Tijdens uw eerste bezoek aan de polikliniek bespreekt de behandelend arts uitgebreid uw klachten. Hij/zij vraagt u naar uw urologische klachten (en eventuele andere klachten) en de eventuele oorzaken. Daarnaast voert de arts een lichamelijk onderzoek uit. Soms is een vervolgonderzoek nodig. Daarna stelt de arts een behandelplan voor. Onderzoek Voorafgaand aan elke behandeling dient u twee foto s mee te brengen van de kromstand van uw penis in erectie: één vanuit bovenaanzicht en één vanuit zijaanzicht. Hierdoor kan de behandelend arts een objectief beeld vormen van de ernst van de aandoening, de mogelijke behandeling en de mogelijke gevolgen hiervan. De foto s mogen zowel polaroids zijn als afdrukken van digitale foto s. Deze foto s worden in een enveloppe toegevoegd aan uw medisch dossier. Behandelingen De behandeling is afhankelijk van hoe de aandoening zich ontwikkelt. Dit verschilt van persoon tot persoon. Zo hebben jonge patiënten 20-50% kans op spontane genezing. Bij anderen zal de aandoening blijven bestaan, waardoor de hinderlijke kromstand blijft bestaan. Het opwekken van erecties door seksuele stimulatie kan het bindweefsel als het ware soepel houden. Zolang gemeenschap nog mogelijk is, is er geen indicatie voor operatie. Indien uiteindelijk gekozen wordt voor behandeling kan deze bestaan uit medicijnen, uit injecties of uit een operatie. Behandelingen: medicijnen, injecties, operatie De medicijnen tegen de aandoening van Peyronie leiden niet tot volledige genezing. Vaak geven ze slechts verbetering voor een kleine groep patiënten en dan nooit voor alle symptomen van de aandoening. Als uw arts kiest voor behandeling met medicijnen houdt hij rekening met uw individuele klachten en symptomen, zoals de hevigheid van de pijn en de mate van kromstand. De arts legt u uit welk medicijn in uw geval het beste is. Het wetenschappelijk bewijs voor de werking van deze medicijnen is niet overtuigend. Behandeling met medicijnen heeft alleen effect in het beginstadium van de aandoening, wanneer de kromstand van de penis nog pijnlijk is en toeneemt. Medicijnen Vitamine E kan soms tijdelijk een gunstig effect hebben, maar heeft zelden langdurig effect. In totaal moet 800 mgr Vitamine E per dag worden ingenomen gedurende minimaal vier maanden. Verwacht effect: vermindering van pijn. Soms wordt (tijdelijk) verdere ontwikkeling van de verharding tegengegaan. Bijwerkingen: misselijkheid, braken, hoofdpijn, duizeligheid, stoornissen bij het zien, moeheid, spierzwakte, tromboflebitis, stollingstoornis en veranderde bloedspiegels van schildklier- en geslachtshormonen. Zalven en injecties Er zijn verschillende zalven en injecties op de markt gebracht. Echter onderzoek heeft uitgewezen dat geen enkele voldoende resultaat heeft opgeleverd. Operatie Omdat behandeling met medicijnen, zalf en injecties niet altijd een bevredigend resultaat geven, is het raadzaam om te kiezen voor een operatieve behandeling. Een operatie kan alleen worden uitgevoerd wanneer de aandoening zich in een stabiel stadium bevindt. Dit wil zeggen: De aandoening bestaat meer dan één jaar. De kromstand neemt sinds negen maanden niet meer toe. Er is sinds zes maanden geen pijn meer tijdens een erectie. Meerdere operaties zijn mogelijk. Welke wordt toegepast hangt af van de uitgebreidheid van de kromstand. De mogelijke operaties zijn: 2 3
Cavernoplicatie Aan de tegenovergestelde zijde van de kromming worden met stevige draden een paar hechtingen geplaatst, zodat de penis als het ware recht getrokken wordt. Dit leidt tot verkorting van de penis. Het succespercentage is 60%. Nesbit procedure Aan de tegenovergestelde zijde van de kromming wordt een wig verwijderd uit het kapsel van het zwellichaam, zodat extra ruimte voor correctie ontstaat. Ook dit leidt tot verkorting van de penis. Het succespercentage is 80%. Uit Peyronie s Disease: Current Management. James Fitikin en George Ho, American Academy of Family Physicians, 1999. Buck s fascia = spierbundel van Buck Tunica albuginea = stevig kapsel rondom de zwellichamen Corpus cavernosum = zwellichaam van de penis Corpus spongiosum = sponsachtig zwellichaam rondom de plasbuis Fibrous plaque = fibrotische woeering van bindweefsel) verharding Zonodig wordt ook de verharding verwijderd. Dit is afhankelijk van waar deze zich bevindt. Zit de verharding aan de bovenzijde van de penis dan ligt zij onder bloedvaten en zenuwbundels. De bloedvaten en zenuwbundels moeten verplaatst worden voordat de verharding verwijderd kan worden. De verplaatsing van de bloedvaten en zenuwbundels kan beschadiging opleveren en leiden tot blijvende gevoelsstoornissen ter hoogte van de eikel van de penis. De weggesneden verharding wordt vervangen door soepel kunststof materiaal. Het succespercentage varieert van 20 tot 70%. Een groot aantal mannen heeft na de operatie nog steeds last van erectiestoornissen. Om de kans op erectiestoornissen na verwijderen van de plaque zo laag mogelijk te houden, krijgen deze mannen (in tegenstelling tot diegenen bij wie de plaque niet verwijderd wordt), gedurende zes weken erectieondersteunende medicijnen. Risico s operaties Er kan een verminderd gevoel ter hoogte van de penis ontstaan, voornamelijk in het gebied van de eikel. Soms betreft het een klein deel van de eikel, soms een groter(e) oppervlak(te). Dat laatste is het geval als er een verharding aanwezig is aan de bovenkant van de penis en deze verwijderd moet worden. Deze gevoelsstoornissen moeten als blijvend worden beschouwd. De erectie blijft bewaard maar wel kunnen bestaande erectieproblemen meer op de voorgrond treden of voor het eerst tot uiting komen: dit geldt voor 5 tot 10% van de behandelde mannen. Om de genezing optimaal te laten verlopen en het risico van verstoorde erecties zoveel mogelijk te beperken, mag u de eerste twee tot drie maan- 4 5
den geen sexsueel contact hebben (in de nacht en ochtend) zijn in deze maanden vaak pijnlijk, omdat de wonden nog niet genezen zijn. Bezorgen deze erecties u zoveel pijn dat ze uw nachtrust verstoren dan kan uw behandelend arts u gedurende een korte periode een medicijn voorschrijven om de erecties te onderdrukken. Masturberen is toegestaan zodra de pijn het toelaat. Na deze periode komen erecties vaak moeilijk weer tot stand. De arts schrijft soms erectiepillen voor. Voor verdere begeleiding wordt u doorverwezen naar een seksuoloog. Door de ingreep verkort de penis. Dit kan variëren van enkele millimeters tot ongeveer drie centimeters. Na een operatie kunnen ook een nabloeding en/of een wondinfectie optreden. Beiden vertragen het herstel. Voorbereiding op operatie Scheren Het is van groot belang dat u vijf dagen voor de geplande ingreep het gedeelte van het lichaam waar u wordt geopereerd niet scheert met een scheermes. Dit vermindert het risico op een infectie. Als de chirurg scheren noodzakelijk acht, gebeurt dit op de operatiekamer. Vette creme Wilt u op de dag van de operatie geen gebruik maken van vette crèmes? Vette crème zorgt ervoor dat het te opereren gebied niet goed gedesinfecteerd kan worden. Sieraden, piercings etc. Nagellak, make-up, contactlenzen, bril, gebitsprotheses en sieraden (ook piercings) mag u niet dragen tijdens de operatie. Indien u acryl- of gelnagels heeft, dient u deze vóór de operatie van de wijsvinger te laten verwijderen. Veiligheid Rondom uw operatie zijn diverse veiligheidsmomenten ingebouwd. Vlak voordat de operatie van start gaat wordt bijvoorbeeld door het gehele operatieteam een zogenaamde Time out genomen. Tijdens dit controlemoment wordt uw naam, geboortedatum en het te opereren lichaamsdeel en de operatiebenodigdheden gecontroleerd. 6 Medicijnen De anesthesioloog bepreekt met u welke medicijnen u mag blijven gebruiken en welke u moet stoppen. Indien u bloedverdunners gebruikt, overlegt uw behandelend arts met u of u deze kunt door gebruiken of moet stoppen. Heeft u hierover vragen, stel ze dan aan uw behandelend arts. Na de operatie De hechtingen blijven altijd voelbaar, maar geven meestal geen hinder tijdens seksueel contact. Ook blijft u de plek waar geopereerd werd altijd voelen bij het betasten van de penisschacht. Tijdens de operatie is het noodzakelijk dat de voorhuid wordt ingesneden. Daardoor krijgt dit stukje huid tijdens de operatie soms onvoldoende zuurstof. Dit vertraagt het genezingsproces na de operatie. Om de genezing vlotter te later verlopen wordt de voorhuid vaak wijderd (= besnijdenis). Voor de operatie bespreekt de arts met u of het wenselijk en/of mogelijk is de voorhuid te behouden. Mannen die behandeld zijn voor de aandoening van Peyronie hebben meer kans op terugkeer van de kromstand. Penisprothese Bij sommige patiënten levert chirurgische correctie geen afdoende resultaat. Is dat bij u het geval dan bespreekt uw behandelend arts uitvoerig met u de verdere behandelingsmogelijkheden waaronder het eventueel het plaatsen van een erectieprothese. Seksuologische consulten Een operatieve ingreep heeft invloed op de seksuele beleving. Verwijzing naar een seksuoloog is daarom wenselijk. Deze begeleidt u in de voor- en nazorg van de operatie. De seksuoloog is verbonden aan de polikliniek Urologie. Uw behandelend arts verwijst u door. Annuleren van afspraken Voor het annuleren van afspraken kunt u ook het contactformulier invullen op onze website: http://www.umcn.nl/zorg/afdelingen/urologie/urologiepolikliniek/ Pages/Contactformulier.aspx. 7
Noteer hier uw vragen
Adres Bezoekadres Polikliniek Urologie Ingang UMC St Radboud Centraal Geert Grooteplein-Zuid 10 6525 GA Nijmegen Volg route 725, Poliplein C0 Telefoonnummer 024-361 38 03 De polikliniek is telefonisch bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 8.00-12.00 en van 13.30-16.00 uur UMC St Radboud overname van (gedeelten uit) deze tekst is uitsluitend mogelijk na schriftelijke toestemming van Staf Concerncommunicatie 01-2012-6176 WWW.UMCN.NL