Conflictenrecht in ontwikkeling Deel 10 NTHR-reeks Onder redactie van: Prof. mr. F.G.M. Smeek Zutphen2009 UITGEVERIJ
Inhoudsopgave 1 Rome I - Mw. mr. W. van der Velde / 9 1.1 Inleiding/9 1.2 Van verdrag naar verordening /10 1.3 De totstandkomingsgeschiedenis van Rome I /10 1.3.1 Brusselse wetgevingsprocedure /10 1.3.2 De positie van Denemarken, het Verenigd Koninkrijk en Ierland /11 1.4 Toepassingsgebied van Rome I /11 1.4.1 Formeel en materieel toepassingsgebied /11 1.4.2 Toepasselijkheid op verbintenissen uit cognossement /11 1.4.3 Verhouding tot conflictregels uit internationale verdragen /13 1.4.3.1 Het EVO en de verhouding tot conflictregels uit internationale verdragen / 13 1.4.3.2 Het Commissievoorstel en de verhouding tot conflictregels uit internationale verdragen /14 1.4.3.3 Rome I en de verhouding tot conflictregels uit internationale verdragen /14 1.5 Inhoud/14-1.5.1 Modernisering van het EVO /14 1.5.2 Rechtskeuzebevoegdheid /15 1.5.2.1 Het EVO en rechtskeuze /15 1.5.2.2 Commissievoorstel en rechtskeuze /15 1.5.2.3 Rome I en rechtskeuze /16 1.5.3 Overeenkomst tot vervoer van goederen /17 1.5.3.1 Het EVO en de overeenkomst tot vervoer van goederen /17 1.5.3.2 Het Commissievoorstel en de overeenkomst tot vervoer van goederen ; is 1.5.3.3 Rome I en de overeenkomst tot vervoer van goederen /18 1.5.4 Overeenkomst tot vervoer van passagiers /19 1.5.4.1 Het EVO en de overeenkomst tot vervoer van passagiers /19 1.5.4.2 Het Commissievoorstel en de overeenkomst tot vervoer van passagiers / 20 1.5.4.3 Rome I en de overeenkomst tot vervoer van passagiers / 20 1.5.5 Verzekeringsovereenkomst / 21 1.5.5.1 Inleiding/21 1.5.5.2 Verzekeringen ter dekking van een groot risico / 22 1.5.5.3 Schadeverzekeringen anders dan ter dekking van groot risico / 23 1.5.5.4 Herverzekeringsovereenkomsten / 26 1.5.5.5 Verplichte verzekeringen / 26 1.5.6 Principles of European Insurance Contract Law / 27 1.6 Samenvatting en conclusie / 27
2 Implicaties Rome II voor het zee- en vervoerrecht Prof. mr. F.G.M. Smeele / 29 2.i Inleiding/29 2 2 Totstandkomingsgeschiedenis / 29 23 Verkenning/31 2 3.1 Opbouw / 31 232 Materieel toepassingsgebied en uitgezonderde onderwerpen / 31 233 Het begrip 'niet-contractuele verbintenissen' / 32 234 Universele conflictregels en renvoiverbod / 33 235 Inbreuk op het toepasselijke recht / 33 24 De algemene conflictregels van Rome II / 33 2.4,1 Partijautonomie / 33 2 4.2 Onrechtmatige daad / 34 2.4.3 Milieuschade / 35 2.4.4 Zaakwaarneming / 36 2.4.5 Ongerechtvaardigde verrijking/onverschuldigde betaling / 37 2.4.6 Rechtstreekse vordering op verzekeraar van aansprakelijke persoon / 37 2.4.7 Subrogatie / 37 2.4.8 Regres tussen medeschuldenaren / 37 2.5 Door toepasselijk recht bestreken onderwerpen / 38 2.6 Het toepasselijk recht op (globale) beperking van aansprakelijkheid / 38 2.7 Het begrip 'niet-contractuele verbintenis uit onrechtmatige daad' / 39 2.7.1 Inleiding / 39 2.7.2 Aanwijzingen binnen Rome II zelf/ 40 2.7.3 Aanwijzingen volgend uit de EEX-Vo rechtspraak van het HvJ EG / 40 2.8 Vorderingsgrondslagen naar Nederlands recht en art. 4 Rome II / 41 2.9 Gevolgen Rome II voor commuun Nederlands conflictenrecht / 42 2.9.1 Algemeen/42 2.9.2 Wet conflictenrecht onrechtmatige daad (WCOD) / 42 2.9.3 Wet conflictenrecht zee-, lucht- en binnenvaartrecht 1993 / 43 2.10 De conflictregels van Rome II en aanvaringen op volle zee / 44 2.11 Verhouding Rome II tot Gemeenschapsrecht en EPR-verdragen / 44 2.11.1 Algemeen / 44 2.11.2 Wijkt Rome II voor EPR-verdragen? / 46 2.11.3 Rome II en het CLC-verdrag / 47 2.11.4 Rome II en de vervoersrechtelijke verdragen / 47 2.11.5 Conclusie/ 48 3 Het internationaal privaatrecht ter zake van goederenrechtelij ke vragen en vervoer - Mw. mr. M.E. Koppenol-Laforce / 49 3.1 Inleiding/49 3 2 De codificatie van het IPR / 49 3.3 Verhouding tussen de WCG en de WCZBL / 50 3.3.1 Parlementaire geschiedenis toepassingsgebied / 51 3.4 De verwijzingsregels voor goederenrechtelijke rechten op zaken / 57 3.4.1 Zaken anders dan geregistreerde schepen en vliegtuigen / 57 3.4.2 Geregistreerde schepen en vliegtuigen / 58 3.4.3 Onderwerpen / 59
3.4.4 IJkmoment / 59 3.5 Eigendomsvoorbehoud en leasing / 60 3.5.1 Het eigendomsvoorbehoud van art. 3 WCG / 60 3.5.2 Eigendomsvoorbehoud bij geregistreerde schepen en vliegtuigen / 63 3.5.3 Parlementaire geschiedenis eigendomsvoorbehoud I 64 3.5.4 Leasing / 73 3.5.5 Parlementaire geschiedenis leasing / 74 3.6 Retentierecht / 79 3.6.1 Retentierecht in art. 4 WCG / 79 3.6.2 Parlementaire geschiedenis / 80 3.7 Verplaatsing van zaken over de grens (conflit mobile) / 81 3.7.1 De verwijzingsregel (art. 5 WCG) / 81 3.7.2 Parlementaire geschiedenis art. 5 WCG / 82 3.8 Internationaal vervoer / 94 3.8.1 De regel in WCG / 94 3.8.2 Parlementaire geschiedenis / 97 3.9 Cognossement / 98 3.9.1 Geen regeling voor cognossementsvervoer / 98 3.9.2 Parlementaire geschiedenis / 99 3.10 Verlies van eigendom door diefstal /100 3.10.1 Diefstal: art. 7 lid 1 WCG /100 3.10.2 Diefstal en verzekering: art. 7 lid 2 WCG 1100 3.10.3 Parlementaire geschiedenis /100 3.11 Cessie van vorderingen /103 3.11.1 Codificering van Hansa/Bechem /103 3.12 Conclusie /105 3.13 Lijst van aangehaalde literatuur / 105 4 Toepasselijk recht in verband met zeerecht en zeevervoer; recente ontwikkelingen - Mr. H. Boonk /107 4.1 Processuele behandeling van het conflictenrecht /107 4.1.1 Inleiding /107 4.1.2 Praktische problemen bij ambtshalve toepassing van het conflictenrecht / 107 4.1.3 Versoepelingstechnieken /108 4.1.3.1 De zwijgende rechter /108 4.1.3.2 Vermoeden dat het vreemde recht niet verschilt van het Nederlandse recht / 109 4.1.3.3 Vermoeden dat het vreemde recht niet verschilt van een ander vreemd recht dat de rechter kent /110 4.1.3.4 Nederlands recht toegepast, nu de verliezende partij niet heeft aangegeven in welk opzicht het vreemde recht verschilt van het Nederlandse recht/ 110 4.1.3.5 Processuele rechtskeuze /110 4.1.3.6 Antikiesregel / 113 4.1.4 Discretionaire bevoegdheid van de rechter op het stuk van de versoepelingstechnieken /114 4.1.5 Hoger beroep en cassatie /114
4.2 Rechtskeuze/115 4.2.1 Algemeen/115 4.2.2 Geldigheid van een rechtskeuzebeding; invloed van een jurisdictieclausule /115 4.2.3 Paramount clausules (117 4.2.4 Ligt in arbitrage- en jurisdictieclausules een stilzwijgende rechtskeuze besloten? 1121 4.2.5 Arbitrage- en jurisdictieclausules /122 4.2.5.1 Jurisdictieclausules /122 4.2.5.2 Arbitrageclausules /124 4.3 Toepasselijk recht op de vervoerovereenkomst onder cognossement buiten de gevallen van rechtskeuze /125 4.3.1 Toepasselijkheid EVO? /125 4.3.2 Art. 5 Wet IPR zee-, lucht- en binnenvaartrecht (1993) /126 4.3.2.1 Algemeen/126 4.3.2.2 Vertegenwoordigingsvragen /127 4.3.2.3 De draagwijdte van art. 5 Wet IPR zee-, lucht- en binnenvaartrecht (1993) /130 4.3.2.4 Subrogatieperikelen /131 4.4 Onrechtmatigedaadvordering tegen stuwadoor of cargadoor en Himalaya-clausule in het cognossement /131 4.5 Beslag op het schip voor een ladingvordering tegen iemand anders dan de scheepseigenaar /132 4.6 Globale beperking van aansprakelijkheid (Limitatieverdrag van Londen) /133 4.7 Oneigenlijke aanvaring /134 4.8 Rompbevrachting /135 4.9 Exhibitieplicht /135 Bijlage 1 Rome I /137 Bijlage 2 Rome 11/157 Bijlage 3 Wet conflictenrecht goederenrecht /175