Risicoanalyse Eerste Hulp Boek I, hoofdstuk 5 betreffende de eerste hulp die verstrekt wordt aan werknemers die slachtoffer worden van een ongeval of die onwel worden, geeft een kader voor de organisatie van de eerste hulp in een onderneming. Dit zonder concreet op veel details in te gaan. Details worden wel beschreven in de brochure Eerste hulp op het werk van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg. Dit document is gebaseerd op deze brochure en ook op het rapport van de werkgroep EHBO van Co-Prev. Het document dient als hulpmiddel voor het opmaken van de risicoanalyse in uw onderneming. Het omvat: Het beschrijven van de activiteiten en risico s Het bepalen van de inhoud van de verbanddoos Het bijhouden van het register van de verzorgingen De organisatie van de eerste hulp De vorming en bijscholing van de hulpverleners en de aangeduide personen De werkgever maakt de risicoanalyse op met medewerking van de interne dienst en na voorafgaand advies van preventieadviseur-arbeidsgeneeskunde en het comité PBW. 1 Bij de opmaak van de risicoanalyse dient tevens rekening gehouden te worden met de algemene risicoanalyse en de gegevens uit het intern noodplan (volgens art. I.2-6, I.2-7 en I.2-23 van de codex over het welzijn op het werk). Maatregelen die getroffen worden dienen ook toegepast te kunnen worden op aannemers, onderaannemers en andere personen die aanwezig zijn op de arbeidsplaats. 1 comité PBW: het comité voor preventie en bescherming op het werk (CPBW), of, bij ontstentenis, de vakbondsafvaardiging of, bij ontstentenis, de werknemers zelf, overeenkomstig de bepalingen van art. 53 van de wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk. In de ondernemingen waar noch een CPBW, noch een vakbondsafvaardiging bestaat, dienen de werknemers dus zelf rechtstreeks hieraan deel te nemen. Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 1 / 22
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. NOODSITUATIE 1 Activiteiten en risico s 1.1 Algemene informatie GEGEVENS Naam bedrijf: Adres: Interne preventieadviseur: Logo bedrijf Preventieadviseur-arbeidsgeneeskunde: Indeling van het bedrijf (A, B, C of D) 2 : 1.2 Werkposten en risico s BEPAAL PER WERKPOST DE MOGELIJKE RISICO S. 3 WERKPOST Snij- & schaafwonden Brandwonden Oogletsels Stoten/struikelen 2 Voor de indeling van uw bedrijf kan u gebruik maken van ons infodocument dat u kan aanvragen via uw klantenadviseur 3 Hou hierbij ook rekening met de risico s die de werknemers kunnen lopen tijdens het verlenen van de eerste hulp. Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 2 / 22
Vallen Beknelling Elektrocutie Gevaarlijke stoffen en stralingen 4 Biologische agentia 5 Psychologische aspecten 6 WERKPOST SPECIFIEKE RISICO S 7 4 Blootstelling aan chemicaliën, ioniserende en andere stralingen 5 Allergenen, infecties (tbc, hepatitis, HIV, tetanus), insectenbeten 6 Intimidatie, conflicten, stress 7 Hierbij dient oa. rekening gehouden te worden met werken in besloten ruimten, afgezonderd tewerkgestelde werknemers, niet-reguliere en occasionele werken, werken met individuele valbeveiliging, explosierisico, bewakingsen/of reddingswerken Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 3 / 22
Noot: Elk arbeidsmiddel moet: de werknemers op passende wijze beschermen tegen de gevaren van brand of verhitting van de arbeidsmiddelen, gas-, stof- of dampontwikkeling dan wel het vrijkomen van vloeistoffen of andere stoffen die in het arbeidsmiddel worden gebruikt of opgeslagen of tegen schadelijke stralingen op passende wijze voorkomen dat er risico s van ontploffing van het arbeidsmiddel of van in het arbeidsmiddel vrijkomende, gebruikte of opgeslagen stoffen bestaat, de blootgestelde werknemers op passende wijze beschermen tegen het gevaar van rechtstreekse of indirect contact met elektriciteit. 1.3 Historiek arbeidsongevallen en verzorgingen OVERZICHT ARBEIDSONGEVALLEN (AFGELOPEN DRIE JAAR) OVERZICHT VAN DE VERZORGINGEN (VOLGENS HET REGISTER, VAN DE AFGELOPEN DRIE JAAR) Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 4 / 22
2 Inhoud verbanddoos Een verbanddoos bestaat steeds uit een minimale inhoud. Deze wordt aangevuld met EHBO-materiaal die aangewezen is bij de risico s eigen aan de werkpost of met ander nuttig EHBO-materiaal. 2.1 Minimale inhoud verbanddoos MATERIAAL WAARVOOR? Wegwerphandschoenen Handschoenen beschermen hulpverlener en slachtoffer tegen overdracht van ziektekiemen. Bij voorkeur vinylhandschoenen (ze bevatten geen latex; sommige mensen krijgen een allergische reactie na contact met latex). Ontsmettingsmiddel Een gebruiksklaar product dat de wonde niet of slechts oppervlakkig verkleurt. Bij voorkeur in flacons voor eenmalig gebruik (unidose) of in de vorm van ontsmettingsspray. Kompressen Dit zijn doekjes voor het stelpen van bloedverlies, het reinigen, ontsmetten en afdekken van een wonde. Kleefpleister Dit is pleister op rol om kompressen en zwachtels vast te leggen. Bij voorkeur hypoallergische kleefpleister (geeft minder kans op allergische reacties). Wondpleisters Dit zijn kleefpleisters met een wondkussentje om kleine en oppervlakkige wonden af te dekken. Bij voorkeur in verschillende groottes, vormen en individueel verpakt. In de voedingssector worden blauwe detectiepleisters gebruikt waardoor contaminatie van voedingsmiddelen makkelijker visueel of magnetisch kan vastgesteld worden na verlies. Steriele drukverbanden Ook nood- of snelverbanden genoemd. Dit zijn zwachtels met een kompres voor het stelpen van een uitwendige bloeding of om een wonde af te dekken in afwachting van verdere verzorging. Bij voorkeur in verschillende groottes, met elastische zwachtels en kompressen met een anti-kleeflaag. Voor het stelpen van een uitwendige bloeding is het niet aanbevolen om een knevelverband of knelband aan te leggen. De druk van de knevel kan beschadiging van de zachtere weefsels en vooral van de zenuwen veroorzaken, met verlammingen tot gevolg. Driehoeksverbanden Dit zijn driehoekige verbanden uit katoen (meervoudig gebruik) of gaas (eenmalig gebruik) om een wonde af te dekken in afwachting van verdere verzorging. Ze worden ook gebruikt als draagdoek (ondersteuning van pols, arm of schouder). Zwachtels Zowel licht rekbare fixatiezwachtels (gaas- en crêpezwachtels) om verbandmateriaal vast te leggen, als elastische zwachtels om druk uit te oefenen bij het stelpen van een bloeding. Ze zijn verkrijgbaar in verschillende breedtes. Fijn inox schaar Fijn inox splinterpincet Veiligheidsspelden Voor het vastleggen van een driehoeksverband. Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 5 / 22
Deken en/of isolatiedeken Een isolatiedeken bestaat uit dunne folie en beschermt het slachtoffer tegen extreme temperaturen. Overzicht inhoud verbanddoos Overzicht nuttige telefoonnummers 2.2 Aanvullend EHBO-materiaal RISICO? WAT? WAARVOOR? OK Water, zeep, washandjes en papieren handdoekjes Voor het reinigen van wonden. Bij voorkeur een pompje met vloeibare zeep. Snij- en schaafwonden Wondzalf Ontstekingswerende zalf die gebruikt wordt bij het afdekken van een wonde. Ontsmettingsalcohol Voor ontsmetting van instrumenten en gave huid. Alcoholgel Als handontsmetting. Brandwonden Wondzalf Nooddouche Voor het afspoelen van personen en indien geen ander spoelmiddel in de buurt. Oogletsels Oogspoelfles Bijvoorbeeld bij accidenteel spatten van een chemisch product in één of beide ogen. Stoten en struikelen Koelzakjes (Cold packs) Interessant voor wie niet beschikt over ijs of koud water. De koelzakjes in gelvorm zijn herbruikbaar en worden in de diepvriezer bewaard. De koelzakjes voor eenmalig gebruik bevatten scheikundige stoffen die zich vermengen door op het koelzakje te knijpen, waarna het koud wordt; dit type moet dus niet in de diepvriezer bewaard worden. Vallen Koelzakjes (Cold packs) Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 6 / 22
Beknelling Plastic zakjes Voor gebruik bij amputatie. Nooddouche Elektrocutie AED Automatische Externe Defibrillator die gebruikt wordt bij de reanimatie. Gevaarlijke stoffen en stralingen Nooddouche Oogspoelfles Biologische agentia Koelzakjes (Cold packs) Tekentang Voor het verwijderen van teken. 2.3 EHBO-materiaal bij specifieke risico s Indien welbepaalde persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM s) en speciaal reddingsmateriaal noodzakelijk zijn voor het uitvoeren van de eerste hulp dan dienen deze tevens vermeld te worden. Bijvoorbeeld bij werken in besloten ruimtes, werken met valbeveiliging, bij brand of explosies SPECIFIEKE RISICO S WELK EHBO- MATERIAAL? WAARVOOR? OK Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 7 / 22
2.4 Specifieke instructies De instructies voor de eerste hulp kunnen gebundeld worden in kleine brochures of folders die dan beschikbaar worden gesteld op de werkplaats met specifieke risico s. Van deze instructies kan een overzichtstabel worden opgemaakt. OVERZICHTSTABEL INSTRUCTIES SPECIFIEKE RISICO S Wat te doen bij Welke handelingen moeten uitgevoerd worden? Met welke middelen en welk materiaal? Follow-up? Voor de gevaarlijke stoffen moet de informatie uit de veiligheidsinformatiebladen (VIB) beschikbaar zijn voor de eerste hulpverlening. Er kunnen hiervan vereenvoudigde veiligheidsfiches worden opgesteld met samenvattende informatie. Liantis ontwikkelde hiervoor de Veiligheids- en gezondheidsinstructiekaart (VGIK), geplastificeerd en in A4-formaat. OVERZICHT EHBO-MAATREGELEN (UIT DE VIB S) VOOR DE GEVAARLIJKE STOFFEN Gevaarlijke stof EHBO-maatregelen VGIK beschikbaar? Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 8 / 22
2.5 Overige nuttige aanvullingen WAT? WAARVOOR? OK Tweedehuidverband Dit is een klevend wondverband om wonden of blaren af te dekken; het bestaat in verschillende varianten. Elastisch netverband Dit is een elastisch verband met grote mazen om een ander verband op zijn plaats te houden. Het bestaat in rollen van verschillende breedtes en voorgevormd. Kousverband Dit is een elastisch verband uit geweven jersey om een ander verband op zijn plaats te houden. Het bestaat in rollen van verschillende breedtes en voorgevormd. De kleinste uitvoering is het vingertopverband. Verbandschaar Steriele wegwerpnaalden Naaldencontainer Verbandhaakjes Voor het verwijderen van verbanden. Ook brancardierschaar genoemd. Voor het openprikken van een blaar of het verwijderen van een splinter. Voor het veilig verwijderen van gebruikte naalden. Voor het vastleggen van een zwachtel. Koortsthermometer Beademingsmasker Als beschermingsmiddel tijdens beademing. Zo vermijd je rechtstreeks contact met bloed of andere lichaamsvochten van het slachtoffer. Medicatie hoort niet thuis in een verbanddoos. Het behoort niet tot de bevoegdheden van de eerstehulpverlener om medicatie te verschaffen. Dit is wettelijk voorbehouden aan artsen, apothekers (en hun assistenten) en andere medische beroepsgroepen. Alle andere personen die geneesmiddelen geven zijn strafbaar. Mogelijke uitzonderingen: als een werknemer zelf naar een voor hem/haar voorgeschreven geneesmiddel of een gekend geneesmiddel vraagt. De hulpverlener kan antwoorden of het middel aanwezig is en de werknemer kan dan zelf beslissen om het al dan niet in te nemen. bij specifieke arbeidsongevallen ten gevolge van bepaalde werkzaamheden. In deze gevallen zal uit de risicobeoordeling blijken welke maatregelen nodig zijn om de schade snel en doeltreffend te beperken. De preventieadviseur-arbeidsgeneesheer zal dan vooraf schriftelijk de richtlijnen voor een correct gebruik van zo n product door de hulpverlener vastleggen. Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 9 / 22
ADVIES PREVENTIEADVISEUR-ARBEIDSGENEESKUNDE ADVIES COMITÉ Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 10 / 22
3 Het verzorgingslokaal 3.1 Aanwezigheid van een verzorgingslokaal Een verzorgingslokaal is verplicht in de ondernemingen van de groepen A, B of C, behalve indien uit de risicoanalyse blijkt dat dit niet noodzakelijk is. In ondernemingen van groep D (= minder dan 20 werknemers en de werkgever is de preventieadviseur) is een verzorgingslokaal niet verplicht. De ambtenaren belast met het toezicht op het welzijn op het werk kunnen het steeds nuttig achten toch een verzorgingslokaal te voorzien. Afwijking van de verplichte ter beschikkingstelling van een verzorgingslokaal is mogelijk wanneer voldaan is aan elk van volgende 6 voorwaarden: VOORWAARDE JA NEE Het gaat om een onderneming of instelling met een beperkt risico (vb. bank) of een gemiddeld risico (assemblagebedrijf, atelier) en niet om een bedrijf met een groot risico (bouw, automobiel, staalindustrie, scheikundige sector). Het gaat om een bedrijf ingedeeld als C-bedrijf en niet om een A- of B-bedrijf. Het gaat om een activiteit zonder speciale risico s waarvoor geen specifieke (aanvullende) EHBO-opleiding nodig is (zoals voor chemische agentia, biologische agentia, ). Er is een verzorgingslokaal dat voldoet aan de voorwaarden in titel 5: eerste hulp, van boek I van de codex (o.a. warm en koud water, verbanddoos, aangeduid met correcte pictogram, ) maar dat nog een andere, voor de eerste hulp niet-storende bestemming heeft (vb. kantoor van de ploegbaas die ook hulpverlener is). Uit de registratie van de EHBO-ongevallen (laatste 3 jaar) blijkt dat het om mineure en kleine ongevallen of incidenten ging waarvoor slechts minimale verzorging nodig was zonder werkverlet. Er kwamen de laatste 3 jaar geen zware 8 ongevallen of incidenten voor in het bedrijf. BESLUIT 8 Zware ongevallen zijn niet noodzakelijk ernstige arbeidsongevallen. Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 11 / 22
3.2 Inrichting van het verzorgingslokaal Het verzorgingslokaal voldoet aan volgende vereisten: VOORWAARDE JA NEE Het lokaal is voldoende ruim. Het biedt alle waarborgen inzake veiligheid en hygiëne. Het is voorzien van zowel koud als warm stromend water. Het lokaal wordt voldoende verlucht, verlicht en verwarmd. Toegangswegen worden vrijgehouden en laten de doorgang van een draagbaar toe. De plaats van het lokaal wordt aangeduid door een bord, overeenkomstig de bepalingen over de veiligheidssignalering op het werk. ADVIES PREVENTIEADVISEUR-ARBEIDSGENEESKUNDE ADVIES COMITÉ Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 12 / 22
3.3 Gebruik van het verzorgingslokaal Hoewel het lokaal enkel mag gebruikt worden met als doel het toedienen van de eerste hulp, kan het lokaal ook gebruikt worden als rustlokaal opdat de zwangere werkneemsters er kunnen rusten in aangepaste omstandigheden van comfort en opdat de werkneemsters die borstvoeding geven er hun kind kunnen voeden. ADVIES PREVENTIEADVISEUR-ARBEIDSGENEESKUNDE Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 13 / 22
4 Register van verzorgingen Een register van het toedienen van de eerste hulp dient te worden bijgehouden. Het doel hiervan is: om andere gelijkaardige ongevallen te voorkomen; om toe te laten de organisatie van de eerste hulp te evalueren; om een juridische zekerheid te waarborgen indien de eerste hulp niet tijdig of slecht werd toegediend. Een register is noodzakelijk bij de aangifte aan de verzekeringsonderneming van een licht ongeval, dat eerst niet werd aangegeven, maar dat nadien verergert. Deze aangifte dient te gebeuren binnen de acht dagen na verergering. Het register vermeldt: de naam van de hulpverlener; de naam van het slachtoffer; de plaats, de datum, het uur, de beschrijving en de omstandigheden van het ongeval of het onwel worden; de aard, de datum en het uur van de interventie; de identiteit van eventuele getuigen. Een voorbeeld van een register kan u bij Liantis verkrijgen via uw klantenadviseur of het Preventieplatform. Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 14 / 22
5 Organisatie van de eerste hulp 5.1 Bepaling van het risico van de onderneming Bepaal de grootte van het risico op ongevallen. RISICO? Groot risico (bv. bouw-, automobiel-, scheikundige sector, staalindustrie) Gemiddeld risico (bv. assemblagebedrijf, atelier) Beperkt risico (bv. kantoor) 5.2 Aantal aangeduide personen 9, hulpverleners 10 of verpleegkundigen Het aantal kan bepaald worden volgens onderstaand indicatief schema (deze indeling geldt als goede praktijk).houdt bij het bepalen rekening met de spreiding in locatie en in tewerkstelling (vb. ploegenstelsel). De tabel gaat uit van werknemers die gelijktijdig aanwezig zijn. Er geldt dat eerste hulp moet verleend kunnen worden aan alle werknemers gedurende de ganse duur van de arbeid. 1-19 WERKNEMERS 20-499 WERKNEMERS 500 WERKNEMERS Groot risico Aangeduide personen alle werknemers (min. 50%) Hulpverleners Of min. 1 Min. 1 per begonnen schijf van 20 werknemers Min. 1 per begonnen schijf van 20 werknemers verpleegkundigen 1 (vanaf 200) Min. 1 per begonnen schijf van 500 9 Een aangeduide persoon is een door de werkgever aangeduide persoon die de eerste hulp indien nodig verstrekt. Deze persoon dient hiervoor de nodige kennis te hebben, maar moet niet noodzakelijk een basiscursus EHBO gevolgd hebben. Een initiatieopleiding EHBO is voor deze persoon wel aangewezen. Zo n initiatie duurt vier uur en wordt driejaarlijks herhaald. 10 Een hulpverlener is een werknemer die de eerste hulp op de arbeidsplaats verleent en die daartoe ten minste de vorming en de bijscholing EHBO gevolgd heeft, die aangepast zijn aan de risico s inherent aan de activiteiten van de werkgever. Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 15 / 22
GEMIDDELD RISICO Aangeduide personen Min. 1 Hulpverleners Min. 1 per begonnen schijf van 50 werknemers Min. 1 per begonnen schijf van 50 werknemers Verpleegkundigen 1 per 500 Beperkt risico Aangeduide personen Min. 1 Hulpverleners Min. 1 per begonnen schijf van 50 werknemers Min. 1 per begonnen schijf van 50 werknemers Verpleegkundigen 1 vanaf 1000 5.2.1 Totale aantal WIE AANTAL Aangeduide personen Hulpverleners Verpleegkundigen 5.2.2 Aantal per locatie LOCATIE AANTAL WERKNEMERS AANTAL EHBO ERS Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 16 / 22
5.2.3 Aantal per tewerkstelling PLOEGSTELSEL AANTAL WERKNEMERS AANTAL EHBO ERS Vroege Late Nacht Weekend 5.3 Adviezen over de organisatie van de eerste hulp ADVIES PREVENTIEAVISEUR-ARBEIDSGENEESKUNDE ADVIES COMITÉ Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 17 / 22
6 Vorming en bijscholing hulpverleners en aangeduide personen 6.1 Hulpverleners De basisvorming voor hulpverleners bedraagt minimum vijftien lesuren en moeten toelaten dat de hulpverlener een levensbedreigende medische toestand van personen kan herkennen en de principes van de eerste hulp kan toepassen in afwachting van het tussenkomen van gespecialiseerde diensten. Bij specifieke risico s in de onderneming dient een vorming gevolgd te worden voor het verwerven van specifieke kennis en vaardigheden m.b.t. deze risico s. Een bijscholing van vier lesuren gebeurt jaarlijks. Een bijscholing om de twee jaar kan slechts plaatsvinden op voorwaarde dat de werkgever aantoont dat een bijscholing georganiseerd om de twee jaar geen afbreuk doet aan de kennis en vaardigheden van de hulpverlener. Dit dient te gebeuren op basis van een voorafgaandelijke risicoanalyse en na voorafgaand advies van de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer en van het comité. Wanneer een hulpverlener niet heeft kunnen deelnemen aan een voorziene bijscholingssessie, moet hij een andere bijscholingssessie volgen binnen de twaalf maanden die volgen op de oorspronkelijk voorziene bijscholing. Indien hij tijdens deze periode niet heeft kunnen deelnemen aan een andere sessie, dan moet er opnieuw een basisvorming gevolgd worden. 6.1.1 Basisvorming EHBO WIE WANNEER 6.1.2 Bijscholing EHBO WIE WANNEER Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 18 / 22
6.1.3 Specifieke opleiding EHBO WELKE OPLEIDING WIE WANNEER 6.1.4 Afwijking jaarlijkse bijscholing EHBO De ambtenaren belast met het toezicht op het welzijn op het werk kunnen het steeds nuttig achten toch een jaarlijkse bijscholing op te leggen. Afwijking van de jaarlijkse bijscholing is mogelijk wanneer voldaan is aan elk van volgende 8 voorwaarden: VOORWAARDE JA NEE Het gaat om een onderneming of instelling met een beperkt risico (vb. bank) of een gemiddeld risico (assemblagebedrijf, atelier) en niet om een bedrijf met een groot risico (bouw, automobiel, staalindustrie, scheikundige sector). Het gaat om een activiteit zonder speciale risico s waarvoor geen specifieke (aanvullende) EHBO-opleiding nodig is (zoals voor chemische agentia, biologische agentia, ). Het aantal werknemers is beperkt tot maximaal 50 personen die tegelijkertijd aanwezig zijn. Het aantal derden dat tegelijkertijd aanwezig kan zijn is beperkt tot 50 personen. De gemiddelde leeftijd van de werknemers ligt tussen 18 en 45 jaar. Uit de registratie van de EHBO-ongevallen (laatste 3 jaar) blijkt dat het om mineure en kleine ongevallen of incidenten ging waarvoor slechts minimale verzorging nodig was zonder werkverlet. Er kwamen de laatste 3 jaar geen zware ongevallen of incidenten voor in het bedrijf. De hulpverleners zijn gemotiveerd om hun taak uit te oefenen en scholen zelf bij. Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 19 / 22
ADVIES PREVENTIEADVISEUR-ARBEIDSGENEESKUNDE ADVIES COMITÉ BESLUIT 6.2 Aangeduide personen Het is aangewezen dat een aangeduide persoon een initiatieopleiding heeft gevolgd tot het herkennen van en het handelen bij een aantal levensbedreigende situaties (hartstilstand, beroerte, ). Deze initiatieopleiding bestaat uit vier lesuren en wordt driejaarlijks herhaald. Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 20 / 22
6.2.1 Initiatieopleiding EHBO WIE WANNEER 6.2.2 Herhaling initiatieopleiding EHBO WIE WANNEER Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 21 / 22
7 Overige besluiten en aanbevelingen 8 Goedkeuring HANDTEKENING VOOR GEZIEN Interne preventieadviseur: Preventieadviseur-arbeidsgeneeskunde: Naam: Naam: Datum: Datum: Copyright Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw, 2018 Liantis streeft ernaar advies te verlenen op een zorgvuldige manier, gebaseerd op de huidig beschikbare informatie. Gezien de snelle evolutie van de informatie is Liantis niet verantwoordelijk voor onvolledige of interpreteerbare gegevens en documenten, en kan dan ook niet aansprakelijk gesteld worden voor enige vermeende schade ingevolge het gebruik van de informatie. Niettemin stelt Liantis alles in het werk om de informatie die ze ter beschikking stelt zo goed en zo snel mogelijk bij te werken. Indien bepaalde informatie niet correct is, gelieve Liantis zo snel mogelijk te verwittigen. In dit geval stelt Liantis alles in het werk om dit zo snel mogelijk recht te zetten. Liantis externe dienst voor preventie en bescherming vzw 22 / 22