Rapportage EPA vignettenstudie Zorgverzekeraars Nederland Mei 2014 1. Inleiding Aanleiding van de EPA vignettenstudie Op 5 december 2013 hebben de initiatiefnemers vanuit Altrecht (Rob de Jong) en Kwintes (Jan Willem van Zuthem) op uitnodiging van ZN in de commissie GGZ een presentatie verzorgd over de EPA vignettenstudie in de regio Utrecht Midden-West. Deze studie is door zorgaanbieders uitgevoerd onder begeleiding van KPMG Plexus en met betrokkenheid van Achmea. De commissie GGZ van Zorgverzekeraars Nederland onderkende het belang van de EPA vignetten benadering voor de organisatie en financiering van de EPA zorg met het oog op de ambities uit het hoofdlijnenakkoord ggz en de transitie van de langdurende GGZ. ZN heeft aan Vektis de opdracht gegeven om de EPA vignettenstudie landelijk uit te rollen. Vektis heeft een Excel tool ontwikkeld om de EPA vignetten gemeente in beeld te brengen. In deze rapportage worden de belangrijkste bevindingen en conclusies beschreven. Historie In 2010 heeft ZN aan de toenmalige Schizofreniestichting gevraagd om de EPA populatie te specificeren naar doelgroepen met een bijbehorende beschrijving van de passende zorgarrangementen. ZN onderkende het belang van inzichtelijkheid van de geboden zorg voor deze groep van patiënten die tot de meest kwetsbare groepen gerekend worden. Bovendien betreft dit een patiëntengroep met een groot aandeel in de kosten van de totale curatieve GGZ. Inzicht in de toegevoegde waarde van de EPA zorg is nodig om continuïteit naar de toekomst te kunnen garanderen De inspanningen van de Schizofreniestichting hebben echter niet tot het gewenste resultaat geleid. Vervolgens heeft ZN in 2012 het initiatief genomen voor de zogenaamde Inkoopgids EPA waarin we dezelfde ambitie hadden. Deze inkoopgids is onder begeleiding van KPMG tot stand gekomen door ronde tafel sessies met deskundigen uit het veld (ref 1). In de inkoopgids is de kiem gelegd voor de indeling van de EPA populatie in doelgroepen en het nemen van een foto van de EPA-populatie en het zorggebruik van deze groep. In dat zelfde jaar heeft ZN een business case FACT uitgevoerd. Deze studie is verricht naar analogie van de business case Parkinsonnet en had als inzet om in kaart te brengen wat de impact van het FACT model was op het aantal mensen in zorg, de verdeling van ambulante en klinische zorg en de zorgkosten. (ref 2) Altrecht heeft samen met Kwintes, SWBU en Victas in 2012-2013 de vignettenstudie verder doorontwikkeld voor de regio Utrecht Midden-West. De vignettenstudie is enthousiast ontvangen door zorgverzekeraars en door instellingen die lid zijn van het kenniscentrum Phrenos.
Doelstelling Met deze studie willen zorgverzekeraars een bijdrage leveren aan de regionale organisatie en financiering van de zorg voor EPA patiënten, mede in het licht van de transitie van de langdurige zorg en de ambities uit het hoofdlijnenakkoord GGZ. Deze bijdrage is in het bijzonder gericht op de samenhang tussen zorg, welzijn en maatschappelijke participatie. De studie beoogt alle partijen: patiënten, aanbieders en financiers (zorgverzekeraars en gemeentes) inzicht te geven in de opbouw van de EPA populatie gemeente in Nederland. Hoe te gebruiken De landelijke uitrol van de EPA vignetten methode verstrekt gemeente in Nederland een historische foto van de EPA populatie. Deze foto geeft een beeld van het aantal EPA patiënten in de gemeente en de verdeling over de vignetten qua aantallen en qua kosten uitgesplitst naar Zvw en. De rapportage is een Excel bestand met de mogelijkheid om gemeenten te selecteren en met elkaar te vergelijken. De gegevens in de EPA vignetten studie zijn afgeleid van de declaratiegegevens. Het zou mooi zijn als zorgaanbieders het voorbeeld van de aanbieders in regio Utrecht Midden West volgen door beter zicht te krijgen op de EPA doelgroep in een regio. Wie zijn de mensen, waar zijn ze in zorg, welke zorg hebben ze nodig en welke afspraken kunnen worden gemaakt om de zorg voor deze doelgroep doelmatig te organiseren. Voor zorgverzekeraars en gemeenten biedt de historische foto een referentiepunt voor afspraken in de toekomst en voor de gevolgen van verschuivingen door bijvoorbeeld ambulantisering en participatie. Uitgangspunten Het betreft een studie van de leeftijdsgroep 18 tot 65 jaar. De studie is gebaseerd op woonadres van de verzekerde. De studie omvat 409 gemeentes. De inwoneraantallen gemeente betreffen de groep verzekerden van 18 tot 65 jaar. 1 Een maatstaf voor de praktijkvariatie is het quotiënt van het 95 e en 5 e centiel. (variatie factor) Voor de afkapwaarde van 5 e en 95 e centiel is rangnummer 20 en nr. 389 gebruikt. 2. Resultaten en discussie Omvang van EPA doelgroep Het aantal verzekerden in de leeftijd 18-65 dat op basis van de beschikbare declaraties is ingedeeld in de EPA doelgroep bedraagt 160.000. Van deze groep hebben 106.000 mensen alleen Zvw-zorg, 10.000 alleen -zorg en 44.000 zowel Zvw als zorg. Prevalentie De prevalentie varieert tussen gemeenten van 0,02% tot 3,33. Het landelijk gemiddelde is 1,51%. De variatie factor bedraagt 3,7. 1 De keuze voor deze leeftijdsklasse is ingegeven door prevalentieonderzoeken. Het aantal EPA patiënten onder de 18 jaar en vanaf 65 jaar is gering. Het aantal inwoners gemeente wordt gebruikt om de prevalentie gemeente te bepalen, en is daarom ook bekt tot dezelfde leeftijdsklasse.
Legenda prevalentie EPA-patiënten 1,55% - 3,33% 1,18% - 1,55% 1,00% - 1,18% 0,79% - 1,00% 0,02% - 0,79% De drie gemeentes met minimaal 25.000 inwoners in de leeftijdsklassen 18-64 jaar met de hoogste EPA prevalentie zijn Assen, Zutphen en Venray. De prevalentie ligt rond de 3% en de gemiddelde kosten EPA patiënt bedragen 15-19.000 Euro. De drie gemeentes met minimaal 25.000 inwoners in de leeftijdsklassen 18-64 jaar met de laagste EPA prevalentie zijn Zuidplas, Barendrecht en Hollands Kroon. De prevalentie ligt rond de 0,7% en de gemiddelde kosten rond de 12.000 Euro. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de EPA populatie voor de verblijfsgroepen sterk beïnvloed wordt door de locatie van de instellingen. De woonplaats van de EPA-patiënt zal zeker bij langdurig verblijf in een instelling of beschermd wonen-omgeving samenvallen met de locatie van de instelling.
Gemiddelde kosten EPA patiënt De gemiddelde kosten voor de EPA populatie varieert tussen gemeentes van 2.017 Euro tot 67.362 Euro EPA patiënt. De variatie factor bedraagt 4,12. Legenda 20.201-67.362 15.845-20.201 12.948-15.845 10.290-12.948 2.017-10.290 Resultaten grote gemeentes In de G-4 gemeentes varieert de prevalentie van 2,01 tot 2,41%. De gemiddelde kosten EPA patiënt variëren van 16.728 tot 17.983 Euro. De kosten inwoner van de gemeente (18-64 jaar) variëren van 124 Euro in Den Haag tot 216 Euro in Amsterdam.. Gemeente naam inwoners (*) en Prevalentie Toegekend bedrag GGZ In Zvw ambulante kosten verblijfskosten totaal GGZ ZVW (ambulant en klinisch) AMSTERDAM 554.951 13.353 2,41% 119.844.205 12.216.700 91.302.205 16.728 8.975 7.752 ROTTERDAM 403.202 8.712 2,16% 66.948.693 12.147.509 77.573.227 17.983 7.685 10.299 UTRECHT 220.737 4.939 2,24% 39.965.313 7.308.472 37.783.767 17.222 8.092 9.130 S GRAVENHAGE 327.041 6.587 2,01% 40.510.205 6.334.066 65.904.953 17.117 6.150 10.967
Resultaten middelgrote gemeentes In onderstaande tabel staan de gegevens van de middelgrote gemeentes > 80.000 Inwoners. Alkmaar is hieraan toegevoegd. In d eerste 4 rijen staan de G-4 als referentiepunt opgenomen. De middelgrote stad met de laagste EPA prevalentie is Almere (1,20%), Groningen kent de hoogste prevalentie (2,38%). De gemiddelde kosten variëren van 12.112 Euro in Leiden tot 23.942 Euro in Apeldoorn. Gemeente naam inwoners (*) en Prevalentie Toegekend bedrag GGZ in Zvw ambulante kosten verblijfskosten totaal GGZ ZVW (ambulant en klinisch) EINDHOVEN 140.105 2.708 1,93% 26.170.366 2.593.503 32.829.693 22.745 9.664 13.081 TILBURG 135.445 2.261 1,67% 17.579.325 2.681.303 23.870.068 19.518 7.775 11.743 GRONINGEN 134.960 3.213 2,38% 28.880.046 3.491.737 16.541.766 15.224 8.988 6.235 ALMERE 129.526 1.556 1,20% 12.517.733 1.617.679 11.664.154 16.581 8.045 8.536 NIJMEGEN 112.072 2.420 2,16% 20.449.702 2.536.953 27.074.770 20.687 8.450 12.236 BREDA 111.711 1.550 1,39% 13.130.700 2.109.240 10.640.343 16.697 8.471 8.226 ENSCHEDE 99.103 1.890 1,91% 17.762.488 2.280.837 19.962.858 21.167 9.398 11.769 ARNHEM 98.226 1.949 1,98% 16.588.521 2.292.945 23.236.536 21.610 8.511 13.099 HAARLEM 98.149 1.808 1,84% 14.504.767 1.268.328 11.612.718 15.147 8.023 7.124 APELDOORN 95.899 1.953 2,04% 15.774.157 3.022.075 27.962.114 23.942 8.077 15.865 S HERTOGENBOSCH 95.546 1.629 1,70% 12.085.478 1.013.892 13.089.298 16.077 7.419 8.658 AMERSFOORT 94.155 1.939 2,06% 15.943.188 1.343.875 27.218.627 22.953 8.222 14.731 ZAANSTAD 93.916 1.457 1,55% 10.254.757 1.720.565 7.590.544 13.429 7.038 6.391 HAARLEMMERMEER 91.682 1.142 1,25% 9.764.952 776.927 7.822.704 16.081 8.551 7.530 LEIDEN 80.944 1.790 2,21% 13.778.601 2.011.084 5.890.925 12.112 7.698 4.415 ALKMAAR 60.795 1.189 1,96% 10.314.073 1.525.249 6.057.870 15.052 8.675 6.378 De gegevens uit bovenstaande tabel zijn grafisch weergegeven in onderstaande grafiek. Uit de grafiek valt af te lezen dat de Zvw kosten EPA-patiënt minder variëren dan de -kosten. Dit is verklaarbaar omdat de kosten gemeente afhankelijk zijn van de instellingslocaties voor de beschermd woonvormen (de C-ZZP s) en mogelijk deels ook voor de B-ZZP s.
Het is ook interessant om te kijken hoeveel kosten de zorg voor de EPA populatie inhoudt voor de inwoners van een gemeente (groep van 18-65 jaar). In onderstaande tabel en grafiek staan de kosten inwoner vermeld. Deze kosten inwoner variëren van 199 Euro (Almere) tot 488 Euro (Apeldoorn) inwoner in de leeftijdsklasse 18-65 jaar. De steden met de hoogste kosten inwoner zijn Apeldoorn, Amersfoort, Nijmegen, Eindhoven, Arnhem, Enschede en Amsterdam. De klinische -kosten zijn een belangrijke factor die de variatie in de totale kosten beïnvloeden. Gemeentenaam inwoners (*) inwoner GGZ Ambulant AMSTERDAM 554.951 402 216 22 165 ROTTERDAM 403.202 389 166 30 192 S GRAVENHAGE 327.041 345 124 19 202 UTRECHT 220.737 385 181 33 171 EINDHOVEN 140.105 440 187 19 234 TILBURG 135.445 326 130 20 176 GRONINGEN 134.960 362 214 26 123 ALMERE 129.526 199 97 12 90 NIJMEGEN 112.072 447 182 23 242 BREDA 111.711 232 118 19 95 ENSCHEDE 99.103 404 179 23 201 ARNHEM 98.226 429 169 23 237 HAARLEM 98.149 279 148 13 118 APELDOORN 95.899 488 164 32 292 S HERTOGENBOSCH 95.546 274 126 11 137 AMERSFOORT 94.155 473 169 14 289 ZAANSTAD 93.916 208 109 18 81 HAARLEMMERMEER 91.682 200 107 8 85 LEIDEN 80.944 268 170 25 73 ALKMAAR 60.795 294 170 25 100 Klinisch
Conclusies en aanbevelingen Er is veel belangstelling voor de EPA vignetten studie omdat deze handvatten biedt voor het gesprek tussen zorgaanbieders, zorgverzekeraars, zorgkantoren en gemeenten over de organisatie en financiering van de zorg voor de EPA populatie. Partijen erkennen het belang van transparantie in de ggz en in het bijzonder transparantie in de zorg voor de EPA doelgroep omdat dit een kwetsbare groep betreft die hoge kosten met zich meebrengt. In het licht van de transitie van de langdurende ggz is het belangrijk dat er beter zicht komt op de EPA doelgroep. Het EPA vignettenmodel biedt een start om dit inzicht te vergaren. De EPA vignetten laten zien dat er grote verschillen zijn in prevalentie van EPA doelgroep gemeente. Ook verschillen de kosten gemeente. De belangrijkste veroorzaker van de verschillen in kosten is de intramurale. Het EPA vignet 5 met klinisch verblijf in de Zvw heeft de hoogste aandeel in de kosten van de EPA groep. Referenties 1. Inkoopleidraad EPA, ZN en KPMG Plexus, 2012 (gepubliceerd in Inkoopgids GGZ 2013, ZN) 2. Business case FACT, ZN, KPMG Plexus en Vektis, 2012 (gepubliceerd in Inkoopgids GGZ 2013, ZN)