Prioriteiten 2011 / 2012

Transcriptie

1 Vandaag: Introductie DHPA Wat zijn lucht/water (hybride) warmtepompen Achtergronden bij toepassing Integrale benadering Mogelijke labelstappen/resultaten Hoe nu verder? 1

2 Ondersteund door: Prioriteiten 2011 / Positionering DHPA: 2. Informatievoorziening naar externe partijen 3. Passende elektriciteitstarieven voor warmtepompen realiseren; 4. Kennisoverdracht gestructureerd inrichten: 1. Vakgroep Techniek 2. Vakgroep Communicatie 3. Vakgroep Opleidingen 2

3 LUCHT WATER Water BODEM Verwarming Koeling Warm tapwater 5 Aandachtspunten Duurzaamheid maar ook: Investeringen Woonlasten Comfort Gebruiksgemak Gezondheid 3

4 Hoe duurzaam is Nederland? % 6,0 Bruto eindverbruik van duurzame energie in Nederland 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 0, Warmtepompen kunnen helpen versnellen DIT EU DOEL IS NIET VRIJBLIJVEND % primaire energie 16,00 14,00 12,00 10,00 8,00 6,00 4,00 2,00 0,00 4

5 Hoe kostbaar is energie? 1.800, , , , ,00 800,00 600,00 400,00 200,00 ENERGIEKOSTEN Bron: CBS 9 Hoe afhankelijk zijn wij van anderen? 10 5

6 t zijn toch weer die Hollanders By Mokveld Valves Gouda 11 Waarde ontwikkeling onroerend goed op langere termijn? 6

7 Energie & duurzaamheid Trias energetica Lucht Bodem Water Verwarming / warm water ¾ OMGEVING ENERGIE COMPRESSOR 4/4 VERWARMING ENERGIE ¼ ELECTRISCHE ENERGIE 14 7

8 Types warmtepompen Grond gebonden systemen Collectieve bron >> Open / gesloten Indidviduele bron >> Open / gesloten Lucht/water uitvoering: Ventilatielucht Ventilatie / buitenlucht Buitenlucht op basis van binnenopstelling Buitenlucht op basis van buitenopstelling 15 Types warmtepompen Grond gebonden systemen Collectieve bron >> Open / gesloten Indidviduele bron >> Open / gesloten Lucht/water uitvoering: Lucht/water Ventilatielucht uitvoering: Ventilatielucht Ventilatie / buitenlucht Ventilatie / buitenlucht Buitenlucht Buitenlucht op op basis basis van van binnenopstelling binnenopstelling Buitenlucht op op basis basis van van buitenopstelling 16 8

9 De huidige referentie in verwarming 17 Hart van een warmtepomp is een compressor En van een koelkast, airconditioner, bouwdroger dus ook 18 9

10 Combinaties 19 Warmtepomp systeem beschouwd als een keten Bewonersgedrag: Aanwezigheid bewoners ; Gewenste ruimtetemperatuur; Type en gebruik v/d regeling; Tapwater behoefte. Randvoorwaarden BRON Ontwerp Aanleg Gebruik Technisch onderhoud Beheer kosten Exploitatie kosten WARMTE POMP Ontwerp Installatie Gebruik Technisch onderhoud Afschrijving Energielasten AFGIFTE SYSTEEM Ontwerp Installatie Gebruik Technisch onderhoud Afschrijving WONING Ontwerpkwaliteit Bouwkwaliteit Gerealiseerde Rc waarde Transmissieverlies Technisch onderhoud 10

11 ca woningen Waar toepassen? Gestapeld + WP Gestapeld Tussen + WP Tussen Hoekhuis+ WP Hoekhuis 2/1 kap + WP 2/1 kap WP Vrijstaand + WP Vrijstaand AANTAL WONINGEN

12 Types lucht/water warmtepompen (1) MONO VALENT HYBRIDE Types lucht/water warmtepompen (2) HYBRIDE HYBRIDE ADD ON 12

13 Lucht/water warmtepomp (1) HR CV ketel combi Ventilatiewarmtepomp 1 Hybride in de bestaande bouw

14 Lucht/water warmtepomp (2) Lucht/water hybride warmtepomp 14

15 Labelstappen Hoeveel labelstappen levert een hybride warmtepomp in een bestaande woning op? 29 Samenhang waarde EI en Energielabel A++ A+ A B C D EF Energie-index G 30 15

16 Uitgangspunten Referentiesituatie: Agentschap NL referentiewoningen bestaande bouw: rijwoning periode rijwoning periode rijwoning periode rijwoning periode Opwekkers: VR ketel (=huidige, conventionele situatie) HR 100 HR Uitgangspunten Specificaties Referentie Rijwoningen Bouwjaar Q beh A v n bew [jr jr] [GJ] [m 2 ] [ ] ,87 95,8 2, ,81 106,0 3, ,95 107,9 3, ,85 98,1 2,

17 7 Types warmtepompen (nrs. 1 t/m 7) Invloeden op prestaties: Afgifte systeem: hoge temperatuur: 80/60 C (radiatoren) lage temperatuur: 45/35 C (vloerverwarming/convectoren) Afschakelcriteria: buitentemperatuur / aanvoertemperatuur Thermische capaciteit: 1,5 kw 10 kw Warmtevraag Uitgangspunten 33 Warmtepompen Uitgangspunten HTafgifte LTafgifte min 2,70 3,67 COP max 4,65 6,07 min 46% 48% F pref max 100% 100% 34 17

18 Uitgangspunten Afbakening van de studie: Vergelijkende studie, alleen ruimteverwarming Aanvullende winst te behalen met: Warm tapwater Verlaging hulpenergiegebruik Geavanceerde regeling Modulerende warmtepomp Verlaging warmtevraag (Trias Energetica) 35 Flowchart berekening door WP testgegevens EN Bepaling COP en F pref voor 4 woningtypen Correctie energiegebruik referentiewoningen Bepaling energie-index en label 36 18

19 Warmtepompen gemiddeld Rijwoning Rijwoning Rijwoning Rijwoning Resultaten 2,25 E 2,00 Energie Index 1,75 1,50 D C Energielabel woning 1,25 B 1,00 huidig HR 100 HR 107 L/W WP L-W WP forfaitair HT-afgifte A L-W WP LT-afgifte 37 7 Warmtepompen spreiding HT-afgifte LT-afgifte HR 107 Resultaten D Energie Index 1.50 C Energielabel woning 1.25 B 1.00 Rijwoning Rijwoning Rijwoning Rijwoning A 38 19

20 Resultaten Labelsprongen - WP + HT afgifte Rijwoning Rijwoning Rijwoning Rijwoning WP1 WP2 WP3 WP4 WP5 WP6 WP7 vanaf HR Resultaten Labelsprongen - WP + HT afgifte Rijwoning Rijwoning Rijwoning Rijwoning WP1 WP2 WP3 WP4 WP5 WP6 WP7 vanaf huidig / VR 40 20

21 Resultaten Labelsprongen - WP + LT afgifte Rijwoning Rijwoning Rijwoning Rijwoning WP1 WP2 WP3 WP4 WP5 WP6 WP7 vanaf HR Resultaten Labelsprongen - WP + LT afgifte Rijwoning Rijwoning Rijwoning Rijwoning WP1 WP2 WP3 WP4 WP5 WP6 WP7 vanaf huidig / VR 42 21

22 Conclusies Zelfs bij alleen ruimteverwarming: 0,5 1 labelstap bij Hoog Temperatuur afgifte; ~1 labelstap bij Laag Temperatuur afgifte; Vervanging van VR- (i.p.v. HR-)ketel levert bovendien nog één extra labelstap op. Niet meegenomen functionaliteiten: Warm tapwater; Verlaging hulpenergiegebruik; Geavanceerde regeling; Modulerende warmtepomp; Verlaging warmtevraag (Trias Energetica). Veel te winnen met goede dimensionering. 43 Hybride warmtepompen kansrijk Goed in te passen in bestaande gasinfrastructuur Goed te koppelen aan (Bestaande) CV ketel Zeer hoog rendement 22

23 Hybride warmtepompen hebben toekomst Grote potentie in de bestaande bouw; Technisch uitontwikkeld; Goed te installeren; Value for money voor eindgebruiker. Potentieelstudie Lucht/water warmtepomp in de bestaande woningbouw 23

24 Conclusies 1. De lucht/water warmtepomp belooft een groot besparingspotentieel t.o.v. Hr ketel 2. De lucht/water warmtepomp en na isolatie versterken elkaars effect Energiebesparing t.o.v. Hr ketel in miljard m3 aardgas Scenario 1 Scenario 2 Verbruik aardgas huishoudens in 2030 = 10 mld m 3 Lucht/water warmtepomp kan 20% energie besparen 24

25 CO 2 reductie t.o.v. Hr ketel in Mton Scenario 1 Scenario 2 Directe CO 2 -emissie huishoudens in 2030 = 18 Mton Lucht/water warmtepomp kan 19% CO 2 besparen Effect van na isolatie Woning vóór na isolatie: 35 GJ/jaar warmtevraag (circa m 3 ) Redelijk geïsoleerd Temperatuur aanvoer/afvoer 90/70 Woning ná na isolatie: 16 GJ/jaar warmtevraag Goed geïsoleerd Overgedimensioneerd afgifte systeem Verlaging temperatuur aanvoer/afvoer naar 50/40 graden 25

26 Effect van na isolatie het resultaat Effect van na isolatie toelichting Door na isolatie kan de woning met een lage(re) temperatuursysteem verwarmd worden Gevolg: beter rendement (COP) en een hogere dekkingsgraad (= Meer draaiuren) van de warmtepomp Het gecombineerd effect kan leiden tot netto meer CO 2 reductie 26

27 Meer besparing door lage temperatuur verwarming Effect op de energierekening Energiebesparing met de lucht/water warmtepomp kan leiden tot lagere energiekosten; Bepaald door prijsverhouding elektriciteit en gas; Verhouding ligt niet vast: het kan vriezen of dooien; Hoe hoger de COP van de warmtepomp, hoe kleiner de gevoeligheid voor de prijzen. 27

28 Samenvatting Belangrijke bijdrage aan energiebesparing en CO 2 reductiedoelstelling in de gebouwde omgeving Grootste winst bij toepassing in woningen met lage(re) temperatuur verwarming Lucht/water warmtepomp + naisolatie = WIN/WIN Hoe nu verder? Fabrikanten & Installatiebedrijven: Informatievoorziening Conceptuele benadering Kwaliteitsborging Particuliere huiseigenaren & Woco -opdrachtgevers: Toepassen

29 Installatiebedrijven: Informatievoorziening naar opdrachtgevers Deskundigheid installatiebedrijf; >> advisering en uitvoering; Fabrikanten: Conceptuele benadering; Montagevriendelijke foolproof techniek; Opleiding / Informatie / Communicatie Overheid: Kritische succesfactoren Consistentie in het overheidsbeleid. 57 Maar warmtepompen is geen raket wetenschap, het is een kwestie van rekenen en vooral ook, DOEN. Aandachtspunten bij warmtepompen? Ja zeker! Schil >> Transmissie Ventilatie >> Bron? Afgiftesysteem >> Temperaturen Tapwater >> Gebruik 58 29

30 Duurzame energie, omdat we de wereld niet hebben geёrfd van onze ouders, maar geleend van onze kinderen. 59 Informatie op Internet: online.nl (Vanaf Najaar 2011) 60 30