Risicomanagement en toezicht DNB

Transcriptie

1 Risicomanagement en toezicht VBA seminar risicomanagement voor kleine en middelgrote pensioenfondsen en verzekeraars Boudewijn van Zijl, Toezichthouderspecialist, RALM, Utrecht, 27 september 2012

2 Misverstand? stelt te zware eisen aan het beleggen in alternatives VBA seminar 27 september

3 Kenmerken van alternatieve beleggingen Illiquide strategieën en weinig transparante prijsvorming Gebrek aan adequate en onafhankelijke marktwaarderingen Afhankelijkheid kennis/expertise vermogensbeheerder (complexiteit) Actief beheer Nadruk op/afhankelijkheid van (extensieve) leverage Gebruik van innovatieve financiële instrumenten (asymm. risicoprofiel) Ontbreken van zinvolle benchmarks VBA seminar 27 september

4 Wettelijk kader Wet Financieel Toezicht Banken Verzekeraars Beleggingsinstellingen, beleggingsondernemingen Betaalinstellingen Pensioenwet Wet Verplichte Beroepspensioenregeling Wet Verplichte Deelneming in een Bedrijfstakpensioenfonds 2000 Pensioenfondsen Wet Toezicht Trustkantoren Trustkantoren VBA seminar 27 september

5 Wettelijk kader Prudent person regel (Art. 135 PW) Nakomen verplichtingen Beheerste en integere bedrijfsvoering (Art. 143 PW) Regels voor uitbesteding (Art. 34 PW) VBA seminar 27 september

6 Wat zegt de prudent person regel? Beleggen in het belang van aanspraak- en pensioengerechtigden Veiligheid, kwaliteit, liquiditeit en rendement van de portefeuille als geheel zijn gewaarborgd Beleggen in lijn met aard en duur toekomstige uitkeringen Derivaten toegestaan voor doeltreffend portefeuillebeheer of verminderen risicoprofiel Spreiding van beleggingen Beperkt beleggen in bijdragende onderneming Hoofdzakelijk beleggen op gereglementeerde markten Overige beleggingen beperken tot een prudent niveau Waardering op marktwaarde Prudent person regel VBA seminar 27 september

7 Wat is een beheerste en integere bedrijfsvoering? Beheersen bedrijfsprocessen en bedrijfsrisico s Administratieve en boekhoudkundige procedures Adequate controlemechanismen Beleid voor de beheersing van risico s Waarborgen integriteit Systematische analyse integriteitrisico s Beleid voor beheersing van deze risico s Uitvoering van dat beleid Procedures en maatregelen belangenverstrengeling (en gedragscode) Beleid voor het beheersen (financiële) risico s die de soliditeit van een pensioenfonds kunnen aantasten Beheerste en integere bedrijfsvoering VBA seminar 27 september

8 Welke regels gelden voor de uitbesteding van werkzaamheden? Beheersing van de risico s o.m. door: Systematische analyse en rapportage van de risico s m.b.t. de uitbesteding; Toereikende procedures, maatregelen, deskundigheid en informatie bij pensioenfonds voor beoordeling van de uitbestede werkzaamheden. NB: Eindverantwoordelijkheid kan niet worden uitbesteed, alleen uitvoerende taken Regels voor uitbesteding VBA seminar 27 september

9 Waarom open normen? Aantal mogelijkheden om een beleggingsportefeuille in te richten is oneindig. Gedetailleerde regelgeving geeft geen ruimte voor nuancering en nieuwe ontwikkelingen worden niet gedekt. De wetgever heeft bedoeld dat de OTSI de open norm zelf kan invullen. De toezichthouder kan een individueel geval beoordelen aan de hand van de omstandigheden van het geval met in achtneming van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. De kenmerken van een pensioenfonds zijn bijvoorbeeld ambitie van het fonds / de toezegging aan de deelnemers. Open normen leiden tot flexibel, transparant en slagvaardig toezicht. Wat vandaag prudent is, hoeft dat volgend jaar niet te zijn. OTSI moet begrijpen wat hij moet doen! Gedragsverandering door beïnvloeding lukt anders niet. Bestuursorgaan moet veel uitleggen. VBA seminar 27 september

10 Open normen in de praktijk De uitleg van de open norm is in eerste instantie aan het pensioenfonds voorbehouden (NB: motivering!). De toezichthouder controleert achteraf. De wijze waarop een open norm invult dient duidelijk en kenbaar te zijn voor een pensioenfonds: moet als toezichthouder per pensioenfonds maatwerk verrichten: het antwoord op de vraag of een pensioenfonds voldoet aan de Pensioenwet afhankelijk is van de specifieke omstandigheden binnen het betreffende pensioenfonds. Als publiekrechtelijke regels ter nadere invulling van open normen ontbreken of op hun beurt vaag zijn, brengt dat met zich dat voor het bestuursorgaan dat belast is met de controle op de naleving van dergelijke open normen hoge eisen aan de motivering worden gesteld. VBA seminar 27 september

11 Actuariële en bedrijfstechnische nota De ABTN, tezamen met het jaarverslag en de staten zijn de kernstukken voor het toezicht (en op het terrein van de administratieve organisatie). De ABTN geeft de centrale criteria aan op basis waarvan het financiële beleid van het fonds wordt gevoerd. Daarmee geeft het pensioenfonds de mate aan waarin het zich bewust is van haar eigen verantwoordelijkheid en risico s. Art. 145 PW, lid 1: Het pensioenfonds stelt een ABTN vast waarin in elk geval een omschrijving is opgenomen van de wijze waarop uitvoering wordt gegeven aan het bij of krachtens de artikelen 25, 95, 126 tot en met 137 (red: dus ook 135) en 143 bepaalde. Prudent person Beheerste en integere bedrijfsvoering VBA seminar 27 september

12 Wat verwacht van pensioenfondsen? Integraal en onafhankelijk risicobeheer dat in alle fasen van het beleggingsproces wordt betrokken Kritische grondhouding bestuurders: Niet snappen is niet doen Aansluiting tussen risicobereidheid en risicodraagvlak. Aansluiting risicobeheersing bij complexiteit beleggingsbeleid: Don t bite off more than you can chew Meer complexiteit vereist een verschuiving van ex-post beheersomgeving naar ex-ante proactieve risicobeheerfunctie VBA seminar 27 september

13 Waar kijkt dan bijvoorbeeld naar Beoordeelt het fonds bij het bepalen van de beleggingsstrategie in hoeverre het fonds risico s wil en kan lopen? Is de risicobeheerfunctie in staat om de risico s van alle beleggingen op adequate wijze te kwantificeren? Speelt het risicobeheer binnen het fonds een proactieve rol bij het kritisch beoordelen van (actieve) risicoposities? Wordt er voldoende gekeken naar staartrisico s? Worden stressscenario s effectief en voldoende ingezet? Is het bestuur bij uitbesteding in staat om voldoende initiërend op te treden en tegenwicht te bieden aan uitvoerders/ adviseurs? VBA seminar 27 september

14 Wanneer is het bestuur in control? Het bestuur heeft het beleid, procedures en processen afgestemd op de complexiteit van de portefeuille: - Mandaten van het bestuur, de beleggingsadviescommissie en beleggingscommissie zijn helder en eenduidig. - Countervailing power is ingeregeld. Het bestuur begrijpt de risico s van de beleggingen op hoofdlijnen: - Rapportages aan het bestuur geven inzicht in performance en materiële risico s. - Het bestuur heeft inzage in de impact van stress scenario s op de beleggingen. Het bestuur heeft ex-ante objectieve evaluatiecriteria geformuleerd met betrekking tot haar beleggingen. VBA seminar 27 september

15 Beleggingsproces Strategie & Beleid Governance Monitoring & Evalutaties Selecties VBA seminar 27 september

16 Doel van het onderzoek Het doel van het onderzoek is om het beleid omtrent alternatieve beleggingen en de beheersing daarvan te analyseren en te beoordelen. Het beoordelen van de balans tussen de beheersomgeving binnen het pensioenfonds en de mate van uitbesteding & complexiteit van de alternatieve portefeuille. Vervolgens verzoekt het bestuur om daar waar nodig het beleggingsbeleid en de beheersing ervan (inclusief de uitbestedingsaspecten) te verbeteren. VBA seminar 27 september

17 Scope van het onderzoek Wat is het beleid ten aanzien van alternatieve beleggingen zoals ondermeer vormgegeven in de strategie, de governance en het risicomanagement. Wat is het beleid ten aanzien van de selectie van alternatieve beleggingen; zoals de opzet van de selectie procedure, het feitelijke selectietraject en de uiteindelijke mandatering. Wat is het beleid ten aanzien van de monitoring in de vorm van rapportages, compliance, waarderingen en evaluaties. VBA seminar 27 september

18 Onderzoeksvragen Heeft het bestuur voldoende beleid en interne capaciteit om onafhankelijk de bijbehorende risico s van alternatieve beleggingen te identificeren, in te schatten en vervolgens adequaat te beheersen? Is het bestuur onafhankelijk in staat om adequate waarderingen van alternatieve beleggingen te waarborgen? Heeft het bestuur voldoende inzicht in de risico s van alternatieve beleggingen om, indien gewenst, tijdig bij te kunnen te sturen? VBA seminar 27 september

19 Generieke bevindingen strategie & beleid Transparantie Beleggingsrichtlijnen Onderbouwing Kostenstructuur Aansluiting verplichtingen Strategie & Beleid Gevolgen: - Diversificatie - Risico s - Beheerskosten VBA seminar 27 september

20 Generieke bevindingen selectie Due diligence Copy cat Buitenkans Selectie criteria Fund of funds vs. single funds Aansluiting met strategie Selectie Gevolgen: - risicoprofiel VBA seminar 27 september

21 Generieke bevindingen monitoring & evaluatie Risico s Performance Aggregatie Waardering Evaluaties Exposure (transparantie) Monitoring & Evaluatie Gevolgen: - risicoprofiel VBA seminar 27 september

22 Generieke bevindingen governance Beleggingsadviseurs Adequaat risicomanagement Uitvoeringsorganisatie Onafhankelijk risicomangement Governance Gevolgen: Countervailing power Beleidsbepaler VBA seminar 27 september

23 Wat verwacht? Indien de balans tussen beheersing en complexiteit ontbreekt, dan: Verlaging van de complexiteit van het beleggingsbeleid of versterking van de risico beheerfunctie noodzakelijk VBA seminar 27 september

24 Wat zijn de grenzen van het toezicht? Instellingen hebben hun eigen verantwoordelijkheid; een toezichthouder is geen bestuurder Toezichthouders kunnen en willen risico s niet uitbannen. Waar mogelijk gaan principes boven regels De wettelijke bevoegdheden begrenzen de mogelijkheden VBA seminar 27 september

25 Misverstand? stelt te zware eisen aan het beleggen in alternatives VBA seminar 27 september

26 Vragen? VBA seminar 27 september

27