Sturen van de N-bemesting

Transcriptie

1 Studienamiddag Bodemkundige Dienst van België Meten om te sturen Sturen van de N-bemesting: gedreven door onderzoek, voorlichting en beleid Jan Bries & Davy Vandervelpen BDB Sturen van de N-bemesting Onderzoek N-index advies Voorlichting Beleid N-bemesting in de praktijk Dosis Tijdstip Soort 1

2 Onderzoek N-index Gewasrespons (productie & kwaliteit) vb. bieten optimale stikstofbemesting bemestingsdosis (kg N/ha) N-index : Minerale N-reserve + Mineralisatie + N-behoefte N-aanbod N-aanbod in tijd en dosis afstemmen op behoefte Opnamecurve spruitkool totale N-opname (kg N/ha) /04/ Dagelijkse N-opname: 0-8 kg N/ha.dag 10/06/93 30/07/93 18/09/93 07/11/93 2

3 Onderzoek: N-mineralisatie N-INDEX Mineralisatie opname mineralisatie nitrificatie NO 3 NH Organische 4 immobilisatie stof uitspoeling Onderzoek: N-mineralisatie In kader van LCV-programma opvolging mineralisatie op 10-tal braakpercelen oa Lennik lichte leem, % C

4 Onderzoek: N-mineralisatie Hoogstraten zand, % C Mineralisatie braak mineralisatie beteeld T -verloop & vochtverloop Onderzoek: N-mineralisatie Mineralisatie oogstresten Schröder oogst tot 1 december maart-juni Velthof maartaugustus wintertarwe 15 augustus suikerbieten 25 oktober spruitkool 1 oktober bloemkool 15 augustus broccoli 10 augustus witte kool 10 november erwten 1 juli 116 4

5 Onderzoek: N-mineralisatie Mineralisatie oogstresten Mineralisatie groenbemesters Soort Lengte (cm) N-levering bij onderwerken in najaar (kg/ha) voorjaar (kg/ha) Raaigrassen Kruisbloemigen Vlinderbloemigen Onderzoek: N-mineralisatie Mineralisatie oogstresten Mineralisatie groenbemesters Nawerking organische mest: Minerale fractie (NH 4 + ) N m Snelle omzetting tot nitraat N in dierlijke mest N e Binnen één jaar omgezet Organische fractie (org-n) N r Later omgezet 5

6 N-INDEX methode N-index(18 factoren) + bodemvoorraad (bewortelingsdiepte) + mineralisatie: -humus(% C) - groenbemester - oogstresten - nawerking oude mest - effect structuur, lage ph - uitspoelingsverliezen tijdens teelt N-advies = A b * N-index N-INDEX advies granen N-index Totaal N-advies Fractionering Uitstoeling Oprichten Laatste blad N-behoefte x xx x xx x Mineralisatie x xx xxx N-opname Variëteit zaaidatum gewasstand Vermogen uitstoeling Legervastheid Legering xx xx kwaliteit 6

7 Tarwe na vlas, staalname 26/01/2012 Tarwe na vlas, staalname 26/01/2012 7

8 En het milieu? Economisch optimum Milieukundige randvoorwaarden financiële opbrengst ( /ha) optimale bemestingsdosis voor optimale financiële opbrengst bemestingsdosis (kg N/ha) nitraatstikstof 0-90 cm (kg/ha) knikpunt bemestingsdosis (kg N/ha) Surpluscurve Minerale N (kg N/ha) N-dosis (kg N/ha) spinazie (0-60 cm), Staden 1990 prei (0-90 cm), Bornem, 20/10/94 spruitkool, Gingelom, 05/10/94 8

9 Nitraatresidu LCV rijenbemestingsproeven Lennik( ) Diepte (cm) Nulbemesting RDM RDM+vollevelds kg N/ha RDM+rij Object 1 Object 2 Object 3 Object 5 Braak Hoogstraten ( ) Diepte (cm) kg N/ha Object 1 Object 2 Object 3 Object 5 Braak N-respons, 14 proefvelden, Bintje (Bries, 1994) N-bemesting (kg N/ha) N-opname (kg N/ha) relatief Opbrengst (kg/ha) Loof Knol Totaal Knol Knol N-advies+40% , N-advies , N-advies-40% , Getuige N-advies= voorjaarsadvies op basis van N-index 9

10 Nitraatresidu: 14 proefvelden, Bintje (Bries, 1994) 250 Advies+40% N-residu (kg N/ha) Getuige 57 Advies-40% 68 Advies Gemiddelde N-dosis (kg N/ha) Voorlichting Tijdstip van toediening organische bemesting 10

11 Voorlichting Belang groenbemester Groenbemester remt stikstofuitspoeling Voorlichting ADLO demoprojecten met diverse partners Maïs, groenten Geïntegreerde en duurzame bemesting Nitraatresidubeïnvloedende factoren N-bodembalans Aardappelen DYNA: Meer dynamiek, minder nutriënten MINI: Minder nitraten, meer aardappel oa. N-fractionering, bladvoeding N-indexstaalname tijdens groeiseizoen, vanaf 4 weken na mesttoediening 11

12 Nitraatresidu-beïnvloedende factoren nitraatgehalte (kg NO 3 -N/ha) aug 1 sep 15 sep 1 okt 15 okt 1 nov 15 nov 1 dec 15 dec 1 jan 15 jan 1 feb 15 feb 1 maa 15 maa 1 apr 15 apr Proefveld adlo-mini 24 sept 30 mei lage mineralisatiecapaciteit, zonder groenbemester lage mineralisatiecapaciteit, met groenbemester hoge mineralisatiecapaciteit, zonder groenbemester hoge mineralisatiecapaciteit, met groenbemester grenswaarde 90 kg NO 3 -N/ha Drijfmest in voorjaar, N-index tijdens groeiseizoen N-advies 191 kg N/ha 12

13 N-index statistieken Bodemvruchtbaarheidsoverzicht voorjaarsstalen 1/1 15/3, België per jaar per hoofdteelt per bemestingsregime: gemiddelde reserve NO 3 -N en NH 4 -N per bodemlaag procentuele spreiding van de N-bemestingsadviezen, let wel: dynamische adviesbasis Variatie tussen individuele percelen Jaareffecten (winterneerslagoverschot) Op langere termijn effecten voorlichting(vb. groenbemesters) en beleid(bemestingsnormen, uitrijregeling, ) Suikerbieten (2010) Organische bemesting / minerale N-reserve 50,1 kg NO 3 -N 11,1 kg NH 4 -N 69,2 kg NO 3 -N 14,3 kg NH 4 -N 13

14 Suikerbieten (2010) Organische bemesting / minerale N-reserve 69,9 kg NO 3 -N 12,2 kg NH 4 -N 92,3 kg NO 3 -N 16,4 kg NH 4 -N Suikerbieten (2010) Organische bemesting / minerale N-reserve 69,9kg NO 3 -N 12,2 kg NH 4 -N 92,3kg NO 3 -N 16,4 kg NH 4 -N Suikerbieten (2000) 113kg NO 3 -N 14,1 kg NH 4 -N 142kg NO 3 -N 15.7 kg NH 4 -N 14

15 Suikerbieten (2010) Organische bemesting / minerale N-reserve 50,1kg NO 3 -N 11,1 kg NH 4 -N 69,2kg NO 3 -N 14,3 kg NH 4 -N Suikerbieten (2000) 73kg NO 3 -N 11,4 kg NH 4 -N 91.4kg NO 3 -N 14,4 kg NH 4 -N N-indexadviezen suikerbieten 30 % van de percelen > N-bemestingsadvies voor suikerbieten 15

16 Aardappelen (2008) Organische bemesting / minerale N-reserve 42,2kg NO 3 -N 11,4 kg NH 4 -N 44,2 kg NO 3 -N 12,3 kg NH 4 -N Niet steeds bemonsterd Advies ook sterk bepaald door variëteit en bestemming productie Aardappelen (2008) Organische bemesting / minerale N-reserve 64,3 kg NO 3 -N 11,1 kg NH 4 -N 68,1 kg NO 3 -N 11,4 kg NH 4 -N 16

17 Organische bemesting / minerale N-reserve Deeg- of voedermaïs (2011, staalname 16/3 31/05) 119,6 kg NO 3 -N 24,8 kg NH 4 -N 38,6 kg NO 3 -N 22,9 kg NH 4 -N Gemiddelde NO 3 -N reserve (kg N/ha) Teelt Periode NO 3 -N NH 4 -N Wintertarwe (0-90cm) ,7 14, ,4 15,3 Suikerbieten (0-90cm) ,9 12, ,5 14,4 Aardappelen (0-60cm) ,8 12, ,8 11,9 Witloof (0-90cm) ,9 14, ,8 13,8 Conclusie: lagere voorjaarreserves gemiddeld hogere adviezen 17

18 Wat brengt 2012? Beste voorspelling voor het weer van morgen is het weer van vandaag. Beste N-advies voor morgen (vandaag) is het weer van vandaag (gisteren). N-advies voor morgen wordt mede bepaald door het weer van vandaag maar ook nitraatresidu vorig jaar neerslagoverschot (denitrificatie, uitspoeling) nawerking organische mest oogstresten N-index groenbemesters etc. Hoge nitraatresidu s Neerslagoverschot Ukkel Wat brengt 2012? oktober november december januari (j+1) ,5 53,7 58,2 27, ,7 88,9 50,6 48, ,9 13,5 121,3 27,4 18

19 Wat brengt 2012? Voorteelt Voorjaarsreserve tarwepercelen, Frankrijk wintertarwe cm cm suikerbieten cm maïs koolzaad erwten Beleid Nitraatrichtlijn MAP 4 uitrijregeling, inwerkingsplicht dosis dierlijke mest aansturen op groenbemesters flexibiliteit op perceelsniveau introductie systeem werkzame stikstof P-balans op bedrijfsniveau aub. ook voor minerale N-meststoffen vb. tarwe na erwt 140 kg N/ha vb. tarwe na tarwe 230 kg N/ha kan de wetgever een adviessysteem (groenten) opleggen? 19

20 Met dank aan: al de instanties die het N-onderzoek op Bodemkundige Dienst hebben mogelijk gemaakt o.a. proefveldhouders, FWO, IWONL, Ministerie van Landbouw, IWT, Vlaamse ministeries en departementen o.a. ADLO, VLM, VMM, Provinciale overheden, VLACO, meststoffenfabrikanten,.. jullie voor de aandacht 20