Handelspraktijken. Knipperlichten

Transcriptie

1 Handelspraktijken Knipperlichten Contrast Seminars 25 februari 2010 Peter Wytinck Advocaat 1/6/2011 3:50:25 PM

2 DEEL 1. Arrest Hof van Justitie 23 april 2009 VTB-VAB/Total gezamenlijk aanbod 1. Achtergrond bij arrest Wat is een gezamenlijk aanbod? 2. Arrest Hof van Justitie 3. Gevolgen arrest voor gezamenlijke aanbiedingen 4. Gevolgen voor andere handelspraktijken 1

3 1. Achtergrond Wat is een gezamenlijk aanbod? Artikel 54 Wet handelspraktijken ( WHPC ) Er is gezamenlijk aanbod als bedoeld in dit artikel, wanneer de al dan niet kosteloze verkrijging van producten, diensten, alle andere voordelen of titels waarmee men die kan verwerven, gebonden is aan de verkrijging van andere zelfs gelijke producten of diensten. 2

4 1. Achtergrond Wat is een gezamenlijk aanbod? Hoofdaanbod Product Dienst Bijkomend aanbod (gratis of niet) Product Dienst Voordeel Titel 3

5 1. Achtergrond Wat is een gezamenlijk aanbod? Feiten bij het arrest (twee gevoegde zaken) Arrest VTB/Total: Tanken + gratis pechverhelping Arrest Galatea: Tijdschrift + gratis kortingbon lingerie Andere voorbeelden: 3 voor de prijs van 2 gsm + abonnement bak bier + glas zak chips + deelname tombola klantenkaart titel voor terugbetaling in geld of kortingbonnen Air miles 4

6 1. Achtergrond Wat is een gezamenlijk aanbod? 5

7 1. Achtergrond Wat is een gezamenlijk aanbod? 6

8 1. Achtergrond Wat is een gezamenlijk aanbod? 7

9 1. Achtergrond Reglementering gezamenlijk aanbod Basisregel Totaal verbod op gezamenlijke aanbiedingen jegens consumenten 8

10 1. Achtergrond Reglementering gezamenlijk aanbod Uitzonderingen Artikel 55 : totale prijs Geheel Identieke producten onder voorwaarden (vb. 3 voor de prijs van 2) Artikel 56: gratis - monsters - kleine producten (handelsgebruiken) - stickers, pins, chromo s, - wettig toegelaten loterijen - reclameproduct (5% regel) Artikel 57: gratis via titels - klantenkaart - titel voor terugbetaling in geld 9

11 1. Achtergrond Reglementering gezamenlijk aanbod Andere uitzonderingen wet elektronische communicatie - internet voor iedereen - 10

12 1. Achtergrond Reglementering gezamenlijk aanbod Gevolg: wat kon niet? - iphone met abonnement - GSM + sim kaart - tennisballen + raket - diepvries en frigo linken - Bril + reservebril - klantenkaarten tussen verschillende verkopers - reclameproducten boven de 5% regel - deelname wedstrijd koppelen aan aankoop product - cash-refund met alternatief verhoging waarde bij aankoop product -. 11

13 DEEL 1. Arrest Hof van Justitie 23 april 2009 VTB-VAB/Total gezamenlijk aanbod 1. Achtergrond bij arrest Wat is een gezamenlijk aanbod? 2. Arrest Hof van Justitie 3. Gevolgen arrest voor gezamenlijke aanbiedingen 4. Gevolgen voor andere handelspraktijken 12

14 2. Arrest Hof van Justitie Voorgelegde vraag: Verbieden - Richtlijn 2005/29/EG betreffende oneerlijke handelspraktijken van ondernemingen jegens consumenten op de interne markt en/of - artikel 49EG-Verdrag een algemeen verbod op gezamenlijke aanbiedingen zoals in artikel 54 WHPC? 13

15 2. Arrest Hof van Justitie Uitgangspunt Richtlijn 2005/29/EG betreffende oneerlijke handelspraktijken van ondernemingen jegens consumenten op de interne markt: lidstaten kunnen geen strengere maatregelen vaststellen dat die welke in de richtlijn zijn neergelegd, ook niet om een hoger niveau van consumentenbescherming tot stand te brengen totale harmonisatie gelijk in hele EU 14

16 2. Arrest Hof van Justitie Begrip handelspraktijk handeling, omissie, gedraging, voorstelling van zaken of commerciële communicatie, met inbegrip van reclame en marketing, van een handelaar, die rechtstreeks verband houdt met de verkoopbevordering, verkoop of levering van een product aan consumenten. (art. 2 d) N.B.: Product = goed, dienst, onroerend goed, rechten & verplichtingen (art. 2c) 15

17 2. Arrest Hof van Justitie Begrip handelspraktijk Gezamenlijk aanbod = marketingpraktijk houdt rechtstreeks verband met de verkoopbevordering en afzet van producten van een onderneming aan een consument = handelspraktijk in de zin van de richtlijn Gezamenlijk aanbod = handelspraktijk onder de Richtlijn Andere verkoopspromoties (prijsverminderingsaankondigingen, solden, waardebonnen, uitverkopen, verkopen met verlies,.) ook? 16

18 2. Arrest Hof van Justitie Richtlijn verbiedt handelspraktijken in drie scenario s 1. Zwarte lijst altijd verboden 2. misleidende of agressieve praktijk -> evaluatie geval per geval volgens criteria richtlijn 3. oneerlijke praktijk = catch all bepaling -> evaluatie geval per geval volgens criteria richtlijn 17

19 2. Arrest Hof van Justitie Handelspraktijken Eerlijk Oneerlijk Misleidend & agressief Zwarte lijst 18

20 2. Arrest Hof van Justitie Gezamenlijk aanbod niet in zwarte lijst Lidstaat mag het niet per se verbieden Geval per geval toetsen of ze niet misleidend of agressief of oneerlijk zijn volgens criteria richtljn De uitzonderingen in WHPC zijn onvoldoende Er kan echter niet worden uitgesloten dat een gezamenlijk aanbod van verschillende producten of diensten die noch een geheel vormen noch gelijk zijn, perfect voldoet aan de door de richtlijn gestelde vereisten inzake eerlijkheid indien in het bijzonder correcte informatie aan de consument wordt verstrekt. Belang van correcte informatie! 19

21 DEEL 1. Arrest Hof van Justitie 23 april 2009 VTB-VAB/Total gezamenlijk aanbod 1. Achtergrond bij arrest Wat is een gezamenlijk aanbod? 2. Arrest Hof van Justitie 3. Gevolgen arrest voor gezamenlijke aanbiedingen 4. Gevolgen voor andere handelspraktijken 20

22 3. Gevolgen arrest voor gezamenlijke aanbiedingen - Verbod op gezamenlijk aanbod vervalt (binnen toepassingsgebied richtlijn) - Wachten op opheffing door wetgever hoeft niet voorrang EG recht - nationale overheden (rechters/administratie/ ) moeten EG recht toepassen - Vb: Vz. Kh. Turnhout, 8 juli 2009 Reis + luchthavenvervoer Totaalprijs - prijsofferte op vraag van klant Parijs 14 mei 2009 verbinden van toegang tot Orange foot (= tv sport uitzendingen) aan een internet abonnement met hoog debiet 21

23 3. Gevolgen arrest Stappenplan: Verkoopspromotie = handelspraktijk cfr. richtlijn? Ja Binnen toepassingsgebied richtlijn? Ja Drie stappen analyse 1 praktijk in zwarte lijst? nee 2 agressief of misleidend? nee 3 oneerlijke praktijk? nee toegelaten ja: verboden ja: verboden ja: verboden Nee -> oude situatie blijft Nee -> oude situatie blijft 22

24 3. Gevolgen arrest Stap 1: Zwarte lijst Geen verbod op gezamenlijke aanbiedingen Mag niet meer per se verboden worden Maar mag niet: Gratis cadeau aankondigen terwijl er een kost is (anders dan afhalings- of bezorgingskost of kost van ingaan op aanbod) Aankondigen dat aankoop product = verhogen winstkans kansspel 23

25 3. Gevolgen arrest Stap 2: misleidende of agressieve praktijk? misleidend : een handelspraktijk die gepaard gaat met onjuiste informatie en derhalve op onwaarheden berust of, zelfs als de informatie feitelijk correct is, de gemiddelde consument op enigerlei wijze, inclusief door de algemene presentatie, bedriegt of kan bedriegen ten aanzien van een of meer van de volgende elementen, en de gemiddelde consument er zowel in het ene als in het andere geval toe brengt of kan brengen een besluit over een transactie te nemen dat hij anders niet had genomen ( ) vb gratis aankondigen terwijl eenheidsprijs evenredig is opgetrokken? N.B. ook misleidende omissies verboden 24

26 3. Gevolgen arrest Stap 2: misleidende of agressieve praktijk? agressief : een handelspraktijk die, in haar feitelijke context, al haar kenmerken en omstandigheden in aanmerking genomen, door intimidatie, dwang, inclusief het gebruik van lichamelijk geweld, of ongepaste beïnvloeding, de keuzevrijheid of de vrijheid van handelen van de gemiddelde consument met betrekking tot het product aanzienlijk beperkt of kan beperken, waardoor hij ertoe wordt gebracht of kan worden gebracht over een transactie een besluit te nemen dat hij anders niet had genomen. 25

27 3. Gevolgen arrest Stap 3: Oneerlijke praktijk? wanneer zij in strijd is met de vereisten van professionele toewijding en het economische gedrag van de gemiddelde consument met betrekking tot het product wezenlijk verstoort of kan verstoren. 26

28 3. Gevolgen arrest Stap 3: Oneerlijke praktijk? Professionele toewijding: het normale niveau van bijzondere vakkundigheid en zorgvuldigheid dat redelijkerwijs van een handelaar tav consument mag worden verwacht, overeenkomstig eerlijke marktpraktijken en/of het algemene beginsel van goede trouw in de sector van de handelaar Het economische gedrag van consumenten wezenlijk verstoren: een handelspraktijk gebruiken om het vermogen van de consument om een geïnformeerd besluit te nemen merkbaar te beperken, waardoor de consument tot een transactie besluit waartoe hij anders niet had besloten merk opnieuw belang van correcte informatie op 27

29 3. Gevolgen arrest Vereenvoudigde vuistregel Indien niet op zwarte lijst, niet agressief en bij correcte informatie aan de consument zelden of nooit een probleem opletten voor speciale sectoren 28

30 3. Gevolgen arrest Wat kan, wat niet? Gsm + abonnement? gratis? 3 kopen, goedkoopste gratis? Geen identieke producten? Geen verband? 3 producten uit catalogus + gratis kerstboom? 1 liter limonade + deelname wedstrijd? air miles bij aankoop in supermarkt? tennisracket + tennisballen? 29

31 3. Gevolgen arrest Wat kan, wat niet? - geen beperking voor 5% regel meer, evenmin reclameopschrift nodig - acties van verschillende verkopers samen (cross selling/cross couponing) - geen beperking voor stalen/monsters - Getrouwheidskaarten: beperkingen op aantal, gelijkaardigheid,. vervalt - Terugbetaling in geld/ristourne en espèce - exclusiviteitseis valt weg - hogere waarde bij inruil tegen goederen mag. 30

32 3. Gevolgen arrest 31

33 3. Gevolgen arrest 32

34 3. Gevolgen arrest Quid bijzondere uitzonderingen - art Art. 112 Wet betreffende de elektronische communicatie 33

35 3. Gevolgen arrest Beperkt tot toepassingsgebied richtlijn Dus niet: - specifieke regels in sommige richtlijnen - loterijen, - alcohol, tabak, farmaceutische producten - Strengere regels kunnen voor - financiële diensten - onroerend goed Quid met die praktijken? 34

36 DEEL 1. Arrest Hof van Justitie 23 april 2009 VTB-VAB/Total gezamenlijk aanbod 1. Achtergrond bij arrest Wat is een gezamenlijk aanbod? 2. Arrest Hof van Justitie 3. Gevolgen arrest voor gezamenlijke aanbiedingen 4. Gevolgen voor andere handelspraktijken 35

37 4. Gevolgen voor andere handelspraktijken? Basisregels 1) Nog geen zekerheid 2) Wel goede argumenten ivm sommige praktijken Klacht VBO ingebrekestelling van België door de Commissie 36

38 4. Gevolgen voor andere handelspraktijken? Prijsverminderingsaankondigingen (i) Kader (art. 5, 42-43, 53) - Duurtijd (1 dag -1 maand) - Referentieperiode (1 maand ononderbroken 6 weken bij sperperiode) - Aankondiging op 4 wijzen Vraag: mag men nu buiten dit kader gaan? vb. referentieperiode van 2 weken? Stappenanalyse 1. Handelspraktijk in de zin van de Richtlijn? 2. Uitgesloten sector? geval per geval na te gaan 37

39 4. Gevolgen voor andere handelspraktijken? Prijsverminderingsaankondigingen (ii) Stappenanalyse 3. Verdere drie stappen a. Zwarte lijst? b. Agressief of misleidend? c. Strijdig met professionele norm en beïnvloeding economische gedrag gemiddelde consument? bij correcte informatie: wordt het vermogen van de consument om een geïnformeerd besluit te nemen merkbaar beperkt? 38

40 4. Gevolgen voor andere handelspraktijken? Sperperiode verbod prijsverminderingsaankondigingen (i) Kader -Duurtijd - 15 november-2 januari - 15 mei 30 juni - Verbod aankondigingen prijsverminderingen Vraag: mag men nu buiten dit kader gaan? -> prijsverminderingen aankondigen in sperperiode? Stappenanalyse 39

41 4. Gevolgen voor andere handelspraktijken? Sperperiode prijsverminderingsaankondigingen (ii) Brussel : Doel wetgever is tweeledig - consumentenbescherming: doorzichtigheid en juistheid prijzen - bescherming detailhandel Doel consumentenbescherming niet evenredig want andere waarborgen - juistheid en transparantie: art. 2, 3 en 94/14 - correcte info: art. 43 Conclusie: sperperiode = enkel bescherming concurrentiële relaties tussen handelaars Richtlijn niet toepasselijk! Dus Belgische regeling wettig Evaluatie Cassatie 40

42 4. Gevolgen voor andere handelspraktijken? Solden Kader - Duurtijd 3 januari - 31 januari 1 juli 31 juli - Andere voorwaarden Vraag: mag men nu buiten dit kader gaan? -> vb. solderen in mei? Stappenanalyse 41

43 4. Gevolgen voor andere handelspraktijken? Verkoop met verlies Kader - Verbod Onder factuurprijs Met uitzonderlijk beperkte winstmarge - Uitzonderingen solden, brand, aanpassing concurrentie. Vraag: mag men nu buiten dit kader gaan? verkoop tussen handelaren? verkoop aan consument? r.o. 6 en 8 Standpunt Commissie Andere praktijken 42

44 DEEL 2. Nieuw wetsontwerp marktpraktijken 1. Bron en status 2. Nieuwe titel en opzet 3. Definities 4. Gezamenlijke aanbiedingen 5. Prijsverminderingen en kortingstitels 6. Solden 7. Sperperiodes 8. Verkoop op afstand 9. Default opties 10.Verkoop met verlies 11.Taalgebruik 12.Vordering tot staking 43

45 Nieuw wetsontwerp - marktpraktijken 1. Bron en status Kamer Doc /001 Goedgekeurd in Kamercommissie op 9/2/2010 Goedgekeurd in de Kamer op 11/2/2010 Evocatieprocedure: vervaltermijn 26/02/

46 Nieuw wetsontwerp - marktpraktijken 2. Nieuwe titel en opzet - Marktpraktijken - Nieuwe indeling 45

47 Nieuw wetsontwerp - marktpraktijken 3. Definities - Verkoper : ondernemingsbegrip - Consument: enkel natuurlijke personen - 38 definities 46

48 Nieuw wetsontwerp - marktpraktijken 4. Gezamenlijk aanbod Algemene regel (art. 71) - Toegelaten, indien niet oneerlijk - oorspronkelijk voorstel voor bepaalde toetsingscriteria weggevallen Financiële diensten (art. 72) - Verboden als één component financiële dienst is - Beperkte uitzonderingen (enkele van de vroegere uitzonderingen) - Verenigbaar? 47

49 Nieuw wetsontwerp - marktpraktijken 5. Promoties inzake prijzen (art 20 e.v.) Verwijzing naar voorheen toegepaste prijzen - laagste prijs toegepast in de maand voorafgaand aan de eerste dag waarvoor de nieuwe prijs wordt aangekondigd - Période: min.1 dag max 1 maand - Vrijheid van aanduiding Verenigbaar? Kortingbonnen en titels - Liberalisatie - Verplichte vermeldingen 48

50 Nieuw wetsontwerp - marktpraktijken 6. Solden - Periode: blijft - Alle producten - Voorwaarden Verenigbaar? 49

51 Nieuw wetsontwerp - marktpraktijken 7. Sperperiode - 6 december t/m 2 januari en 6 juni t/m 30 juni - Voor de sectoren van de kleding, de lederwaren en de schoenen - Verenigbaar met EG recht? 50

52 Nieuw wetsontwerp - marktpraktijken 8. Verkoop op afstand - Bedenktermijn: 14 dagen - Betalingsverzoek voor einde bedenktermijn 51

53 Nieuw wetsontwerp - marktpraktijken 9. Default opties Verbod overeenkomsten via internet met default opties die de consument moet afwijzen om één of meer bijkomend te producten te vermijden. 52

54 Nieuw wetsontwerp - marktpraktijken 10. Verkoop met verlies - Blijft behouden voor goederen - Enkel nog onder factuurprijs - Gezamenlijk aanbod: Totale aanbod bepaalt de verkoop met verlies of niet 53

55 54

56 Nieuw wetsontwerp - marktpraktijken 12. Vordering tot staking - Dagvaarding blijft zoals in kort geding - Mogelijkheid om termijn toe te kennen - Binnen het jaar na de feiten - Aansprakelijkheid voor agent bij niet identificatie - Vergoeding voor publicatiemaatregelen herroepen in beroep 55

57 Vragen Dank voor uw aandacht T F