Waregem binnenste buiten (16)

Transcriptie

1 WANDEL- EN FIETSROUTES Waregem binnenste buiten (16) wandeling langs de residentiële straten van het centrum van Sint-Eloois-Vijve en de landelijke wegen van de Cauwenhoek. Manette NOLF Startplaats : kerkplein Sint-Eloois-Vijve Parkeermogelijkheden : aan de kerk Lengte wandeling : 6 km Toegankelijkheid : voor iedereen Routebeschrijving: - kerkplein Sint-Eloois-Vijve - richting Leie: Spinnerijstraat - links Barrage - links Grottelaan (100 m. heen en terug) - links Vijve Trakel - links Leiegoeddreef - links Schoendalestraat - rechts Moerbosstraat - Gentseweg oversteken - rechtdoor Moorstraat - links Kronkelstraat - links Tapuitstraat - Gentseweg oversteken - rechtdoor Staakmolenstraat - rechts Schoendalestraat - rechts Spoorweglaan - links Herlaarstraat - rechts Peter Benoitstraat - links Koekoekstraat de Gavergids 2006 / 1 27

2 Kerk De voeggotische Sint-Elooiskerk van Vijve werd, zoals de meeste kerken, dicht bij de Leie gebouwd omdat de rivier gebruikt werd voor het transport van het bouwmateriaal. De huidige middenbeuk is het enige overblijfsel van de éénbeukige kerk uit de 13 de eeuw. De noordbeuk en de toren zijn laatgotisch (16 de eeuw). In bouwde men de zuidbeuk. Het gebouw is geklasseerd sinds De marmeren doopvont dateert van de Sint-Elooiskerk kort na 1900, met kerkhofmuur en -poort (zie Lourdesgrot) Spinnerijstraat De straatnaam verwijst naar de textielbedrijven die hier gevestigd zijn langs de Leie. Leie Al in 1863 werd in Sint-Eloois-Vijve een sluis gebouwd op de Leie. Dit bracht nieuwe bedrijvigheid met zich mee. Heel wat schepen werden hier gelost en voor de paarden die de schepen trokken, waren stallen nodig. Jarenlang - tot in werd het vele vlas dat langs de Leie geteeld werd, geroot in de rivier. Nadat dit verboden werd, bouwde men vlakbij roterijen, betonnen constructies voor het kunstmatig roten van vlas met verwarmd water. Barrage Om het overstromingsgevaar van de Leie in te dijken voorzag een Koninklijk Besluit van 29 maart 1841 in het bouwen van een stuw of barrage. Lourdesgrot De grot bevindt zich ten zuiden van de boerderij Goed ter Stene, één van de best bewaarde hofsteden van Sint-Eloois-Vijve, zeker wat de gebouwen betreft. Het gebouwencomplex wordt al vermeld in In 1894 vatte Ursula Vandenbroucke het plan op om nabij de boerderij, in een mooi groen decor dicht bij de Leie, een Lourdesgrot te laten bouwen volgens een schets die zij te de Gavergids 2006 / 1 28

3 Lourdes van de grot maakte. Een gedenksteen naast de nis van het O.L.Vrouw-beeld herinnert hieraan. Op die plaats, vroeger moerassig, ontsprong ook een bron. Uit de Pyreneeën werden rotsblokken aangevoerd, waarvan sommige tot 200 kg wogen. Het verhaal wil dat er evenveel rotsblokken onder de grond als bovengronds zitten. Door de moerassige ondergrond verzonk het bouwwerk immers menigmaal. Een klein wandelpad brengt ons langs mooie houten panelen van de hand van V. Recheme. De boog aan de ingang is afkomstig van het oude kerkhof, toen dit nog rond de kerk lag. Vijve Trakel We wandelen onder de nieuwe brug, gebouwd in 1998, die het verstikkende verkeer dat de dorpskernen van Desselgem en Sint-Eloois-Vijve teisterde, afleidt. Ze ligt op de plaats waar de ijzeren spoorwegbrug lag van de verdwenen lijn Anzegem-Tielt. De brug werd vernield tijdens WO II. Het kleine Vijve telt inderdaad twee bruggen over de Leie. Reeds in 1502 wordt er een belangrijk valbrug vermeld in het centrum. Wie erover of er onderdoor wilde, was gehouden tolrecht te betalen. De brug vormde niet alleen een verbinding tussen de oevers maar was ook een kruispunt van de oude heerweg en de scheepvaartroute van Kortrijk naar Gent en de Schelde. In 1580 werd de brug verwoest en vervangen door een veerbootje. Het zou duren tot in 1778 vooraleer er weer een brug kwam. Over heel de lengte van de Leie is op beide oevers een trakelweg aangelegd. Trakels dateren uit de tijd toen binnenvaartschepen nog werden voortgetrokken door paardenkracht of mankracht. boottrekkers langs een jaagpad ergens in Nederland Leiegoeddreef Op de rechterkant zien we een mooi voorbeeld van een hoeve van het langgeveltype. Het woonhuis op de oostkant zit er onder één dak met de stal en het schuurtje. Schoendalestraat Dit was vroeger de Desselgemstraat. Vanaf 1991 heeft de straat haar huidige naam, die verwijst naar de oude hoeve Schouwendale die de grens vormt tussen Desselgem en Sint-Eloois- Vijve. De straat volgt het traject van de historische heerweg, die gebaand werd over de hoogste kouterruggen, wellicht 3000 jaar geleden. Hij liep langs de rechteroever van de Leie van Kortrijk tot Deinze. In Deinze volgde hij dan via een brug de linkeroever tot in Gent. de Gavergids 2006 / 1 29

4 Moerbosstraat Deze straatnaam herinnert aan het Moerbosch dat zich uitstrekte ten westen van de Schoendalestraat. Moer is Middelnederlands voor moeras of moeilijk doorwaadbare plaats. De naam Moerbosch wordt al vermeld in het jaar 1571 maar is waarschijnlijk nog ouder. Gentse Weg De rechte steenweg van Kortrijk naar Gent werd aangelegd in , door het Oostenrijkse bewind, in de eerste plaats om militaire redenen. Voor de boeren was het een vervelende zaak aangezien hun landerijen willekeurig doormidden gesneden werden. De weg verving de oude bochtige Grote Heerweg, nu Schoendalestraat. Moorstraat De straatnaam verwijst naar het feit dat deze buurt in een ver verleden een moerassige streek was. (zie Moerbosstraat). Zeker tot in 1880 heette de straat Waterstraat, zoals ook het stuk ten noorden van de Gentse Weg (nu Staakmolenstraat) Kronkelstraat Deze straat werd vroeger de Kleine Desselgemstraete genoemd, een alternatieve weg naar Desselgem dus. Tapuitstraat De Tapuitstraat had rond 1846 een andere naam: Groote Straete van Nieuwenhove. De hoeve aan de linkerkant heeft als opschrift 't Cauwenhof. Er is hier geen landbouwactiviteit meer. In 1764 was het nog een bedrijf van een goede 22 ha. Zeker is evenwel dat de familie Cauwe hier nooit gewoond heeft; wel verderop in de nu verdwenen herberg Tapuit op de grens van Waregem en Sint-Eloois-Vijve. Eeuwen geleden stond daar een lindeboom waar de schepenen van de heerlijkheid de Vroone recht spraken. Er stond zelfs een schandpaal waar kruimeldieven en kleine misdadigers voor enkele uren te schande werden gezet. Drie eeuwen lang woonde daar de familie Cauwe zodat de omgeving sindsdien bekend staat als de Cauwenhoek. Staakmolenstraat Deze straat - vroeger de Waterstraat - dankt haar naam aan een korenwindmolen die er sinds de middeleeuwen stond, iets verderop aan de rechterkant van de toenmalige Desselgemstraat. De maalstenen en pestels van de molen werden in 1872 publiek verkocht. Jules Verdonck kocht de molen in 1903 en plaatste hem dicht bij zijn huis in Sint-Denijs, langs de steenweg naar Kooigem. Het gebouw werd door de Duitsers opgeblazen in Na de verkoop verrees een nieuwe windmolen ( ) aan de andere kant van de straat maar dichter bij de kerk. Hij rustte op vier teerlingen van elk 1,50 m. hoog en zou afkomstig geweest zijn van de Meulekouter van Wakken en dateren van de Gavergids 2006 / 1 30

5 oude staakmolen van de Waregemse Hoogmolenstraat Spoorweglaan Tussen 1868 en 1870 werd de spoorlijn Anzegem-Ingelmunster-Tielt aangelegd. De trein die erover reed, kreeg de volksnaam 't Kamielke. De lijn lag langs de Spoorweglaan. Op het kruispunt van deze straat met de Schoendalestraat ziet men links een mooi gerestaureerd routehuizeke. Ten tijde van de spoorlijn woonde daar de bareelwacht(st)er. Een deel van de spoorlijn bleef in werking tot Peter Benoitstraat De bekende componist woonde met zijn ouders in Sint-Eloois-Vijve tussen 1863 en Hij begon zijn oratorium De oorlog te componeren eind 1870, onder invloed van de Frans-Duitse oorlog. In de dorpskerk speelde hij vaak orgel. Zijn vader was sasmeester in Vijve. In 1885 schreef Benoit in zijn Vlaamsche Brieven o.m.: "Het sashuis van Vijve, dat mijn vader als sluismeester-ontvanger ettelijke jaren bewoonde, is het aantrekkelijkste en schoonste aller Leiesashuizen." Peter Benoit (Harelbeke 1834 Antwerpen 1901) Koekoekstraat De straat is ongetwijfeld genoemd naar een vroegere herberg De koekoek die al vermeld staat in de bevolkingsboeken van De naam Koekuitstraat en Koekoekstraat komen beide voor, ook in notariële aktes. Bronnen Diverse wandelbrochures van de Toeristische Dienst van de Stad Waregem Folder Open Monumentendag van de Stad Waregem Philip Despriet, De Sint-Elooiskerk van Sint-Eloois-Vijve, 11 de Jaarboek van de geschied- en heemkundige kring De Gaverstreke, 1983, p Officieel stratenplan van de Stad Waregem Patrick Meuris, Straatnamen in Waregem. Een bespreking van de Waregemse straatnamen anno 1992, seminariewerk cursus Toeristisch Gids, Tielt de Gavergids 2006 / 1 31