DEEL 5 HEIDENSE HERRIE

Transcriptie

1 DEEL 5 HEIDENSE HERRIE

2

3

4 Debussy / Mallarmé / Nijinsky: l'apres midi dúne faune (1912)

5

6 Théâtre des Champs-Élysées Geopend in 1913, ontworpen door Auguste Perret op initiatief van Gabriel Astruc als alternatief voor de behoudende muziekcultuur zoals in de Parijse Opera. Gerealiseerd met (o.a.) Amerikaanse fondsen.

7 Théâtre des Champs-Élysées Geïnspireerd door de ornamentkritiek van Adolf Loos Freco s van Maurice Denis

8 Théâtre des Champs-Élysées J.L. Forain: de zeppelin aan de Avenue Montaigne Emile Bayard: een grafmonument Alphonse Gosset: Dat de Duitsers, die zeer ontvankelijk zijn voor sonoor gezang en slaapverwekkende muziek, dit soort ingetogenheid zouden accepteren, valt wellicht te begrijpen, maar Parijzenaars, die zo van uitgaan en elegantie houden, nee!

9

10

11

12

13 Op zoek naar een nieuwe plek van de mens in de razendsnel veranderende wereld; crisissfeer, ontbreken van samenhangend wereldbeeld; oude zingevende kaders zijn aan revisie toe voldoen niet langer in de moderne wereld

14 Twee houdingen: 1. Psychologisch expressionisme onzekerheid, zoeken, tasten wordt hoorbare zoektocht conflict wordt verinnerlijkt 2. Vitalistisch expressionisme proclameren van een vervangende (muzikale) wereld agressief/primitief conflict wordt veruiterlijkt Schönberg Stravinsky

15 Hongaarse en Roemeense volksmuziek: pentatonische en chromatische toonladders / toonreeksen (geen noodzakelijke grondtoon) 1911 Dreigende dynamiek cadans wordt doorbroken

16 Scythische Suite Componist Sergej Prokofjev Orkestsuite, gecomponeerd voor orkest 1915, première 3 januari 1916 Duur: 20 minuten

17 De compositie is verdeeld in 4 delen: Aanroeping tot Veles en Ala De kwaadaardige God en de dans van de heidense monsters Nacht De glorieuze uittocht van Lolli en de Cortège van De Zon

18

19

20 Aanroeping tot Veles en Ala (ouverture)

21

22

23 Skandalkonzert 31 maart 1913 in de Weense Musikverein, gedirigeerd door Schönberg Tijdens de uitvoering van de Altenbergerlieder van Alban Berg braken er gevechten uit, waarbij de organisator van het concert, Erhard Buschbeck, een dreun uitdeelde. Oscar Straus zou later getuigen dat deze klap het meest harmonieuze gelui d van de avond was. Programma: Anton Webern: zes stukken voor orkest Alexander von Zemlinsky: Vier orkestliederen met teksten van Maeterlinck Arnold Schönberg: kamersymfonie Alban Berg Altenberglieder Het concert was afgebroken voordat de Kindertotenlieder van Gustav Mahler konden worden uitgevoerd

24 Ontvangst: Vijandig, scandaleus - muzikale idioom - buitenmuzikale inhoud Bloeitijd: / Schönberg: - Vijf orkeststukken (1909) - Erwartung (1909) - Pierrot Lunaire (1912) - Die Glückliche Hand (1913) Alban Berg: - Altenberglieder (1911) - drie orkeststukken (1914) Bartok: - Allegro Barbaro (1911) Webern: - Bewegingen voor strijkkwartet (1909) - zes orkeststukken (1909) - zes bagatellen voor strijkkwartet (1913) Stravinsky: - Petroesjka (1911) - Sacre du Printemps (1913) Prokovjev: - Scytische suite (1914)

25

26

27 U heeft in uw werk dat verwezenlijkt waarnaar ik, in vrije, niet aan vaste vorm gebonden muziek, zo verlangd heb. Het zelfstandig gaan als gevolg van het eigen lot, het eigen leven van elke afzonderlijke stem in uw composities, is precies dat wat ik in beeldende vorm probeer te realiseren Brief van Kandinsky aan Schönberg, 18 januari 1910

28 Arnold Schönberg, Blik (1910) Zelfportret lopend (1911)

29

30

31 Wat ik in de afgelopen jaren gedwongen werd te leren ( ) zal ik niet meer vergeten. Dat ik namelijk geen Duitser, geen Europeaan of zelfs maar een mens ben, maar een jood Schönberg aan Kandinsky, 19 april 1923

32 Arnold Schönberg: psychisch expressionisme Erwartung Portret van Marie Pappenheim (1909)

33

34