De publicerende toezichthouder

Transcriptie

1 De publicerende toezichthouder mr. F.M.A. t Hart mr. E.J. van Praag

2 Wie schrijft die blijft Verschillende uitingen Wettelijk voorgeschreven uitingen Niet wettelijk voorgeschreven uitingen Onderzoeken naar individuele instellingen Onderzoeken naar producten Onderzoeken naar consumentengedrag Marktonderzoeken 2

3 Enkele voorbeelden Niet beursgenoteerde vastgoedfondsen Monitor accountantsorganisaties Rapport uitvaartverzekeraars Kosten pensioenfondsen Risk management verzekeraars Uitkomsten stress tests banken 3

4 Social Media Tweets Verlaging maximale advieskosten voor verzekering bij krediet welkome stap tegen misbruik november 12 om 3:09 's ochtends Details

5 DNB thema toezicht 2012 Een belangrijke les uit de financiële crisis is dat het toezicht door de raden van commissarissen van financiële instellingen te wensen overliet vanwege onvoldoende deskundigheid, onvoldoende onafhankelijkheid en onvoldoende beschikbaarheid van de commissarissen. 5

6 AFM marktonderzoek december 2011 Persbericht: Uitvaartverzekeraars handelen onvoldoende in belang van de klant bij verkoop verzekeringen 6

7 AFM marktonderzoek december 2011 Uitvaartverzekeraars zijn weinig selectief in bepaling van de doelgroep van het product en met welke tussenpersonen wordt samengewerkt. Er gaan onwenselijke prikkels uit van de provisie, de kwaliteit van tussenpersonen met wie wordt samengewerkt wordt onvoldoende gemonitord en er wordt samengewerkt met gevolmachtigde agenten terwijl dit weinig extra waarde toevoegt in vergelijking met het intermediair kanaal, maar de verkoop via dit kanaal wel het totale kostenniveau van de distributie kan verhogen. 7

8 DNB themaonderzoek Kwaliteit en governance van het risicomanagement DNB heeft onderzoek gedaan onder twaalf verzekeraars. Hieruit blijkt dat er bij het risicomanagement nog een flinke kloof gaapt tussen theorie en praktijk. Het bestuur is zich bewust van het belang van een goed functionerend risicomanagement. Maar dat is niet voldoende. Er komt meer bij kijken. Zo schiet de inbedding van het risicomanagement in de organisatie in veel gevallen te kort. Het onderzoek geeft ook voorbeelden hoe het beter kan. 8

9 Moet of mag worden onderzocht? Toezichthouders hebben geen (expliciete) wettelijke plicht om marktonderzoeken te verrichten. Toezichthouders hebben geen (expliciete) bevoegdheid om marktonderzoeken te verrichten. Er bestaat geen (wettelijke) verbod. 9

10 Mag of moet worden gepubliceerd? Geen publicatieplicht Geen publicatiebevoegdheid Summiere verantwoordingsplicht - geen outletperformance - WOB niet van toepassing Vrijheid van meningsuiting 10

11 Zorgvuldigheidsnorm I Een toezichthouder dient de afweging te maken tussen wel of niet publiceren 1. Reden of doel dat informatie is ingewonnen? 2. Strijd met geheimhoudingsplicht? 3. Doel van publicatie? 11

12 Afweging tot publicatie 1. Is de publicatie gebaseerd op gegevens die voor dit doel zijn ingewonnen? - Doel van het inwinnen van inlichtingen - Ten behoeve van taak en/of toezicht? - Mededelingsplicht 12

13 Afweging tot publicatie 2. Is publicatie in strijd met de geheimhoudingsplicht van AFM en DNB? De herkomst van de vertrouwelijke informatie is niet bepalend voor de toepasselijkheid van het verbod op gebruikmaking of bekendmaking - herleidbaarheid (?) 13

14 Afweging tot publicatie 3. Wat is het doel van de publicatie? - concreet en rechtvaardig doel? - belangenafweging 14 HR 24 juni Aard verdenkingen en ernst gevolgen - Ernst van het misverstand - Mate van steun in de feiten - Inkleding van verdenkingen - Mate van waarschijnlijkheid dat doel langs minder schadelijke weg kan worden bereikt - Beperking nadeel publicatie

15 Rapport beleggingsverzekeringen Dit rapport is bedoeld als leidraad voor financiële dienstverleners die onder andere beleggingsverzekeringen adviseren. Daarnaast zal de AFM in dit rapport in een aparte bijlage aangegeven waar de consument op moet letten bij (het advies over) een beleggingsverzekering. 15

16 Uitvaartverzekeringen Het doel van het onderzoek was om 1. de kwaliteit van de verkoop van uitvaartverzekeringen vast te stellen, 2. de verkregen waarnemingen met verzekeraars te delen, 3. op te treden tegen eventuele misstanden en 4. de markt waar nodig te bewegen naar een wenselijkere situatie. 16

17 Zorgvuldigheidsnorm II Publicatie moet op zorgvuldige wijze geschieden. 17

18 Wijze van publicatie 1. De toezichthouder wordt geloofd op haar woord. Hof Den Haag 14 april 2005 Het gaat hier om uitingen van een zelfstandig bestuursorgaan, dat gelet op de naam en het optreden naar buiten door het publiek zal worden beschouwd als onafhankelijk overheidsorgaan en tevens als autoriteit. Daardoor zal het publiek aan de uitingen/informatie van OPTA meer gezag toekennen en daarop eerder vertrouwen dan op uitingen van een commerciele onderneming. 18

19 Wijze van publicatie 2. Conclusie volgen uit feiten en mogen geen misleidend beeld geven. Hof Den Haag 14 april 2005 het persbericht in samenhang met de advertentie onjuist is voor zover daarin de indruk wordt gewekt dat iedere consument bij een leverancier van lokale telefoondiensten een jaarlijkse besparing van EUR 50 tot EUR

20 Wijze van publicatie 3. (On)mogelijkheid van verificatie - Staan feiten in rapport? - Geen externe controle - Geheimhoudingsplicht in belang van onder toezicht staande instellingen 20

21 Wijze van publicatie 4. Duidelijk onderscheid feiten en mening Rb Den Haag 20 november 2009 Voorts komt in dat verband grote betekenis toe aan de omstandigheid dat de staatssecretaris de desbetreffende zinsnede heeft geponeerd als feit, terwijl dit feit zoals hiervoor overwogen niet is komen vast te staan. De nuancering die de staatssecretaris heeft aangebracht door eraan toe te voegen heb ik begrepen maakt dit niet anders. 21

22 Wijze van publicatie 5. Duidelijkheid onderscheid tussen naleving rechtsnormen en wenselijk gedrag AFM rapport uitvaartverzekeringen

23 Rapport uitvaartverzekeringen 15 bevindingen 8 geen betrekking op rechtsnorm 4 deels betrekking op rechtsnorm 3 wel betrekking op rechtsnorm 10 aanbevelingen 5 geen betrekking op rechtsnorm 3 deels betrekking op rechtsnorm 2 wel betrekking op rechtsnorm 23

24 Wijze van publicatie 6. Rekening houden met verlies aan nuances in verdere berichtgeving Rapport van Dam 2006 In het persbeleid moet rekening ermee worden gehouden dat persberichten door de media worden gefilterd en dat fijnere nuances niet altijd worden doorgegeven aan het publiek 24

25 Wijze van publicatie 7. Hoor en wederhoor Rapport uitvaartverzekeraars AFM informeert MinFin over haar voorlopige bevindingen nog voordat hoor en wederhoor is toegepast op concept rapportage N.B: opmerkelijk aantal voorlopige bevindingen komen niet terug in eindrapport 25

26 Wijze van publicatie 8. Misleidende beeldvorming [iedereen lijdt onder alles] Voorzitter PWC: Bij de ongeinformeerde lezer beklijft vervolgens de indruk dat alle accountants fout zitten. Als je als toezichthouder een aantal kantoren onderzoekt, meld dan ook precies wat je waar hebt aangetroffen 26

27 Slotbeschouwing Toezichthouder mag en moet participeren aan maatschappelijk debat Publicaties dienen zorgvuldig te geschieden Realiseren van door toezichthouder wenselijk geachte doelstellingen mag niet ten koste gaan van evenwichtige publieke beeldvorming 27

28 28