Publiek private. financiering restwarmte

Transcriptie

1 Publiek private financiering restwarmte t.b.v. presentatie 1 november 2012 Seminar Slimmer met de rest

2 Het nieuwe normaal - Kansen voor restwarmte? 2 Uit de krant van deze week: Volgens topman Øystein Løseth van Vattenfall staat het rendement van de gasgestookte centrales van Nuon onder druk. Dat is het geval sinds de nucleaire ramp na de tsunami in maart 2011 in het Japanse Fukushima. Sindsdien is de gasprijs namelijk met 2% gedaald, maar de prijs van stroom met maar liefst 22% afgenomen. Ook CO2-rechten brengen steeds minder op: daarvan daalde de prijs sinds het begin van 2011 met 57%. Løseth spreekt van duistere vooruitzichten voor de Europese energiesector. Niet alleen doordat klanten door de kille economische omstandigheden minder stroom en gas afnemen, maar ook omdat met name de Duitse windsector een steeds groter deel van de Europese energiebehoefte voor zijn rekening neemt. De gascentrales van Vattenfall en van concurrenten als RWE- Essent fungeren steeds meer als back-up en staan een groot deel van de tijd uit. De omstandigheden zijn uitdagend. We zijn ervan overtuigd dat dit het nieuwe normaal is voor de energiesector, aldus Løseth in een toelichting. Die opvatting heeft Vattenfall volgens hem doen besluiten om de betaalde goodwill op Nuons centrales maar helemaal af te boeken naar nul.

3 Inhoud presentatie SLIDE 3 Specifieke kenmerken restwarmte Welke knelpunten & risico s zijn zichtbaar bij restwarmte projecten? Verdeling risico s : wat zou de markt kunnen oppakken en wat kan de overheid voor haar rekening nemen? Welke financieringsvormen passen hier het beste bij?

4 Inleiding: specifieke kenmerken restwarmte 4 Warmte die vrijkomt bij industriële processen heeft (maatschappelijke) en financiële waarde. De financiële waarde is (te) gering voor producenten om hier in te stappen. Potentiële afnemers moeten bereid zijn om voor het gebruik van deze warmte te betalen. Vraag en aanbod vinden elkaar nog onvoldoende. Een reguliere markt voor het uitwisselen van restwarmte ontbreekt; altijd een eigen warmtenet nodig voor de distributie en levering van warmte aan klanten. Het afzetbereik van industriële warmte is daardoor beperkt minder goed transporteerbaar. Dus Het aanwenden van industriële (rest)warmte vergt dan ook een bijzondere inspanning: vraag en aanbod moet letterlijk bij elkaar worden gebracht. Dit vereist met name aandacht voor de financierbaarheid van restwarmteprojecten en de wijze van samenwerking.

5 Legitimatie: maatschappelijke waarde warmte 5 Haalbaarheid van restwarmte door haar specifieke kenmerken (investering netwerk, afzet, rendement) is lastig. Producenten/Industrie die MVO serieus nemen, moeten de uitdaging opzoeken. De maatschappelijke meerwaarde van restwarmte rechtvaardigt de participatie van de overheid in restwarmte projecten: Verminderde energiebehoefte, daardoor lagere energieproductie Vermindering van uitstoot schadelijke stoffen als NOx en CO2 Milieubaten zijn hierdoor de driver voor publiek-private samenwerking voor restwarmte projecten. Rijksoverheid moet gebruik van restwarmte fiscaal aantrekkelijk maken en helpende hand toereiken bij infrastructuur. Een goede verdeling van risico s in deze samenwerking is hierbij essentieel.

6 Kenmerken Business Case restwarmte 6 Business case: verbinden Via Handel (trade) en/of Transport Voorwaarde is win-win-win! Producen t Handel & Transport Afnemer Kenmerken: substantiële investering, lange terugverdienperiode, risico s een financieringsuitdaging succes als de hele keten wint

7 Risico s warmteprojecten in de keten 7 Risico s gerelateerd aan productie, handel, transport en afname. Omvang risico s belangrijk aandachtspunt voor financiers. Omvang en verdeling risico s moeten toebedeeld worden aan die partijen die het risico kunnen beheersen! Producent Leveringszekerheid Prijsontwikkeling Continuiteit Handel & Transport (Proven) technologie Investeringsomvang Exploitatiekosten - beschikbaarheid netwerk Wet- en regelgeving Subsidies Juridisch - fiscale structuur Debiteurenrisico Afnamezekerheid Prijsontwikkeling - alternatieven Wet- en regelgeving Volloop Afnemer

8 Wie neemt welke risico s voor zijn rekening? SLIDE 8 RolPrivate sector Knelpunt Potentiële rol Overheid Lange termijn aandurven InvullinggevenaanMVO Ogen openen binnenen buiten de poorten eigen terrein Warmtewet vergroot inkomstenrisico Warmteaanbod vaak onvoldoende dicht bij warmtevraag Garantie VV / EV Koppeling bebouwde omgeving Infrastructuur Onzekerheidwarmteaanbodop lange termijn Flexibiliseren warmtenet (overdimensioneren) Specifieke garantie op aanbod warmte Specifieke garantie op aanbod warmte Lange vollooptijd Specifieke garantie verstrekken Synergie opzoekenmet leverancier Onzekere groei vraag naar warmte Specifieke garantie verstrekken.....

9 Overwin the Valley of Death Page 9 (Rijks)subsidies (innovatie, investering en operationeel) Neerwaartse druk, weinig gericht op ontwikkeling Durfkapitaal Weinig activiteit, technologie gedreven VALLEY of Death Strategische investeerders Bank financiering (leningen) Investeringsfondsen (kapitaal) Obligaties / institutioneel Stevig rendement flinke omvang Zekerheden, omvang, bewezen Redelijk rendement, zekerheid Zeer omvangrijke Transacties Innovatie Doorontwikkeling Versnelling/naar markt Doorgroei Volwassenheid Tijd = Publieke middelen = Private middelen = Publieke of private middelen

10 Rol van (decentrale) overheden Page 10 Een aantal overheden (h)erkent het probleem van de Valley of Death Oplossingen worden gezocht in innovatief financieel instrumentarium

11 Waar zou op ingezet moeten worden? 11 Zet in op het faciliteren van de markt, niet het vervangen van de markt. Financiering van een project is niet alleen het probleem, het gaat ook om een goede BC (goede) structurering van een project wel. Durf maatwerk te maken, om in te spelen op specifieke knelpunten. Als het risicoprofiel het probleem is, zijn garanties en eventueel eigen en achtergestelde vermogensverschaffing (onderdeel van) de oplossing: Garanties leiden tot aantrekkelijker risicoprofiel voor investeerder. Als een specifiek risico het probleem is, zijn specifieke garanties de oplossing. Dek als overheid alleen risico s af die niet grotendeels door de ondernemer / onderneming te beïnvloeden zijn en die niet tot de normale ondernemersrisico s kunnen worden gerekend. Daar waar garanties -in de perceptie van kredietverstrekkers- niet leiden tot flinke risicoverlaging is het aanbieden van eigen en vreemd vermogen een logische keuze. Indirecte participatie (fondsvorming) ligt dan voor de hand. Als rendement (onrendabele top) het probleem is, dan is een subsidie een goede interventie (eventueel te vervangen door vreemd vermogen of eigen vermogen tegen vriendelijke voorwaarden).

12 Voorbeeld: publiek private financiering 12 Industrieel restwarmteproject met bouwsom van circa 20 mln. Verbinding tussen producent en verschillende typen afnemers. Publiek Private Samenwerking (PPS): Lokale overheid initiatiefnemer en bereid te financieren (aantrekkelijke voorwaarden). 2,5 mln Warmtebedrijf: EV 5 mln Decentrale overheid Achtergesteld vermogen 12,5 mln EEEF Senior vreemd vermogen, vergoeding voorbereidingskoste n Garantie Green Deal: kosten VV omlaag Rijk verstrekt garantie

13 Ter inspiratie: perspectief warmte(net) Zuidvleugel

14 Dank voor uw aandacht Contact Marc van der Steen