Scenario 1: Zelfstudie- uren

Transcriptie

1 Zes scenario s voor verbetering van onderwijsrendement door inzet filmpjes Scenario 1: Zelfstudie- uren Tijdens het experimentjaar wordt het aantal contacturen in aanwezigheid van een docent met één lesuur per week teruggebracht. Dit geldt voor alle leerlingen. De leerling leert op school d.m.v. de video s en aanvullend lesmateriaal de theorie. Tijdens de vaklessen worden de leerlingen begeleid en ondersteund door de docent. In dit scenario zal de contacttijd efficiënter besteed moeten worden. Dit leidt tot relevante lessen die de motivatie van de leerling zullen vergroten. Doordat leerlingen op school gebruikmaken van de filmpjes is er sprake van onderwijstijd. Die blijft dus gelijk. klas u p/w totaal onderwijstijd huidig A + B nieuw A + B voldoende, kwalitatief hoogwaardig digitaal lesmateriaal toereikende ict- voorzieningen op school adequate registratie voor controle op onderwijstijd Dit scenario komt overeen met het oorspronkelijke uitgangspunt van het project Leerlingen voor Leerlingen. Er moet daarom rekening gehouden worden met weerstand. Immers, het aantal scholen dat in het schoolspecifiek beleidsplan aangeeft de lessentabel aan te willen passen tijdens het experimenteerjaar is minimaal. Dit draagvlak moet dus zorgvuldig gecreëerd worden. Wat nu in drie lesuren gaat, moet in twee. De lessen moeten dus anders ingericht worden. Daarbij wordt aangesloten op de voorbereiding thuis van de leerling. De docent kan meer inspelen op de vragen van de leerlingen, zodat de zwakkere leerlingen meer aandacht kunnen krijgen dan nu mogelijk is. Scenario 2: Thuiswerken ( flipping the classroom )

2 Leerlingen verwerven thuis, onder meer door middel van de video s, de theoretische kennis. In de les wordt er geoefend, samengewerkt en biedt de docent ondersteuning. Op basis van de resultaten van de leerling wordt bepaald bij hoeveel contacturen hij/zij aanwezig moet zijn. Leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben, krijgen het oorspronkelijke aantal contacturen aangeboden, andere leerlingen een uur minder. Zwakke leerlingen krijgen meer maatwerk en meer aandacht. Omdat ze wekelijks bijgespijkerd worden, loopt hun achterstand niet op. Overigens kan deze groep zwakke leerlingen, in theorie, elke week een andere samenstelling hebben, omdat er steeds ingespeeld wordt op het onderwerp dat op dat moment behandeld wordt. De groep sterke leerlingen wordt niet afgeremd tijdens de les en raakt daardoor niet verveeld. Bovendien krijgt deze groep in een zelfstandige setting verrijkings- en verdiepingsstof aangeboden. Doordat leerlingen thuis (en eventueel op school) onder verantwoordelijkheid van een docent gebruikmaken van de filmpjes is er sprake van onderwijstijd. Die blijft dus gelijk. klas u p/w totaal onderwijstijd huidig A + B nieuw A + B (AB) 5 6 In de huidige situatie krijgen klas A en klas B elk 3 uur het vak X aangeboden, al dan niet van dezelfde docent. In dit scenario krijgen deze klassen slechts 2 uur vak X aangeboden, al dan niet van dezelfde docent. Leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben - uit zowel klas A als B - krijgen gezamenlijk een 3 e uur vak X aangeboden. Per week worden er zodoende voor twee klassen 5 i.p.v. 6 contacturen ingeroosterd. Dat is een besparing van 0,5 lesuur per docent per week. Als dit systeem in de toekomst bij bijvoorbeeld 6 vakken zou worden ingevoerd, zou dit leiden tot een besparing van 3 lesuren per docent per week. (voor thuis) aanvullende docentenvideo s met uitleg voldoende, kwalitatief hoogwaardig oefenmateriaal (digitaal, voor thuis) lesprogramma loopt in beide klassen exact parallel manier van registeren van de activiteiten van de leerling thuis (elo) Wat nu in drie lesuren gaat, moet in twee. De lessen moeten dus anders ingericht worden.aansluitend op de voorbereiding thuis van de leerling. Anders bestaat het risico dat zwakkere leerlingen meer/sneller de draad kwijtraken tijdens de reguliere lessen. Wie bepaalt, en op grond waarvan, of de leerling een 3 e lesuur moet bijwonen? Elke week (diagnostisch) toetsen lijk niet reëel. Wat doen de leerlingen tijdens het vrijgekomen lesuur? Dit is in het bijzonder van belang als dit een tussenuur zou opleveren voor onderbouwleerlingen (die dat niet mogen hebben over het algemeen). Opvang/begeleiding van deze leerlingen zal de besparing uiteraard minimaliseren.

3 Scenario 3: Doorlopende leerlijnen tijdens onvoorziene lesuitval Zodra er onvoorzien een les uitvalt bijvoorbeeld door ziekte van docent, wordt er - ongeacht het vak dat uitvalt door de leerlingen zelfstandig gewerkt aan het experimentvak. De docent van het betreffende vak kan via de elektronische leeromgeving volgen wat de leerlingen gedaan hebben en besteedt daar in zijn/haar reguliere lessen aandacht aan. Invaluren worden op veel scholen niet optimaal besteed. In dit scenario is het voor de leerlingen duidelijk waaraan gewerkt moet worden. Omdat er een terugkoppeling is met de vakdocent over het gedane werk weten ze dat hun werk relevant is en gezien wordt. Uiteraard betekent het een verrijking van het curriculum met extra oefen- en verdiepingsmogelijkheden voor het experimenteervak, zonder dat er extra contacturen hoeven worden gerealiseerd. Leerlingen werken zelfstandig en weten altijd wat ze moeten doen. Ze hebben daardoor geen begeleiding van een docent nodig: toezicht van een onderwijsassistent of van het al aanwezige personeel in de mediatheek volstaat. In dat laatste geval is de besparing natuurlijk maximaal. uitval p/w uren docent uren ond. ass. onderwijstijd huidig nieuw De maximale winst van deze variant wordt behaald als de aanpak verbreed kan worden over alle vakken. Met dit scenario wordt de haalbaarheid beproefd. veel, kwalitatief hoogwaardige instructievideo s veel, kwalitatief hoogwaardig oefenmateriaal toereikende ict- infrastructuur leerlingen koptelefoons Dit scenario staat of valt bij het digitale materiaal (inclusief de video s). o Er moet véél digitaal materiaal voorhanden zijn: gemiddeld wordt het experimentvak met één uur per week uitgebreid. Dit veronderstelt dat er voor deze uren vanuit de betrokken vaksectie een jaarplan ligt. Een sectielid moet hier expliciet verantwoordelijk voor gemaakt worden. o Het materiaal moet curriculumonafhankelijk zijn, omdat: leerlingen uit parallelklassen waar niet volgens dit scenario wordt gewerkt geen achterstand mogen oplopen nooit helemaal bekend is hoeveel lessen er uitvallen 1 Landelijk gezien varieert de lesuitval in het VO tussen de 3 en 9%. Hier valt ook voorziene uitval onder, zoals vergaderingen, scholing, enz.

4 Leerlingen moeten wel gemotiveerd blijven aan de stof te werken (cijfertechnisch beloond?). Scenario 4: (E- )Coaching, inzetten oudere leerlingen Leerlingen uit de bovenbouw worden ingezet om onderbouwleerlingen in kleine groepjes (circa 5 leerlingen) te begeleiden bij vakken die ze lastig vinden. Tijdens deze steunlessen worden de video s en het aanvullende digitale materiaal gebruikt. Op deze manier wordt er een contactuur gerealiseerd zonder de inzet van een docent. De ouderejaars kunnen deze lessen geven, eventueel in het kader van hun Maatschappelijke Stage. Leerlingen leggen elkaar vaak efficiënt uit. De sfeer zal bovendien anders zijn dan die ontstaat tussen docenten en leerlingen en dat kan een heel positief effect hebben met betrekking tot motivatie. De bovenbouwleerling doet ook belangrijke communicatieve en sociale vaardigheden op. De uren die normaliter door docenten gegeven worden (ondersteuningsuren, keuzewerktijd) worden nu door bovenbouwleerlingen verzorgd. De docent zal wel enige tijd nodig hebben om de bovenbouwleerlingen te instrueren/begeleiden bij hun lestaken. uren docent uren bb- leerling onderwijstijd huidig nieuw toereikende ict- voorzieningen (hoeft niet 1- op- 1 te zijn) gemotiveerde bovenbouwleerlingen docent moet constante begeleiding en coaching bieden voor de betrokken bovenbouwleerlingen Dit scenario zal, zeker wanneer het een wat grotere omvang krijgt, een roostertechnische uitdaging worden en het nodige vergen van een coördinator. Dit vermindert de efficiëncywinst. Scenario 5: Meer onderwijstijd met evenveel docenturen Met behulp van de Leerlingen voor Leerlingen filmpjes kan de instructietijd worden verlengd. De begeleiding vindt plaats door ouderejaars leerlingen of een onderwijsassistent na afloop van de regulier ingeroosterde lessen. Doordat de leerlingen meer instructie krijgen, verbetert het leerrendement. Leerlingen leggen elkaar vaak efficiënt uit. De sfeer zal bovendien anders zijn dan die ontstaat tussen docenten en

5 leerlingen en dat kan een heel positief effect hebben met betrekking tot motivatie. De bovenbouwleerling doet ook belangrijke communicatieve en sociale vaardigheden op. Vooral zwakkere leerlingen hebben meer leertijd nodig. Dit kan worden bereikt door de inzet van filmpjes en onderwijsassistenten/leerlingcoaches. De onderwijstijd voor leerlingen wordt opgevoerd met een gelijkblijvend aantal docenturen. Uren docent Assistent/coach Onderwijstijd huidig nieuw toereikende ict- voorzieningen (bij voorkeur 1- op- 1) gemotiveerde bovenbouwleerlingen docent moet constante begeleiding en coaching bieden voor de betrokken bovenbouwleerlingen Dit scenario vormt een uitdaging voor de mentor van de leerlingen en de coördinator van het programma. Scenario 6: Zelfstandig werken tijdens de les Differentiatie tijdens de les van de vakdocent met behulp van LvL- video s. Doordat de docent meer individuele begeleiding kan geven (maatwerk) neemt het leerrendement toe. Bij praktijkonderwijs en practica kan het audiovisuele instructiemateriaal als handleiding dienen, bereikbaar via mobiele devices als tablet en smartphone. Het gebruik van QR- codes kan hierbij handig zijn. Met hetzelfde aantal docenturen wordt een hoger leerrendement behaald. enige ict- voorziening (hoeft niet 1- op- 1 te zijn) Uit onderzoek is gebleken dat veel docenten (50%) onvoldoende in staat zijn om te differentiëren. Deelnemende docenten zullen dus goed begeleid moeten worden.