(voorspellende waarde van) meting van attitudes

Transcriptie

1 = evaluatieve houding bestaande uit cognitief en affectief aspect tegenover een attitudeobject(kan eender welk identificeerbaar element zijn). Sociaalpsychologen interesseren zich vooral in attitudes tov (groepen van) mensen. Maar onderzoek w vaker gedaan ahv meer controleerbare attitudeobjecten. De grote intra-indivu-iduele stabiliteit en interindividuele verschillen van evaluatief gedrag suggereerden dat interne eig het gedrag mee beïnvloedde. Er w verondersteld dat attitudes langdurig blijven bestaan en niet gemakkelijk veranderen. Als we attitudes zouden kunnen meten zouden we dus mogelijk gedrag op vrij lange termijn kunnen voorspellen, verklaren en veranderen. (voorspellende waarde van) meting van attitudes Pfobleem: attitudes zijn covert 1.1 meting van attitudes door zelfbeschrijvingen Ervan uitgaan dat uitdrukken v attitude geen nadelige gevolgen heeft, dat zelfbeschrijvingen louter bepaald w door attituden en verschillen in antwoorden louter te wijten zijn aan verschillen in attitudes Weten mensen wat hun attitude is? Zijn ze bereid die mee te delen? Zijn er nog andere determinanten van de zelfbeschrijvng? Attitudes staan ook onder druk van normen. Als je attitude overeenstemt met de norm ga je dit misschien overdrijven, gaat het er tegen in ga je je best doen dit te verbergen. (+vraag en proefleider effecten, norm om te antwoorden op vragen, vertrouwen we de PL genoeg om eerlijk te zijn en schaden we hier ons zelfbeeld niet te veel mee? Rol vd situationele factoren en persoonskenmerken, geheugeneffecten, sociale wenselijkheid,.) Zelfbeschrijvingen zijn niet waardeloos, mar mogen niet opgevat worden als valide meting van attitudes 1.2 attitudes en gedrag Allan Wicker (1969) vond dat de correlatie tussen zelfbeschrijvingen en gedragingen ivm attitudes zeer laag was. niet eigenaardig, het zijn 2 verschillende gedragingen en zijn aan verschillende versterkingscontingenties onderhevig Er is wel een correlatie gevonden tussen zelfbeschrijvingen en beschrijvingen van gedrag. Andere onderzoekers opperden dat niet algemene attitudes gedrag voorspellen, maar attitudes tov dat bepaalde gedrag. Dit doet echter afbreuk aan de potentiële waarde van attitudes. Ook moesten ze in dezelfde zituatie, met een beperkte tussentijd bevraagd worden. Maar dan verliezen attitudes hun duurzaamheid en situatie-onafhankelijkheid. Nog nderen zochten de oorzaak in de verschillende gedragsdeterminanten. Bv de subjectieve norm (gewogen som norm tov belang v eigen mening) of de subjectieve macht over het gedrag. Maar hoe meer determinanten je bij je voorspelling moet betrekken, hoe minder waardevol attitudes op zich zijn.

2 En zelfs als rekening wordt gehouden met bovenstaande zaken, voorspellen attitudes gedrag niet. Meting v attitudes is valide, maar attitudes zijn geen belangrijke determinant v gedrag Of ze zijn wel belangrijke determinanten, maar de meting is niet valide 1.3 indirecte meting van attitudes Leugenschaal/sociale wenselijkheidsschaal zijn niet waterdicht. Bogus pipeline -> mensen laten denken dat onderzoekers kunnen nagaan of antwden oprecht zijn maar ook hier zijn er individ versch in de mate waarin mensen vrezen als leugenaar ontmaskerd te worden en in de mate waarin ze de PL geloven. Alternatief: indirecte metingen (ppn weten niet dat het een attitudemeting is of kan zijn gedrag niet bewust controleren.) let op: uitkomsten impliciete attitudes noemen is problematisch. Beter direte vs indirect gemeten attitudes. Fazio, Jackson, Dunton en Williams (1995) Met affective priming test. (APT) onderzoek over herkennen v betekenis van woorden 1st woordherkenningstaak : responstijden worden gemeten bij positieve en negatieve woorden dan 2 taken voor dekmantel dan verschijnen er tijdens een taak gezichten (blanke en zwarte) gevolgd door een woord (pos of neg) ze moeten de gezicten onthouden en de woorden categoriseeren ls goed of slecht. Het verschil in reactietijden tussen deze taak en taak 1 geven de attitudes weer tov groepen mensen. Result: respontijden bij T4 > T1 (complexer en vermoeidheid) bij blanke dns: RT langer bij pos woorden na zwarte en bij neg woorden na blanke. + grote individuele verschillen De discrepantie tussen ATP attitudes en zelfbeschrijvingen komen vooral voor bij attitudes die in de vroege jeugd gevormd worden. Meet ATP (en zijn varianten) valide attitudes? Weten we niet zeker (at=covert) => wel voorspellingskracht op gedrag nagaan. 1.4 attitudes en gedrag revisited Na het onderzoek van Fazio et al. Kwamen de dns een zwarte man tegen. De ATP score bleek een goede voorspeller van vriendelijkheid tov de zwarte onderzoeker. Nuancering: reageren op prikkels is zelf ook een gedrag en kan ook beinvloed worden door situationele en versterkingscontingenties. En verbale gedragingen die eigenlijk neerkomen op zelfbeschrijvingen zullen ook beter voorspeld worden door zelfbeschrijvingen. (ook getest in fazio et al) Zelfbeschrijvingen geven een attitude weer + ruis ook ATP kan ruis bevatten. goede voorspelling -> rekening houden met combinatie van beide Vorming van attitudes 2.1 evalutief leren

3 Via klassieke conditionering (Pavlov). 2 vormen: Signaalleren (door samengaan leert individu dat een neutrale prikkel een gebeurtenis voorspelt) en evaluatief leren ( neutrale prikkel krijgt betekenis door het samengaan met betekenisvolle gebeurtenis (zie schema)) neutrale prikkel + onvoorwaardelijke prikkel onvoorwaardelijke respons neutrale prikkel wordt voorwaardelijke prikkel voorwaardelijke respons Signaalleren leert gebeurtenissen voorspellen. Vooral het leren omgaan met de OVP is van belang Evaluatief leren leert omstandigheden vermijden/benaderen. Via EL kunnen secundaire versterkers en straffen ontstaan die de verscheidenheid en duur van leerprocessen later kan verhogen. Voor signaalleren moet er (bewuste) contingentie en contiguïteit zijn, voor EL enkel contiguïteit. bij SL leert het individu niet gemakkelijk meer dat er nog andere prikkels zijn die een GB voorspellen, als hij al een goede voorspeller heeft. EL is een determinant van attitudes, speelt een rol bij zowel de vorming als bij de verandering van attitudes. Baeyens et al (1990) Dns selecteerden de 3 mooiste en 3 minst mooie gezichten (OP) en 12 gezichten waar ze neutraal tegenover stonden (NP). leerfase: gezichtparen (n+mooi, n+lelijk of n+n) 3paren per combinatie, elk paar kwam 10x voor AV: aantrekkelijkheid beoordelen+ aanwijzen welke gezichten smenhoorden Result: aantrekkelijkheid neutrale gezicht veranderde in richting van het andere gezicht van het paar, ongeacht of dns de samenhang konden rapporteren. Olson en Fazio (2006,2) 1st conditioneringsfase: foto s van 8 blanken en 8 zwarten (NP) gepaard met betekenisvolle prikkels, soms afzonderlijk, soms in paren. Elke foto verscheen 3 keer. Foto s van cruciale blanken werden gevolgd door neg prikkel, cruciale zwarten door positieve prikkels. Tussen andere combinaties om aandacht van dns f te leiden vd koppeling v huidskleur en betekenis. In de controleconditie zagen ze alle beelden los van elkaar. Result: dns konden niet beter dan op toeval aangeven of ze bepaalde paren foto s al hadden gezien. Tweede fase: APT Result: controlecond: sporen van racisme bij positieve woorden exp cond: niet significante trend naar gunstige attitude zwarte mensen. Er treedt prikkelveralgemening op. Dit impliceert dat attitudes kunnen worden veranderd mdv EL. Omgekeerd kan ook prikkeldiscriminatie optreden. we kunnen onze attitude veranderen zonder ons bewust te zijn waar de attitude vandaan komt. 2.2 contactconditionering

4 Als er niet meteen sterke reacties zijn tov een prikkel, kan herhaalde blootstelling hieraan voldoende zijn om een gunstige attitude te creëren. (=mere exposure) Zajonc (1968, 1) OV: frequentie aanbieding: 1,2,5,10 of 25 keer. Bij leren uitspreken van zinledige woorden AV: beoordeling adjectieven van negatieve betekenis tot positieve betekenis. Result: hoe vaker woord aangeboden was, hoe positiever beoordeeld. Maar de eerste aanbiedingen hadden meer effect dan de volgende aanbiedingen Zajonc (1968, 2) OV: frequentie aanbieding: 1,2,5,10 of 25 keer. Bij goed kijken naar chinese karakters result: gelijkaardig aan Zajonc1 Zajonc (1968, 3) Foto s van mannelijke medestudenten voor geheugentest beoordeling hoe graag ze de persoon zouden mogen gelijkaardige resultaten. Vraageffecten als verklaring voor mere exposure? (=artefactenverklaring) impliceert dat mere exposure enkel optreedt Bij mensen Als aanbiedingsfrequentie binnen ppn w gemanipuleerd Als dns zich bewust zijn van aanbiedingsfrequenties Als attitudes gemeten worden via gedragingen die mensen zelf kunnen aanpassen Mere exposure is aangetoond bij dieren met muziekstukken Moreland en Beach (1992) Toonden mere exposure aan ten aanzien van medemensen die we live meemaken. enkele mensen gingen aantal keer naar college (binnen ppn manipulatie) metingen van subjectieve vertrouwdheid wekten de indruk dat de mensen nauwelijks opgemerkt waren bij de studenten (geen effect van frequentie) beoordeling vn karakter toonde wel mere exposure effecten an. Subjectieve vertrouwdheid is dus niet nodig voor mere exposure mere exposure is aangetoond ten aanzien van foto s vn gezichten bij mensen met geheugenverlies ook bij binnen ppn manipulatie bij sublimale aanbieding is het effect aangetoond. Hier is het effect zelfs nog sterker! Monathan, murphy en zajonc (2000) Combineerden tussen ppn manipulatie met sublimale aanbieding boden achthoeken of chinese karakters sublimaal aan, ofwel 5 objecten 5 keer elk, ofwel 25 1 keer elk. het mere exposure-effect was significant en veralgemeend naar alle figuren die erop leken

5 Harmon-Jones en Allen (2001) Bieden eerst foto s van vrouwen zeer kort aan daarna beoordeling + via elektromyografie (activiteit in de gezichtsspieren is attitudegedrag dat niet onder willekeurige controle staat van degene die het vertoond. Result: mere-exposure + verhoogde activiteit in de M zygnomaticus major (lach) geen verschil in de M corrugator supercili Verhoging positieve affecties, geen verlaging van negatieve affecties. Cutting (2003) Dns beoordelen schilderijen vaak als mooier als deze vaker worden afgebeeld in het echte leven. Ook al menen ze de schilderijen niet te herinneren. Bij kinderen, die nog niet vaak in contact zijn gekomen met die schilderijen, treedt dit effect niet op. in een veldexperiment (tijdens de colleges) slaagde cutting erin om de voorkeur om te keren door de studenten bloot te stellen aan de minder getoonde schilderijen Meskin, Phelan, Moore en Kieran (2013) Replicatie cutting, schilderijen die lelijk bevonden werden werden na herhaalde blootstelling als nog lelijker beoordeeld. Schaffner, Wandersman en Stang (1981,2) OV: 0 posters, 20 posters of 200 posters AV: kandidaten rangschikken enof ze posters herinnerden. mere exposure Niet alleen aangetoond bij visuele waarneming, ook geuren, smaken, tactiele en auditieve informatie. bewuste herkenning of subjectieve verrouwdheid is niet nodig en mere exposure is verbazend veralgemeenbaar. Mita, Dermer en Knight (1977) Studentes zelf vonden zelfportret in spiegelbeeld mooier, vrienden van de studente de gewone foto. Verklaring: zichzelf meer in een spiegel gezien. (prikkeldiscriminatie) Zilva, Mitchell en Newell (2013,1) OV: aangeboden gezicht met de eerder ermee aangeboden woorden, aangeboden gezichten met nieuwe woorden, nieuwe gezichten met nieuwe woorden -> mere exposure op de gezichten enkel als de juiste naam erbij stond Zelfs subtiele verandering in context kan mere exposure elimineren Zilva, Mitchell en Newell (2013,3) Het weglaten van een contextprikkel (hier naam) verstoorde mere exposure niet. Mere exposure gaat niet terug op EL: want het vind ook plaats in onaangename omstandigheden

6 Saegert, Swap en Zajonc (1973) Ppn moesten dingen proeven in een soort doolhof, en kwamen daarbij andere dns tegen 0,1,2,5 of 10 ontmoetingen mededns beoordelen. hing niet af van smaak, wel van frequentie Implicatie: opwekken van gunstige attitude met EL w geholpen door mere exposure. EL voor ongunstige attitude w bemoeilijkt door mere exposure Hangt af van context of contactconditionering of EL de bovenhand krijgt. Wat zijnde determinanten hiervan? responscompetitiehypothese Harrison (1968) Nieuwe attitudeobjecten zijn nooit echt nieuw. Ze bestaan uit componenten die al prikkelcontrole verworven hebben. Als die incompatibel zijn met elkaar treedt een onaangenaam gevoel op. Mensen intrepeteren dit als een ongunstige houding tov een attitudeobject. De responscompetitie neemt af bij herhaaldelijk contact, omdat bepaalde responsen dominant worden. Hypothesen: Responscompetitie leid tot neg evluatie v prikkels Responscompetitie daalt met herhaaldelijk contact Nieuwe prikkels lokken doorgaans negatieve evaluaties uit (eigenaardig) Afname responscompetitie leidt tot minder neg evaluatie v prikkels Positieve evaluatie is het gevolg van daling negatieve evaluatie (gefalsificeerd door Harmonjones en Allen) Processing Fluency Herhaaldelijk contact met prikkels vergemakkelijkt de informatieverwerking, informatie die vlotter verwerkt word dan verwacht lokt positief affect uit. Verklaart tegenstrijdigheid specifiteit en veralgemeenbaarheid v mere exposure Verklaart waarom de effecten sterker zijn bij sublimale aanbieding Verklaart niet enkel mere exposure, maar ook andere determinanten van esthetische appreciatie: symmetrie, contrasten, figuur-achtergrond, regelmatige vormen Specifiek geval contactconditionering: waarheidseffect bewering waaraan mensen vaker blootgesteld zijn vinden ze waarheidsgetrouwer Het waarheidseffect is aangetoond door mensen eerst aan stellingen bloot te stellen, en achteraf laten beoordelen nar waarheid tussen andere stellingen. Het treedt op ongecht de soort bewering, het tijdsverloop en of de dns bij de eerste aanbieding ook al waarheid moesten beoordelen. Begg en Armour (1991,1) De eerste stellingen werden met commentaar gegeven die suggereerde of een stelling waar was, deze hadden natuurlijk invloed op het aangegeven waarheidsgehalte, maar ongeacht de commentaar was nog steeds een verhoogd waarheidsgehalte aangegeven door mere presence. Implicaties: iemand kn een goede reputatie krijgen door te wijzen op daden die hij niet heeft vertoond. Nog de vraag of dit ook geldt als men praat over de toekomst

7 verklaring: cognitive fluency + mensen herinneren zich beter wt iemand zei dan wie dat zei. Herhaalde uitspraken kunnen daardoor overkomen alsof veel mensen hetzelfde zeggen/vinden. Attitudeverandering door gedragsverandering 3.1 Cognitieve-dissonantietheorie (Leon Festinger, 1957) Cognities= kleinste eenheden kennis die op zinvolle wijze te identificeren zijn. 2 cognities kunnen irrelevant, consonant of dissonant zijn. het gaat niet om feiten, maar wat door de persoon als feit wordt aangenomen. Ze kunnen sterker of zwakker zijn naargelang hun belang voor het individu. Een cognitie hangt samen met andere cognities, dit noemen we een cluster v cognities. Verschillende cognities van 2 clusters kunnen onderling ook irrelevant, consonant of dissonant zijn, dit heeft dan weer invloed op de centrale dissonantie of consonantie. Daarom spreken we van Totale dissonante binnen dat deel van cognities. Cognitieve dissonantie is aversief. Om dissonantie te voorkomen of te reduceren kunnen bijkomende consonante relaties gezocht worden, het belang van bestaande cognities verhogen of verlagen of de inhoud van cognities aanpassen. Cognities verzetten zich tegen verandering, ze verwijzen immers naar een realiteit. Ze veranderen zou een nieuwe disson.teweegbrengen tussen realiteit en de veranderde cognitie. Sommige zijn beter aanpasbaar dan anderen, en in het algemeen kunnen we stellen dat cognities over de buitenwereld moeilijker te veranderen zijn dan die over het eigen (covert) gedrag. Toegepast op attitudecognitie zal de cognitie zich aanpassen aan het gedrag. Hypothesen: Dissonantie is aversief en dit ongemak verdwijnt bij attitudeverandering Als mensen zich tegen hun attitude moeten gedragen, zullen ze hun attitude aanpassen Als het gedrag beloond wordt zal dit doorwegen op de totale dissonantie, en zal de attitude nog sterker aangepast worden. Bij een keuze tussen 2 objecten w het gekozen object opgewaardeerd, en het andere gedevalueerd Dit verschijnsel zal sterker zijn naargelang keuze moeilijker was (belang v cognities) Als mensen een gedrag niet vertonen omwille van de straf die eraan vasthangt, zijn ze meer geneigd dit te blijven nalaten naar gelang de strafdreiging kleiner was. 3.2 onderzoek geïnspireerd door cognitieve dissonantie Na ontwikkeling indirecte metingen heropleving en nieuwe toetsingen. Festinger en Carlsmith (1959) Fase 1: attitude kweken: dns moesten hekel krijgen aan taken Fase 2: tegenattudinaal gedrag uitgelokt: aan volgende dn vertellen dat taak leuk was geweest met beloning van 1 of 20 euro, bij controleconditie viel deze fase weg Fase 3: attitudeverandering gemeten: verschil bij 20 eur ws niet significant, in 1 eur conditie werd er een groot verschil gevonden, er werd zelfs een positieve attitude gerapporteerd

8 Brehm (1956) Aantrekkelijkheid 8 voorwerpen aanduiden. Ofwel kregen dns een antrekkelijk tot zeer aantrekkelijk voorwerp als dank, ofwel kregen ze keuze tussen 2vw en werd de keuze met opzet gemakkelijk of moeilijk gemaakt. Daarna nog een beoordeling result: gekozen alternatief werd opgewaardeerd en niet gekozen object gedevalueerd. het evaluatieve verschil werd groter naarmate keuze moeilijker was geweest. Bij de gekregen conditie was er geen evaluatief verschil Gawronski, Bodenhausen en Becker (2007) 2 gelijkaardige foto s, dan ATP beide positief beoordeeld, en verschilden niet significant Dan keuze, en dan nog eens ATP -> resultaten van cognitieve dissonantie De onderzoekers echter, intrepeteerden deze aan de hand van hun eigen theorie, de associatieve verankering van het zelf. (de gekozen foto werd gelinkt aan het zelf, en werd daarom mooier bevonden (verklaard niet waarom andere voorwerp gedevalueerd werd)). Devaluatie > opwaardering -> gevolg van plafondeffect of is dit algemeen het geval? Shultz, Léveillé en lepper (1999) Toonden bij kinderen aan dat bij de keuze tussen aantrekkelijke dingen devaluatie de bovenhand neemt, en bij keuze tussen onaantrekkelijke dingen opwaardering. Vereist geen gesofisticeerde cognitieve processen, gebeurt zelfs als ze zich de keuze niet herinneren. Coppin, Delplanque, Cayeux, Porcherot en Sander (2010) 1 st deo s beoordelen, dan per paar (even lekker ruikend, groot verschil in appreciatie of rest) aanduiden welk van de 2 lekkerst rook, dan nog een evaluatie + aangeven of ze de geur al hadden geroken en of ze die verkozen hadden binnen het paar. dns herkenden de geuren, maar herinnerden hun keuze niet meer + postdecisie-revaluatie (onafhankelijk van bewuste herinnering) Postdecisie-revaluatie treedt ook op bij vierjarigen en capucijner-aapjes. Egan, Santos en Bloom (2007) Aantrekkelijkheid van stickers en snoepjes bepaald kind moest kiezen tussen 2 stickers, of kreeg er 2 te zien en kreeg er 1 van. Daarna mochten ze kiezen tussen de niet gekozen/gekregen sticker en de derde gelijkwaardige sticker. (zelfde bij aapjes met snoepjes) Degenen die de keuze hadden gehad, kozen vaker het 3 de alternatief geen keuze: kinderen 50-50, capuncijneraapjes (reactantie) Kritiek: verschil attitudemetingen verklaren door wennen aan meetschaal of uitgebreid nadenken over alternatieven Tegengesproken door de controlecondities van shultz, Leveille en Lepper (1999) waarbij kids eerst 2 keer beoordeelden en dan pas kozen. Verdere weerlegging:

9 Egan Bloom en Santos (2010) Repliceerden onderzoek bij kindjes en aapjes, zonder dat gemaakte keuze voorkeur weerspiegelde door te grabbelen in een zak, of te zoeken naar de snoepjes (cc: er werd voor hen gegrabbeld in de zak, of moesten zoeken naar 1 vd 2 snoepjes) nog steeds keuze voor niet bij keuze betrokken item. Ditmaal trad er reactantie op bij de kinderen. 3.3 zelfperceptie, zelfaffirmatie en evaluatieve gedragsaansteking als alternatieven voor Cognitieve dissonantie Zelfperceptietheorie (Bem 1965) Het gedrag van mensen w beinvloed door situationele factoren. Als personen zich niet bewust zijn vn die factoren, intrepeteren ze hun gedrg in functie vn een attitude. Ze leiden hun attitude f uit hun gedrg. (spanningen tussen cognities zijn dan irrelevant) Moeilijk af te zetten tegen CDT, meestal zelfde predicties. Maar eerder aannemelijk als vorming van attitudes ipv verandering van attitudes. Zelfaffirmatietheorie (Steele, 1988) Legt uit waarom mensen ongemakkelijk worden van inconsistenties: het is een bedreiging op het gevoel van persoonlijke integriteit, een norm die er al van kleins af aan ingelepeld wordt. Moeilijk af te zetten tegen CDT, zelfde predicties. Maar de theorieën zijn integreerbaar en de zelfffirmatietheorie kan dan als uitbreiding gezien worden van de CDT. Voorspelt in welke situaties de inconsistenties tot meer of minder attitudeverandering leiden (chronische vs situationeel bepaalde zelfwaardering -> hoog zelfbeeld bezit vleiende cognities over het zelf, kan deze opwaarderen en heeft een bescherming tegen bedreiging van persoonlijke integriteit) Evaluatieve gedragsaansteking Er zijn ook falsificaties van de theorie, maar dit kan ook betekenen dat de grenzen van het toepassingsgebied blootgelegd zijn. (bv Nuttin en Beckers vonden dat tegenattudinaal gedrag geen verandering teweegbracht in de interne dispositie, maar in wat mensen beweren over die attitude (zelfbeschrijvingen) ze zijn geneigd het aan de gang zijnde of net vertoonde verbale gedrag voort te zetten, vooral als ze door omstandigheden niet over hun antwoord kunnen nadenken. Ze kan verklaart een attitudeverandering na tegenattudinaal gedrag, maar verklard vele andere dingen niet die CDT wel verklaard. Bovendien w ze deels gefalsifieerd door indirecte metingen