Wijkgroenbeheerplan Essesteijn

Transcriptie

1 Wijkgroenbeheerplan Essesteijn Opdrachtgever: gemeente Leidschendam- Voorburg Datum: 24 november 2011

2 Rapport Status Opdrachtgever Contactpersoon gemeente Rapport opgesteld door Wijkgroenbeheerplan Essesteijn Definitief concept Gemeente Leidschendam-Voorburg dhr. R. Priem DG Groep bv Postbus AE Boskoop Duitslandlaan PC Hazerswoude - Dorp tel fax [email protected] internet Opdrachtnummer Projectleider/ Dipl.-Ing. (FH)S.K. Griesmayr projectmanager Auteurs Dipl.-Ing. (FH)S.K. Griesmayr, Ing. J. de Vries Datum 14 januari 2011 Druk Eerste druk, DG Groep bv DG Groep b.v. is niet aansprakelijk voor gevolgschade, alsmede voor schade welke voortvloeit uit toepassing van de resultaten van werkzaamheden of andere gegevens verkregen van de DG Groep b.v.. Opdrachtgever vrijwaart de DG Groep b.v. voor aanspraken van derden in verband met deze toepassing. DG Groep b.v. Dit rapport is vervaardigd op verzoek van de opdrachtgever hierboven aangegeven en is haar eigendom. Niets uit dit rapport mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden d.m.v. fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever hierboven aangegeven en de DG Groep b.v., noch mag het zonder een dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd.

3 Inhoudsopgave 1 Inleiding Aanleiding en achtergrond Doel en inhoud wijkgroenbeheerplan Doelgroep Leeswijzer Evaluatie en doelen Algemene ruimtelijke en sociale situatie Bomen Natuurlijk groen Recreatief groen Siergroen Toekomstbeeld Beschrijving streefbeelden beheereenheden Specifieke streefbeelden bosplantsoen en heesters Maatregelen Inleiding Toelichting maatregelen en prioriteiten Leeswijzer hoofdstuk Maatregelen Maatregelen prioriteit Maatregelen prioriteit Maatregelen prioriteit Financiële consequenties Inleiding Onderhoudskosten bestaande situatie Onderhoudskosten gewenste situatie Investeringskosten Samenvatting Bronnen Begrippenlijst Bijlagen 1. Wijkgroenstructuurplan 2. Maatregelenpakket uit het groenbeheersysteem Kaarten 1. Huidige situatie 1.1 Dreven 1.2 Gaarden 1.3 Weiden 1.4 Tuinen 2. Gewenste situatie 2.1 Dreven 2.2 Gaarden 2.3 Weiden 2.4 Tuinen 3. Maatregelen groot onderhoud 3.1 Dreven 3.2 Gaarden 3.3 Weiden 3.4 Tuinen Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

4 4 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

5 1 Inleiding Dit hoofdstuk licht de kaders en randvoorwaarden van het wijkgroenbeheerplan toe. 1.1 Aanleiding en achtergrond De gemeente Leidschendam-Voorburg heeft als beleid om voor elke wijk een groenbeheerplan op te stellen. De gemeente heeft ervoor gekozen om als eerste van de serie nieuwe groenbeheerplannen Essesteijn te kiezen omdat hier een duidelijke vraag voor de renovatie en groot onderhoud van het groen ligt. Het wijkgroenbeheerplan heeft de status van een B&W-nota en wordt na goedkeuring door het college van burgemeester en wethouders definitief vastgesteld. De wijk Essesteijn had 20 jaar geleden veel problemen met sociale veiligheid, omdat het groen van de wijk sterk uitgegroeid was. Dit is inmiddels grotendeels verholpen maar vergt nog steeds aandacht vanwege de groene opzet van de wijk. Vandaag spelen er vooral vragen over het verschil in kwaliteitsbeeld dat bewoners en de gemeente hebben. De gemeente constateert dat er problemen zijn door schaduwoverlast van bomen, bomen die te dicht op elkaar staan, ongelijke verharding door opdrukkende wortels, achterstallige renovaties van plantsoenen, overhangend groen op parkeerplaatsen en het illegaal in gebruik nemen van openbaar groen door particulieren. In de wijkatlas van de gemeente (2010) wordt in de wijk Essesteijn het slechte of te weinig onderhoud van het groen als een van de grootste problemen genoemd (14% na problemen met parkeren (21%) en verkeer (15%)). Aan de andere kant wordt het vele groen en water van de wijk als sterkste punt genoemd (69% van de ondervraagden). Het plan zal daarom duidelijk het gewenste streefbeeld van het groen omschrijven zodat dit voor de beheerders en de bewoners duidelijk is. Het plan geeft ook aan hoe de stedenbouwkundige opbouw van de wijk samenhangt met het gewenste type openbaar groen. 1.2 Doel en inhoud wijkgroenbeheerplan Het wijkgroenbeheerplan heeft betrekking op het openbaar groen in de wijk Essesteijn. De wijkbeheergrens bestaat in het noordwesten uit de spoorwegdriehoek en in het zuiden uit de Prins Bernhardlaan. In het oosten vormt een watergang de grens (zie kaart 1). Het groen bestaat uit beplantingen, grasvelden en bomen. Ook het straatmeubilair maakt deel uit van het wijkgroenbeheerplan. Op basis van bestaande gemeentelijke notities is het informeel spelen integraal in het plan opgenomen. Speelvoorzieningen, watergangen, verhardingen, riolering en verlichting vallen buiten het kader van dit plan. Het hoofddoel van het beheerplan is te komen tot een gedragen en goede toekomstvisie voor het groen in de wijk Essesteijn. Verdere doelen van het plan zijn: a. verduidelijken van de actuele situatie van het groen (bomen, beplantingsvakken) in de wijk, b. beschrijven van het streefbeeld voor de verschillende typen openbaar groen, c. aangeven van de gewenste maatregelen voor groot onderhoud, omvorming en renovatie zijn op basis van een technische inventarisatie, het streefbeeld en de wensen van bewoners, d. aangeven van de benodigde financiën voor uitvoering van de maatregelen van groot onderhoud, renovatie en beheer. e. het dagelijks beheer zo organiseren dat het in lijn is met een gedragscode voor bestendig beheer en onderhoud. Het wijkgroenbeheerplan is opgesteld voor een periode van 5 jaar. De gemeente streeft ernaar om de voorgestelde maatregelen zoveel mogelijk binnen deze periode uit te voeren. Er worden ook lange termijn doelen vermeld, deze zijn niet in het financieel programma opgenomen. Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

6 1.3 Doelgroep Het wijkgroenbeheerplan wordt met name gebruikt door de afdeling Wijkbeheer. Zij weet door middel van dit plan, welk type groen waar gewenst is, hoe het onderhouden dient te worden en hoeveel geld eraan besteed gaat worden. De afdeling Realisatie en Beheer kan hiermee een planning opstellen voor de te nemen renovatiemaatregelen. Voor de afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling dient het plan als informatief stuk en geeft de vertaling van het Groenstructuurplan op wijkniveau. Daarnaast dient het als belangrijk communicatiemiddel met bewoners en het bestuur van de gemeente Leidschendam-Voorburg (raad en college van B&W). Zij krijgen door het plan zicht op hoe het openbaar groen is opgebouwd, hoe het onderhouden wordt en wat in de toekomst gaat veranderen. 1.4 Leeswijzer Hoofdstuk 1 licht de aanleiding, de kaders, het doel en de inhoud van het wijkgroenbeheerplan toe. In hoofdstuk 2 gaat het om de evaluatie van de bestaande situatie. Het groen in Essesteijn wordt, onderverdeeld in de verschillende types groen, geanalyseerd, doelen worden verwoord en oplossingsrichtingen worden voorgesteld. Hoofdstuk 3 schetst de visie voor het openbaar groen in Essesteijn: voor de verschillende beheereenheden worden streefbeelden voor het beheer toegelicht. Voortkomend uit de analyse uit hoofdstuk 2 en de streefbeelden uit hoofdstuk 3 worden in hoofdstuk 4 de maatregelen voor het openbaar groen in Essesteijn weergegeven. Hoofdstuk 5 vertaalt de maatregelen uit hoofdstuk 4 en het regulier beheer in financiële gegevens. In hoofdstuk 6 ten slotte worden de belangrijkste punten uit de hoofdstukken beknopt samengevat. 6 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

7 2 Evaluatie en doelen In dit hoofdstuk is de bestaande situatie geëvalueerd. De wijk Essesteijn is in de jaren zeventig van de vorige eeuw aangelegd waarbij veel ruimte is gegeven aan het openbaar groen. In de afgelopen jaren heeft het groen voor veel klachten en problemen bij bewoners en beheerders gezorgd. Daarom is er een evaluatie van de bestaande situatie uitgevoerd die in dit hoofdstuk is beschreven. De evaluatie is gebaseerd op het bestaand beleid en op gesignaleerde knelpunten. Vervolgens zijn de kansen in de wijk in beeld gebracht en zijn doelen opgesteld. De wijk is hiervoor thematisch onderverdeeld, namelijk in de algemene ruimtelijke situatie, bomen en in de zones recreatief groen, natuurvriendelijk groen en siergroen. De kaders en randvoorwaarden van dit beheerplan bestaan in de eerste plaats uit het Groenstructuurplan en verder uit andere beleidsplannen zoals het Waterplan en de concept Bomennota. 2.1 Algemene ruimtelijke en sociale situatie Bestaande situatie Bevolkingsopbouw in de wijk Essesteijn In Essesteijn wonen relatief veel ouderen vanaf 55 jaar (49%) en weinig jongeren tot 24 jaar (18%). Stedenbouwkundige opzet van de wijk De wijk Essesteijn bestaat uit vier kwadranten, onderverdeeld door twee doorgaande hoofdwegen. De wijk is in het noordwesten begrensd door de spoorwegdriehoek en in het zuiden door de Prins Bernhardlaan. In het oosten vormt een watergang de grens. Alle vier de kwadranten bestaan voornamelijk uit rijtjeshuizen en twee-onder-één-kap woningen. Bij de kruispunten Monseigneur van Steelaan/ Hofzichtlaan-Rodelaan staan een aantal flatgebouwen. Bij het kruispunt is een aantal voorzieningen aanwezig, zoals een basisschool, de wijkvereniging Essesteijn, enkele restaurantjes en een supermarkt. Verder liggen er twee stations bij de wijk. De meeste woonstraatjes zijn doodlopend, daarom is er in de woonbuurtjes weinig autoverkeer. De vier kwadranten van Essesteijn De kwadranten verschillen van elkaar in stedenbouwkundige opzet en onderliggende bodem. Bodem Twee van de vier kwadranten liggen op veen op klei en op zand (de Dreven en de Gaarden) en de twee andere kwadranten (de Tuinen en de Weiden) liggen op veen op zand (zie figuur 2). Voor de aanleg is de wijk opgehoogd met circa 1-1,5 m zand. Ter plaatse van het openbaar groen zal vanaf maaiveld de eerste 0,5 meter uit teelaarde bestaan, gevolgd door het zandpakket. Stedenbouwkundige opzet Het kwadrant Dreven was het eerste kwadrant van Essesteijn dat begin jaren 70 gebouwd werd. Daarna werden de Gaarden, de Weiden en tot slot de Tuinen gerealiseerd. De hoeveelheid groen in de kwadranten neemt in de loop van de ontwikkeling af en ook de dichtheid van bomen is minder in de nieuwste kwadranten. Door de bodemopbouw en de stedenbouwkundige heeft elk van vier kwadranten een eigen identiteit. De kwadranten Dreven en Gaarden zijn natter, en de hoeveelheid groen is groter. Het woongebied en het openbaar groen zijn gestructureerd door watergangen met wandelpaden. De kwadranten Tuinen en Weiden zijn droger. Hier is de hoeveelheid openbaar groen lager en speelt het water in de structuur van de woongebieden nauwelijks een rol. Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

8 De doelstelling voor het groen in Leidschendam-Voorburg is eenheid in de wijk en verschil tussen de wijken te creëren (Groenstructuurplan, oktober 2009). Voor de wijk Essesteijn dient dus een streefbeeld gedefinieerd te worden. Figuur 1 hoofdgroenstructuur van de gemeente, bron: Groenstructuurplan Leidschendam-Voorburg, 2009 Groene opzet van de wijk De wijk Essesteijn ligt tussen de groene zones spoorzone en centrale zone (Prins Bernhardlaan) en is verdeeld in de vier kwadranten door de groene bomenhoofdstructuur van de gemeente Leidschendam-Voorburg (Monseigneur van Steelaan/ Hofzichtlaan-Rodelaan en Prins Bernhardlaan). De kwadranten van de wijk kennen een groene opzet met een centrale groene as of parkachtige zone en zijn omgeven door een vrij gesloten groenzone uit extensief beheerde heesters. Doorgaande groenstroken -vaak met watergangen- slingeren zich door de bebouwing met wandel- en fietspaden. Open en dicht wisselen elkaar af. De inrichting lijkt hierdoor in principe op een park van een buitenplaats; dit is het sterkst in de buurt met de Dreven. De rijtjeshuizen en twee onder een kapwoningen zijn alle voorzien van particuliere achtertuinen, die aan het openbaar groen grenzen, en soms hebben ze een klein voortuintje. De parkeerplaatsen zijn meestal voor een aantal woonblokken samen gebundeld en hier door structureert de beplanting de ruimte. De parkeergelegenheden bij een aantal flats bestaan uit parkeerdekken van twee lagen die aan de rand van de flat ingebed zijn in het groen. Er zijn een aantal grotere speelplekken/ speelvelden aanwezig. De wijk Essesteijn heeft een heel groene en lommerrijke uitstraling door een groot aantal oudere bomen. De spoordijken die de wijk aan twee zijden begrenzen zijn een ecologische oase door de natuurlijke begroeiing en fungeren als een rustgebied door hun beperkte toegankelijkheid. 8 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

9 Veen op klei (Hollandveen op Laag van Wormer waarvan de top van zandige afzettingen ondieper is dan 5 m NAP Veen op zand (Hollandveen op Laag van Voorburg) Zand (Strandwal - Laag van Voorburg) Figuur 2 bodemkundige opbouw in de wijk Essesteijn. Bron: digitale geologische kaart van TNO, december Ontwikkelingen in de wijk In de spoorzone (gebied tussen Schipholboog en Populierendreef) zal het Waterspoorpark worden ontwikkeld. In het kader van het waterplan zullen de watergangen in de Dreven en de Gaarden worden ontwikkeld (eind 2010/ eind 2011). Speerpunt is de verbinding van watergangen met elkaar en het maken van natuurvriendelijke oeverzones Knelpunten In de wijk treden de volgende knelpunten voor het groen op Ruimtelijke opbouw In de stratenstructuur is geen hiërarchie afleesbaar en ook het groen heeft hier geen structureel begeleidende functie. Dit maakt de oriëntatie moeilijk. Soms geen duidelijke zonering van rand (dicht, afschermend tegen wegen en spoorweg) en kerngebieden (transparant, laag) van de wijk. De tuinen grenzen vaak direct aan de straat waardoor smalle doorgangen voorkomen vooral als er schuttingen staan Een groot deel van de smalle groenstroken en kleine groene ruimtes draagt nauwelijks bij aan de ruimtelijke kwaliteit. De volkstuinen in de spoorzone (tussen de twee spoorlijnen) leveren nauwelijks meerwaarde aan de groene zone. Momenteel gaan water en groen nog niet goed samen doordat het water niet doorloopt en de vormgeving niet op elkaar aansluit. Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

10 De watergangen zijn slecht met elkaar verbonden en hebben een afwijkende hoekige vormgeving. Door de hoge beschoeiingen is er weinig samenhang met de omgeving. De hoge oevers zijn minder veilig voor mens en dier. Verbindingen Plaatselijk ontbreken goede wandel-/ fietsverbindingen met de groene zones (spoorzone en centrale zone) zie Groenstructuurplan. Het padennetwerk is slecht verbonden met de omringende wijken en zonder duidelijke routing zodat dit weinig wordt gebruikt door bezoekers uit de omgeving. Kwaliteit beplanting Een deel van de beplanting is verouderd en eenvormig. De essentiële open ruimtes en zichtlijnen groeien langzaam dicht. Meldingen Veel meldingen over problemen met groen en straatmeubilair. Het rapportcijfer voor het onderhoud van het groen in de wijkatlas is 6,9. Dit is iets lager dan het gemiddelde in de gemeente. (gegevens uit Wijkatlas Leidschendam-Voorburg 2010) Particulier gebruik (Illegale) ingebruikname van openbaar groen door bewoners. Daardoor ontstaan rommelige achtertuinsituaties en snippergroen. De beheersituatie is soms niet duidelijk. Schuttingen staan in het zicht op erfgrenzen en grenzen soms direct aan wegen en op zichtlocaties. Dit veroorzaakt een rommelig beeld en een onveilig gevoel. Bodem De bodemkwaliteit in het park op de voormalige huisvuil-stortlocatie in Klaverweide is niet goed. De deklaag op de huisvuilstortlaag en het grondwater worden regelmatig gemonitord. Bij grondwerkzaamheden moet met de verontreinigde laag rekening worden gehouden Doelen Ruimtelijke opbouw Het streefbeeld voor het openbaar groen in Essesteijn is een park-landgoedachtige sfeer met een open karakter. Karakteristiek hiervoor is een afwisseling van open ruimtes met door dichte beplanting omsloten lommerrijke paden en plekken waartussen doorzichten zijn. Hierbij behoren ook grote bomen en laanachtige structuren. De kwadranten op zich zijn dan ook omgeven van een gesloten, afschermende omlijsting van beplanting, binnen de wijken heerst meer transparantie en zijn er zichtlijnen. Toch contrasteren de kwadranten om stedenbouwkundige en bodemkundige redenen van elkaar. Dit verschil te behouden en te ontwikkelen is wenselijk. Voor de Dreven en de Gaarden betekent dit: Het lommerrijke landgoedachtige karakter van de kwadranten behouden en duurzaam ontwikkelen. De waterstructuur is de drager van de groene zone. Het water is geïntegreerd in zijn omgeving. Het water is door natuurvriendelijke zones erlangs met het groen in de wijk verbonden. Voor de Tuinen en de Weiden betekent dit: Het overzichtelijke en parkachtige karakter behouden en ontwikkelen. De aanwezige watergangen beter zichtbaar en toegankelijk maken. Verbindingen De groene gebieden van de wijk zijn verbonden met de omringende wijken en groenzones. Kwaliteit beplanting De kwaliteit van de beplanting is goed. Meldingen Minder meldingen en klachten over het openbaar groen. 10 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

11 Particulier gebruik Groen wordt niet illegaal bij particuliere tuinen betrokken. Groen dat belangrijk is voor de structuur van de wijk wordt niet uitgegeven. Schuttingen van particuliere tuinen grenzen wordt waar mogelijk afgeschermd door openbaar groen. Bodem Ongewenste effecten door eventueel verontreinigde grond voorkomen Oplossingsrichting Ruimtelijke opbouw Door middel van duidelijke streefbeelden de opbouw van het groen sturen; Door de werkzaamheden aan de watergangen (eind 2010/ begin 2011) wordt het water beter geïntegreerd in zijn omgeving door bruggetjes, eilandjes, glooiende oevers aan te leggen en zichtlijnen te maken. De watergangen worden beter met elkaar verbonden. Langs het water zijn natuurvriendelijke oeverzones met een geleidelijke overgang van water naar land. Nieuwe bomen en struiken komen op strategische plekken, zoals in zichtlijnen en bij de wijkingangen en zullen de parksfeer ondersteunen. Verbindingen Bij stedelijke vernieuwingen het groen van de wijk beter aan de omgeving laten aansluiten; Door wegbewijzering de groene routes door de wijk aangeven. Kwaliteit beplanting Verouderde beplanting renoveren. Meldingen Door het wijkgroenbeheerplan, waarin een duidelijk beeld wordt getoond voor de ontwikkeling van de wijk, worden beheerders en burgers geïnformeerd hoe de wijk zich in de toekomst gaat ontwikkelen. Door het uitvoeren van de maatregelen zullen de klachten over het openbaar groen worden verholpen. Particulier gebruik Groen dat essentieel is voor de wijk beschermen als wijkgroenstructuur, overig snippergroen mag worden uitgegeven indien dit voldoet aan de criteria van de Notitie Verkoop Snippergroen (2007); Bij nieuwe aanleg de schuttingen van particuliere tuinen zoveel mogelijk afplanten, om het overzicht in de openbare ruimte te behouden en om een rommelig beeld te voorkomen; Bodem Bij graafwerkzaamheden dieper dan 30 cm dient de provincie te worden geïnformeerd en dient een saneringsplan te worden gemaakt. De kleilaag in de sloot nabij de stortplaats Klaverweide (huidig park) dient intact te blijven. Indien hier bomen verwijderd worden, mogen de boomstobben niet verwijderd worden. Wanneer bij graafwerkzaamheden in de wijk Essesteijn puin wordt waargenomen dient dit te worden gemeld aan de bodem-medewerkers van de gemeente. Wanneer bij graafwerkzaamheden verontreinigingen of bodemvreemd materiaal in de buurt van Populierendreef 538 t/m 548 en Populierendreef 410 t/m 420 wordt aangetroffen dient men eveneens de gemeente hierover te informeren. Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

12 Figuur 3 wijkbomenstructuur Essesteijn 12 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

13 2.2 Bomen Bestaande situatie In heel Essesteijn staan de bomen onregelmatig verspreid, wat de organische stedenbouwkundige opzet van de wijk onderstreept. Binnen de wijk zijn er bijna geen regelmatige of straatbegeleidende boomstructuren. Een uitzondering zijn de bomenrijen op de parkeerplaatsen, langs de hoofdwegen en langs enkele paden in de groene zones binnen de wijk die tevens als wijkbomenstructuur fungeren. De wijkbomenstructuur is in figuur 3 te zien. Het aantal bomen is vrij hoog met circa stuks en de gemiddelde leeftijd is 30 à 40 jaar. Dit betekent dat de meeste bomen de volwassen fase hebben bereikt. Op sommige locaties zijn bomen gekapt en vervangen door jongere bomen, op sommige plaatsen zijn bomen verdwenen zonder vervangen te worden. Een aantal situaties vraagt daarom om herstel van beplanting of bomen. Bij de aanleg van de wijk zijn vrij veel bomen, ook veel snel groeiende bomen zoals wilgen, elzen en berken geplant. Hierdoor is er nu een tekort aan ruimte en kunnen de bomen problemen opleveren, waaronder schaduwoverlast, conflicten met verlichting, gevaar voor aangrenzende huizen. Bomen met toekomstwaarde zoals beuken, eiken, essen kunnen zich in hun groeiwijze niet goed ontwikkelen. Ook de onderbeplanting heeft moeite om te groeien. Met name in het kwadrant Dreven is dit opvallend. In het kader van het Waterplan zijn er bomen geplant en verplant Knelpunten Beplantingsopbouw Een aantal beplantingsvakken staat te vol met bomen, vooral in de Dreven. Daardoor verdringen deze elkaar en de beplanting wordt van onderen kaal. Er staan in verhouding te veel snel groeiende soorten in volwassen fase. Aan het eind van hun levensduur zullen grote gaten vallen in de boomstructuur. Technische toestand Bomen staan soms dichter dan 5 meter op huizen of direct naast parkeerplaatsen of lantarenpalen. Slechte groeiomstandigheden van bomen op parkeerplaatsen. Opdrukkende verharding door boomwortels (kleinere padjes in groenzones). Enkele soorten geven hinder op parkeerplaatsen door gevolgen van bloemen of vruchten (honingdauw, luis, kastanjes) Doelen Duurzaam, veilig bomenbestaand dat het karakter van de wijk weerspiegelt: groen, lommerijk, park-landgoedachtig. Beplantingsopbouw Gezond, veilig en duurzaam bomenbestand in de beplantingsvakken. Bomen geven niet overmatig veel schaduwoverlast. Ondergroei onder bomen is mogelijk door voldoende licht en ruimte. In stand houden van regelmatige boomstructuren in de wijkbomenstructuur (zie figuur 3). Technische toestand Een vitaal bomenbestand op parkeerplaatsen door goede groeiomstandigheden Oplossingsrichting Beplantingsopbouw Kappen van snel groeiende soorten in te dicht beplante vakken om ruimte te geven aan de bomen met toekomstwaarde en om veiligheid te bevorderen, schaduwoverlast te beperken en om ondergroei te stimuleren. Terugplanten van uitgevallen/ gekapte bomen waar het voor de boomstructuur of de ruimtelijke structuur nodig is. Beginnen met verjonging van het bomenbestand door snel groeiende bomen te vervangen met duurzame soorten. Technische toestand Bomen op parkeerplaatsen: bij vervanging van bomen voor optimale groeiomstandigheden zorgen, en bij bestaande bomen met verminderde vitaliteit groeiplaatsverbetering realiseren. Bij vervanging van bomen op parkeerplaatsen de juiste soortkeuze maken: geen bomen kiezen met zware vruchten, of die problemen hebben met honingdauw of luizen. Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

14 Figuur 4 zonering wijk Essesteijn - zone natuurlijk groen 14 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

15 2.3 Natuurlijk groen Bestaande situatie De grotere samenhangende groenzones in Essesteijn liggen zowel binnen de kwadranten, in sommige gevallen als verbindingen van groen en water (Dreven, Gaarden, Weiden) als in de omkadering van alle vier de kanten van de wijk. De groene zones structureren de kwadranten en verlenen een heel groen en bijna landelijk uiterlijk. Voor de ligging zie figuur 4 hiernaast Knelpunten Verbindingen De aansluitingen van de natuurlijke zone naar de groene zones (centrale zone en spoorzone) zijn niet optimaal, wegen vormen barrières voor ecologische verbindingen. Toestand beplanting De extensieve heesters bevinden zich op een aantal plekken aan het einde van de stakenfase, waarna onderbeplanting zich langzaamaan weer gaat ontwikkelen. Het beeld van de beplanting is te weinig structuurrijk. De ontwikkeling tot een structuurrijker gevarieerder bosplantsoen kan gestimuleerd worden door onder verdrukking lijdende bomen te kappen en inheemse struiksoorten te planten. Een deel van de beplanting bevindt zich in de stakenfase, waarin weinig structuurrijkdom heerst. Indien deze beplanting teruggebracht moet worden (afhankelijk van ruimtelijke, ecologische of gebruiksfunctie) tot de dichte fase, moeten uitgegroeide struikvormers worden teruggezet. Ruimtelijke opbouw Het zicht op het water wordt plaatselijk door te hoog opgegroeide beplanting en het opkomen van zaailingen ontnomen. De overgang van water naar land en van bosplantsoen naar gras is vrij strak. Langs de watergangen liggen meestal intensief onderhouden oevers en grasvelden. Hetzelfde geldt voor de overgang van beplanting naar gras, hier ontbreekt een kruidenrijke zoom. Bodem Op een aantal locaties is ongewenste verrijking van de grond ontstaan waardoor verruiging en vermindering in soortenrijkdom van de begroeiing optreedt. Ecologisch beheer Het beheer van natuurlijk groen verschilt van kwadrant tot kwadrant. Het is wenselijk voor het bereiken van ecologische doelen en een samenhangend beeld, dat er eenduidigheid is in de streefbeelden en het type onderhoud. Randen van grotere plantvakken hebben vaak een dichte hoge wand direct langs de verharding wat minder fraai is en hinderlijk door overhangend groen. Het dagelijks beheer wordt niet volgens de gedragscode bestendig beheer (Flora- en faunawet) uitgevoerd Doelen Gevarieerd inheems sortiment en gevarieerde beplantingsstructuur met nestel-, schuil- en foerageermogelijkheden voor insecten, vogels, kleine zoogdieren. Verbindingen De natuurvriendelijke gebieden in de wijk zijn goed met elkaar verbonden en sluiten aan de groene zones aan. Toestand beplanting Extensieve heesters bevinden zich afhankelijk van hun ruimtelijke functie in de volgroeide fase of in de dichte fase. Ruimtelijke opbouw Het zicht op het water is vrijwel onbelemmerd. Er zijn geleidelijke overgangen van water naar land en van extensieve heesters naar gras door een oeverzone en kruidenrijke zomen. Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

16 Ecologisch beheer Bij beplantingen in de volgroeide fase is een soortenrijke kruidachtige onderbegroeiing aanwezig. Uitvoeren van het dagelijks beheer volgens de gedragscode bestendig beheer Oplossingsrichting Verbindingen Ecoduikers aanleggen onder de wegen door, de beplanting in deze zones bestaat uit inheemse soorten. In Klaverweide binnen het ecologische netwerk de intensieve heesters omvormen tot extensieve heesters/ bloemrijke grasberm. Toestand beplanting De ontwikkeling van extensieve heesters stimuleren om versneld in de volgroeide fase te komen door te dunnen en inheemse struiksoorten aan te planten. Gesnoeid hout als takkenrillen in de beplanting opbouwen. Extensief onderhouden heesters die tot dichte fase teruggebracht moeten worden, selectief terugzetten. Ruimtelijke opbouw Langs de watergangen de zaailingen van elzen verwijderen en struiken die het doorzicht belemmeren dunnen. Soortenrijke oeverzones aanleggen en ontwikkelen, langs oevers en extensieve heesterbeplanting een kruidenrijke zoom ontwikkelen. Bodem Op plekken waar verruiging van begroeiing op is getreden de grond verschralen en tijdelijk intensiever maaien en afvoeren. Ecologisch beheer Vast stellen van de gedragscode bestendig beheer voor het natuurlijk groen in de gemeente Leidschendam-Voorburg en uitwerken van een bijbehorende leidraad. Bijzondere aandacht in de wijk Essesteijn voor de zones natuurlijk groen. Hierin bestaat de kans op aanwezigheid van beschermde soorten. De ontwikkeling van een geschikt leefgebied voor de streefsoorten (zie streefbeelden hoofdstuk 3) is wenselijk. 16 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

17 Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

18 Figuur 5 zonering wijk Essesteijn - zone recreatief groen 18 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

19 2.4 Recreatief groen Bestaande situatie Binnen de wijk Essesteijn bevinden zich tien aangewezen speelplekken en -velden, ingebed in een groene omgeving. Voor de ligging zie figuur 5 hiernaast. De meeste locaties zijn recentelijk (her)ingericht, overzichtelijk vorm gegeven en goed onderhouden. Daarnaast vindt informeel spelen en recreëren in het groen plaats op grasvelden en in bosachtige beplantingen Knelpunten Ruimtelijke opbouw en verdeling speelplaatsen Rond een deel van de speelplekken staan te veel bomen. Dit zorgt voor een te sterke beschaduwing. Er zijn weinig informele speelmogelijkheden in het groen. Honden Voor het kwadrant Tuinen is geen hondenlosloopgebied aangewezen. In dit kwadrant ervaren bewoners overlast door hondenpoep Doelen Veilige, overzichtelijke recreatieve gebieden met voorzieningen voor alle leeftijden (multifunctionaliteit) en voldoende voorzieningen voor honden. Ruimtelijke opbouw en verdeling speelplaatsen Lichte beschaduwing door bomen ter bescherming tegen zon is gewenst. De speelplaatsen zijn omkaderd door groen, dat ook bruikbaar is om in te spelen. Dit kan met een inheems sortiment, ook bijvoorbeeld met bessendragende, bloemrijke soorten. Mogelijkheden voor het informeel spelen op grasvelden, in plantsoenen en rond bomen zijn aanwezig. Bevorderen van de mogelijkheden voor informeel spelen in het groen. Honden Er zijn voldoende hondenlosloopgebieden Oplossingsrichting Ruimtelijke opbouw en verdeling speelplaatsen Bij herinrichting van speelplekken aandacht schenken aan multifunctionaliteit (informele speelaanleidingen, voldoende zitplekken in zon en schaduw, geschiktheid voor meerdere leeftijdsgroepen) en groene omkadering. Bomen planten bij onbeschaduwde speelplekken. Bomen dunnen op speelplekken met te veel schaduw. Bij herinrichting van beplanting rondom speelplekken op soortenkeuze letten en bij voorkeur inheemse bloemen- en bessendragende beplanting toepassen die niet giftig, stekelig of doornig is. De gemeente maakt gebruik van de Toolkit Informeel Spelen. Op plantsoenen met grasvelden die omgeven zijn door woonstraatjes het informele spelen en ontmoeten stimuleren. Dit kan door zitgelegenheden te maken en de plantsoenen toegankelijk te maken voor kinderen om erin en ermee te spelen. Enkele bomen met laaghangende takken behouden voor het spelen. Huttenbouw toestaan in grotere plantsoenen. De informele speelplekken zo beheren dat ze schoon, toegankelijk en veilig zijn. Beplantingen waarin kinderen vaak spelen toegankelijk houden en daar de nodige herstelmaatregelen uitvoeren als veiligheid en het visuele aspect erom vraagt. Ook vallen hieronder het vrijhouden van de ingangen van struinpaden en het regelmatig verwijderen van zwerfafval. Honden Inrichten van aanvullende hondenlosloopgebieden in de Tuinen. Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

20 Figuur 6 zonering wijk Essesteijn - zone siergroen 20 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

21 2.5 Siergroen Bestaande situatie Het siergroen bevindt zich in en langs de woonstraten en bestaat uit gazons, intensief onderhouden heesters en bomen (ligging zie figuur 6). De grotere plantsoenen en plantsoenen langs de randen van de kwadranten langs de hoofdwegen bestaan meestal uit extensieve heesters. Bodembedekkers, rozen en vaste planten zijn maar heel af en toe te vinden. In de twee oudste kwadranten (Dreven en Gaarden) is de beplanting het meest versleten. In het oudste kwadrant bevindt zich in verhouding ook het meeste openbaar groen. In het laatst aangelegde kwadrant (de Tuinen) is in verhouding het minste groen aanwezig Knelpunten Toestand beplanting Het streefbeeld is niet meer duidelijk omdat veel beplanting verouderd is, zaailingen de oorspronkelijke beplanting verdrongen hebben, afzonderlijke planten niet meer herkenbaar zijn; Beplanting staat in de vakken te dicht op de rand van verharding of de soort is te groot voor het vak, waardoor dichte hoge wanden ontstaan en veel snoeiwerk verricht moet worden. Deze beplanting wordt als minder fraai en als hinderlijk ervaren door overhangend groen. Functie Plaatselijk heerst een sociaal onveilig gevoel door te dichte/ hoge beplanting bij parkeerplaatsen, fiets- en voetpaden Doelen Duidelijke streefbeelden die voor overzicht, veiligheid en een vitaal sortiment zorgen. Ruimtelijke opbouw Duidelijke zonering van rand- en kerngebied van de kwadranten door dichte hoge beplanting te houden rondom de wijk (natuurlijk groen) en de beplanting binnen de wijk lager en transparant te ontwikkelen (siergroen). Een uitzondering hiervan vormt het kwadrant de Weiden waar de rand afwisselend open en gesloten is; Goede beheerbaarheid door bij de grootte en groeiomstandigheden van het beplantingsvak passende soorten te kiezen en de beplanting niet te dicht op de rand te zetten. Functie Goede afstemming tussen functie van het groen en het bijbehorende beplantingsbeeld: langs fiets- en voetpaden en op parkeerplaatsen de beplanting transparant en/of laag houden. Toestand beplanting Struiken kunnen uitgroeien tot hun natuurlijke eindvorm; Vitale beplanting; Ook op intensief gebruikte plekken is de beplanting gesloten Oplossingsrichting Ruimtelijke opbouw Formuleren van streefbeelden voor het beheer; Bij het inboeten in vakken of renoveren van vakken de nieuwe heesters met voldoende afstand van de rand planten (halve diameter van de te verwachten diameter van de plant); Bij de soortkeuze letten op een goede verhouding van het vak en de te planten soort, tevens op de groeiomstandigheden. Functie Beplantingsvakken langs fiets- en voetpaden en op parkeerplaatsen dunnen voor meer transparantie, snoeien om de vakken op overzichtelijke hoogte te brengen. Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

22 Toestand beplanting Renoveren van versleten, verouderde beplanting; Op tijd verjongen door snoei; Hogere vervangings- en inboetcycli vaststellen voor intensief gebruikte beplantingsvakken. 22 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

23 3 Toekomstbeeld Er zijn streefbeelden nodig om de ontwikkeling van de beplanting in Essesteijn te kunnen sturen. Ooit is de wijk Essesteijn aangelegd met een bepaald beplantingsbeeld. Dit beeld is in de loop van de tijd verloren gegaan. Het is echter noodzakelijk om eenheid in het beplantingsbeeld van de wijk aan te brengen. Daarom geeft dit hoofdstuk de streefbeelden van beplanting en straatmeubilair weer om de ontwikkeling van de beplanting in Essesteijn te kunnen sturen. Met de streefbeelden voor de beheereenheden wordt het voor bewoners en beheerders duidelijk waar naar toe gewerkt wordt. De beschrijving is in onderstaande tabellen weergegeven en de ligging van de beheereenheden is op kaart 1 aangegeven. De onderverdeling van de twee beheereenheden van de bomen is op de wijkbomenstructuurkaart te zien (figuur 3 en kaart 4). De reguliere onderhoudsmaatregelen worden uitgevoerd conform het maatregelpakket van de gemeente Leidschendam-Voorburg en voldoen aan de onderhoudskwaliteit B van de Cibor -gids die de gemeente hanteert. Renovatie wordt uitgevoerd volgens de richtlijnen in het Handboek Openbare Ruimte van de gemeente Leidschendam-Voorburg. Deze documenten zijn allemaal in bezit bij de gemeente en zijn niet als bijlagen bij dit beheerplan toegevoegd. 3.1 Beschrijving streefbeelden beheereenheden Boomstructuur Kleur legenda zie kaart 4 Situering Streefbeeld Samenhangende (lijn)structuren op parkeerplaatsen en langs doorgaande groen- en wegstructuren. De verschillende onderdelen van de wijkboomstructuur zijn per onderdeel door bomen van dezelfde soort herkenbaar. Voor de vier kwadranten zijn themasoorten gedefinieerd. Deze staan in bijlage 1 beschreven. De bomen zijn veilig en worden jaarlijks gecontroleerd (VTAinspectie). Overige bomen Kleur legenda zie kaart 4 Situering Bomen in beplantingsvakken en op grasvelden. Deze bomen functioneren als groep of als solitair. Streefbeeld Bomen van verschillende soorten. In de natuurvriendelijke gebieden inheems, in de gebieden met siergroen ook uitheemse soorten mogelijk. Voor de vier kwadranten zijn themasoorten (zie bijlage 1) gedefinieerd. Deze staan op zichtbare plekken, zoals in zichtlijnen, bij de wijkingangen en waar veel publiek komt (openbare functies zoals de sporthal, de school, het buurtwinkelcentrum en het zorgcentrum). In de woonstraten staan bomen van de 3 de grootte en op parkeerplaatsen van de 1de of 2 de grootte. Naast particuliere tuinen en huizen staan bij voorkeur geen bomen die door hun grootte en vorm van de kroon voor schaduwoverlast zorgen. Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

24 De bomen zijn veilig en worden 1 keer per 3 jaar gecontroleerd (VTA-inspectie). Snel groeiende soorten, die de naamgevers van de wijk zijn, staan alleen op opvallende plekken solitair. Het bomenbestand kan lange tijd mee gaan. Het verschil in open - dicht, schaduwrijk lommerrijk is in de wijk duidelijk herkenbaar. Bij kap van bomen in een groep, moeten de consequenties voor de overige bomen in beeld gebracht worden. Functioneert de groep dan nog als groep? Zo nodig moet een vervangende boom geplant worden. Bosplantsoen Kleur legenda Zie kaart 1 Situering Streefbeeld Bosplantsoen komt in Essesteijn alleen langs de spoorlijn bij de volkstuinen voor. Accent ligt op het vormen van een afschermende massa beplanting tegen de spoorlijn aan waarbij de langzaam groeiende boomsoorten behouden en bevorderd worden en uitgegroeide struiken teruggezet worden. Zie streefbeeld 2 onder paragraaf 3.3. Langs wegen en paden is er weinig zwerfafval en overgroei van de randen aanwezig (onderhoudskwaliteit B). Voor de verhoging van structuurrijkdom en ecologische waarde bestaan aan de randen aan de zuidkant pleksgewijs (hiervoor circa 1x/4 jaar dunnen) open plekken. Heesters extensief Kleur legenda Zie kaart 1 Situering Streefbeeld In de woonomgeving, met name langs randen van de wijk en in de centrale groene structuren van de kwadranten. Er zijn vijf verschillende streefbeelden, deze worden in paragraaf 3.3 toegelicht. Algemeen geldt dat de afwisseling van open en gesloten ruimtes behouden moet blijven en dat inheemse, besdragende soorten gebruikt worden. Soorten die gevoelig zijn voor spinselmot (kardinaalsmuts, vogelkers) staan niet langs de randen. Op opvallende bijzondere plekken langs de randen van de beplantingsvakken staan de themasoorten uit bijlage 1. Bij hoeken, bochten en kruispunten van paden is de beplanting altijd laag en overzichtelijk. Zwerfafval en overgroei van de randen langs wegen en paden volgens onderhoudsniveau B. Dunning wordt gefaseerd uitgevoerd i.v.m. bescherming dieren. 24 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

25 Heesters intensief Kleur legenda Zie kaart 1 Situering Streefbeeld In de directe woonomgeving, tussen gebouwen, op en langs woonstraten, rondom speelplekken. Groeikrachtige beplanting met hoge sierwaarde in een gesloten beplantingsverband. Er zijn twee streefbeelden die in paragraaf 3.3 te vinden zijn. Voor de verschillende kwadranten zijn themasoorten (zie bijlage 1) gedefinieerd die vooral in groepen van gevarieerde grootte gebruikt worden voor maximaal effect. In het voorjaar bloeiende struiken zijn niet op te grote schaal toegepast (bijvoorbeeld Ranonkelstruik, Forsythia). Maximaal 3,0 m hoog langs particuliere tuinen (zie streefbeeld 6). Transparant of lager (50-80 cm) langs fiets- en voetpaden, rondom speelplekken en parkeerplaatsen (zie streefbeeld 5). In smalle vakken staan soorten die niet makkelijk over de randen heen groeien. Soorten die gevoelig zijn voor spinselmot (Kardinaalsmuts, Vogelkers) staan niet langs de randen. Zwerfafval en overgroei van de randen langs wegen en paden volgens onderhoudsniveau B. Gazon Kleur legenda Zie kaart 1 Situering In de directe woonomgeving, bijvoorbeeld op pleintjes en langs watergangen. Bloemrijk grasland (2x maaien en afvoeren) Kleur legenda Zie kaart 1 Situering Tussen gazonvelden en extensieve heesters in de centrale groenstructuren en langs randen van de wijk Streefbeeld Soortenrijk grasland. Doelsoorten zijn: Margriet en Grote ratelaar, Icarusblauwtje en het Bont zandoogje. Ruige en dominante beplanting (brandnetels, akkerwinde, bramen) en snelgroeiende grassen zoals raaigras of veldbeemdgras zijn niet aanwezig. Aandachtspunten voor de ontwikkeling van het streefbeeld Voor een goede ontwikkeling van het bloemrijkdom de eerste maaibeurt in mei uitvoeren, zo neemt de concurrentiekracht af. Een aantal jaren volhouden totdat het aantal snelgroeiende grassen is verminderd. Tweede maaibeurt laat in het jaar uitvoeren omdat de zaden van de Grote ratelaar maar een jaar kiemkrachtig blijven. Maaitijdstip is afhankelijk van de aanwezige soorten en de hoofdbloei. Om bloei in de zomerperiode te bereiken wordt in principe de eerste maaibeurt half mei- half juni en de tweede maaibeurt in het najaar (Grote ratelaar niet vóór augustus, in principe vanaf begin september -half oktober) uitgevoerd. Vóór het afvoeren van het maaisel het maaigoed minimaal 10 dagen laten liggen voor uitzakken van zaden. Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

26 Ruigte Kleur legenda Zie kaart 1 Situering Streefbeeld Op de nieuw aan te leggen eilanden in de Dreven en de Gaarden. Grondsoort klei. Ruigte met voedselminnende soorten zoals Boerenwormkruid, Avondkoekoeksbloem, Late guldenroede, Grote kaardenbol, en Moerasspirea op de wat nattere omstandigheden. Doelsoorten voor de natte oeverranden zijn: Dotterbloem, Rietorchis, Gele lis, eventueel Zwanenbloem en de Gewone oeverlibel. Geen voedselminnende, houtachtige of dominante beplanting (brandnetels, akkerwinde, bramen) aanwezig. Aandachtspunten voor de ontwikkeling van het streefbeeld Maaifrequentie opvoeren als het aandeel voedselminnende soorten toeneemt, of houtachtige beplanting of bramen zich ontwikkelen. Maaifrequentie verminderen als de begroeiing armer en schraler wordt. Bij aanleg voor ondiepe gedeeltes zorgen en een gerafelde oeverlijn. Hiermee wordt het structuurrijkdom verhoogd. Inzaaien met sortiment dat op de grondsoort afgestemd is. Hiervoor voor aanleg nader onderzoek uitvoeren. Banken Kleur legenda Zie kaart 1 Situering Streefbeeld BNK Goede verdeling van de banken die in zon en (half)schaduw staan. Schoon, veilig, heel. Een keer per jaar schoonspuiten. Afvalbakken Kleur legenda Zie kaart 1 Situering Streefbeeld PRB In aanvulling op het Handboek Openbare Ruimte: Naast banken, bij openbare inrichtingen en op parkeerplaatsen. Schoon, veilig, heel Een keer per jaar schoonspuiten. 26 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

27 3.2 Specifieke streefbeelden bosplantsoen en heesters De beplantingstypen Heesters intensief en extensief met daarin de bomen zijn het meest voorkomend in Essesteijn. Deze typen bepalen het beeld en de sfeer van de wijk. De bovengenoemde beschrijvingen van de beheereenheden zijn niet toereikend om de verschillende functies van de beplanting te omvatten en om de doelstelling te bereiken, welke is: een duidelijke structuur in de wijk door transparantie binnen de wijk, dichtheid en geslotenheid langs de randen van de wijk (zie ook paragraaf 2.2.3). Daarom zijn voor heesters en bosplantsoen meerdere specifieke streefbeelden gedefinieerd. Deze zijn hieronder uiteengezet en de toepassing van de streefbeelden op de beplantingsvakken is op kaart 2 te zien. Streefbeeld ST1 bomen en losse heesters op kruidlaag Situering Streefbeeld Beplantingsvakken langs watergangen en waar transparantie noodzakelijk is. Transparante beplanting bestaande uit enkele solitaire struiken en verspreid staande bomen op kruidenlaag (klimop, inheemse kruidenlaag, stinsenplanten, deels hoge kruiden) van een maximale hoogte van 1 meter. Maximale kronendekking in de bomenlaag van 70%. Maximale aanwezigheid van struiken 25%. Doorsnede. Enkele solitaire struiken en verspreid staande bomen op kruidenlaag. aanzicht beplantingsvak Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

28 Streefbeeld ST2 struikensingel al of niet met bomen Situering Streefbeeld Beplantingsvakken in de wijken waar dichte beplanting ter afscherming gewenst is of langs de buitenranden van de wijk tegen de hoofdwegen aan. Een singel van struiken die een samenhangende laag onder de verspreid staande bomen vormen. Bedekking door struiken is 100% en minimale hoogte is 1 meter. Kronenbedekking door bomen maximaal 50%, de bomen zijn vrijstaand of staan in kleine groepjes. Ondergroei, indien aanwezig, bestaat uit inheemse kruiden. Tussen watergangen en achtertuinen is de struikenbeplanting hoger dan 3,00 m, tussen achtertuinen en paden of grasvelden mogen de struiken maximaal 3,00m worden. Doorsnede. Samenhangende laag struiken onder verspreid staande bomen. aanzicht beplantingsvak 28 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

29 Streefbeeld ST3 bosplantsoen Situering Streefbeeld Beplanting langs de spoorlijn. Bomen en struiken vormen een samenhangende massa. De struiklaag is zoveel mogelijk aaneengesloten. De kroonbedekking van de bomenlaag varieert van 50% tot maximaal 100%. De boomkronen van de bomen mogen elkaar raken. De ondergroei indien aanwezig bestaat uit inheemse kruiden. Doorsnede. Samenhangende massa struiken met regelmatig verspreide bomen. aanzicht beplantingsvak Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

30 Streefbeeld ST4 bosje van bomen en struiken Situering Streefbeeld Beplanting bij het schiereilandje tussen Populierendreef en Elzendreef Bomen en struiken vormen een samenhangende massa. Er is een aantal open plekken langs het pad en binnenin het bosje, circa 20% van de totale oppervlakte. De struikenlaag is vrijwel gesloten, een aantal struiken mag uitgroeien (maximaal 20%). De bedekking van de bomenlaag is maximaal 60%. Hoofdsoorten in de struiklaag zijn Hazelaar, Rode kornoelje, Sleedoorn en Meidoorn. Doorsnede. Open plekken langs het pad. In de achtergrond de dichte beplantingsmassa van het bosje. aanzicht beplantingsvak 30 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

31 Streefbeeld ST5 lage beplanting van heesters Situering Streefbeeld Rondom speelplaatsen en parkeerterreinen, tussen trottoirs en wegen danwel fietspaden of waar het vanuit veiligheid nodig is. Lage struikbeplanting van een maximale hoogte van 1 meter met eventueel enkele solitaire hogere struiken of verspreid staande boombeplanting met een kronenbedekking van maximaal 50%. Omdat inheemse struiken veelal hoger dan 1,0 meter worden, zal hier veelal een uitheems sortiment gebruikt moeten worden. Doorsnede. Lage overzichtelijke struikbeplanting met enkele struiken of verspreid staande bomen. aanzicht beplantingsvak Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

32 32 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

33 4 Maatregelen Dit hoofdstuk bespreekt de maatregelen, de aan te pakken locaties, geeft de prioriteiten aan en formuleert aanvullende aandachtspunten voor de uitvoering. 4.1 Inleiding Hoofdstuk 3 definieert in samenhang met kaart 2. Streefbeelden heesters streefbeelden voor bomen en beplanting. Tijdens de inspectie in mei en juni van 2010 is voor sommige bomen en beplantingsvakken achterstand in onderhoud en een afwijking van de streefbeelden geconstateerd. De achterstand en de afwijking van de streefbeelden ontstaan door verouderde beplanting, het overkoken van beplantingsvakken door onjuiste soortkeuze en/ of plantwijze en de afwezigheid van duidelijke streefbeelden. Daarom zijn maatregelen nodig, deze worden hieronder beschreven. De maatregelen zijn tevens op kaart 3. Maatregelen groot onderhoud te vinden. 4.2 Toelichting maatregelen en prioriteiten De voorgestelde maatregelen bestaan voornamelijk uit dunning in de bomen- en struikenlaag en uit renovatie. Daarmee verhoogt men de vitaliteit en functionaliteit van de beplanting of boom - naast het bereiken van de streefbeelden en het completeren van de wijkbomenstructuur. Maatregelen ter verhoging van de vitaliteit van bestaande bomen zijn snoei en groeiplaatsverbetering. Kap van bomen wordt daar uitgevoerd waar bomen overmatig hinder veroorzaken of te dicht op elkaar staan. Hierdoor krijgen duurzame boomsoorten en de onderbegroeiing meer ruimte, het beplantingsvak wordt transparanter en de technische en sociale veiligheid worden verhoogd. In de meeste gevallen gaat het bij kap om snelgroeiende soorten, die in verband met hun leeftijd breukgevoelig worden. Renovatie, herinrichting, omvorming en het aanbrengen van bomen veranderen de bestaande slechte of niet meer functionerende situatie ook weer met het doel van vitaliteit en functionaliteit. Bij renovatie wordt de aanwezige beplanting/ boom gerooid, de groeiplaats wordt verbeterd en nieuwe beplanting/ boom wordt aangebracht. Bij omvorming wordt het bestaande groen vervangen wordt door een geschikter type (beplanting of gras). Herinrichting is een speciale vorm van renovatie en wordt uitgevoerd als de ruimtelijke inrichting niet meer aan de eisen/ wensen van bewoners of beheerders voldoet. Hiervoor moet een integraal ontwerp voor het gebied worden gemaakt, waarvoor o.a. de eisen gelden zoals hieronder genoemd. De ruimtelijke inrichting van de openbare ruimte en de hoeveelheid beplanting en bomen kunnen worden veranderd afhankelijk van de nieuwe eisen aan het gebied. Door het aanplanten van bomen wordt de wijkbomenstructuur volledig. De voorgestelde maatregelen worden onderverdeeld in drie prioriteiten: Prioriteit 1 Prioriteit 2 Prioriteit 3 Maatregelen binnen de planperiode van dit beheerplan ( ) en direct uitvoerbaar (geen overleg nodig met andere vakdisciplines). Maatregelen voor korte of middellange termijn, gelijktijdig met werkzaamheden van andere vakdisciplines als herbestrating, herinrichting, stadsvernieuwing of werkzaamheden aan riolering. Maatregelen op lange termijn aan vakken die niet in de ontwerpvisie passen en over het algemeen uitgevoerd worden bij het aftakelen (door ziekte of ouderdom) van de bestaande beplanting. Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

34 4.3 Leeswijzer hoofdstuk Maatregelen Onderstaande tabellen beschrijven per kwadrant aandachtspunten en oplossingsrichtingen voor de uitvoering van de bijzondere maatregelen. In de tabellen staan de codes die tevens op kaart 3. Maatregelen groot onderhoud gebruikt zijn. De opbouw van de codes is als volgt: Buurtcode locatie code volgnummer Code buurt Buurtnaam Code locatie Omschrijving locatie D- Dreven BE Beplanting G- Gaarden BO Bomen T- Tuinen GR Gras W- Weiden PL Parkjes/ groene pleintjes PP Parkeerplaats SP Speelplaats 4.4 Maatregelen prioriteit 1 Deze maatregelen worden binnen de planperiode van dit beheerplan ( ) uitgevoerd. Overleg met andere vakdisciplines is niet nodig. Maatregelen prioriteit 1 Dreven D-BE1 Dunning beplanting bij opgang brug De struiken- en bomenlaag dunnen volgens streefbeeld 1. Met name erop letten dat er geen mogelijkheden voor mensen ontstaan om in de beplanting te schuilen. D-BE2 D-GR1 D-PL 1 t/m 3 D-PP12 D-PP13 D-SP1 t/m 3 Renovatie beplanting westkant school Beplanting transparant en laag aanleggen conform de streefbeelden 1 en 5 tegen de watergang aan. Gebruik maken van uitheemse, bessendragende, niet giftige en stekelige struiken om het gedrag voor informeel spelen bij kinderen te stimuleren. Omvormen grasstroken langs pad Populierendreef Graszode verwijderen, grond verschralen, inzaaien met grasmengsel voor bloemrijk grasland. (zie 3.2 streefbeeld bloemrijk grasland). Renovatie en dunning groene pleintjes De beplanting rondom de grasvelden wordt gerenoveerd of gedund, daarnaast worden op plein 3 twee bomen gesnoeid en een boom geplant. Dunning parkeerplaats bij flat tegen Hofzichtlaan aan De bomen zoals aangegeven op de tekening kappen om meer ruimte te geven aan de te handhaven bomen. Beplanting dunnen volgens streefbeeld. Renovatie en dunning parkeerplaats flats Elzendreef De grote vakken met heesters extensief dunnen volgens streefbeeld 2. Bomen kappen volgens tekening. De smalle vakken met intensieve heesters tussen de parkeerplaatsen renoveren. Bomen in de smalle vakken in het lange middenstuk planten, niet in de hoekpunten. Renovatie en dunning speelplaatsen De beplanting rondom de speelplaatsen wordt gerenoveerd of gedund, een aantal bomen wordt gekapt om de schaduwoverlast te beperken. Beplanting transparant en laag conform streefbeeld 5. Gebruik maken van inheemse, bessendragende, niet giftige en stekelige struiken om het gedrag voor informeel spelen bij kinderen te stimuleren. 34 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

35 Maatregelen prioriteit 1 Gaarden G-BE1 G-BE2 G-BE3 Weiden W-BE1 W-BE2 W-BE4 W-BE5 Tuinen T-BE1 T-PP4 T-PP5 Beplanting langs grasveld Hofzichtlaan Aanleg strook beplanting heesters intensief ter afsluiting van het grasveld, i.v.m. veiligheid van spelende kinderen. Dunning beplanting en aanleg recreatieve voorzieningen achter parkeerdek Beplanting en bomen dunnen volgens streefbeeld 1. Aanleg van een pad om het gebied openbaar toegankelijk te maken. Eventueel toevoegen van mogelijkheden voor informeel spelen. Dunning en omvorming beplanting inrit Kersengaarde Beplanting en bomen dunnen volgens streefbeeld 1. De rand van de beplanting omvormen naar heesters intensief (circa 1,5 m breed). Dunning beplantingsvak en aanleg recreatieve voorzieningen Ontwikkeling van het vak volgens streefbeeld 1 door dunning in de bomen- en de struikenlaag. Eventueel wandelpaden aanleggen en mogelijkheden voor informeel spelen inrichten om het gebied beter te ontsluiten en de recreatieve waarde te verhogen. Renovatie beplanting langs zuidkant flat Renovatie beplanting conform streefbeeld 1 met laag plantmateriaal en voldoende plantafstand van grotere struiken zodat bewoners in de onderste verdiepingen voldoende licht in huis krijgen. Geen grote struiken en bomen direct voor de ramen planten. Dunning beplanting tussen huizen en watergang oostgrens Heesters extensief in het midden van het vak dunnen conform streefbeeld 1 en aan de randen heesters intensief dunnen conform streefbeeld 5. Spinselmotgevoelige planten (bijvoorbeeld kers, appel, meidoorn, kardinaalsmuts of peer) worden aan de randen weggehaald. Dunning beplanting tussen huizen en watergang oostelijk van parkje Beplanting dusdanig dunnen zich kruidachtige ondergroei kan ontwikkelen. Een aantal solitaire heesters laten staan. Dunning beplanting bij opgang brug Zie D-BE1 Renovatie beplanting bij parkeerplaats Sierheesters intensief renoveren conform streefbeeld 5. Voor een afwisseling in structuur ook solitaire hoog opgroeiende struiken planten. Dunnen bomenlaag parkeerterrein oostelijk van flat Dunnen in de bomenlaag. Overige maatregelen renovatie Aandachtspunten conform streefbeelden. Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

36 4.5 Maatregelen prioriteit 2 Maatregelen voor korte of middellange termijn, gelijktijdig met werkzaamheden van andere vakdisciplines. Te denken valt aan werkzaamheden als herbestrating, herinrichting, stadsvernieuwing of werkzaamheden aan riolering. De werkzaamheden aan het Waterspoorpark (tussen Populierendreef en Schipholboog) bieden een concrete aanleiding: de voorgestelde maatregelen in dit gebied dienen tegelijkertijd met de maatregelen aan het Waterspoorpark uitgevoerd te worden. Maatregelen prioriteit 2 Dreven D-BO1 Snoeien strook populieren tegen spoorlijn aan Populieren snoeien om de ontwikkeling van eiken en beuken in het vak te stimuleren. D-PP1 t/m10 D-PP14 Gaarden G-PP1 en 2 Weiden W-BE3 W-PP1 Tuinen T-PP1/2/3 Herinrichting parkeerplaatsen De parkeerplaatsen worden in samenhang met de bestrating in zijn geheel heringericht, ook de bomen worden hier vervangen. De beplantingsvakken op de parkeerplaatsen beplanten met hagen of lage heesters die goed onder de specifieke groeiomstandigheden op parkeerplaatsen kunnen groeien. Renovatie parkeerplaats Station Voorburg t Loo De parkeerplaatsen worden in samenhang met de bestrating in zijn geheel gerenoveerd, ook de bomen worden hier vervangen. De beplantingsvakken tussen de parkeervakken beplanten met hagen of lage heesters die goed onder de specifieke groeiomstandigheden op parkeerplaatsen kunnen groeien en niet makkelijk over de randen heen groeien. De beplanting om de parkeerplaats heen open en transparant ontwikkelen (zie 3.3 streefbeeld 1). De randen van de grote beplantingsvakken om de parkeerplaats heen beplanten met strak te onderhouden beplanting (hagen) om overwoekeren van de randen te voorkomen. Herinrichting parkeerplaatsen Herinrichting van de pleinen. Waarborging van goede groeiomstandigheden bomen in verharding. Op plein G-P2 staan er nu 4 bomen dicht naast elkaar, hier minder bomen terugplanten. Renovatie beplanting tussen flats en winkelcentrum Sierheesters intensief renoveren conform streefbeeld 5. Belangrijk is het zichtcontact tussen het voetgangerspad en het parkeerterrein. Voor de visuele afscherming van de particuliere tuinen en woningen gedeeltelijk ook hogere solitaire heesters planten. Renovatie beplanting op parkeerterrein noordelijk de flat Sierheesters intensief renoveren conform streefbeeld 5. Voor een afwisseling in structuur ook solitaire hoog opgroeiende struiken planten. Herinrichting parkeerterreinen Herinrichten parkeerterrein in samenhang met de bestratingswerkzaamheden. De hoeveelheid bomen verminderen, maar in plaats hiervan letten op voldoende boven- en ondergrondse ruimte, goede groeiomstandigheden en de juiste soortkeuze. Hoeveelheid beplanting op de pleinen waar het reeds aanwezig is aanhouden, en verhogen waar te weinig/ geen beplanting aanwezig is. De functie van het groen bestaat voornamelijk uit de afscherming van garagemuren en uit het verhogen van de sierwaarde. Overige maatregelen Er zijn geen overige locaties met maatregelen van prioriteit DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

37 4.6 Maatregelen prioriteit 3 Maatregelen op lange termijn aan vakken die niet in de ontwerpvisie passen en over het algemeen uitgevoerd worden bij het aftakelen (door ziekte of ouderdom) van de bestaande beplanting of als zich een concrete aanleiding (bijvoorbeeld vanuit veiligheid) voortdoet. Maatregelen prioriteit 3 Dreven D-PL4 Herinrichting zitplek aan het water Aantrekkelijk maken door overzichtelijke, kleur-/ bloemrijke beplanting aan te brengen, banken terug te plaatsen, vervangen ondergrond. Bomen als structuurdrager en als schaduwgever inplannen. Overige maatregelen renovatie Er zijn geen overige locaties met maatregelen van prioriteit 3. Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

38 38 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

39 5 Financiële consequenties 5.1 Inleiding Dit hoofdstuk geeft aan wat de kosten zijn voor het reguliere onderhoud van het groen in de huidige en de gewenste situatie en voor de realisatie van de maatregelen uit hoofdstuk 4. In tabel 1 staan de kosten voor het regulier onderhoud van het groen in Essesteijn. De begroting voor het reguliere onderhoud wordt aan het eind van het jaar op basis van de hoeveelheden in het beheersysteem opgesteld. Er is jaarlijks een budget voor het uitvoeren van groot onderhoud in de gemeente beschikbaar. De voorgestelde maatregelen uit tabel 2 passen binnen het beschikbare budget. De kosten voor regulier onderhoud komen tot stand door de eenheidsprijs van de werkpakketen uit het groenbeheersysteem te vermenigvuldigen met de hoeveelheid van het bestaande groen. De kosten voor de eenmalige maatregelen zijn de vermenigvuldiging van marktconforme prijzen met de hoeveelheden van het groen die in aanmerking komen voor groot onderhoud. De prijzen zijn op prijspeil 2011 en exclusief BTW. De eenheidsprijzen voor de eenmalige maatregelen zijn inclusief staartkosten, kosten voor voorbereiding, aanbesteding, toezicht en voor onvoorzien. 5.2 Onderhoudskosten bestaande situatie Tabel 1 kosten regulier onderhoud Essesteijn eenheidsprijs regulier onderhoud werkpakket geindexeerd hoeveelheid eenheid kosten plantsoenhek 2,10 35 m1 73,65 boom in gras 17, st 9.492,92 boom in beplanting 15, st ,65 boom in verharding 19, st 6.637,07 gazon 0, m ,98 bloemrijk grasland 0, m ,05 bosplantsoen 0, m ,70 haag knipoppervlakte 5, m ,10 bodembedekkende heesters 2, m2 824,70 opgaande heesters extensief 0, m ,97 opgaande heesters intensief 2, m ,47 vaste planten 14,66 95 m ,76 papierbak 196,87 59 st ,24 zitbank 55,99 32 st 1.791,71 totaal kosten (exclusief BTW) ,98 Bronnen: eenheidsprijzen: groenbeheersysteem gemeente Leidschendam-Voorburg, 2005, geïndexeerd met 8,2% vanaf 2005 (op basis van de Consumentenprijsindex CPI) hoeveelheden: geactualiseerde beheerkaart Essesteijn, Onderhoudskosten gewenste situatie De kosten voor het regulier onderhoud zullen niet noemenswaardig afwijken van de huidige situatie. Indien informele speelplekken worden aangelegd, zullen er kosten uit voortkomen voor het globaal controleren op veiligheid, het verwijderen van zwerfafval en het snoeien langs paden. De kosten hiervoor zijn nog niet bekend en beperkt van omvang en zijn na verwachting budgettair neutraal. Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

40 5.4 Investeringskosten In onderstaande tabel is de raming van de kosten te zien voor de eenmalige maatregelen die in hoofdstuk 4 en op kaart 3. Maatregelen groot onderhoud beschreven zijn. Tabel 2 kosten eenmalige maatregelen Essesteijn Maatregel Eenh prijs hoeveelheid Eenheid totale kosten Bodembedekkers Bodembedekkers renoveren 28, m Gazon Gazon omvormen (naar bloemrijk gras) 5, m Gazon omvormen (naar heesters intensief) 16, m Gazon renoveren 3, m Heesters extensief Heesters extensief dunnen (20%) 5, m Heesters extensief dunnen (40%) 6, m Heesters extensief renoveren 15, m Heesters extensief omvormen naar heesters intensief 25, m Heesters extensief omvormen naar pad 97,39 14 m Heesters intensief Heesters intensief dunnen (20%) 5, m Heesters intensief dunnen (40%) 6, m Heesters intensief renoveren 24, m Herinrichting herinrichting gebied (hieronder valt ook het vervangen van 21 bomen in verharding, 66 bomen in beplanting en het planten van 5 bomen in beplanting) pm pm pm Bomen Boom achterstallige snoei 57,50 51 st Boom groeiplaatsverbetering 620,00 3 st Boom kappen 175, st Boom planten Boom planten in verharding 1.344,30 26 st Boom planten in beplanting 514,79 9 st Boom planten in gras 461,96 33 st Boom renoveren Boom renoveren in verharding 1.592,71 9 st Boom renoveren in beplanting 763,20 8 st Boom klimop verwijderen 15,00 7 st 105 Boom VTA-inspectie 5,50 14 st 77 subtotaal Toerekeningen Staartkosten 9% Kosten onvoorzien 10% VAT-kosten (voorbereiding, administratie, toezicht) 15% Totale kosten excl BTW bronnen: Eenheidsprijzen: marktconforme prijzen uit directiebegrotingen, DG Groep, 2010 Hoeveelheden: maatregelen voortkomend uit inspectie en bewonersenquête, DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

41 6 Samenvatting De gemeente Leidschendam-Voorburg heeft als beleid voor elke wijk een groenbeheerplan op te stellen. Het eerste wijkgroenbeheerplan is voor de wijk Essesteijn, omdat hier een duidelijk behoefte is voor de renovatie en groot onderhoud van het groen. Dit plan heeft de status van een B&W-nota. Het hoofddoel van het beheerplan is te komen tot een breed gedragen en goede toekomstvisie voor het groen in de wijk Essesteijn. Het plan wordt voornamelijk gebruikt door de Afdeling Wijkbeheer voor het regulier beheer en de afdelingen Realisatie en Beheer en Ruimtelijke Ontwikkeling voor planvorming en inrichting. Het plan dient als communicatiemiddel met bewoners van de wijk en met het bestuur van de gemeente. De visie voor het openbaar groen in Essesteijn is een park-landgoedachtige sfeer met een open karakter te ontwikkelen en te behouden. Men streeft naar een duurzaam een veilig boombestand. Voor de verschillende typen groen - natuurlijk, recreatief en siergroen - bestaan aparte doelen. Het natuurlijk groen in de wijk - groen langs watergangen en om de wijk heen zal ontwikkeld worden als een gevarieerde beplanting met ecologische waarde. Veiligheid, overzichtelijkheid en goede gebruiksmogelijkheden zijn kenmerken van het recreatieve groen. Duidelijke streefbeelden zijn cruciaal voor het siergroen om overzichtelijkheid, veiligheid en vitaliteit van de beplanting te waarborgen. Voor elke type groen is een streefbeeld bepaald. Voor de beheergroepen bosplantsoen en heesters zijn meerdere streefbeelden ontwikkeld, omdat er meer variatie in functie en gewenst beeld is. Zo zijn er streefbeelden ontwikkeld voor beplanting die ter afscherming dient en van beplanting die juist open en transparant moet zijn. Er zijn maatregelen noodzakelijk om de doelen en streefbeelden te bereiken. Deze bestaan voornamelijk uit dunning en renovatie van beplanting, en kap en snoei van bomen. De maatregelen staan op de kaarten in de bijlage. Het regulier onderhoud van de bestaande situatie komt neer op circa per jaar. De maatregelen voor groot onderhoud zoals dunning, renovatie, omvorming, snoei en kap, zijn geraamd op circa 1,2 miljoen. Deze maatregelen worden uitgevoerd in een periode van 5 jaar. Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

42 42 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

43 7 Bronnen Gemeente Leidschendam-Voorburg: Interne notitie Informeel spelen. Leidschendam- Voorburg, maart 2006 Gemeente Leidschendam-Voorburg, Hoogheemraadschap van Delfland, Hoogheemraadschap van Rijnland: Water verbindt en geeft kleur aan je stad Waterplan Leidschendam-Voorburg Leidschendam-Voorburg, oktober 2007 Gemeente Leidschendam-Voorburg: Ruimte voor wensen Structuurvisie Leidschendam- Voorburg Gemeente Leidschendam-Voorburg, september 2007 Gemeente Leidschendam-Voorburg: Geef ze de ruimte! Speelruimtebeleidsplan Leidschendam-Voorburg. Gemeente Leidschendam-Voorburg, 2004 Gemeente Leidschendam-Voorburg: Notitie verkoop snippergroen voor de gemeente Leidschendam-Voorburg Gemeente Leidschendam-Voorburg, mei 2007 Gemeente Leidschendam-Voorburg, Afdeling Realisatie en Beheer: Duidelijkheid op Straat Handboek Beheer Openbare Ruimte Eisen en aanbevelingen voor de inrichting van de openbare ruimte. Leidschendam-Voorburg, april 2009 P. Zuidgeest, Gemeente Leidschendam-Voorburg: Concept Buiten gewoon groen Groenstructuurplan Gemeente Leidschendam-Voorburg. Oktober 2009 Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

44 44 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

45 8 Begrippenlijst Begrip Achterstallig onderhoud Beplantingsvorm Beheer Beheergroep Bestek Boom 1 e grootte Verklaring Onderhoud dat uitgevoerd moet worden in het gebied dat niet binnen de daarvoor bepaalde frequentie is gerenoveerd of waarvan de kwaliteit slecht is, of waarvoor normaliter onvoldoende capaciteit is om deze binnen een jaar te onderhouden. Een onderverdeling van de werkpakketten voor bosplantsoen. Elke beplantingsvorm binnen bosplantsoen heeft een eigen streefbeeld en een aparte aanpak van beheer. Zorg voor duurzame instandhouding van de (groene) ruimtelijke inrichting, met het oog op vervulling van toegekende functies en realisatie van beleids- en/of ontwerpdoelstellingen. Groep beplantingen of inrichtingselementen waaraan dezelfde beheermaatregelen worden uitgevoerd en waarvoor gelijksoortige streefbeelden gelden. Systematische werkbeschrijving van uit te voeren werkzaamheden. Een bestek vormt mede het contract tussen de gemeente als opdrachtgever en de aannemer die het werk uitvoert. bomen die hoger worden dan 12 meter Boom 2 de grootte bomen die 7 tot 12 meter hoog worden Boom 3 de grootte bomen tot 7 meter hoog Boomspiegel Bosplantsoen CROW Dunnen Duurzame boomsoorten Ecologische oever Groenbeheer Ruimte direct rond de stam van een boom. Beplantingen die bestaan uit inheemse loof- en naaldhoutsoorten (bomen en struikvormers). Nationaal kenniscentrum voor regelgeving en onderzoek voor verkeer, vervoer en infrastructuur. In deze non-profit organisatie werken Rijk, provincies, gemeenten, aannemersorganisaties en adviesbureaus samen bij ontwerp, aanleg en beheer van wegen en verkeers- en vervoersvoorzieningen. Het in houtige begroeiing bij de grond afzagen of kappen van een aantal bomen of struiken ten gunste van andere exemplaren. Boomsoorten die langzaam groeien en daarom een langer leven hebben. Dit soort bomen is door het sterke, langzaam gegroeide hout over het algemeen minder breukgevoelig en er is minder regulier onderhoud nodig. Een oever met een geleidelijke overgang tussen water en land waardoor dieren gemakkelijker in en uit het water kunnen gaan en er meer ruimte is voor oeverbegroeiing. Zorg voor duurzame instandhouding van de groene ruimtelijke inrichting, met het oog op goede vervulling van toegekende functies en realisatie van beleids- en/of ontwerpdoelstellingen. Groeiomstandigheden Hagen,(blok) De grond waarin de boom staat en hem verzorgt met voedingsstoffen en lucht en die stabiliteit voor het wortelstelsel biedt. Rij(en) heesters van een of enkele soorten die regelmatig gesnoeid Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

46 Begrip Heesters Herinrichting Hoofdgroenstructuur Hoogdunning Inboeten Inspectie Bloemrijke zoom Monitoring Omlooptijd Omvorming Opslag (ongewenste) Regulier onderhoud Renovatie Schaduwoverlast Schouw Streefbeeld Takkenrillen Verklaring moeten worden in een min of meer strakke vorm. Houtachtige struiken die van oorsprong niet in de omgeving (Hollandse klimaat) voorkomen en dus exoot zijn. Het opnieuw inrichten van een gebied. De samenhangende opbouw van groene objecten (parken, begraafplaatsen, sportcomplexen, recreatiegebieden en ander grootschalig groen) en de groene verbindingen in Voorburg- Leidschendam die van betekenis zijn voor de stad als geheel. Het dunnen in de boomlaag van een beplanting met als doel om de bedekking van de kroonlaag te verminderen, zodat struiken meer kans krijgen om zich te ontwikkelen. Vervangen van een dode of slecht groeiende boom of struik door een nieuw exemplaar. Beoordeling van de technische kwaliteit. Een bloemrijke rand van hoge kruiden en gras langs de bosplantsoenvakken. Voortgangscontrole voor de uitvoering van het beheer, waarbij de resultaten van het beheer getoetst worden. De gemiddelde levensduur van een bepaald groentype. De gemiddelde leeftijd wordt negatief beïnvloed door het uitvallen van bomen en struiken in de jeugdfase. Als van een aanplant van 100 exemplaren 10 stuks 1 jaar, 20 stuks 5 jaar, 10 stuks 10 jaar en 60 stuks 50 jaar worden, dan is de gemiddelde omlooptijd 32,1 jaar. Hierbij kan het zijn dan op dezelfde plek meerdere keren een exemplaar vervangen moet worden. Het vernieuwen van een vak of element, waarbij het bestaande groen vervangen wordt door een geschikter type. Spontaan uit ingewaaid zaad of wortels opkomende houtige gewassen. Verzamelbegrip voor onderhoudswerkzaamheden die per jaar meermaals terugkeren Het vernieuwen van een vak of element, waarbij hetzelfde type groen opnieuw aangelegd wordt. Overmatig veel schaduwoverlast ontstaat als een tuin/ balkon per dag (tussen 10 en 18 uur) meer dan 3 uur geheel (100%) in de schaduw ligt. Dit betreft de periode tussen 21 april en 21 augustus en de bomen die niet in de wijkboomstructuur liggen. (bron: concept bomennota, mei 2010) Het inspecteren/beoordelen van beeldkwaliteit groen. Het gewenste uiterlijk van een beplanting in volgroeide, volledig functionerende staat. Snoeihout van inheemse soorten dat binnen het beplantingsvak in langwerpige hopen wordt opgebouwd. Takkenrillen hebben ecologische waarde. Ze bieden vogels nestgelegenheid, kleine zoogdieren vinden hier een plek om te schuilen, en bijvoorbeeld de egel kan er voor zijn winterslaap in kruipen. 46 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn

47 Begrip Terugzetten Technische kwaliteit Vaste plant VHG VTA inspectie Vegetatie Werkpakket Zorgplicht Verklaring Het snoeien van houtachtige beplanting (over het algemeen struiken) op circa 30 centimeter boven de grond, met de bedoeling dat deze weer opnieuw uitgroeien. Doel van het terugzetten is een verjonging van de struik, meer vertakking en verminderen van de omvang van de struik. De staat van gezondheid en uiterlijk/verschijningsvorm van groen. Kruidachtig gewas, waarvan de bladverliezende soorten s winters bovengronds afsterven en in het voorjaar weer bovengronds uitgroeien. Vereniging van Hoveniers en Groenvoorzieners Systematische controle van de bomen volgens de methode van Visual Tree Assessment. Bij deze controle wordt geïnspecteerd op conditie, vitaliteit en gebreken aan de boom. Begroeiing van planten die spontaan ontstaat op een bepaalde plaats. Een bepaald onderdeel van de (groene) inrichting die dezelfde soort maatregelen krijgen en die opgenomen zijn in het (groen)beheersysteem van de gemeente. Voorbeelden van werkpakketten zijn: bosplantsoen, bomen in gras, gazon, berm 2x maaien en zitbanken. De verplichting van de beheerder (gebaseerd op de regels uit het Burgerlijk Wetboek) om volgens de huidige technische kennis een onderdeel van de openbare ruimte in goede staat te houden. Onder zorgplicht wordt in de boomverzorging verstaan dat er regelmatig boomveiligheidscontroles moeten worden uitgevoerd. Indien er zichtbare afwijkingen worden geconstateerd moeten deze worden vastgelegd. Per afwijking wordt tevens een onderhoudsmaatregel gekoppeld met een bepaalde urgentie om eventuele veiligheidsrisico s te beperken. Wijkgroenbeheerplan Essesteijn DG Groep B.V.,

48 48 DG Groep B.V., 2011 Wijkgroenbeheerplan wijk Essesteijn