Beheerbeleidsplan Openbare Verlichting

Transcriptie

1 Beheerbeleidsplan Openbare Verlichting Gemeente Valkenswaard Gemeente Valkenswaard Team Beheer Openbare Ruimte Versie 30 juli

2 INHOUD 1. Managementsamenvatting Realisering bezuinigingsdoelstelling Taakstelling bezuiniging op energiekosten Planmatig onderhoud: vervangen en schilderen Ambtelijk advies 5 2. Inleiding 6 3. Doelen van dit Beheerbeleidsplan 7 4. De openbare verlichting in de gemeente Valkenswaard Beknopte weergave en toestand van het OVL-areaal Huidige werkwijze Huidig beheerbeleid Duurzaamheid Interne analyse Resultaat in kengetallen Nieuwe ontwikkelingen/aandachtspunten Aandacht voor donkertegebieden Techniek Wetgeving Overige aspecten Beschrijving beleidsuitgangspunten bij het kwaliteitsniveau Basis Financiën Dagelijks beheer en exploitatie Huidige exploitatiekosten OVL: Beheerbegroting Jaarlijkse exploitatiekosten Beheerbeleid Basis Jaarlijkse exploitatiekosten volgens Begroting Taakstelling energiebezuiniging Effecten energiebezuiniging op exploitatiekosten Ontwikkelingen die energieverbruik doen toenemen Conclusies Benodigde middelen voor planmatig onderhoud Beheerbeleid Basis Vervanging Structureel benodigd budget voor vervanging bij optimalere afschrijvingstermijnen Aanpak vervangingspiek Planmatig beheer: 3D Stabiliteitsmetingen aan lichtmasten Planmatig groot onderhoud: schilderen van masten Beheerscenario s en de bestuurlijke keuze Kansen uit alternatief samenspel met marktpartijen Ambtelijk voorgestelde beheerstrategie De aangepaste Begroting Conclusies en aanbevelingen Conclusies Aanbevelingen 32 Bijlagen Bijlage 1 Tabel C Sferen en samenhangende beeldkwaliteit waarin onder meer kwaliteitseisen aan de OVL worden gesteld Belangrijkste effecten en risico s van de onderzochte bezuinigingsmaatregelen 2

3 1. MANAGEMENTSAMENVATTING De gemeente Valkenswaard beschikt nog niet over bestuurlijk vastgesteld beheerbeleid voor haar openbare verlichting (OVL). Om ook dit onderdeel van het gemeentelijk vastgoed op een verantwoorde manier te kunnen beheren en onderhouden, wordt in de voorliggende nota ingegaan op de belangrijkste facetten van het beheer en onderhoud van de OVL met als doel een bestuurlijke keuze te laten maken voor het beheerbeleid van de komende jaren. Bij het verder op orde brengen van het gemeentelijk beheer zijn er meer inzichten gekomen op onder andere de beheer- en onderhoudstoestand van de OVL. De gemeente Valkenswaard heeft de afgelopen decennia geen planmatig onderhoud op grote schaal uitgevoerd. Geleidelijk ontstond er een piek aan noodzakelijke vervangingen, die niet kon worden weggewerkt door de incidentele vervangingen die er werden gedaan. Er is als het ware achter de feiten aangelopen. Er zijn dan ook (extra) financiële middelen nodig voor vervanging. Bij het formuleren van beheerbeleid spelen de kosten van planmatig onderhoud en vervanging een belangrijke rol in samenhang met de beschikbaarheid van de financiële middelen. De financiële mogelijkheden van de gemeente Valkenswaard zijn zeer beperkt. Er is met ingang van het begrotingsjaar 2014 een structurele bezuiniging doorgevoerd voor de OVL van ,-. Hierdoor is onder andere voor de kosten van het energieverbruik van de OVL een substantiële financiële dekking weggevallen. Er zijn geen structurele middelen in de Meerjarenbegroting opgenomen om de noodzakelijke vervangingen te kunnen doen. Het beheerbeleid dient op deze bezuinigingsdoelstelling aan te sluiten. Aan de hand van nieuwe ontwikkelingen, zienswijzen en wensen zijn als eerste de beleidsuitgangspunten geformuleerd voor het plaatsen van OVL in de gemeente Valkenswaard. De in het verleden gehanteerde uitgangspunten zijn op onderdelen aangescherpt en uitgebreid om beter te kunnen aansluiten bij de hedendaagse visie op duurzaamheid en energieverbruik zoals deze in het Coalitieakkoord, de Toekomstvisie en het Milieubeleidsplan van de gemeente Valkenswaard zijn vastgelegd. Om een efficiënt en effectief verantwoord beheer en onderhoud van de OVL mogelijk te maken, is het noodzakelijk om een kwaliteitsniveau hiervoor in te voeren. De Raad heeft eerder in 2012 bestuurlijk gekozen voor het kwaliteitsniveau Basis volgens KOOR voor het dagelijks onderhoud. Nu dient de Raad een keuze te maken voor het niveau van het planmatig onderhoud. Omwille van noodzakelijke financiële bezuinigingen is gezocht naar alternatieven met een verantwoord en beheersbaar afbreukrisico. 1.1 Realisering bezuinigingsdoelstelling Er is onderzocht of het mogelijk is om (tegen de achtergrond van het verantwoord beheren en onderhouden van de OVL) de bezuinigingsdoelstelling o.a. op het energieverbruik te behalen. Zo zijn de navolgende maatregelen overwogen: 1. het toepassen van meer energiezuinige verlichting (ombouw van de bestaande verlichting); 2. het toepassen van dimmen van verlichting in de nachtelijke uren (minder licht in de nacht); 3. het verminderen van het aantal lichtmasten (alle bestaande lichtmasten buiten de bebouwde kom en op parkeerterreinen bij sportvelden verwijderen); 4. het verwijderen van grondspots en schijnwerpers (verwijderen van licht dat niet bijdraagt aan de verlichting); 5. geen nieuwe lichtmasten meer plaatsen met uitzondering in woonomgeving binnen de bebouwde kom (o.a.fietspad Waalre-Valkenswaard, Venbergse molen, individuele verzoeken); 6. het niet hanteren van het Politiekeurmerk Veilig Wonen en de ROVL als richtlijn voor het verlichtingsontwerp (minder licht op straat); 7. minder masten (terug) plaatsen binnen de bebouwde kom; 8. het optimaliseren van de zgn. groepsremplace van lampen (levensduur van de lampen bewust overschrijden); 9. het vergroten van de afschrijvingstermijnen van masten en armaturen (rekenen met langere levensduur); 10. alternatief samenspel met marktpartijen (zelf masten, armaturen en lampen inkopen, meerjaren overeenkomst met bijv. Philips). In tabel C (zie Bijlagen) zijn de belangrijkste effecten en risico s van deze maatregelen in kaart gebracht om een beeld te krijgen van de impact van de maatregelen. 3

4 De quick win van de optimalisatie van de groepsremplace van de lampen is inmiddels doorgevoerd. Voor het overige kleven aan vrijwel alle onderzochte maatregelen nadelen of risico s. Er is er een besparing in exploitatiekosten te verwachten bij het verwijderen van lichtmasten buiten de bebouwde kom en bij sportvelden en bij het verwijderen van grondspots en schijnwerpers. Met het vervangen van armaturen en lampen door moderne versies kan een besparing op energiekosten worden behaald, echter de areaaluitbreidingen zoals in Lage Heide zal dit weer goeddeels teniet doen. 1.2 Taakstelling bezuiniging op energiekosten In totaal is er inmiddels op de OVL-begroting voor een bedrag van ,- bezuinigd. In het jaar 2013 is het budget voor het dagelijks beheer en onderhoud met ,- verlaagd. In de Begroting 2014 is een verdere bezuiniging doorgevoerd van ,- op het budget voor de energie. Er moet worden geconcludeerd dat de opgelegde taakstelling voor bezuiniging op de energiekosten geen realistische en haalbare kaart is. De in de Begroting voor het jaar 2014 doorgevoerde bezuiniging op de energiekosten van ,- is niet reëel gezien de werkelijke verbruikskosten in 2012 en 2013 (ca ,-). Indien er toch gekozen wordt voor het realiseren van de bezuinigingstaakstelling, dan kan dat bereikt worden met de inzet van de navolgende maatregelen: Maatregel 1. Nagenoeg alle lichtmasten buiten de bebouwde kom en op parkeerplaatsen bij sportcomplexen verwijderen (ca. 800 stuks); Maatregel 2. Alle grondspots en schijnwerpers verwijderen; Maatregel 3. Een groot aantal lichtmasten (ca stuks) binnen de bebouwde kom afkoppelen en verwijderen. Voor wat betreft het doorvoeren van de Maatregelen 1. en 2. worden er technisch weinig afbreukrisico s verwacht. Er moet wel op worden toegezien dat er eventueel alternatieve maatregelen komen op punten waar dit nodig is. Te denken aan markering en begeleiding met reflectoren. Anders ligt dit bij het verminderen van het aantal lichtmasten (en dus de hoeveelheid licht op straat en op parkeerplaatsen) zowel buiten als binnen de bebouwde kom (Maatregel 1 en 3). Daar zijn de belangrijkste risico s de maatschappelijke onrust die ontstaat als gevolg van de drastische vermindering van de sociale veiligheid en de te verwachten toename van het aantal inbraken, gevallen van molest, lastig vallen op straat, enz.. Doordat bij het doorvoeren van Maatregel 3 het aantal lichtmasten en armaturen drastisch gaat dalen van ca stuks naar ca stuks zullen de kosten voor het beheer en onderhoud ook verder afnemen. Naar verwachting kan daarmee de nog bezuinigingsdoelstelling van ca ,- worden behaald. Wordt Maatregel 3 niet doorgevoerd, dan zijn er op dit terrein geen echte bezuinigingen te behalen. 1.3 Planmatig onderhoud: vervangen en schilderen De huidige onderhoudstoestand van het areaal is zodanig dat op korte termijn een begin moet worden gemaakt met het planmatig vervangen van masten en armaturen. Er dient een bestuurlijke keuze te worden gemaakt voor het beheerscenario dat gedurende de komende periode zal worden gehanteerd bij het vervangen en het planmatig onderhoud van de OVL-installatie. Daarbij liggen de volgende scenario s voor: 1. KOOR (basis): het kwaliteitscenario dat bestuurlijk in 2012 werd vastgesteld, afschrijvingstermijnen van lichtmasten en armaturen kent van 40 resp. 20 jaar en het juridisch kenmerk van aansprakelijkheidsrisico draagt van verantwoord. 2. Uitval 8%: afschrijvingstermijnen van lichtmasten en armaturen kent van 50 resp. 22,5 jaar en het juridisch kenmerk van aansprakelijkheidsrisico draagt van beheersbaar. 3. Uitval 15%: afschrijvingstermijnen van lichtmasten en armaturen kent van 55 resp. 27,5 jaar en het juridisch kenmerk van aansprakelijkheidsrisico draagt van zekere kans. 4. Uitval 30%: afschrijvingstermijnen van lichtmasten en armaturen kent van 60 resp. 30 jaar en het juridisch kenmerk van aansprakelijkheidsrisico draagt van aanmerkelijke kans. 5. Bezuiniging geen vervanging: bij dit scenario wordt prioriteit gegeven aan het in gebruik en exploitatie houden van de huidige arealen, er vinden geen planmatige vervangingen van lichtmasten en armaturen plaats en het juridisch kenmerk van aansprakelijkheidsrisico draagt van verwijtbaar. 4

5 Het scenario 2 Uitval 8% geniet duidelijk de voorkeur. De jaarlijkse vervangingskosten hiervan bedragen ,-. Vervanging en planmatig onderhoud Gelijktijdig met de vervanging en het planmatig onderhoud kunnen er verbeteringsmaatregelen met duurzame materialen worden doorgevoerd, die leiden tot een lager energieverbruik. Geadviseerd wordt om voor de uitvoering van deze vervangings- en verbeteringsplannen een Beheerplan op te stellen waarin het beheerbeleid wordt vertaald in concrete meerjarige maatregelen. Er zijn straten, buurten en wijken die in de jaren 60 en eerder van de vorige eeuw zijn aangelegd. Uit onlangs verrichte metingen is gebleken dat met name deze oude lichtmasten en armaturen dringend aan vervanging toe zijn. Omdat er niet op grote schaal structureel is vervangen, is er een vervangingspiek ontstaan. Er wordt geadviseerd deze piek binnen enkele jaren weg te werken. Een deel van de vervangingspiek maakt onderdeel uit van projecten, die de komende jaren zullen worden gerealiseerd. De financiering ervan zal binnen de betreffende projecten plaats vinden. Voor het wegwerken van het overige deel van de vervangingspiek wordt gevraagd, om eenmalig een investeringskrediet van ,- beschikbaar te stellen. Een en ander is reeds gemeld in de Nota Kaders Schilderen De bestaande gecoate en geschilderde stalen masten behoeven onderhoud d.m.v. het planmatig schilderen. Enerzijds uit oogpunt van de levensduur van de masten, anderzijds om esthetische redenen. Het schilderen van deze masten is tot nog toe, met name door financiële redenen, achterwege gebleven. Door het schilderen van stalen gegalvaniseerde masten wordt de levensduur ervan verlengd met als gevolg dat geplande vervangingen over jaar een aantal jaren uitgesteld kunnen worden. Deze optionele levensduurverlenging heeft dan ook een merkbaar effect op de lange termijn. Uitgaande van de landelijke norm dat masten iedere 12 jaar voor een schilderbeurt in aanmerking komen, is een bedrag van ,- nodig voor het schilderen van alle stalen masten. De planmatige werkzaamheden aan de OVL-installatie kunnen zoveel als mogelijk worden gecombineerd met andere werkzaamheden op het vlak van onderhoud en reconstructie (werk met werk maken), hetgeen tot voordelen zal leiden. Geadviseerd wordt om zoveel als mogelijk integraal te werken bij het vervangen van openbare verlichting. 1.4 Ambtelijk advies Ambtelijk worden de navolgende aanbevelingen gedaan: 1. Beleidsuitgangspunten De in het verleden gehanteerde uitgangspunten dienen te worden aangescherpt en uitgebreid om beter te kunnen aansluiten bij de hedendaagse visie op veiligheid, duurzaamheid en energieverbruik zoals deze in het Coalitieakkoord, de Toekomstvisie en het Milieubeleidsplan van de gemeente Valkenswaard zijn vastgelegd. De Raad vragen de beleidsuitgangspunten vast te stellen. 2. Beheerkwaliteit Om een efficiënt en effectief verantwoord beheer en onderhoud van de OVL mogelijk te maken, is het noodzakelijk om een kwaliteitsniveau als beheerkwaliteit in te voeren. De Raad heeft eerder in 2012 bestuurlijk gekozen voor het kwaliteitsniveau Basis volgens KOOR. Omwille van noodzakelijke financiële bezuinigingen is gezocht naar een alternatief met een verantwoord en beheersbaar afbreukrisico: scenario 2 (Uitval 8%). Voor dit scenario is jaarlijks een investeringsbedrag benodigd van ,- om het planmatig onderhoud (vervangen) structureel te kunnen invoeren. De Raad vragen een keuze te maken voor de beheerkwaliteit van de OVL en adviseren hierbij te kiezen voor scenario 2 (Uitval 8%) en deze beheerkwaliteit daadwerkelijk met ingang van het jaar 2015 te gaan implementeren en de daaraan gekoppelde financiële consequenties in de Meerjarenbegroting vast te leggen. 3. Vervangen en verbeteren van het huidige areaal: het Beheerplan De huidige onderhoudstoestand is zodanig dat op korte termijn een begin moet worden gemaakt met het planmatig vervangen van masten en armaturen. Gelijktijdig zullen er verbeteringsmaatregelen met duurzame materialen worden doorgevoerd, die leiden tot een lager energieverbruik. Geadviseerd wordt om 5

6 voor de uitvoering van deze vervangings- en verbeteringsplannen een Beheerplan op te stellen waarin het beheerbeleid wordt vertaald in concrete meerjarige maatregelen. 4. Inlopen ontstane piek in vervanging Er is sprake van noodzakelijke vervanging van masten en armaturen in de straten, buurten en wijken die in de jaren 60 en eerder van de vorige eeuw zijn aangelegd. Er wordt geadviseerd deze piek uitgaande van een afschrijvingstermijn van 50 jaar voor masten en 25 jaar voor armaturen - binnen enkele jaren weg te werken en hiervoor eenmalig een investeringskrediet van ,- beschikbaar te stellen. 5. Schilderen De bestaande gecoate en geschilderde masten behoeven onderhoud d.m.v. het planmatig schilderen. Enerzijds uit oogpunt van de levensduur van de masten, anderzijds om esthetische redenen. Het schilderen van masten is tot nog toe achterwege gebleven. Door het schilderen van stalen gegalvaniseerde masten wordt de levensduur ervan verlengd. Gezien het merkbaar effect op de lange termijn wordt geadviseerd deze masten niet te schilderen. Indien de Raad besluit wel over te gaan op planmatig schilderen dient, uitgaande van de landelijke norm dat masten iedere 12 jaar voor een schilderbeurt in aanmerking komen, jaarlijks een bedrag van ,- te worden gereserveerd voor het schilderen van masten. 6. Integraal werken De planmatige werkzaamheden aan de OVL-installatie kunnen zoveel als mogelijk worden gecombineerd met andere werkzaamheden op het vlak van onderhoud en reconstructie, hetgeen tot voordelen zal leiden. Geadviseerd wordt om zoveel als mogelijk integraal te werken bij het vervangen van openbare verlichting. 7. Bezuinigingstaakstelling De Raad wordt geadviseerd om de doorgevoerde bezuiniging ad ,- te repareren en hierbij te kiezen om de voorgestelde maatregelen 1, 2 en 3 niet uit te voeren. Gezien de belangrijkste risico s zoals de maatschappelijke onrust die ontstaan als gevolg van de drastische vermindering van de sociale veiligheid. 6

7 2. INLEIDING De gemeente Valkenswaard wil haar inwoners een fraaie en goed verzorgde en veilige openbare ruimte bieden. Daaronder valt ook de openbare verlichting (OVL). Het beheerbeleid op dit gebied is de afgelopen jaren gestoeld geweest op ervaringen en voornamelijk gericht op de instandhouding van de installatie. De te volgen koers is niet vastgelegd in een beheerbeleidsplan. Ontwikkelingen in de openbare verlichting zijn er niet alleen op technisch gebied (ledverlichting), maar ook maatschappelijk. De opvatting van een tiental jaren geleden dat op nagenoeg alle plaatsen openbare verlichting aanwezig moest zijn, is gewijzigd in verlichting op maat. In de nieuwe Richtlijnen voor Openbare Verlichting (ROVL 2011), die landelijk worden toegepast, is het standaard verlichten van een situatie als uitgangspunt dan ook verlaten. Er is ook aandacht voor donkergebieden. Ook de huidige techniek stelt ons in staat meer maatwerk te leveren. Noodzaak en nut OVL De noodzaak van een goede OVL wordt pas duidelijk wanneer deze, om wat voor reden dan ook, niet goed functioneert. Pas dan blijkt hoe belangrijk de OVL is voor de veiligheid op straat. Naast het nut dat de OVL voor de gemeenschap heeft, is het diezelfde gemeenschap die er de kosten voor moet dragen. Het kostenaandeel van de OVL op de gemeentebegroting varieert, volgens de landelijke norm, tussen 10 en 20% van de totale kosten voor het beheer van de openbare ruimte. Het is dan ook de taak van de gemeentelijke overheid om het beleid ten aanzien van de OVL te blijven actualiseren en voortdurend te toetsen aan nieuwe ontwikkelingen, inzichten en/of aanpassingen. Aansprakelijkheid De gemeente Valkenswaard is eigenaar van het publieke domein en kan als eigenaar verantwoordelijk worden gesteld voor geleden schade als de openbare ruimte, inclusief de openbare verlichting, niet voldoet aan de eisen die men daaraan in de gegeven omstandigheden mag stellen (art. 6:162 BW en art. 6:174 BW). Hoewel het wettelijk niet is vastgelegd dat een weg of openbare ruimte verlicht moet worden, kan het ontbreken van verlichting of onjuiste verlichting wel worden aangemerkt als het plegen van een onrechtmatige daad, waaruit schadeplichtigheid kan ontstaan. 7

8 3. DOELEN VAN DIT BEHEERBELEIDSPLAN De belangrijkste doelen van het voorliggende Beheersbeleidsplan zijn: de gemeenteraad de beleidsuitgangspunten voor het plaatsen van OVL in de gemeente Valkenswaard (de spelregels ) te laten vaststellen; de gemeenteraad de beleidskeuze laten maken voor de kwaliteit basis voor het technische beheer en onderhoud van de OVL met bijbehorende financiële consequenties. Om de consequenties van de beleidskeuze en het vaststellen van het beheerbeleid inzichtelijk te maken, is de nieuwe situatie afgezet tegen de huidige situatie. Positie van dit Beheerbeleidsplan in de Visie Professioneel Beheer In dit Beheerbeleidsplan worden ambities geformuleerd voor een duurzame instandhouding en verbetering van de openbare verlichting in de openbare ruimte. Het beschreven beleid is leidraad voor het opstellen van contracten en vervolgacties (Uitvoering en Toezicht). Model 'Professioneel Beheer' Ambitie: hier worden beleidskeuzes in termen van (kwaliteits) ambities geformuleerd (wat willen wij bereiken, waar staan we voor?). Plan: ambities vertaalt naar operationele plannen en meerjarenplanningen (beleidsmatig en technisch) om kwaliteitsborging organisatorisch in te bedden en vervolg uit te stippelen. Contract: vertaling van plannen in termen van prestatie-eisen, beschikken over de juiste, actuele en betrouwbare beheerinformatie voor het opstellen van de contracten. Toezicht: controle op uitvoering (intern/extern): worden de afspraken/ prestatie-eisen nagekomen? Meten: kwaliteit buiten meten om te beoordelen of datgene is behaald wat met elkaar is afgesproken. Review: hier wordt bekeken of de beleidsdoelstellingen en kwaliteitsambities zijn gehaald en welke bijsturing gewenst is. De opbouw van het Beheerbeleidsplan Dit Beheerbeleidsplan omvat acht hoofdstukken. Na de Managementsamenvatting in hoofdstuk 1 wordt in hoofdstuk 2 in een beknopte Inleiding ingegaan op het belang van een goede openbare verlichting en de aansprakelijkheid van de Wegbeheerder. Hoofdstuk 3 worden de Doelen van dit Beheerbeleidsplan geformuleerd. Hoofdstuk 4 beschrijft de huidige situatie in de gemeente Valkenswaard en het gevolgde beleid tot nu toe op het vlak van de OVL en het beheer en onderhoud (waar staan we). In hoofdstuk 5 worden de belangrijkste ontwikkelingen en aandachtspunten beknopt beschreven, die van invloed zijn bij het formuleren van de geactualiseerde beleidsuitgangspunten. In hoofdstuk 6 worden de beleidsuitgangspunten geformuleerd waarbij de huidige niet geformaliseerde geplaatst worden naast de nieuwe voorgestelde. In hoofdstuk 7 Financiën zijn de financiële consequenties weergegeven van het in te voeren beheerbeleid basis. Tenslotte worden in hoofdstuk 8 Conclusies en Aanbevelingen geformuleerd. 8

9 4. DE OPENBARE VERLICHTING IN DE GEMEENTE VALKENSWAARD 4.1 Beknopte weergave en toestand van het OVL-areaal Omvang De verlichtingsinstallatie bestaat uit de volgende onderdelen: Aantal lichtmasten 7319 stuks Aantal armaturen 7655 stuks Aantal lampen 7834 stuks De vervangingswaarde van de gehele OVL installatie in Valkenswaard bedraagt circa 7.2 miljoen. In figuur 1 is het aantal masten en hun plaatsingsjaar weergegeven. Aantal armaturen met jaar van plaatsing 1400 Aantal masten n.b Jaar van plaatsing Figuur 1. Het aantal masten/armaturen dat er per jaar is geplaatst in de loop der jaren. Genoemde aantallen zijn inclusief abri s, ANWB-masten, aansluiting op gemeentelijke gebouwen, aanstralen kunstwerken, sportparken en plattegrondborden. Van het totale mastenbestand bevindt zich ongeveer 14% buiten de bebouwde kom. De openbare verlichtingsinstallatie bestaat uit een ondergronds deel (het kabelnet van netbeheerder Enexis) en een bovengronds deel (de lichtmasten, armaturen en lampen in eigendom van de gemeente). Het beheer en onderhoud van het ondergrondse deel is voor rekening van de netbeheerder Enexis. Zij verzorgen ook het oplossen van netwerkstoringen. De verantwoordelijkheid voor het beheer en onderhoud van het bovengrondse ligt bij de gemeente Valkenswaard. Aantal lampen Als gevolg van areaaluitbreiding in nieuwe wijken is het aantal lampen sinds 2001 met 13% toegenomen. Aantal lampen Figuur 2. De groei van het aantal lampen in de periode als gevolg van de uitbreidingsplannen. 9

10 Diversiteit materialen Sinds enkele jaren is in de gemeente toegewerkt naar beperking van het aantal verschillende toe te passen masten en armaturen. Er is een standaard assortiment gebruikt van toe te passen materialen. Dit beleid dient te worden voortgezet, standaardisatie leidt immers tot een betere beheersbaarheid van de onderhoudskosten. Onderhoudstoestand Uit de inventarisatie blijkt dat de onderhoudstoestand van de verlichtingsinstallatie divers is: deze varieert van goed bij nieuwe aanleg tot redelijk, matig en minder bij oudere wijken en straten. Met een gemiddelde leeftijd van 31 jaar voor masten en 21 jaar voor de armaturen is de installatie relatief oud. In de straten en wijken, die in de jaren 70/80 van vorige eeuw zijn aangelegd, ontstaat de situatie dat masten en armaturen langer staan/hangen dan hun (technische) levensduur en kunnen hierdoor voor onveilige situaties gaan zorgen. Door het uitvoeren van stabiliteitsonderzoek bij een aantal representatieve masten kan worden geconstateerd hoe groot de vervangingsnoodzaak is. De raad heeft in 2011 aan de hand van de resultaten een eenmalig krediet ter beschikking gesteld om een eerste vervanging door te kunnen voeren. Een inhaalslag op het gebied van vervanging, schilderen en modernisering is noodzakelijk en wenselijk. De gemeente heeft de afgelopen jaren geen grootschalige vervangings- en verbeteringsplannen structureel uitgevoerd. Levensduur en afschrijvingstermijn De OVL-installatie in de gemeente Valkenswaard is tamelijk oud te noemen. Ongeveer 29% van de masten is ouder dan 40 jaar en bijna 44% van de armaturen is ouder dan 25 jaar. Voor de bestaande materialen wordt een afschrijvingstermijn gehanteerd van 40 jaar voor masten en 20 jaar voor armaturen. Gelet op technische ontwikkelingen gedurende de afgelopen decennia op het vlak van materialen en conservering kunnen deze afschrijvingstermijnen voor nieuwe masten en armaturen worden vergroot: voor nieuwe masten tot maximaal 50 jaar en nieuwe armaturen tot 25 jaar. De levensduur van led bedraagt op dit moment maximaal 20 jaar. Schakel- en dimtijden De gemeente hanteert voor alle kernen dezelfde schakeltijden. De gemeente Valkenswaard kent drie soorten schakel- en/of dimvarianten: 1. Nachtbranders: De gemeente heeft vanuit het verleden nagenoeg alle verlichting uitgevoerd als nachtbranders. Nachtbranders schakelen in als de schemering invalt en schakelen s morgens uit bij voldoende daglicht; 2. Nachtbranders met dimschakeling: In nieuwe plannen worden waar mogelijk nachtbranders met statische dimschakeling toegepast. Statisch wil in dit verband zeggen dat het regelen van de verlichting op vaste tijden plaats vindt en niet regelt op signalen van buitenaf. De lampan schakelen in als de schemering invalt en branden dan op 100%. Om uur wordt de dimunit ingeschakeld waardoor de lampen naar een ingestelde waarde dimt (50 %); 3. Avondbranders: Als de situatie het toelaat worden bepaalde lampen als avondbrander geschakeld. De lampen schakelen in als de schemering invalt en worden om uur uitgeschakeld. De verlichting wordt s morgens niet opnieuw ingeschakeld. Daar waar mogelijk wordt deze schakeling ook in nieuwe plannen toegepast. 4.2 Huidige werkwijze Beheer en Onderhoud Het team BOR is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de OVL. Binnen de OVL kunnen drie taakclusters worden onderscheiden: zorg dragen voor de publieke taak(meldingen van storingen, incidentele verzoeken om aanvullende OVL) en het beheerssysteem; het verzorgen van dagelijks onderhoud (kort cyclisch); investeren in nieuwe verlichtingsmiddelen (wanneer zich de mogelijkheid voor doet). 10

11 Met het oog op efficiency en kwaliteit is het van belang dat deze drie taakclusters een organisatorische eenheid binnen de gemeentelijke organisatie vormen. Binnen het team is de beheerder Inrichting belast met de werkzaamheden, die in deeltijd worden uitgevoerd. De werkzaamheden zijn veelal van strategisch en tactische aard en regievoerend voor het operationele deel. Voor het operationeel beheer en onderhoud wordt gebruik gemaakt van de ondersteuning door een marktpartij (voorheen Nobra, inmiddels Bema-lux). Zij verzorgen op meerjarige contractbasis de afhandeling van storingen en klachten, het bijhouden van het beheersysteem, lichttechnische advisering, besteksvoorbereiding en directievoering en toezicht op onderhoudswerkzaamheden voor zowel OVL als VRI. De gemeente heeft hiermee op ieder moment toegang tot de actuele database en inzicht in de toestand van de OVL. Storingen aan de OVL kunnen door burgers rechtstreeks via de website van de gemeente worden gemeld. Er vindt terugkoppeling naar de melder plaats en deze heeft inzicht in de afhandeling van de storing. Het onderhoud wordt verzorgd door een aannemer in de vorm van een meerjarig contract. Nieuwe verlichtingsplannen worden projectmatig gerealiseerd, de arealen worden toegevoegd/gemuteerd aan de bestaande bestanden. 4.3 Huidig beheerbeleid Het huidige beheerbeleid is gericht op de instandhouding van de OVL-installatie. Gedurende de laatste jaren is ingespeeld op de landelijke richtlijnen en normen van de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde (NSVV). Als gevolg van het gevoerde beleid in de afgelopen jaren voldoet de installatie dan ook slechts gedeeltelijk aan de gestelde normen. Algemeen gehanteerde beleidsuitgangspunten Bij het opstellen van nieuwe verlichtingsplannen of het vervangen van armaturen en lampen worden tot nog toe de volgende uitgangspunten gehanteerd: De openbare verlichting dient te voldoen aan de Richtlijnen van de NSVV; Het verlichtingsniveau is afhankelijk van het gebruik, de inrichting en de functie van de weg, vastgelegd in het Gemeentelijk Verkeersbeleidsplan (1996); Klachten op het gebied van OVL afhandelen binnen 5 werkdagen; spoedklachten waarbij de veiligheid in het geding is, oplossen binnen een termijn van maximaal 24 uur; Uitschakeltijd van de avondverlichting is uur. In woonwijken toepassing van wit licht (in de vorm van TLD- of PLL-lampen); Alle verlichting uitvoeren als nachtbranders, uitgezonderd lichtmastreclame en feestverlichting; Fietspaden met een primaire functie voorzien van verlichting. Alle verlichting op fietspaden uitvoeren als nachtbranders; Winkelcentra verlichten met behulp van decoratieve functionele verlichting (met SON-lampen); Semi-openbare ruimten in eigendom van derden: stimulerend en adviserend optreden om de situatie te verbeteren; Speelvelden en honden-uitlaatroutes in beginsel niet verlichten om schijnveiligheid te voorkomen. Binnen de bebouwde kom Wat het lichtniveau betreft, voldoet binnen de bebouwde kom circa 50% aan de gestelde normen. De mastafstanden van de bestaande verlichting zijn zodanig dat in zijn algemeenheid kan worden volstaan tot alleen het vervangen van het armatuur om aan de gestelde normen voor het lichtniveau te voldoen. Nieuwe plannen voor de OVL worden opgesteld in overeenstemming met de landelijke normen. Alle nieuwe verlichting wordt uitgevoerd als nachtbranders en voorzien van dimschakeling. Hierbij wordt om uur de verlichting op een lager niveau geschakeld. Er worden uitsluitend energiezuinige armaturen toegepast, die weinig tot geen lichthinder veroorzaken. Buiten de bebouwde kom De verlichting buiten de bebouwde kom volgt geen richtlijn. Over het algemeen wordt hier oriëntatieverlichting toegepast, in sommige gevallen is hier van afgeweken. Gezien de nieuwe zienswijze op het gebied van aandacht voor donkertegebieden en het voorkomen van lichthinder en lichtvervuiling is al enkele jaren een pas op de plaats gemaakt met het uitbreiden van de OVL in het buitengebied. De aandacht beperkt zich tot het vervangen en in stand houden van de verlichting. Er is nog geen led-verlichting 11

12 toegepast. Bij vervanging van armaturen worden uitsluitend typen toegepast die weinig tot geen lichthinder veroorzaken. Veiligheidsmonitor Gemeenten, provincie Noord-Brabant en de politiekorpsen hebben in 2011 opnieuw meegedaan aan een enquête over leefbaarheid en veiligheid in de gemeente en buurt (Veiligheidsmonitor). Een van de onderdelen is een onderzoek naar de leefbaarheid in de buurt. Uit het rapport Veiligheidsmonitor blijkt dat ongeveer driekwart van de bevolking van Valkenswaard vindt dat het op straat goed verlicht is. Alleen in Borkel en Schaft vond een kleine meerderheid dat de verlichting buiten de bebouwde kom verbeterd kan worden. Onderhoud en KOOR In 2011 heeft de gemeenteraad het Kwaliteitsplan Onderhoud Openbare Ruimte (KOOR) vastgesteld. In KOOR zijn per gebied keuzes vastgelegd op welk kwaliteitsniveau de openbare ruimte wordt onderhouden. Hieronder valt ook de OVL. Bestuurlijk is er voor gekozen om ook de openbare verlichting te onderhouden op het kwaliteitsniveau Basis: voldoende onderhouden en vervangen, standaard, degelijk en veilig. Echter invulling van dit kwaliteitsniveau is tot nog toe achterwege gebleven vanwege het ontbreken van het voorliggende Beheerbeleidsplan en de noodzakelijke financiële middelen. Sinds 2007 wordt groepsremplace toegepast, waarbij lampen planmatig preventief worden vervangen en de armaturen worden gereinigd. Dit zorgt voor handhaving van de kwaliteit van het verlichtingsniveau en draagt bij tot vermindering van het aantal storingsmeldingen. Er is (nog) geen plan om lichtmasten op een vaste periode te schilderen. Nieuwe stalen masten worden vanaf de fabriek thermisch verzinkt en indien gewenst voorzien van een poedercoating. Bij het vervangen en aanbrengen van nieuwe verlichting is er aandacht voor toepassing van nieuwe ontwikkelingen, energiebesparing en het gebruik van energie-efficiënte lampen. Energiescan en Pluk en Play lijst Uit een in 2011 uitgevoerde energiescan blijkt dat met een aantal maatregelen waaronder dimmen het energieverbruik van de OVL met circa 5% kan worden terug gebracht. De voornaamste maatregelen zijn opgenomen in een zogenaamde Pluk- en Playlijst. Deze lijst is nog steeds van toepassing. 4.4 Duurzaamheid Taakstellingen In 2012 heeft de gemeente Valkenswaard haar ambities op het gebied van duurzaam inkopen en ondernemen vastgelegd in het Milieubeleidsplan De ambitie is dat zij in haar beleid wil aansluiten bij het Klimaatakkoord Doelstelling van de gemeente wat betreft duurzaam inkopen is 75% in 2010 en 100% duurzaam inkopen in Het energiegebruik zal tot 2020 met 2% per jaar moeten verminderen. Vanuit het Milieubeleidsplan heeft de gemeente de taakstelling geformuleerd om energie te besparen bij openbare verlichting (zowel nieuwbouw- als bestaande wijken). Om deze taakstelling te realiseren zijn de volgende streefdoelen benoemd: Openbare verlichting met LED toepassen in de nieuwbouwwijk Lage Heide (P 20.1); Openbare verlichting in bestaande wijken aanpassen naar aanbevelingen van de Energiescan (P 20.2). Duurzame energie De gemeente Valkenswaard heeft al enkele jaren 100% groene stroom voor al haar elektriciteitsverbruik (gebouwen, openbare verlichting, etc.). Energiebesparing en CO 2 In Europees verband is afgesproken dat in 2020 de CO2-uitstoot binnen de Europese Unie 20% onder het niveau van 1990 zal liggen. Het coalitieakkoord van de regering geeft aan dat het streven is: energiebesparing van 2% per jaar, een verhoging van het aandeel duurzame energie tot 20% in 2020 en een vermindering van de uitstoot van broeikas gassen van 20% in 2020 ten opzichte van

13 Duurzaam ontwerp en onderhoud Ook bij het ontwerp en onderhoud van de OVL-installatie is er aandacht voor duurzaamheid. Enkele aandachtspunten bij het ontwerp zijn: het toepassen van materialen, die het milieu het minst belasten bij zowel de productie als het gebruik; de levensduur en recyclingmogelijkheden te betrekken bij de keuze van de materialen; het toepassen van oppervlakte bescherming- en/of behandelingsproducten, die het milieu het minst belasten; het toepassen van armaturen met een dusdanige lichttechnisch rendement dat de gewenste hoeveelheid licht op de juiste plek terechtkomt en lichtvervuiling en lichthinder wordt voorkomen; het toepassen van lampen met een lange levensduur en een lage milieubelasting; zo min mogelijk materiaal toepassen. Er is aandacht voor duurzaamheid bij onderhoud van de OVL installatie door: het toepassen van milieuvriendelijke geproduceerde materialen; het kiezen van kwalitatief duurzame masten, armaturen en materialen; het toepassen van milieuvriendelijke oppervlaktebescherming en/of oppervlaktebehandeling van de masten en armaturen; het schilderen van lichtmasten en armaturen met milieuvriendelijke materialen; het zoveel als mogelijk hergebruiken van vrijkomende materialen; het afvoeren van de vrijkomende materialen via gekwalificeerde inzamelaars. 4.5 Interne analyse De verantwoordelijkheid voor de voorbereiding en uitvoering van het dagelijks beheer en onderhoud, de regierol, ligt binnen de gemeentelijke organisatie bij het Team Beheer Openbare Ruimte. Organisatie Het Team Beheer Openbare Ruimte heeft een coördinerende rol voor de organisatie van de OVL. Dit geldt zowel op het gebied van beheer en onderhoud als voor de aanleg van nieuwe installaties. Werkzaamheden zoals het dagelijkse beheer (melden van storingen en aanrijdingen) en het herstel daarvan zijn sinds 2006 uitbesteed. De gemeente maakt voor het beheer van de OVL gebruik van een beheersysteem bij derden. Het beheer van de database is ondergebracht bij een extern adviesbureau. Klachtenmanagement (Melddesk) De gemeente beschikt sinds 2010 over een klachtenmanagementsysteem. Klachten worden hierbij geregistreerd en geanalyseerd in het programma Melddesk. Burgers kunnen storingen en klachten betreffende de OVL zowel telefonisch als schriftelijk melden bij de gemeente. Ingekomen meldingen worden omgezet naar noodzakelijke herstel- en verbeteringsacties. Communicatie met melders Burgers melden storingen en klachten aan de OVL via de gemeentelijke website, de melder kan de afhandeling van zijn storingsmelding hierop volgen. In plaatselijke bladen wordt met enige regelmaat melding gemaakt van de mogelijkheid om storingen aan de OVL te melden via de gemeentelijke website. Rationeel en economisch beheer Er is in de gemeente Valkenswaard op het gebied van de OVL nog geen sprake van rationeel economisch beheer. Hierbij wordt ernaar gestreefd dat over een meerjarige periode de investering- en onderhoudskosten zo laag mogelijk zijn onder gelijkblijvende randvoorwaarden en doelen. Onderhoud en vervanging worden (nog) niet planmatig aangepakt. Ook dienen er structureel vervangingsinvesteringen mogelijk te zijn. 4.6 Resultaat in kengetallen Het resultaat van het beleid over de afgelopen jaren kan zichtbaar worden gemaakt in de vorm van enkele kengetallen: het totale rendement van de OVL installatie is de afgelopen jaren nagenoeg gelijk gebleven; het energiegebruik is door uitbreiding van de installatie toegenomen; 13

14 het energiegebruik zal de komende jaren afnemen door toepassing van led-verlichting en het dimmen van de installatie; het aantal klachten, storingen, meldingen neemt gaandeweg toe als gevolg van de staat van onderhoud; de daarmee verbandhoudende onderhoudskosten stijgen ook geleidelijk. Gegevens energieverbruik Het energieverbruik en besparing door dimmen is zichtbaar gemaakt in de volgende grafiek. In 2012 wordt (nog) nagenoeg geen energie bespaard door dimmen van de OVL. Als alle nieuw te plaatsen verlichting wordt voorzien van een dimmogelijkheid kan in 2020 de energiebesparing echter oplopen tot circa 5%. De areaaluitbreiding van een omvang als Lage Heide met ca 300 lichtmasten zal dit weer voor een deel ongedaan maken. Gegevens energieverbruik OVL gemeente Valkenswaard Energie in kwh Jaar Berekend totaal Reductie (dim) Verbruik w erkelijk Lagedruk kwik (pll-tld) Hogedruk gasontlading (cpo) Lage druk natrium (sox) Hoge druk natrium (sont) Hogedruk kwik (hpln) Led Figuur 3. Gegevens en prognose energieverbruik OVL gemeente Valkenswaard (prijspeil 2013). Verdeling lampsoorten De afgelopen beleidsperiode is vooral ingezet om het verlichtingsniveau op de gewenste normen te handhaven. Toepassing van led heeft nog niet op grotere schaal plaatsgevonden. Tevens is de verwachting voor 2020 weergegeven waarbij is uitgegaan van een reguliere vervanging van armaturen en lampen. Rond dat jaar zal naar verwachting circa 25% van het lampenbestand kunnen bestaan uit led s. 0% 17% 0% 3% 5% 17% 1%0% 78% 74% Lampsoorten 2005 Lampsoorten % 4% 17% 1%0% 25% 74% 0% 12% 3% 4% 56% Lampsoorten 2012 Lampsoorten

15 5. NIEUWE ONTWIKKELINGEN / AANDACHTSPUNTEN 5.1 Aandacht voor donkertegebieden Lichtvervuiling Nederland is s nachts een van meest verlichte landen in Europa. Dit wordt niet alleen veroorzaakt door kassen, sportvelden, lichtreclames en tuinverlichting maar ook door de openbare verlichting. Dat dit niet alleen hinderlijk is voor mens en dier zal duidelijk zijn, het kost ook onnodige energie. Dit Beheerbeleidsplan gaat er van uit dat er uitsluitend energiezuinige efficiënte lampen en dimverlichting worden toegepast. Hierbij zullen de Richtlijnen Openbare Verlichting Natuurgebieden van de NSVV een leidende rol hebben. Lichthinder Onder lichthinder wordt verstaan: de instraling in woningen en verblinding van weggebruikers en dieren. Bij de plaatsbepaling van de mast en de keuze van armatuur en lamp wordt met het voorkomen van lichthinder rekening gehouden. Voortuinen Toepassing van nieuwe verlichtingstechnieken zorgt ook voor minder strooilicht. Dat wil zeggen dat de lichtbundel meer gericht kan worden. In veel situaties leidt dit tot donkere voortuinen en gevoelens van onveiligheid en ongemakken, doordat bijvoorbeeld het sleutelgat van de voordeur niet meer gemakkelijk te vinden is. Vraag hierbij is wat tot de taak van de gemeente kan worden gerekend. In principe is de openbare ruimte het gebied van erfgrens tot erfgrens. Trend is dat bij het ontbreken van strooilicht bewoners zelf verlichting aanbrengen. Het voorgestane beleid in de gemeente Valkenswaard is om het gebied grenzend aan de openbare ruimte enigszins mee te verlichten, door in het lichtontwerp hiermee rekening te houden. Natuurwaarden en donkertegebieden De gemeente Valkenswaard kent een groot aantal gebieden met hoge natuurwaarden. Voorstel is om deze natuurgebieden aan te wijzen als donkertegebieden. Voor deze gebieden geldt het principe van geen verlichting, tenzij. Indien om verkeers- en/of sociale veiligheid toch verlichting gewenst is, zal veelal gebruik worden gemaakt van zogenaamde led-verlichting. Actieve markering Het markeren van het wegverloop van verkeerswegen in buitengebieden is in opkomst. In de weg-as of aan de wegkanten worden plaatselijk (in bochten) reflectoren of ledverlichting aangebracht in de markering voor de zichtbaarheid van het wegverloop. Als het doel enkel betrekking heeft op het markeren van het wegverloop, is conventionele verlichting niet nodig. In de praktijk zal onder meer uit verkeersveiligheidsoverwegingen worden bezien of er maatregelen bij duister en slecht zicht nodig zijn en waar deze uit moeten bestaan. Gebieden met hoge beeldkwaliteit In het Masterplan centrum Valkenswaard is onder meer een visie gegeven op de toekomstige inrichting voor het centrum. Er zijn zones gedefinieerd (zie Bijlage 1) waarbinnen een hoge beeldkwaliteit gewenst is, die onder meer in de inrichting van de openbare ruimte naar voren moet komen. Het straatmeubilair (en dus ook de OVL) heeft een hoge kwaliteit en moet bijdragen aan het gewenste sfeerbeeld overdag maar ook s avonds. Dit houdt in dat de OVL hier ook een sfeerbepalend element dient te zijn en daar ook specifiek voor moet worden ontworpen. 5.2 Techniek Schakelen en dimmen De in- en uitschakeltijd voor de verlichting wordt geregeld door het Netwerkbedrijf Enexis. De OVL in de gemeente schakelt astronomisch. Dat wil zeggen dat de verlichting bij schemer inschakelt en s morgens uitschakelt bij voldoende daglicht. Het is derhalve een vast programma dat variabel schakelt. In de zomer zijn er minder branduren dan in de wintertijd. Daarnaast heeft de gemeente gekozen om de avondverlichting om uur uit te schakelen. Ook de aanwezige statische dimmers treden in werking om uur en worden eveneens geschakeld via de avondverlichting. Een ander vorm van statisch dimmen zijn dynamisch 15

16 dimsystemen met eigen programmeerbare schakeltijden. Deze zijn onafhankelijk van de schakeltijden die Enexis aanbiedt en bieden de mogelijkheid tot verschillende verlichtingsniveaus te dimmen gedurende de nacht. Dimmen De meeste armaturen voor de OVL zijn uitgerust met lampen PLL 36 Watt, PLL 55 Watt en de SON of SONT lampen 70 tot en met 400 Watt, al deze lampen zijn leverbaar in dimuitvoering. Dit wil zeggen dat in het armatuur een component wordt ingebouwd, die de lichtoutput van de lamp kan dimmen naar circa 50 % van de oorspronkelijke lichtopbrengst. Hierbij wordt het stroomverbruik van het armatuur en de componenten teruggebracht naar bijv. 50 % van het totaal geïnstalleerde vermogen. Het technische voordeel van dimmen is dat - naast de besparing op energiekosten en onderhoudskosten door een langere uitwisseltermijn - de gelijkmatigheid van de verlichting is gegarandeerd. Alle lichtmasten blijven branden. In de geformuleerde beleidsuitgangspunten wordt uitgegaan van het toepassen van wit licht of wel het gebruik van led-verlichting in de verblijfsgebieden. Het blijft belangrijk om de technische ontwikkelingen te volgen om in de toekomst de toepassing ervan te toetsen op bruikbaarheid op andere locaties. In de bestaande situaties met armaturen voorzien van lampen PLL 36 en 55 W en de SON, SONT, CDMT en CDOTT worden de lampen gedimd. Ander schakelprogramma De in- en uitschakeltijd voor de verlichting wordt volgens een vast (astronomisch) programma geregeld door het Netwerkbedrijf Enexis. Door schakeltijden te wijzigen (eerder uitgaan van avondverlichting) kan energie worden bespaard. Om dit te realiseren dient door het netwerkbedrijf in alle ontstekingspunten de schakeltijd te worden aangepast. Dit betekent een investering van meer dan De terugverdientijd bedraagt bij bijvoorbeeld een half uur korter branden (van naar uur) al ruim 40 jaar. Conclusie is dan ook om de ontwikkelingen af te wachten (dynamisch dimmen) en voorlopig geen ander schakelprogramma in te voeren. Lichtkleur Er is de laatste jaren veel onderzoek gedaan naar de invloed van lichtkleur op mens en dier. Op basis van de bevindingen en de opgedane praktijkervaringen wordt het volgende voorgesteld: - In woongebieden en centra wit licht toepassen; - Op bedrijventerreinen de bestaande SOX-verlichting op termijn vervangen door wit licht; - In donkertegebieden led-verlichting toepassen. Led-verlichting Led-verlichting maakt de laatste jaren een enorme ontwikkeling door. Leds zijn klein en kunnen overal geplaatst worden. De te leveren lichtkleuren lijken eindeloos in velerlei toepassingen. Het energieverbruik is relatief laag. Led-verlichting kent geen groepsremplace, wel zijn er schoonmaakkosten aan het armatuur om de lichtopbrengst zo maximaal mogelijk te houden. In woongebieden led-verlichting toepassen, in andere gebieden led-verlichting toepassen indien dit economisch verantwoord is. De gemeente Valkenswaard heeft op bescheiden schaal led-verlichting toegepast. De ervaring is dat de beoogde sfeer niet altijd met led-verlichting kan worden gerealiseerd. Led-verlichting wordt eerst sinds korte tijd toegepast, langdurige ervaringen ontbreken. De ontwikkelingen op het terrein van OVL volgen elkaar in snel tempo op. Inmiddels is wel al gebleken dat een kritische opstelling naar de leveranciers, een weldoordacht eisenpakket en het maken van een proefproject gewenst is. De belangrijkste conclusie: het is inmiddels goed mogelijk led-verlichting toe te passen in openbare verlichtingssystemen en het milieu is er bij gebaat als gemeenten aan de slag gaan met led. Stabiliteitsmetingen Wanneer lichtmasten aan het einde van de levensduur zijn, dienen deze te worden vervangen. Bij inspectie kunnen er aan de buitenkant van de mast gebreken zichtbaar worden, die de noodzaak van vervanging onderstrepen. Toch blijven er gebreken niet zichtbaar omdat deze aan de binnenkant van de mast kunnen zitten en deze meestal net onder het verhardingsoppervlak zitten. 16

17 Het is dan ook noodzakelijk om selectief en steekproefsgewijs stabiliteitsmetingen uit te voeren aan oude lichtmasten ( ouder dan 35 jaar). Dit om het risico van plotselinge breuk tot een verantwoord minimum te beperken. De metingen geven als resultaat de restlevensduur, die voor vijf jaar wordt gegarandeerd door de meetinstantie. De gemeente Valkenswaard heeft in 2011 stabiliteitsmetingen uitgevoerd op 165 lichtmasten van 40 jaar en ouder om de noodzaak van vervanging nog meer te onderbouwen. De uitkomsten waren aanleiding om een eerste (incidentele) vervanging door te voeren. Het aantal te vervangen masten (dus de grootte van de herinvestering) kon beperkt blijven evenals de risico s voor plots afbrekende masten met bijbehorende aansprakelijkheidstelling. In 2013 zijn aan 367 andere masten (van een leeftijd van meer dan 40 jaren) metingen verricht. Hierbij bleken 18 masten zodanige gebreken te vertonen, dat deze binnen een half jaar vervangen moeten worden. Bij 8% van de masten dient het schilderwerk direct te worden opgepakt om verdere corrosie te beperken. Bij herinrichtingsplannen en reconstructies, waarbij bestaande lichtmasten op dezelfde plaats worden gehandhaafd en waarbij de masten ouder zijn dan 30 jaar, dient per straat/buurt/wijk een representatieve stabiliteitsmeting te worden uitgevoerd met als doel een onderbouwde keuze te kunnen maken voor het al dan niet vervangen van de OVL-installatie. De kosten van deze metingen komen ten laste van de onderzoekskosten in de projectgelden. Keuze lichtmasten: thermisch verzinkt of poedercoating In de gemeente Valkenswaard werden van oudsher stalen en aluminium masten toegepast. Een steeds terugkerende discussie is de keuze voor stalen of aluminium lichtmasten: beide fabrikanten voeren argumenten aan waarom hun product duurzaam is. De gemeente Valkenswaard past vanuit duurzaamheids oogpunt in nieuwe situaties thermisch verzinkte lichtmasten met oppervlakbescherming toe. Stalen thermisch verzinkte masten hebben een onderhoudsvrije levensduur van 40 jaar. Indien masten voor plaatsing worden voorzien van een duplexsysteem (thermisch verzinken én coating), wordt de levensduur aanzienlijk verlengd (tot meer dan 50 jaar). Schilderplan In de gemeente Valkenswaard staan 7319 masten. Hiervan zijn er 715 gecoat of geschilderd. Circa 38% van het lichtmastenbestand (2771) is van aluminium en behoeft geen schilderbeurt. Ruim 50% van het mastenbestand (3684) bestaat uit stalen onbehandelde masten die vanwege de verwachte levensduur geconserveerd dienen te worden. Het schilderen van stalen masten verlengt de levensduur. Ervaring leert dat de afschrijvingstermijn met ca. tien jaar kan worden verlengd van 40 naar 50 jaar, waarmee een duidelijke kostenbesparing kan worden bereikt op het vlak van de vervanging. De gemeente heeft tot nu toe het schilderen van lichtmasten niet structureel als onderhoudsmaatregel laten uitvoeren. Er dient hier een principiële keuze te worden gemaakt: 1. worden alleen de gecoate en geschilderde masten behandeld of 2. worden ook de overige stalen masten geschilderd (dus alle stalen masten)? Voorgesteld wordt om alle stalen masten niet te schilderen vanwege een laat merkbaar effect op levensduurverlenging op de lange termijn. 5.3 Wetgeving NSVV Normen De Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde (NSVV) heeft samen met het Nederlands Normalisatie Instituut (NNI) in 2002 de Nederlandse Praktijkrichtlijnen voor Openbare Verlichting (NPR ) opgesteld. Deze richtlijn - gebaseerd op Europese normen - is in veel gemeenten als leidraad bij de invulling van de OVL gehanteerd. De gemeente Valkenswaard heeft tot nu de Nederlandse Praktijkrichtlijnen voor Openbare Verlichting (NPR ) als leidraad gebruikt voor het opstellen van plannen voor de OVL. In 2011 is de bestaande richtlijn voor openbare verlichting (NPR ) vervangen door een nieuwe, de ROVL Hoewel niet wettelijk verplicht wordt de ROVL 2011 door nagenoeg alle gemeenten als leidraad toegepast. Geadviseerd wordt de ROVL 2011 te hanteren als leidraad bij het opstellen van plannen voor de openbare verlichting 17

18 Politiekeurmerk Veilig Wonen Dit keurmerk is een initiatief ter voorkoming van criminaliteit in de woonomgeving. De kans dat een gelegenheidsinbreker zijn slag slaat in een wijk die voldoet aan de eisen van het PKVV is statistisch twee keer zo klein dan in een wijk zonder dit keurmerk. De gemeente Valkenswaard heeft tot nu het Politiekeurmerk formeel niet toegepast in nieuwe projecten voor woongebieden mede uit kostenoverwegingen. Geadviseerd wordt om het Politiekeurmerk Veilig Wonen niet toe te passen. Criteria Duurzaam inkopen De nota biedt de mogelijkheid een energiebesparingdoelstelling en een ontwerp- en inkooprichtlijn te definiëren. Voor de productgroep openbare verlichting betreft het hier in hoofdzaak een minimum eis voor de energieprestatie van de OVL-installatie aan label D. Bij nieuwbouw van een OVL-installatie of bij complete vervanging van lampen en armaturen van een openbare verlichtingsinstallatie, dient de installatie technisch geschikt te zijn om gedimd te worden. Energielabel Eén van de belangrijke onderdelen van de Duurzaam Inkopen criteria voor openbare verlichting is de invoering van het energielabel. Een energielabel is een maatstaf voor de afnemer van het product om te zien hoe zuinig, milieuvriendelijk en/of energiebesparend het aangekochte product is in combinatie met het totale ontwerp. Nieuwe verlichtingsplannen dienen te voldoen aan label D van de Handleiding Energielabeling Openbare Verlichting. 5.4 Overige aspecten Kengetallen en benchmarking Het aanleggen van kengetallen begint stilaan in te burgeren in de OVL. Steeds meer gemeenten maken er gebruik van waardoor benchmarking met andere gemeenten binnenkort beter mogelijk wordt. De gemeente Valkenswaard zal voorlopig geen actieve rol spelen op dit vlak en eerst de ontwikkelingen op dit terrein volgen. Indien dit noodzakelijk is, kan een actieve rol worden overwogen. Feestverlichting Feestverlichting maakt geen onderdeel uit van de eigenlijke openbare verlichting. Het wordt aangebracht tijdens speciale gelegenheden zoals Kerstmis, Sinterklaas en andere bijzondere dagen. Het draagt bij aan de speciale uitstraling en de beleving tijdens deze bijzondere dagen. Er zijn voor feestverlichting geen speciale wettelijke regels anders dan dat de installatie moet voldoen aan de reguliere eisen die de netwerkbeheerder hieraan stelt. Het beleid van de gemeente is beperkt tot het faciliteren van de mogelijkheid voor het plaatsen van feestverlichting. Aanstralen van beeldbepalende panden, kunstwerken en verlichting van jeu de boules banen is geen onderdeel van openbare verlichting. Indien de vraag zich voordoet, worden er per situatie sluitende afspraken gemaakt. Kunstwerken Kunstwerken en beeldbepalende of monumentale objecten zijn veelal in eigendom van de Gemeente Valkenswaard, in dat geval wordt de aan te brengen verlichting aangesloten op een eigen elektriciteitsaansluiting of op het openbare verlichtingsnet. Betreft het een object van derden, dan worden er met belanghebbende vooraf een overeenkomst gesloten waarin de wederzijdse rechten en verplichtingen worden vastgelegd. Verlichting van kunstobjecten en beeldbepalende of monumentale objecten wordt om uur gedoofd. Jeu de Boules banen Een jeu de boules baan die ergens in een wijk ligt, wordt niet voorzien van verlichting. Ligt de jeu de boules baan op een sportcomplex, dan kan deze wel worden verlicht (sportbelang) naar eigen keuze. Reclameverlichting De gemeente Valkenswaard heeft momenteel 34 lichtmastreclames die aan de lichtmasten zijn bevestigd. Deze lichtmasten bevinden zich veelal langs de in- / uitvalswegen. De reclames verwijzen soms naar 18

19 bedrijven in de directe omgeving, soms zijn het gewoon algemene reclame-uitingen. De gemeente bepaalt waar het mogelijk is de lichtmastreclames aan brengen. Incidentele verzoeken van burgers In de praktijk wordt de gemeente Valkenswaard incidenteel benaderd met het verzoek om de bestaande verlichting aan te passen of om een lichtmast te plaatsen. Iedere aanvraag wordt beoordeeld en getoetst aan het geformuleerde/vastgestelde beleid. Aan de hand van een lichtberekening en beoordeling van de situatie ter plaatse wordt bezien of het verzoek gehonoreerd kan worden. Uitleggebieden Binnen de gemeente Valkenswaard worden momenteel de uitleggebieden Lage Heide en Dommelkwartier ontwikkeld. Hier worden de beleidsuitgangspunten toegepast in het ontwerp. Vanzelfsprekend brengen de uitbreidingen van de OVL-arealen in deze nieuwe wijken weer exploitatiekosten met zich mee. Met deze toekomstige kosten is in dit Beheerbeleidsplan geen rekening gehouden. 19

20 6. BESCHRIJVING BELEIDUITGANGSPUNTEN BIJ HET KWALITEITSNIVEAU BASIS. Aan de hand van de evaluatie van de huidige werkwijze, het tot nu gevolgde beleid en de beschreven ontwikkelingen zijn (nieuwe) beleidsuitgangspunten geformuleerd met als doel deze bestuurlijk te laten vaststellen. Het Beheerbeleid Basis geldt als vertrekpunt. De beleidsuitgangspunten geven de kaders voor de nabije toekomst aan voor nieuwe plannen en het beheer van de OVL. Voor het huidige (informele) beleid en het nieuw vast te stellen beleid zijn beheerbeleidsuitgangs-punten schematisch weergegeven in tabel 1. De met + aangeduide statements zijn van toepassing in het betreffende beleidsveld, de met aangeduide statements niet. In het hierna volgende overzicht zijn de belangrijkste beleidsuitgangspunten voor de verschillende nuances weergegeven. 20

21 Algemeen Huidig beleid Basis beleid Het belangrijkste uitgangspunt bij de keuze voor het al dan niet aanbrengen van openbare verlichting luidt: 'Verlicht alleen dat wat nodig is, wanneer dat nodig is en met niet meer dan + + nodig is'. Indien de situatie zich daartoe leent, wordt als eerste onderzocht of er alternatieven zijn voor het aanbrengen van openbare verlichting. - + Bij het ontwerp van verlichtingsinstallaties zal extra aandacht uitgaan naar de duurzaamheid van toe te passen materialen en naar het te verwachten beheer en onderhoud en de + + exploitatie. Op het ontwerp van verlichtingsinstallaties, de daarin toe te passen materialen en het inkoopproces zijn de door Agentschap NL vastgestelde duurzaamheidscriteria van toepassing. - + Nieuwe verlichtingsplannen dienen te voldoen aan energielabel D. - + Verlichtingsinstallaties worden zodanig ontworpen dat lichthinder en lichtvervuiling tot een minimum beperkt blijven. + + Nieuwe ontwikkelingen (zoals led, zonne-energie en slimme verlichting) nauwgezet volgen en indien economisch verantwoord, toepassen. - + Schakeltijden voor alle kernen gelijk stellen en handhaven. + + Toewerken naar het toepassen van standaardmaterialen. + + Toe te passen lichtmasten zijn uitsluitend functioneel. + + Toe te passen armaturen zijn functioneel of functioneel/decoratief. + + In aangegegeven winkelstraten of -pleinen worden decoratieve lichtmasten en/of armaturen toegepast. + + Geen OVL wordt aangebracht met als doel de omgeving in de avonduren te verfraaien. + + Verlichting van kunstobjecten en beeldbepalende of monumentale objecten wordt om uur gedoofd. + + Buiten de bebouwde kom Huidig beleid Basis beleid Verlichten in overeenstemming met de Richtlijnen NSVV de ROVL De wegcategorisering zoals aangegeven in het Verkeersbeleidsplan (1996) dient als aanknopingspunt voor het vast - + te stellen verlichtingsniveau. Buiten de bebouwde kom en in het bijzonder in natuurgebieden geldt een terughoudend beleid ten aanzien van uitbreiding van verlichting. + + Bij vervanging in eerste instantie bepalen of verlichting nodig is, anders armaturen toepassen met de minst mogelijke lichthinder. - + Onverharde wegen in het verblijfsgebied worden niet verlicht. + + Bij vervanging in eerste instantie bepalen of verlichting nodig is, anders armaturen toepassen met de minst mogelijke lichthinder. + + Om onnodige verlichting te voorkomen, wordt bekeken of er lichtmasten kunnen worden verwijderd en vervangen door alternatieven zoals markeringen en/of retroflecterende - + materialen voor geleiding van weggebruikers. Hoofdwegen vanwege standaardisatie op termijn voorzien van CPO verlichting (wit licht). - + Het hoofdfietsroutenet in het buitengebied te voorzien van verlichting. + + Fietspaden met uitsluitend recreatief karakter niet verlichten. + + Binnen de bebouwde kom Huidig beleid Basis beleid Verlichten in overeenstemming met de Richtlijnen NSVV de ROVL De wegcategorisering zoals aangegeven in het Verkeersbeleidsplan (1996) dient als aanknopingspunt voor het vast - + te stellen verlichtingsniveau. In verblijfsgebieden wordt wit licht toegepast. Lichtsoorten in verkeersgebieden hebben een kleurweergave-index van tenminste In nieuwe plannen uitsluitend onderhoudsarme en vandalismebestendige armaturen met de minst mogelijke lichthinder toepassen. + + Wat de lampen betreft uitsluitend milieuvriendelijke energie-efficiënte lampen toepassen. + + Ontmoetingsplaatsen, speelterreinen, speelvelden en honden-uitlaatroutes niet verlichten om schijnveiligheid te voorkomen. + + Openbare (achter)paden in eigendom van de gemeente voorzien van openbare verlichting. + + Niet openbare achterpaden in eigendom bij derden niet verlichten. + + Fietspaden (primair en secundair) voorzien van openbare verlichting. - + De aangewezen langparkeerterreinen voor vrachtwagens voorzien van verlichting wanneer er sprake is van voldoende sociale controle. - - Verlichting op jeu de boulesbanen, beeldbepalende panden en kunstwerken mag alleen worden aangebracht na schriftelijke toestemming van de gemeente Valkenswaard. Kosten van + + aanleg, onderhoud en beheer zijn voor belanghebbende. Parkeerterreinen bij sportparken voorzien van openbare verlichting. - + Bij einde levensduur OVL vervangen door conventionele materialen. + + Bij einde levensduur OVL vervangen door led-verlichting. - + Onderhoud Huidig beleid Basis beleid Voortzetting van de huidige groepsremplace. + + De termijn voor de eerste schilderbeurt van bestaande gepoedercoate lichtmasten vast stellen op jaar. Reeds geschilderde lichtmasten behandelen om de 12 jaar. - + Verlengen afschrijvingstermijnen voor lichtmasten naar 50 jaar (was 40 jaar), armaturen handhaven op 25 jaar. - + Bij herverlichtingsplannen en reconstructies waarbij bestaande lichtmasten op dezelfde plaats worden gehandhaafd en waarbij de masten ouder zijn dan 30 jaar: per mast een stabiliteitsmeting uitvoeren

22 7. FINANCIËN Algemeen In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de kosten voor het in stand houden van de OVL. Verder wordt berekend welke investeringen gedaan moeten worden om de in dit Beheerbeleidsplan OVL beschreven wensen en uitgangspunten te realiseren. Het Beheerbeleidsplan is opgesteld voor een periode van tien jaar. Op momenten dat daar behoefte aan is, kan het plan worden geëvalueerd, getoetst en eventueel worden bijgesteld. Het is noodzakelijk de in het Beheerbeleidsplan genoemde bedragen regelmatig aan te passen aan de actualiteit gezien de snelheid waarmee technische ontwikkelingen plaats vinden. In het nog op te stellen Beheerplan zullen - aan de hand van de vastgestelde beleidsuitgangspunten de concrete maatregelen worden benoemd en geprioriteerd. Dit plan zal nog worden afgestemd op de andere Uitvoeringsplannen binnen de gemeente om te komen tot een integrale aanpak. In de kostenramingen zijn alle kosten begrepen (benodigde materialen, kosten netwerkbeheerder, voorbereiding en toezicht). Alle genoemde bedragen zijn exclusief B.T.W. Voor het verkrijgen van subsidies of bijdragen in de investeringskosten bestaan er op dit moment geen mogelijkheden. Bij de realisering van het Uitvoeringsjaarprogramma zal er elk jaar opnieuw gekeken worden naar mogelijkheden op dit gebied. 22

23 8.Dagelijks beheer en exploitatie 8.1 Huidige exploitatiekosten OVL: Beheerbegroting 2014 In tabel 2 zijn de bedragen uit de Beheerbegroting 2014 weergegeven van de kalenderjaren 2012, 2013 en 2014 voor het beheer en onderhoud van de OVL. Hierin is de taakstelling voor de bezuiniging ad ,- verwerkt. 8.2 Jaarlijkse exploitatiekosten Beheerbeleid Basis De gemeente Valkenswaard heeft bij het vaststellen van het KOOR gekozen voor de beheerkwaliteit Basis. Voor dit kwaliteitsniveau is aan de hand van de daarbij behorende beleidsuitgangspunten een doorkijk gemaakt voor de ontwikkeling van de exploitatiekosten. 1. De huidige exploitatiebegroting biedt- vanwege de doorgevoerde bezuiniging op de energiekosten geen ruimte om de geoormerkte werkzaamheden/budgetten kostenneutraal uit te voeren. De kosten voor energie worden fors overschreden, hetgeen ten koste gaat van de andere deelbudgetten. 2. Als gevolg van de (jaarlijkse) investeringen in het vervangen van oude lichtmasten en armaturen zullen de (jaarlijkse) exploitatiekosten toenemen: de kosten van rente en afschrijving zullen worden toegevoegd aan de reeds bestaande verplichtingen. 3. Als gevolg van het aanbrengen van energiezuinige verlichting zullen de energiekosten in de loop der tijd dalen. Rekeninghoudend met de huidige situatie, de huidige technische mogelijkheden en de landelijke ervaringen is een bezuiniging van ca ,- in 2022 mogelijk t.o.v. het huidige niveau. Gedurende de komende jaren zal het hoofdwegennet van de gemeente Valkenswaard de nodige wijzigingen ondergaan en zal er nog de nodige bouwplanontwikkeling plaats vinden. De financiële consequenties hiervan voor de jaarlijkse exploitatiekosten en de investeringskosten worden hier niet meegenomen. 23

24 Kosten van OVL Werkelijk 2012 Werkelijk 2013 Begroting 2014 Nummer Omschrijving lasten Schade OVL Overige uitbestede werkzaamheden Kosten OVL Elektriciteit ** Aanneemsom OVL * Overig onderhoud Diensten Overig uitbestede werkzaamheden Opbrengsten Opbrengst lichtreclame Bijdrage derden (schadeverhaal) Lasten en uren Lasten Investeringsprogramma struct Rente vaste activa Afschrijving vaste activa (uren) Beheer Openbare Ruimte (uren) Ruimtelijke Ontwikkeling en Economie Totale kosten OVL * In dit bedrag zijn de resterende kosten voor het planjaar 2012 (groepsremplace ad ,-) niet ondergebracht ** In de Begroting 2012 was het budget ,-, na bezuiniging van ,- resteert in de begroting 2014 een bedrag van ,- Tabel 2. Exploitatiekosten voor de Openbare Verlichting in de begroting van de jaren 2012, 2013 en Jaarlijkse exploitatiekosten volgens Begroting 2014 De jaarlijkse exploitatiekosten bestaan op dit moment uit de navolgende componenten: a. Schadeherstel: de jaarlijkse (delen van) kosten voor het herstellen van de schades, welke voor rekening komen van de gemeente Valkenswaard. Deze worden geraamd op ca ,-. b. Aanneemsom klein onderhoud en groepsremplace: de jaarlijkse kosten voor het herstel van storingen, meldingen en reguliere kleine onderhoud. Deze kosten worden geraamd op ca ,- c. Externe inname van storingen, meldingen en advisering: de jaarlijkse kosten van externe dienstverlening. Deze kosten worden geraamd op ca ,- d. Lasten Investeringsprogramma jaarlijks structureel: deze kosten worden geraamd op ,-. e. Rente en afschrijving vaste activa: deze kosten verlopen in hoogte en worden op basis van de vastgestelde rekenregels in de Exploitatiebegroting opgenomen. In 2014 bedragen deze: ,-. f. Ambtelijke diensten BOR: interne kosten, welke worden geraamd op , Taakstelling Energiebezuiniging De raad heeft in de Begroting voor het jaar 2014 een taakstellende bezuiniging op de jaarlijkse energiekosten opgelegd ter grootte van ,-, waardoor er voor de jaren 2014 t/m 2016 jaarlijks een bedrag in de Begroting resteert van ,- om de energiekosten te betalen. De gemeente Valkenswaard telt momenteel 7319 stuks lichtaansluitingen: lichtmasten, gevelarmaturen grondspots, abri s en stadsplankasten. Om deze te laten branden in de avond en nacht dienen ze op het netwerk van een energieleverancier te worden aangesloten, waarvoor netwerkkosten (vastrecht in de 24

25 volksmond) moet worden betaald: ca. 7,- per mast. De jaarlijkse kosten hiervoor bedroegen in het jaar 2013 ca ,-. De netwerkkosten kunnen alleen omlaag worden gebracht als er aansluitingen (masten, abri s, grondspots, enz.) worden afgekoppeld. Daarnaast worden er per object energiekosten en energiebelasting in rekening gebracht naar gelang het afgenomen verbruik in kwh: gemiddeld ca. 13,- per mast. De jaarlijkse energiekosten incl. de energiebelasting bedroegen in het jaar 2013 ca ,-. De kosten voor elektriciteit bedroegen in 2013 totaal ,- (deze becijfering bedraagt ). 8.5 Effecten energiezuinige maatregelen op exploitatiekosten Om het energieverbruik nog verder terug te dringen, is gekeken naar de mogelijkheden die het huidige areaal biedt. Er blijven hierbij drie opties open: - lampen toepassen die minder energie verbruiken (LED); - de verlichting selectief minder laten branden (Dimmen); - op locaties waar dat in het kader van het beheerbeleid mogelijk is, de verlichting verwijderen. Al deze opties vragen investeringen. Om zicht te krijgen op de effecten van deze investeringen, zijn vier scenario s doorgerekend. Deze scenario s zijn: 1. LED : Alle armaturen worden op basis van levensduur vervangen door een LED-armatuur. 2. Dimmen : Alle armaturen op basis van levensduur vervangen door een gedimd armatuur. 3. LED+Dimmen : Alle armaturen op basis van levensduur vervangen door een gedimd LED-armatuur. 4. Het selectief verwijderen van lichtmasten en grondspots /schijnwerpers. Per scenario zijn die kostenposten berekend welke relevant zijn voor het bepalen van het effect van de investering voor: - de jaarlijkse beheerkosten (preventief en correctief onderhoud en het beheercontract); - de jaarlijkse Energie- en Netwerkkosten (E&N-kosten van Essent en Enexis); - de jaarlijks gemiddelde investeringsbehoefte (vervanging masten en armaturen). Scenario 1 t/m 3 De E&N-kosten veranderen niet direct, maar verminderen over een periode van twintig jaar naar de berekende eindsituatie. Jaarlijks dalen deze kosten met 1/20e deel van het verschil tussen de huidige situatie en de berekende eindsituatie. Het grootste voordeel op de E&N-kosten kan worden behaald met LED+dimmen, hierbij kan maximaal jaarlijks een bedrag van ,- aan kosten worden bespaard vanaf het moment van volledige ombouw. Wordt er voor één van de scenario s 1 t/m 3 gekozen, dan dient er extra geïnvesteerd te worden ten opzichte van de vervanging met traditionele armaturen en lampen. Dit omdat de kosten hiervan hoger zijn dan van de huidige armaturen en lampen of dat er nieuwe onderdelen (dimmers) worden toegevoegd. De extra investeringen bedragen jaarlijks ,- (optie 1), resp ,- (optie 2), resp ,- (optie 3). De beheerkosten bij het toepassen van LED zullen geleidelijk afnemen, omdat het aantal storingen aan LED-verlichting afneemt vanwege de langere levensduur van de lampen (20 jaar). Scenario 4 In dit scenario worden nagenoeg alle lichtmasten buiten de bebouwde kom, op parkeeraccommodaties bij sportvelden en de grondspots/schijnwerpers verwijderd: hetzij volledig of nagenoeg geheel. Een en ander sluit aan bij de beleidsuitgangspunten van het Beheerbeleidsplan: niet verlichten, tenzij Bij het doorvoeren van dit scenario dienen alle aansluitpunten op het OV-net te worden opgeheven/afgekoppeld. Dit vraagt een eenmalige investering van ca ,- die aansluitend jaarlijks een besparing kan opleveren van ca ,- op de exploitatiekosten. Daar waar de verkeersveiligheid om aanvullende maatregelen vraagt, zal worden bezien hoe met markering en reflectoren deze kan worden vergroot. 8.6 Ontwikkelingen die energiegebruik doen toenemen Als gevolg van nieuwbouwactiviteiten en nieuwe visies op de inrichting van de openbare ruimte (bijv. Beeldkwaliteitsplan hoofdlinten en entrees, Centrumplan, enz.) kan de doelstelling om energiebesparing te realiseren weer deels ongedaan worden gemaakt door het toepassen van duurdere materialen nieuwe OVL. Onlangs is bijv. de bestuurlijke keuze gemaakt om de Leenderweg (ged. vanaf de nieuwe rotonde/de Vest) 25

26 te voorzien van OVL met inbegrip van het vrijliggende fietspad, hetgeen een extra is ten opzichte van de eerdere situatie. Ook het fietspad van Waalre naar Valkenswaard moet worden voorzien van nieuwe verlichting en rondom de Venbergse Watermolen wordt de huidige verlichting opgewaardeerd. Het aanleggen, beheren en in stand houden van deugdelijke openbare verlichting maakt deel uit van het vastgestelde gemeentelijke beleid. Het structureel afkoppelen en verwijderen van lichtmasten en het structureel dimmen van verlichting e.d. zal naar verwachting maatschappelijk niet of nauwelijks worden geaccepteerd. Abri s, en stadsplankasten kennen een contractuele verplichting om verlicht te zijn. 8.7 Conclusies Op basis van het huidige areaal in de gemeente Valkenswaard zijn berekeningen uitgevoerd naar de bezuinigingsmogelijkheden op het energieverbruik. Hierbij zijn de navolgende conclusies te trekken: 1. Er is te besparen op energieverbruik en energiekosten bij het vervangen van de traditionele armaturen en lampen door Led-verlichting al dan niet met selectief dimmen; 2. Het meerekenen van de kapitaallasten van de investeringen maakt dat er per saldo nauwelijks of niet bespaard kan worden op de totale exploitatiekosten; 3. Het scenario met alleen dimmen (scenario 2) levert na volledige ombouw de minste besparing op beheer- en energiekosten: ,-, de hoge investeringslasten zorgen ervoor dat de exploitatiekosten per saldo zullen stijgen; 4. Het scenario waarin alleen naar LED wordt omgebouwd (scenario 1) levert na volledige ombouw een besparing in de beheer- en energiekosten op van ,-. Een wezenlijk deel van de besparingen wordt gevonden in de lagere beheerkosten als gevolg van de langere levensduur (20 jaar) van de lampen; 5. De grootste besparing op de beheer- en energiekosten wordt gerealiseerd met het gecombineerde scenario (LED + Dimmen): ruim 40% op energiekosten ( ,-). 6. Indien er LED en/of dimmen wordt toegepast, moet er jaarlijks een hoger bedrag worden geïnvesteerd, omdat armaturen en lampen met LED en dimmen momenteel duurder zijn dan de traditionele (ca. 150,- per armatuur). Dit brengt kosten voor rente en afschrijving met zich mee in de exploitatie. De kosten hiervan lopen tijdens de ombouwperiode dusdanig op dat deze het voordeel van lagere beheer- en energiekosten volledig ongedaan maken en zelfs overtreffen. Er zal jaarlijks rekening moeten worden gehouden met een gemiddelde stijging van de exploitatiekosten van ca ,- bij het huidige prijspeil van de armaturen en lampen. Er moet worden geconcludeerd dat de opgelegde taakstelling voor bezuiniging op de energiekosten van ,- geen haalbare kaart is. Er kan op energie worden bespaard, echter de besparingen worden overtroffen door de kapitaalslasten van de ombouw. In de Begroting voor het jaar 2013 is reeds in eerste instantie een bezuiniging van ,- doorgevoerd. In de Begroting 2014 is nogmaals een taakstellende bezuiniging op de energiekosten van ,- doorgevoerd. Gezien de werkelijke verbruikskosten in 2012 en 2013 zal er een structureel tekort optreden. Er wordt verder van uit gegaan dat de kosten voor de energie voorshands ongewijzigd blijven ( ca ,-). Eerst nadat de prijzen van LED en dimmen substantieel zijn gedaald ten opzichte van die van de huidige lampen, kan er op termijn sprake zijn van een rendabele manier van ombouwen van armaturen en lampen. 26

27 9. Benodigde middelen voor planmatig onderhoud Beheerbeleid Basis 9.1 Vervanging In de gemeente Valkenswaard staan ruim 7300 lichtmasten, die na verloop van tijd moeten worden vervangen. Het vervangen gebeurt in de regel op basis van levensduur. In het verleden is er eigenlijk niet structureel vervangen, slechts sporadisch en incidenteel is er op kleine schaal vervangen. Om het huidige verlichtingsareaal na de afschrijvingstermijn te kunnen vervangen, dient (jaarlijks) een bedrag te worden geïnvesteerd. Omdat het plaatsen van lichtmasten soms een grillig verloop kende/kent, zal ook de vervanging een identiek verloop kennen. Om het (her)investeringsbedrag te bepalen, zijn de volgende uitgangspunten gekozen: 1. allereerst is de nieuwwaarde (materiaal en arbeid) voor het areaal berekend: deze bedraagt 7.2 miljoen. Het deel masten bedraagt 4.8 miljoen, het deel armaturen bedraagt 2.4 miljoen; 2. voor de technische en financiële afschrijvingstermijn wordt 40 jaar voor masten en 20 jaar voor armaturen gehanteerd binnen de gemeente en veelal ook landelijk. Deze afschrijvingstermijnen zullen in de beschouwing worden meegenomen, echter zijn niet de voorkeurskeuze; 3. uit 3D-metingen aan lichtmasten (ouder dan 40 jaar), die in 2011 en 2013 zijn uitgevoerd, is gebleken dat ca. 90% van de masten een (gegarandeerde) restlevensduur hadden van 5 jaren. Omdat een aanzien aantal beproefde masten van een leeftijd van 45 jaar en ouder was, lijkt de aanname te rechtvaardigen om de afschrijvingstermijn in de praktijk voor lichtmasten te verhogen naar 50 jaar en voor armaturen naar 25 jaar; 4. om de kwaliteit van de masten te kunnen beoordelen en monitoren, is het noodzakelijk om jaarlijks masten middels een 3D-meting door te meten. Alle gesignaleerde gebreken dienen aansluitend te worden verholpen, omdat het hier gaat om breuk, scheuren en corrosie. Het risico van breuk, storing en uitval neemt steeds verder toe bij het uitblijven van vervangingen met als gevolg dat de kosten voor het onderhoud zullen stijgen. Omdat er geen kosteneffectieve onderhoudsmaatregelen zijn te nemen, blijft alleen nog het vervangen van mast en armatuur als meest efficiënte maatregel over. Dit is ook het moment om een nieuw armatuur met energiezuinige lamp en dimmogelijkheid aan te brengen. In Tabel A is de relatie weergegeven tussen het te vervangen aantal lichtmasten en de planperioden van 5 jaren voor de afschrijvingstermijnen van 40 resp. 50 resp. 55 resp. 60 jaar. Voor de perioden , , enz. zijn in de tabel het aantal te vervangen lichtmasten weergegeven. De vervangingen zijn in Aantal te vervangen lichtmasten in planperiode (TABEL A) 2500 Aantal te vervangen lichtmasten Planperiode van 5 jaar Aantal 40 jaar Aantal 50 jaar Aantal 55 jaar Aantal 60 jaar de vorm van staafdiagrammen per planperiode naast elkaar gezet. Hieruit is duidelijk te zien welke de invloed is van de afschrijvingstermijn die wordt gehanteerd. In het jaar 2014 is de vervangingspiek weergegeven, die is ontstaan als gevolg van het uitblijven van structurele vervangings-investeringen tot nog 27

28 toe. Duidelijk is te zien dat deze piek (vanzelfsprekend) snel reduceert naarmate de afschrijvingstermijn toeneemt (Tabel B). Onstane vervangingspiek in het jaar 2014 (TABEL B) 2500 Aantal 40 jaar 2000 Aantal te vervangen lichtmasten Aantal 50 jaar Aantal 55 jaar Aantal 60 jaar Vervangingspiek 9.2 Structureel benodigd budget voor vervangingen bij een afschrijvingstermijn van 50 jaar Op grond van de voorgaande uitgangspunten in par. 9.1 is berekend welk bedrag beschikbaar dient te zijn (hierbij is de vervangingspiek buiten beschouwing gebleven): - vervanging van masten, armaturen over 50 jaar ,- - uitvoeren van 3D-metingen t.b.v. kwaliteitsbepaling masten ,- - afhandelen 5-10% uitval/acties op korte termijn , Totaal ,- Jaarlijks is een bedrag nodig van gemiddeld ,- (prijspeil 2013) om oude verlichting te vervangen gerekend over een periode van 50 jaar. 9.3 Aanpak Vervangingspiek Inmiddels is gebleken dat op basis van een afschrijvingstermijn van 50 jaar - er een groot aantal lichtmasten (ruim 800) en armaturen (880) dringend aan vervanging toe is. Het gaat hier voornamelijk om lichtmasten van 50 jaar en ouder in de straten, buurten en wijken die in de jaren 60 en eerder van de vorige eeuw zijn aangelegd. Gezien hun leeftijd worden de risico s voor omvallen als maar groter en daarmee het risico van aansprakelijkheid door burgers. 28

29 De kosten van de vervangingspiek zijn becijferd op ,- en zijn als volgt samengesteld: 1. De kosten van vervanging voor de oude lichtmasten en armaturen worden geraamd op ,; 2. Daarnaast zijn de grondspots bij de kunstwerken en sommige openbare gebouwen dringend aan vervanging toe. Op dit moment treden er veel storingen op als gevolg van lekkages en roestvorming van de spots. De spots moeten dan ook vervangen worden of verwijderd. Voorgesteld wordt om de grondspots te renoveren die daar nu voor in aanmerking komen en hiervoor een eenmalige investering van ,- te doen. 9.4 Planmatig Beheer: 3D stabiliteitsmetingen aan lichtmasten Met behulp van non-destructieve metingen kunnen de restlevensduur en de kwaliteit van de masten in kaart worden gebracht. Aan de hand van de resultaten van deze metingen aan masten van 40 jaar en ouder kan jaarlijks worden bezien welke vervangingen noodzakelijk zijn. Met deze aanpak wordt de maximale technische levensduur van de masten zo goed mogelijke benut; zo selectief en efficiënt mogelijk geherinvesteerd; het risico voor plotse breuk van lichtmasten beheersbaar (beperkt) gehouden; bereikt dat de fysieke toestand van de OVL-installatie op de beheerkwaliteit op het niveau Basis wordt gehouden. Voorwaarden voor het welslagen van deze aanpak is het structureel beschikbaar zijn van de financiële middelen voor het jaarlijks verrichten van de metingen en het incidenteel beschikbaar stellen van vervangingskredieten gedurende de komende (tien) jaren. Voorgesteld wordt om jaarlijks minimaal een bedrag van ,- te besteden aan het uitvoeren van deze metingen. 9.5 Planmatig groot onderhoud: schilderen van masten De bestaande gecoate en geschilderde stalen masten behoeven onderhoud d.m.v. het planmatig schilderen. Tot op heden maakte het structureel schilderen van deze masten geen onderdeel uit van de beheerstrategie. Het gevolg hiervan is dat het corrosiegevaar van de masten toeneemt. Zeker in de zone van de verharding en het groen dient een goede bescherming aanwezig te zijn (urinerende honden). Enerzijds is het schilderen van masten uit oogpunt van de levensduur van de masten noodzakelijk, anderzijds is het schilderen om esthetische redenen wenselijk. De masten, die in de komende tien jaar worden vervangen, worden niet geschilderd. De (landelijke) zienswijze is dat masten iedere 12 jaar voor een schilderbeurt in aanmerking komen. Er dient een principiële keuze te worden gemaakt voor het schilderen van de stalen masten, hiermee is jaarlijks een bedrag gemoeid van , Beheerscenario s en de bestuurlijke keuze In het kader van dit Beheerbeleidsplan OVL dient er nu een keuze te worden gemaakt voor een scenario ten behoeve van het planmatig beheren en onderhouden van de OVL (vervangen en schilderen). Er zijn meerdere opties mogelijk, vandaar dat er een vijftal beheerscenario s is uitgewerkt met elk andere vertrekpunten. Deze beheerscenario s zijn: 1. KOOR (basis): het kwaliteitscenario dat bestuurlijk in 2012 werd vastgesteld, afschrijvingstermijnen van lichtmasten en armaturen kent van 40 resp. 20 jaar en het juridisch kenmerk van aansprakelijkheidsrisico draagt van verantwoord. 2. Uitval 8%: afschrijvingstermijnen van lichtmasten en armaturen kent van 50 resp. 22,5 jaar en het juridisch kenmerk van aansprakelijkheidsrisico draagt van beheersbaar. 3. Uitval 15%: afschrijvingstermijnen van lichtmasten en armaturen kent van 55 resp. 27,5 jaar en het juridisch kenmerk van aansprakelijkheidsrisico draagt van zekere kans. 4. Uitval 30%: afschrijvingstermijnen van lichtmasten en armaturen kent van 60 resp. 30 jaar en het juridisch kenmerk van aansprakelijkheidsrisico draagt van aanmerkelijke kans. 5. Bezuiniging: bij dit scenario wordt prioriteit gegeven aan het in gebruik en exploitatie houden van de huidige arealen, er vinden geen planmatige vervangingen van lichtmasten en armaturen plaats en het juridisch kenmerk van aansprakelijkheidsrisico draagt van verwijtbaar. 29

30 Tabel 4.Jaarlijkse kosten van vervanging, vervangingspiek en schilderwerk (Planmatig Onderhoud) aan de Openbare Verlichting als functie van het beheerscenario. Voor deze scenario s zijn de volgende financiële aspecten in kaart gebracht (zie tabel 4)): - de kosten van vervanging (metingen, uitval, structureel vervangen); - de eenmalige investering voor het oplossen van de vervangingspiek; - de structurele kosten van het schilderen van alle stalen masten. Aan de hand van de bestuurlijke visie op het beheer en onderhoud van de gemeentelijke OVL, de gepresenteerde cijfers en de beschikbare financiële middelen kan er een bestuurlijke keuze worden gemaakt voor een gewenst scenario. Ambtelijk wordt voorgesteld te kiezen voor scenario Kansen uit alternatief samenspel met marktpartijen Uit de beoordeling van alle scenario s is duidelijk naar voren gekomen dat de gemeente gedurende de komende tijd fors moet gaan investeren om de verouderde en technisch versleten OVL-installatie tijdig te vernieuwen. Daarom is er gekeken naar mogelijkheden om de investeringskosten voor de gemeente te reduceren door op alternatieve wijze met de marktpartijen samen te werken. Tijdens de verkenning van de mogelijkheden voor de gemeente Valkenswaard blijkt dat de vraagstelling zich in hoofdzaak beperkt tot het terrein van de vervanging van masten en armaturen in combinatie met lampen. Uit de marktanalyse zijn de volgende bevindingen naar voren gekomen: 1. De koop van masten en armaturen bij de leveranciers loopt via de aannemer, die bij deze koop een korting bedingt. De gemeente kan dit voordeel grotendeels naar zich toehalen door zelf de masten en armaturen in te kopen en aan de aannemer beschikbaar te stellen. Het voordeel dat hierbij ontstaat, wordt nagenoeg geheel teniet gedaan door de kosten van de extra inzet van het (gemeentelijk) personeel tijdens de voorbereiding, de logistiek en de uitvoering van de werkzaamheden. Daarnaast zullen de eenheidsprijzen van de aannemer stijgen en draagt de gemeente alle risico s van stagnatie bij levering en vroegtijdige defecten aan masten en lampen. Genoemde factoren zullen alle kostenverhogend werken. De verwachting is dat gemeentelijke aankoop van masten en armaturen nauwelijks financiële voordelen zal opleveren. 2. Een andere optie is om een marktpartij te vragen om de gemeente Valkenswaard op het vlak van de OVL te ontzorgen voor het onderdeel armaturen en lampen. In dit geval betreft het Philips, dat bereid is om verschillende mogelijkheden van het ontzorgen en het besparen van (exploitatie)kosten in overleg met de gemeente Valkenswaard in kaart te brengen en desgewenst daarop volgend een meerjaren overeenkomst aan te gaan (minimaal 10 jaar). Het bedrag wat hiermee gemoeid is, is overigens dermate hoog dat er europees aanbesteed moet worden, zodat de kans bestaat dat Philips niet gegarandeerd de partij wordt. Op dit moment is dus niet duidelijk welk (financieel) voordeel/voordelen aan deze optie verbonden kan worden. Veel hangt af van de beschikbare middelen die de gemeente wil en kan investeren in de hoogwaardige OVL-installatie, die Philips voor ogen staat. Dat zal ook de hoogte van de fee en de looptijd van de overeenkomst bepalen. Ook Philips wil natuurlijk haar commercieel graantje meepikken. Wel moet worden bedacht dat het eventueel aangaan van een overeenkomst met Philips impliceert dat de lopende contracten met Bema-lux en Heijmans zullen moeten worden beëindigd met alle gevolgen van dien (o.a. afkoop). 30

31 Op basis van de quick scan moet worden geconcludeerd dat ook in het geval dat de gemeente Valkenwaard een alternatief samenspel met marktpartijen wenst aan te gaan er grote structurele investeringen noodzakelijk blijven om de OVL-installatie op een verantwoord gebruiksniveau te brengen en te houden. 9.8 Ambtelijk voorgestelde beheerstrategie De keuze van de beheerstrategie hangt nauw samen met de beschikbaar gestelde hoeveelheid financiële middelen. Op grond van de inzichten in de kwaliteit, de samenstelling, de beleidsuitgangspunten en de omvang van het areaal wordt ambtelijk voorgesteld de navolgende uitgangspunten in de beheerstrategie onder te brengen: 1. Jaarlijks wordt middels een meetprogramma de kwaliteit van oude lichtmasten in kaart gebracht. De kwaliteitsgegevens worden in het beheersysteem ondergebracht, zodat er meerjarenplanningen en meerjarenbegrotingen kunnen worden opgesteld voor het vervangen van masten, armaturen en lampen (groepsremplace) en het schilderwerk. 2. Het vervangingsmoment van masten en armatuur wordt zoveel als mogelijk geoptimaliseerd om een zo hoog mogelijk rendement van de (her)investering te kunnen bereiken. 3. Er wordt bij voorkeur integraal gewerkt om voordelen te kunnen behalen (werken opnemen in andere onderhoudswerkzaamheden/projecten, werk met werk maken). 4. Op grond van de opgedane ervaringen bij de metingen is het hanteren van een technische afschrijvingstermijn van 50 jaar voor lichtmasten het meest haalbare met een verantwoord risico dat beheersbaar is: scenario 2 is het voorkeursmodel. 5. De frequentie van vervanging van masten en armaturen loopt geheel met elkaar in de pas: de mast wordt iedere 50 jaar vervangen, het armatuur iedere 25 jaar tussentijds. Mast en armatuur worden gelijktijdig vervangen. 6. Aan de hand van de jaarlijkse metingen worden direct maatregelen getroffen voor de gesignaleerde slechte masten (5-10 % uitval) om de gemeten masten in voldoende staat van onderhoud te houden. 7. Metingen aan oude masten maken standaard deel uit van de voorbereidingskosten van een project. 8. Het schilderen van masten is optioneel in te voeren. Omwille van de kosten (levensduur verlengende maatregel) worden gecoate en geschilderde masten eenmaal per twaalf jaar geconserveerd. 9. De keuze voor het al dan niet afkoppelen van onderdelen, die zijn aangesloten op het OVL-net, is een politieke keuze. Er is uitsluitend een aantal opties in kaart gebracht. 10. Om de kosten van het beheer en onderhoud van het OVL-areaal zo optimaal mogelijk te laten zijn, wordt het huidige beheersysteem zoveel als nodig gecompleteerd. De daarvoor benodigde acties en inspanning zijn verankerd in het Programma Beheer op Orde waarvoor de raad begin 2013 haar goedkeuring heeft gegeven. 31

32 9.9 De aangepaste Begroting 2015 Uitvoering van de voorgestelde aanbevelingen en beschreven acties leidt tot het hierna weergegeven financieel voorstel, aangepaste begroting 2015 en verder. In de toelichting wordt beknopt de samenhang aangeduid. Kosten van OVL Werkelijk 2013 Begroting 2014 Begroting 2015 Nummer Omschrijving lasten Schade OVL Overige uitbestede werkzaamheden Kosten OVL Elektriciteit * Aanneemsom OVL * Overig onderhoud (24.000)** Diensten * Overig uitbestede werkzaamheden Opbrengsten Opbrengst lichtreclame Bijdrage derden (schadeverhaal) Lasten en uren Lasten Investeringsprogramma struct *** Rente vaste activa Afschrijving vaste activa (uren) Beheer Openbare Ruimte (uren) Ruimtelijke Ontwikkeling en Economie Totale kosten OVL **** *Gezien de werkelijke verbruikskosten in de voorgaande jaren en de belangrijkste risico s zoals maatschappelijke onrust wordt de opgelegde taakstelling van ,- op o.a. de energiekosten gerepareerd. Het repareren van de bezuinigingstaakstelling ad ,- is reeds opgenomen in de nieuwe financiële bandbreedte begroting en meerjarenraming. ** Optionele invoering jaarlijks planmatig schilderen masten euro ten behoeve van levensduur verlengende maatregel. Hiervoor is geen financiële dekking aanwezig in de nieuwe financiële bandbreedte begroting en meerjarenraming. *** Kapitaallasten voor planmatig onderhoud: vervanging van masten en armaturen met een jaarlijkse investering van circa ,- per jaar. Gemiddelde investering van ,- in 10 jaar, met een afschrijvingstermijn van 40 jaar (rente 4%, middels een lineaire afschrijvingssystematiek vanwege de bestendige gedragslijn, dit in afwijking op de gebruikelijke annuïteit afschrijvingsmethodiek). **** Exclusief noodzakelijke impuls vervanging openbare verlichting van ,- aan investeringskrediet, met ,- aan kapitaallasten vanaf De investering is reeds opgenomen in de Nota kaders 2015, financiële effecten verkenning beleidsontwikkelingen. 32

33 10. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN 10.1 Conclusies De gemeente Valkenswaard beschikt nog niet over een eerder vastgesteld Beheerbeleidsplan voor de openbare verlichting (OVL). Het huidige beleid is voornamelijk gericht op instandhouding van de installatie en herstel van storingen. De gemeente is nog niet toegekomen aan het planmatig uitvoeren van grootschalige vervangings- en verbeteringsplannen. De gemeente Valkenswaard heeft inmiddels te maken met de vervangingsnoodzaak van de OVL-installaties, die in de jaren 60 en 70 van vorige eeuw in de toenmalige uitleggebieden zijn geplaatst. In 2011 is ten behoeve van de OVL een energiescan uitgevoerd met als doel te onderzoeken of er verbeteringen noodzakelijk en besparingen mogelijk zijn. Daarbij kwam naar voren dat met het doorvoeren van de beheerkwaliteit Basis en het toepassen van energiezuinige lampen in dimuitvoering en led-verlichting een meer rationeel beheer kan worden gevoerd en het energieverbruik in de toekomst kan worden verlaagd. Aan de externe adviseurs is gevraagd een analyse te maken van de huidige gebruiks- en onderhoudstoestand van de OVL in de gemeente Valkenswaard. Hierbij zijn op hoofdlijnen de navolgende conclusies getrokken: 1. De onderhoudstoestand van de verlichtingsinstallatie in gemeente Valkenswaard is niet florissant en deze voldoet niet overal aan het eerder bestuurlijk vastgestelde kwaliteitsniveau Basis; 2. De gemeente Valkenswaard kent geen planmatige vervangingen van masten en armaturen; 3. De geschilderde masten worden niet planmatig onderhouden; 4. Er is sprake van een piek bij het planmatig vervangen van masten en armaturen in straten, buurten en wijken die in de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw zijn aangelegd; 5. De huidige OVL-installatie biedt nog voldoende mogelijkheden om het jaarlijkse energieverbruik terug te dringen. Echter hiervoor moet extra geïnvesteerd worden in energiezuinige lampen. 6. De gemeente Valkenswaard heeft geen vastgestelde beleidsuitgangspunten voor het ontwerpen en aanpassen van haar OVL Aanbevelingen Aan de hand van nieuwe ontwikkelingen, zienswijzen en wensen en de huidige wijze van beheer is een aantal conclusies getrokken die leiden tot de navolgende aanbevelingen. Deze aanbevelingen worden gedaan om meerdere redenen en hebben op hoofdlijnen te maken met efficiënt en rationeel beheer, voorkomen van kapitaalvernietiging, duurzaam en energiezuinig zijn en verantwoord verlichten. 1. Beleidsuitgangspunten De in het verleden gehanteerde uitgangspunten dienen te worden aangescherpt en uitgebreid om beter te kunnen aansluiten bij de hedendaagse visie op veiligheid, duurzaamheid en energieverbruik zoals deze in het Coalitieakkoord, de Toekomstvisie en het Milieubeleidsplan van de gemeente Valkenswaard zijn vastgelegd. De Raad vragen de beleidsuitgangspunten vast te stellen. 2. Beheerkwaliteit Om een efficiënt en effectief verantwoord beheer en onderhoud van de OVL mogelijk te maken, is het noodzakelijk om een kwaliteitsniveau als beheerkwaliteit in te voeren. De Raad heeft eerder in 2012 bestuurlijk gekozen voor het kwaliteitsniveau Basis volgens KOOR. Omwille van noodzakelijke financiële bezuinigingen is gezocht naar een alternatief met een verantwoord en beheersbaar afbreukrisico: scenario 2 (Uitval 8%). Voor dit scenario is jaarlijks een investeringsbedrag benodigd van ,- om het planmatig onderhoud (vervangen) structureel te kunnen invoeren. De Raad vragen een keuze te maken voor de beheerkwaliteit van de OVL en adviseren hierbij te kiezen voor scenario 2 (Uitval 8%) en deze beheerkwaliteit daadwerkelijk met ingang van het jaar 2015 te gaan implementeren en de daaraan gekoppelde financiële consequenties in de Meerjarenbegroting vast te leggen. 3. Vervangen en verbeteren van het huidige areaal: het Beheerplan De huidige onderhoudstoestand is zodanig dat op korte termijn een begin moet worden gemaakt met het planmatig vervangen van masten en armaturen. Gelijktijdig zullen er verbeteringsmaatregelen met duurzame materialen worden doorgevoerd, die leiden tot een lager energieverbruik. Geadviseerd wordt om voor de uitvoering van deze vervangings- en verbeteringsplannen een Beheerplan op te stellen waarin het beheerbeleid wordt vertaald in concrete meerjarige maatregelen. 33

34 4. Inlopen ontstane piek in vervanging Er is sprake van noodzakelijke vervanging van masten en armaturen in de straten, buurten en wijken die in de jaren 60 en eerder van de vorige eeuw zijn aangelegd. Er wordt geadviseerd deze piek uitgaande van een afschrijvingstermijn van 50 jaar voor masten en 25 jaar voor armaturen - binnen enkele jaren weg te werken en hiervoor eenmalig een investeringskrediet van ,- beschikbaar te stellen. 5. Schilderen De bestaande gecoate en geschilderde masten behoeven onderhoud d.m.v. het planmatig schilderen. Enerzijds uit oogpunt van de levensduur van de masten, anderzijds om esthetische redenen. Het schilderen van masten is tot nog toe achterwege gebleven. Door het schilderen van stalen gegalvaniseerde masten wordt de levensduur ervan verlengd. Gezien het merkbaar effect op de lange termijn wordt geadviseerd deze masten niet te schilderen. Indien de Raad besluit wel over te gaan op planmatig schilderen dient, uitgaande van de landelijke norm dat masten iedere 12 jaar voor een schilderbeurt in aanmerking komen, jaarlijks een bedrag van ,- te worden gereserveerd voor het schilderen van masten. 6. Integraal werken De planmatige werkzaamheden aan de OVL-installatie kunnen zoveel als mogelijk worden gecombineerd met andere werkzaamheden op het vlak van onderhoud en reconstructie, hetgeen tot voordelen zal leiden. Geadviseerd wordt om zoveel als mogelijk integraal te werken bij het vervangen van openbare verlichting. 7. Bezuinigingstaakstelling De Raad wordt geadviseerd om de doorgevoerde bezuiniging ad ,- te repareren en hierbij te kiezen om de voorgestelde maatregelen 1, 2 en 3 niet uit te voeren. Gezien de belangrijkste risico s zoals de maatschappelijke onrust die ontstaan als gevolg van de drastische vermindering van de sociale veiligheid. 34

35 Bijlagen Bijlage 1 35

36 Sferen en samenhangende beeldkwaliteit waarin onder meer kwaliteitseisen aan de OVL worden gesteld (Bron: Centrumplan Valkenswaard 2013) 36

37 37