Het grote bitloze experiment

Transcriptie

1 Introductie Cinch Magazine is een gratis internet paardentijdschrift uit Amerika opgezet door twee paardenjournalisten Anna Scott en J.L. Orchard, bedoeld voor het uitwisselen van informatie. Lezers krijgen de kans hun ervaringen hierin kwijt te kunnen voor andere lezers. Ze hebben nu een belangrijk item bij de kop, namelijk Het grote bitloze experiment. Deze testperiode zal gedurende een paar jaar gaan lopen. Af en toe zullen ze periodiek verslag doen van de ervaringen door lezers die meedoen met dit experiment. De verslagen staan zonder ondertekening op internet. Van de eerste verslagen hierbij een vertaling. Wil je het origineel lezen, kijk dan op Het grote bitloze experiment Het ingereden paard Een jaar geleden geloofde ik nog heilig dat bitloze ruiters een heleboel valse informatie rondstrooiden en de goede resultaten met bitloze hoofdstellen zwaar overdreven. Ik ben altijd een traditionele ruiter met een bitoptoming geweest en ik zag weinig heil in de verslagen van gebruikers. Maar ik moet nu, na maanden bitloos rijden, bekennen dat deze ervaring me uiterst nederig heeft gemaakt. Het waren dus niet de bitloze ruiters, maar de vasthouders aan het traditionele rijden met bit, zoals ik, die de bitloze optomingen vooringenomen bekeken. Als we alles in samenhang bekijken, kunnen we op deze manier bitloos met bit vergelijken: Met een bit is het makkelijk op je handen te leunen als ondersteuning. Vanaf het moment dat ik bitloos reed, had ik in de gaten dat het gevoel en de controle anders was. Juist door geen bit te hebben kan de ruiter zijn balans niet zoeken op de teugels, zoals hij dat op een bit wellicht wel doet. Alleen dit maakt een ruiter bewuster van zijn paardrijden. Mijn eigen rijden verbeterde wel tienvoudig sinds ik bitloos begon. Ik heb mijn inwerking met zit en benen sterker gemaakt. Het bitloos rijden is geen handicap maar een fijnafsteller die me bewuster liet worden van mijn manier van rijden en hoe ik die kon verbeteren. Als ik rijd met een bit, werken mijn gewichtshulpen terug in mijn handen, maar zodra ik bitloos rijd, komt alles alleen neer op mijn gewichtshulpen. Bitloos geeft een grote controle voor ruiters wanneer ze te beweeglijk in het zadel worden. Toch houd ik van het gevoel om een bit aan het einde van mijn teugels te hebben en ik stel de mogelijkheid zeer op prijs om subtiele signaaltjes te kunnen geven met een bit. Paarden (afhankelijk van het type rijpaard) komen sneller terug uit de galop, reageren beter op halve ophoudingen en sneller op een abrupte hulp met een bit. Maar al is dat bovenstaande allemaal waar, toch rijd ik beter in balans als ik bitloos rijd bij 9 van de 10 paarden. Mijn eigen paard bijvoorbeeld blijft bitloos in dezelfde tact, maar gaat op een bit wisselender in tempo, dan weer sneller, dan weer trager. Ik vind dat paarden beter in balans door de wendingen gaan en ook beter in balans blijven in alle gangen dan met een bit. In plaats van de afwisselende halve ophoudingen te maken, heb ik geleerd om als ik bitloos rijd, te werken met het wegnemen van de druk. Verder ben ik aan het experimenteren met de klassieke handhouding van het Western rijden, waarbij de lijn elleboog tot bit geen rechte lijn is omdat de hand hoger is gesteld, of de (Hunter)handhouding, waarbij de lijn wel ongebroken loopt van elleboog naar bit. Ik wil uitvinden welke handhouding het meest effectief is. Hoewel mijn paard niets tegen een bit heeft, vindt ze de bitloze onderbrekingen prettig (zoals waarschijnlijk de meeste paarden). Alle paarden die ik heb gereden, pasten zich zo aan het

2 bitloos rijden aan, alsof zo nooit anders gedaan hadden en ze hadden geen of slechts weinig tijd nodig om de bitloze hulpen te verstaan. Het bitloos rijden is voor deze paarden als het stemmen van een muziekinstrument en als ze later weer op een bit gereden worden, reageren ze daar beter op dan ooit daarvoor. Toen ik mijn eigen paard weer op een bit reed, was zij meer geconcentreerd en kwam ze minder in verzet tegen mijn hulpen. Bitloos rijden kan gebruikt worden om je paard te polijsten in zijn africhting en ze weer bij de les te krijgen omdat de hulpen anders overkomen. In stap en draf geeft bitloos een effectiever halthouden en achterwaarts gaan, maar dat bij snellere gangen de effectiviteit afhankelijk is van het type paard. Wendingen rijden is afhankelijk van het dier en de rijkunst van de ruiter, maar ik ben er wel achter, zoals ik al eerder zei, dat bitloos een betere balans geeft en vaak een snellere en efficiëntere respons. Het is alleen jammer met bitloze hoofdstellen dat de inwerking berust op een hoofdstel dat geen vaste bevestiging heeft. Een hoofdstel met bit ligt vast tussen nek (kopstuk) en mondhoek (bit), terwijl sommige bitloze hoofdstellen de neiging hebben om omhoog te kruipen. Een heleboel bitproblemen kunnen worden opgelost met een juist passend bit, of een speciaal aangepast bit, regelmatige ontspanning en basistraining. Aan de andere kant kun je stellen dat bitloos een makkelijker oplossing is. Maar dat betekent wel dat een bitloos hoofdstel juist en passend moet zijn aangebracht om positieve resultaten te krijgen. Als de neusriem te laag wordt geplaatst en daardoor op het kraakbeen komt te liggen, kan dat listig zijn. Niets showt meer op een Westernwedstrijd dan een mooie glimmende stang in de mond en voor deze wedstrijden wordt bitloos niet op prijs gesteld. Maar voor een wedstrijdstal zie ik een bitloze optoming als een effectief trainingsmiddel om paarden fijner af te stellen en ze een andere wijze van rijden te geven, terwijl in de wedstrijd wel gebruik wordt gemaakt van een bit. Als bitloos ergens op een wedstrijd wel is toegestaan, kun je dat doen, maar ik geef zelf de voorkeur aan een goed passend bit voor de stijl en voor de snellere reacties op hulpen. Voor paarden die hun tong over het bit doen, hard in de mond zijn, tand- of kiesproblemen hebben of iets dergelijks is bitloos de enige juiste weg. Zeker voor recreatieruiters, die toch de meerderheid van de ruiters vormen als amateurs, houd ik het op een bitloze optoming voor het welzijn van het paard. Bovendien bespaart een bitloze optoming je de moeite om tijdens tochten een halster bij je te hebben om je paard te laten grazen. Het wisselen van bitloos naar bit is weldegelijk effectief in de africhting en training. Het helpt om je paard geconcentreerd te houden en attent omdat de hulpen regelmatig wisselen. Als je geen zin hebt in een zoektocht naar een goed bit en je hebt je paard alleen maar voor recreatie of om af te richten, dan is bitloos beslist een goede keuze. Voor maneges vind ik bitloos een supermiddel om de inwerking van benen en zit van een ruiter te verbeteren, maar kan ongeschikt zijn als een ruiter niet vertrouwd is met een paard en/of optoming en het paard onder hem wegloopt. Er is geen enkele reden te bedenken waarom een gemiddelde of gevorderde ruiter niet bitloos kan rijden. Zowel het bit als een bitloze optoming hebben elk hun eigen plaats, voordelen en nadelen. Bitloos rijden is een goede afwisseling bij het in de bak rijden en naar mijn mening zou je trouwens meer buiten moeten rijden dan in een rijbak. Het nog groene paard Annie is een 6 jaar oude Haflinger, die voorheen gewoonlijk op een Kimberwick bit (ook wel Thiedemannbit genoemd) gereden werd. Ze is van karakter een vriendelijk paard, maar

3 bijzonder sterk. Ze loopt vaak door het bit heen en neemt het rit aan. Ze is eigenlijk nog steeds erg groen en begint dit jaar pas te leren luisteren naar teugelhulpen en zich een beetje te dragen. Ik ben altijd erg sceptisch geweest over bitloze optomingen. Ik heb nooit gedacht dat ik ooit in mijn leven er eentje zou aanschaffen. Maar ik kreeg de kans om mee te doen met een proef met de Nurtural Bitless Bridle. Mijn merrie heeft het over het algemeen redelijk goed gedaan op een bit. Haar enige makke was haar verlangen om er zo nu en dan tussenuit te gaan tijdens trainingen. Het leek meer een kwestie van adrenaline dan uit pijn of angst voor het bit. Toch heb ik de uitdaging aangenomen om het bitloze hoofdstel te proberen en daarvan verslag te doen. De eerste keer dat ik dit bitloze hoofdstel op mijn merrie aandeed was het een winderige dag. Ik had niet eerst met bit gereden, maar deed nu bitloos wat grondwerk met haar: wenden, achterwaarts gaan, stilstaan, enz. tot ze doorhad wat ik bedoelde. Ik maakte me het meeste zorgen over hoe ze zou reageren op de vreemde druk op haar hoofd, waaraan ze niet gewend was. De voorbereiding werkte. Ik steeg op en begon te rijden. Ondanks de wind was ze niet schrikachtig en reageerde positief op mijn hulpen alsof ze zo al jaren gereden werd. Ik merkte ook bijna direct op hoe ze beter bewoog in draf en was daarvan behoorlijk onder de indruk. Haar in de goede galop zetten was gemakkelijk en mijn merrie behield een goede regelmatige gang. Terwijl ik de grenzen verkende van het bitloze rijden deed ik mee aan simpele rijtesten (road hacks). Ik was enthousiast over hoe makkelijk ze was tijdens die proeven en nooit had ik het gevoel dat ik controle verloor. Haar schrikachtigheid leek minder te worden met het bitloze hoofdstel dan toen ze nog een bit tijdens de rijtesten droeg. Toen ze thuis toch nog een keer probeerde ertussen uit te gaan, merkte ik dat ik Annie sneller terug kreeg of tenminste op ongeveer dezelfde afstand als met een bit.

4 Toen ze meer gewend was aan het bitloze hoofdstel begonnen we met het oefenen van vliegende galopwissels. Zoals dat vaker gebeurt bij groene paarden, deed ze dat alleen met de voorhand. Maar algauw had ze het door. Binnen een week of twee konden we een aantal galopwissels achterelkaar maken. Ze was kalm, enthousiast en gaf een goede respons op de bitloze hulpen. Mijn beginindruk was over het algemeen erg positief. Ik was de controle nooit kwijt en mijn paard leek rustig en happy. Maar dat betekent nog niet dat ik geen bedenkingen heb tegen deze optoming. Ik ben erg gelukkig met de prestatie van mijn merrie met dit hoofdstel, maar ik wou dat er elastiek in die neusriem zat zodat ze kon kauwen. Dit systeem met de Circle-X werkt geweldig om de kaakgekruiste banden op hun plaats te houden, maar ik heb het gevoel dat dit totaal opgesloten zijn van het hoofd voor erge sensibele types een beetje traumatiserend kan zijn, tenzij ze erg voldoende aan leren wennen. Het is absoluut mogelijk om een paard te laten verzamelen met deze bitloze optoming, maar het gaat makkelijker met een bit. Persoonlijk denk ik dat ik een kaakgekruist hoofdstel niet zou aanbevelen om een paard het verzamelen aan te leren, omdat ik denk dat de hulpen verwarring kunnen geven, tenzij het gedaan wordt door een zeer ervaren ruiter, die in staat is hoofdzakelijk op zijn zit te rijden. Ik moet toegeven dat er wel een opzienbare verandering optrad bij mijn merrie sinds ik de Nurtural gebruikte. Ze haatte het om op het bit achterwaarts te gaan en deed dat nooit op een rechte lijn. Sinds ik het bitloze hoofdstel gebruik, houdt ze haar hoofd laag en gaat achterwaarts zonder verzet en recht! Ik heb ook gemerkt dat ik in staat ben om beter door te komen met een bitloos hoofdstel en haar wendingen zijn opzienbarend verbeterd, nu ze netjes buigt bij het rijden van wendingen. Ik ben dit experiment nogal sceptisch begonnen. Ik wist in ieder geval dat mijn paard niet voor me zou werken als ik met een verkeerde instelling deze bitloze optoming zou proberen. Nu ben ik blij dat ik de gelegenheid heb gekregen. Het bitloze hoofdstel blijkt een waardevol africhtings- en trainingsmiddel te zijn en het heeft geholpen om mijn merrie rustig te krijgen bij rijtesten. Ik vind het wisselen tussen een normaal hoofdstel en een bitloos hoofdstel de beste manier om prestaties te verbeteren. Mijn merrie lijkt beter te leren op de bitloos hoofdstel en ik kan daarna het geleerde overbrengen bij het rijden met bit. Het bitloze hoofdstel heeft me uitgedaagd om mijn zit en benen eerder te gebruiken dan mijn handen, waardoor mijn wijze van rijden aanzienlijk is verbeterd. De kans om dit bitloze hoofdstel te gebruiken heeft me laten inzien dat ik wel een hypocriet was en ik moet tot mijn schande bekennen dat ik altijd erg neerkeek op die bitloze ruiters. Ik geloof dat bitloze hoofdstellen een effectieve controle en communicatie kunnen geven. Het gevoel erbij is dat de ruiter het aanvoelt alsof hij rijdt met een bit. Hoewel ik niet denk dat dit specifieke hoofdstel de beste keuze zou zijn om er op Grand Prix niveau mee te rijden, geloof ik wel dat het bijzonder goed werkt bij de basisdressuur. Het kan heel wat voordeel geven bij ruiters die springen, buiten rijden, western rijden, of eigenlijk bij alle disciplines. Elk paard dat de neiging heeft om te vechten tegen het bit of vluchtgedrag gaat vertonen zal zich waarschijnlijk wel prettig voelen in een van de bitloze optomingen. Ikzelf zal doorgaan met het rijden met dit bitloze hoofdstel en zal mijn bevindingen opschrijven. Zadelmak maken

5 RJ is een Canadese warmbloed, die een toekomstige carrière zal maken in de springsport en de basisdressuur. Hij is erg nieuwsgierig, maar heeft het typerende gedrag van elk paard op zijn leeftijd: hij kan koppig zijn en raakt gemakkelijk de kluts kwijt. Wij zullen zijn vorderingen opschrijven zoals hij zal meemaken tijdens zijn bitloze africhting. Het jaar 2009 is het jaar van het grondwerk en zadelmak maken. RJ is nog te jong om echt bereden te worden, maar hij heeft de juiste leeftijd om zadelmak gemaakt te worden en om te wennen aan het ruitergewicht en de basishulpen. Zijn arbeidsbelasting ik weet geen betere term was erg licht, dus valt er eigenlijk weinig over het afgelopen jaar te rapporteren. Met dat als uitgangspunt kunnen we schrijven: Met gebruik van de Nurtural bitloos hoofdstel maakte RJ kennis met het grondwerk met de lange lijnen, als handpaard meelopen, licht longeerwerk, Freestyle en gewend raken aan de signalen die via het bitloze hoofdstel en teugels gegeven worden. Dit werd zijn eerste jaar met een ruiter op z n rug. Het zadelmak maken ging in het begin soepel met alleen maar positieve resultaten, absoluut geen angst of misdragingen. Het hele jaar door kreeg hij dagelijks twee sessie van 5 tot 10 minuten onder het zadel stappen om te wennen aan druk en beenhulpen. De resultaten waren fantastisch. RJ heeft intussen geleerd zich zelf goed te dragen en hij accepteert het hoofdstel goed. Hij heeft een bit in gehad, omdat hij dat nodig heeft als hij aan wedstrijden gaat deelnemen (tot de regels veranderen), maar hij is niet met een bit gereden. Volgend jaar zal hij leren draven onder de ruiter en de eerste rijtestjes doen. Juffrouw Heethoofd Lady kwam bij me als een heetgebakerde 13 jaar oude volbloed van de renbaan met het verhaal dat ze angstig was onder het zadel. Ze hopte op haar achterbenen bij elke rit, wilde niet stilstaan als je erom vroeg, struikelde en viel daadwerkelijk wat leidde tot verschillende gebroken botten bij vorige ruiters die onder haar vielen. Dat was 3 jaar geleden. Drie jaar lang fungeerde ze als landschapspaard in de wei, te heet om het risico van rijden te lopen. De jaren ervoor had ze gediend als fokmerrie om renpaarden te produceren. In het begin van de zomer van 2009 kreeg ik haar. Ik wist, toen ik haar zag, dat dit eigenlijk een atletisch paard was met grote mogelijkheden. Ik wist ook dat er een experiment gaande was bij het internettijdschrift Cinch. En zo kwam misschien een van de grootste doorbraken in Lady s carrière onder het zadel. Ik had al kennis gemaakt met het Nurtural bitloze hoofdstel omdat ik een van de proefpaarden ermee had gereden en dit positief had ervaren. Anders zou ik een bit in haar mond hebben gedaan voor haar eerste rit sinds 3 jaar. Nu verzamelde ik al mijn moed en paste het bitloze hoofdstel op haar. Ik heb dat nooit betreurd Ik steeg op en verwachtte dat ik er onmiddellijk afgegooid zou worden of dat ze er onmiddellijk vandoor zou gaan niets. Toen we weg stapten begon ze te hoppen. Slechts een zachte snelle ophouding aan de teugels was alles wat ze nodig had om weer rustig op vier benen te komen. Ze stapje vrijuit. Als ze tempo nam, trok ze haar buik in en begon te hoppen op haar achterbenen. Een zachte druk op de teugels en haar gedrag veranderde ten goede. Ik was helemaal opgewonden! In de hoop dat het geen dom geluk was, ging ik door met het Nurtural bitloze hoofdstel. En er was een hoop werk aan de winkel! Haar wendingen waren uit balans en ze verwachtte telkens dat ze moest gaan racen. Iedere sessie bracht verbetering en langzamerhand werd ze meegaander. Ze kwam meer in balans en ze begon op één lijn met de ruiter te komen. Omdat ik zag hoe goed ze het begon te doen onder het zadel, besloot ik om op een bit te gaan rijden, een eenvoudig dubbelgebroken bitje. Ze verstijfde. Ze gooide haar hoofd omhoog, ze hopte op haar achterbenen en ging er vandoor. Ze was behoorlijk schrikachtig.

6 Haar gebit werd gecontroleerd, veterinair werd ze nagekeken en ook door een chiropractor. Ze doorstond alle testen. Maar iets met het bit veranderde haar volslagen in een onverzettelijk en angstig paard. Misschien verwachtte ze dat ze weer op de baan werd uitgebracht; misschien associeerde ze het bit met pijn. Hoe dan ook, het bit was geen antwoord. Ik heb het nog diverse keren geprobeerd, met andere bitten zonder resultaat. Ik gaf het voorlopig op en besloot dat een bit niet de oplossing was. Ik heb die merrie nu drie maanden in mijn bezit. Haar scholing is tien keer vooruit gegaan. Ze springt nu met meer vertrouwen, is ongelooflijk responsief en begint zelfs na een tijdje na te geven. Ze is nog steeds een hete tante maar dat is beheersbaar en bitloos zijn er meer positieve dan negatieve kenmerken. Ik kan haar gedrag inschatten en krijg haar sneller terug uit een supersnelle galop dan ik met een bit zou kunnen. Eigenlijk is het bij haar onmogelijk om haar op een bit terug te nemen, tenzij je in voltes draait. Ik ben heel blij dat ik kan rapporteren dat ze, nu ze sinds kort weer in het werk staat, rustig genoeg is om alleen gereden te worden op zit en benen en stopt zonder zelfs met de teugels een ophouding te geven. En dit allemaal dankzij een middel waar ik een jaar geleden nog niets van wou weten. Soms verbaas ik me erover dat ik zomaar bitloos met mijn hete paard ben gaan rijden om te proberen. Iets wat een heleboel mensen beslist nooit zouden durven doen. Dit ene paard alleen al heeft me laten inzien dat paardenmensen moeten kunnen openstaan voor dingen. Als ik mijn manier van denken niet had willen wijzigen, zou Lady waarschijnlijk nooit meer gereden zijn. Wat de boer niet kent, vreet hij niet luidt zo n gezegde, maar we moeten wel een brug durven slaan over stereotypen en misvattingen heen. Bitloos rijden is niet alleen voor dood rustige makke paarden, maar het kan waardevol zijn voor elk paard. Alles wat je nodig hebt, is gewoon een open mind en een welwillende houding.