Verlichting: Normen - Levensduur Case study

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verlichting: Normen - Levensduur Case study"

Transcriptie

1 Verlichting: Normen - Levensduur Case study 20 September 2016 Arnaud Deneyer, Ir Afdeling Binnenklimaat, Installaties en Energieprestatie WTCB - Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 1

2 Cursusnota s maken geen deel uit van de officiële publicaties van het WTCB en mogen dus niet als referentie gebruikt worden. De (zelfs partiële) reproductie of vertaling van deze nota s is enkel toegelaten met de toestemming van het WTCB. Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 2

3 Postulaat Norm = Ingewikelde formules Norm = Wetenschappelijke berekeningen Niet vandaag Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 3 23/09/2016 NBN EN en NBN

4 Normen in de verlichtingssector Wegwijs? Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 4 23/09/2016 NBN EN en NBN

5 Verlichting Normen toegericht op : Toepassing Hoe kan men een goede verlichting waarborgen? Produkt Bvd : Hoe kan men de elektrische isolatie van de armaturen waarborgen? NBN EN NBN EN = Norm toegericht op TOEPASSING Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 5 23/09/2016 NBN EN en NBN

6 Normalisatie Actoren NBN EN Werkgebied Wereld Europa België Toepassing Produkt (Fotometrie) ISO CEN NBN Operator IBE-BIV Produkt (elektrische aspecten en veiligheid) CEI CENELEC NBN Operator CEB-BEC Toepassing Produkt (Fotometrie) Theoretische aspecten van het licht CIE - IBE-BIV Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 6

7 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 7

8 NBN EN : Binnenwerkplekken Informatie et aanbeveling over visueel comfort en verlichtingskwaliteit Geen aanbeveling en Geen voorschrift voor armaturen NBN EN Armaturen Deel 1 : Algemene eisen en proeven IP-index, IK-index, Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 8

9 NBN EN Per type taak, 4 referentie grootheden Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 9

10 NBN EN Verlichtingssterkte = Hoeveelheid licht in één punt Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 10

11 NBN EN Uniformiteit Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 11

12 Uniformiteit < 0,10 Uniformiteit <0,10 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 12

13 Uniformiteit 0,65 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 13

14 NBN EN Uniformeit = Karakterisatie van de lichtverdeling E min /E moy Verhouding tussen de minimum verlichtingssterkte en de gemiddelde verlichtingssterlte imago van de uniformiteit Eisen zijn functie van de visuele taak Tussen 0,4 en 0,7 Kantoor : 0,6 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 14

15 NBN EN Verblinding Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 15

16 NBN EN UGR Maximale eengemaakte verblindingsgraad Unified Glare Rating (UGR) Caracterisatie van de verblindingspotentieel van een verlichtingsinstallatie Hoe groter de UGR, hoe groter de verblindingsrisico UGR < 16 : zéér lage verblindingsrisico UGR > 28 : onverdragelijke verblinding Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 16

17 NBN EN Kleurweergave-index R a Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 17

18 NBN EN R a : Kleurweergaveindex = het vermogen van die lichtbron om de verschillende kleuren van het zichtbare spectrum van het verlichte voorwerp weer te geven. Cijfer tussen 0 en 100 Objectief : 80 Behalve voor sommige toepassingen. Bvd : klasslokalen voor kunst en tekeningen Ra > 90 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 18

19 Ra : 100 Ra : 80 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 19

20 Kleurweergaveindex Halogenen lampen Altijd goede waarden Gasontladingslamp : TL Meestal : hooge waarde Te checken 35W/840 T cp = 4000 K Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 20

21 Kleurweergaveindex Halogenen lampen Altijd goede waarden Gasontladingslamp : TL Te checken 35W/840 T cp = 4000 K LED Lampen Altijd te checken! Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 21

22 Kleurweergaveindex Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 22

23 Kleurweergaveindex Kan gemeten worden door een spectrale meting van het licht Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 23

24 NBN EN Praktische toepassing : Kantoor Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 24

25 Definitie van de zones 3 zones voor verlichting: Voorbeelden Achtergrond tot 3,0m Achtergrond Werkzone 1 min 0,5m Werkzone Onmiddellijk aangrenzende zone Achtergrond Werkzone Werkzone Werkzone 2 Werkzone Opmerking: Vastleggen en documenteren van de zones bij een ontwerp! Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 25

26 Onmiddellijk aangrenzende zone Bron : Philips Werkzone Bron : ETAP Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 26

27 Source : ETAP Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 27

28 NBN EN te verzekeren verlichtingssterkte Praktische toepassing : Kantoor Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 28

29 E m Te verzekeren verlichtingssterkte Initiële verlichtingssterkte x MF (Onderhoudsfactor) Onderhoudsfactor - MF - CIE 97 : 2006 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 29

30 Onderhoudsfactor MF = LLMF LSF LMF RSMF LLMF : de onderhoudsfactor van de lichtstroom van de lamp LSF : de levensduurfactor van de lamp LMF : de onderhoudsfactor van de armatuur RSMF : de onderhoudsfactor van de wanden van de ruimte Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 30

31 Onderhoudsfactor : Standaardwaarden Voor TL-lampen Nieks voor LEDs Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 31

32 Onderhoudsfactor Bepaald voor : Gloeilampen 1000 uren Halogenen lampen 2000 uren Gasontladingslampen 5000 tot uren LED? Van tot uren Nieuwe indicatoren LxxByy bij zz uren Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 32

33 Probleem : Levensduur Invloed van de temperatuur Max 145 cd/klm Max 90 cd/klm Bron: Laborelec Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 33

34 Onderhoudsfactor Lichtstroombehoud(Lx) Defectverhouding (By) L80B u L70B u Hoe evolueren de LED? (lichtstroom, ) Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 34

35 Concrete toepassing I E < 500 lx in een punt Voldoet de installatie aan de norm? Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 35

36 Concrete toepassing I Kantoor : De norm eist : 500 lx E m = 500 lx E m = E i x MF E i = E m / MF E i = 500 lx / 0,85 = 588 lx E i = 588 lx Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 36

37 Op de taak Uniformiteit : definitie U = E min /E m In dienst U = E min /E i Eis van EN : U > 0,6 E i = 588 lx U = E min /E i > 0,6 E min > 0,6 x E i E min > 0,6 x 588 lx E min > 412 lx E min > 353 lx voor alle punten + E i = 588 lx Gemiddelde waarde Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 37

38 Voorbeeld Onmiddelijk aangrenzende zone Eis van de norm : 300 lx U > 0,5 E m = 353 lx Gemiddelde waarde + E i > 176 lx voor alle punten Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 38

39 Werkplan Werkzone Onmiddellijk aangrenzende zone Achtergrond Bepaald in functie van het project Onmiddellijk aangrenzende zone Werkzone Achtergrond Bron : Philips Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 39

40 Objectief Taak Onmiddelijk aangrenzende zone Achtergrond Verlichtingssterkte (E m ) Uniformeit(U o) Verlichtingssterkte (E m ) Uniformeit (U o ) Verlichtingssterkte (E m ) Uniformiteit (U o ) 750 lx 500 lx 100 lx 500 lx 300 lx 100 lx 300 lx 200 lx 50 lx 200 lx Fonction de la tâche E taak U o 0,40 50 lx 150 lx E taak 50 lx 100 lx E taak 50 lx 50 lx E taak E taak /2 U o 0,10 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 40

41 Onmiddelijk aangrenzende zone Is dit genoeg om visueel comfort te verzekeren? Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 41

42 Objectief Onmiddellijk aangrenzende zone E m = 300 lx U 0 0,40 Werkzone E m = 500 lx U 0 0,60 Achtergrond E m = 100 lx U 0 0,10 Bron : Philips Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 42

43 Cilindrische Verlichtingssterkte Ē z Cylindrische verlichtingssterkte Belangrijk voor goede visuele communicatie en herkenning van objecten/personen Bijvoorbeeld: gezichten P. Belhumeur Columbia university Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 43

44 Cilindrische Verlichtingssterkte Hoe kan men die meten? Grootheid die kan berekend worden (Dialux, ) Aanbevelingen : Kantoren : 50 lx tot 1,20 m hoog Scholen Vergaderzalen : 150 lx bij 1,20 m hoogte en U 0 0,10 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 44

45 Verlichtingssterke op de wanden Wand : Gemiddelde verlichtingssterkte 50 lx met U 0 0,10 Plafond : Gemiddelde verlichtingssterkte 30 lx met U 0 0,30 Kantoren, scholen en ziekenhuizen Wand : E m = 75 lx Plafond : E m = 50 lx Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 45

46 Objectief Plafond E m = 50 lx U 0 0,30 Wand E m = 75 lx U 0 0,10 Bron : Philips Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 46

47 NBN EN Verblinding Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 47

48 UGR Verblinding UGR - Unified Glare Rating Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 48

49 NBN EN Verblinding UGR > 25 UGR < 16 UGR > 25 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 49

50 Lighting refurbishment WTCB Oude Gebouw Eind van de jaren 60 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 50

51 24/01/20 Verlichting Audit : Normen CSTC Eclairage - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 51 51

52 Inbouwarmaturen 60x60 Bestaande situatie Verouderde inbouwarmaturen Modulair verlaagd plafond Armatuur met T5 lampen Armatuur met T8 lampen Armatuur met T8 lampen Light Output Ratio ~ 60% En diffusor Energiefficiëntie : 47 lm/w Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 52

53 Retrofitting met inbouwarmaturen 60x60 Steekproef van 6 recente produkten met leds Energieefficiëntie led modules (04/2014): 120 à 150 lm/w Energieefficiëntie lichtarmaturen (04/2014): (met inbegrip optische elementen, driver, enz) Gemiddeld : 102 lm/w Min 80 lm/w Max 117 lm/w Energieefficiëntie led armaturen meestal beter dan armaturen met TL lampen Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 53

54 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 54

55 Retrofitting met inbouwarmaturen 60x60 Led oplossingen Fotometrische impact Armatuur met TL buizen : Batwing profiel in dwarse richting Armaturen met leds : Sterke variatie van profielen, tot bijna ideaal diffuus Armatuur met TL-5 Armatuur met leds Bij retrofitting met led armaturen kunnen de gevraagde verlichtingssterkten niet gehaald worden, zelfs al is de totale lichtstroom gelijkwaardig. Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 55

56 Retrofitting met inbouwarmaturen 60x60 Led oplossingen Optieken en lichtverdeling 3 typologieën in functie van optisch ontwerp Power-led + reflector (Power)led + lens Leds + diffusor Groep lichtpunten met (zeer) hoge luminantie Groep lichtpunten met gemiddelde luminantie Diffuus lichtgevend oppervlak Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 56

57 Led oplossingen Optieken en lichtverdeling Afschermhoek Sterk georiënteerde lichtbundel Georiënteerde lichtbundel Meer diffuse lichtbundel Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 57

58 Product gegevens # Unit price (relative) Power max (W) Light Flux (lm) Max Light intensity (cd) UGR Table values (-) Energy Efficiency (lm/w) Lumen h L1-13% 35, ,8 80 L80 L2 +13% 35, ,4 102 > L87 L3-25% 35, ,6 96 L70@ 30000h L4 +25% 29, ,4 115 L80 / B50 L5-10% 37, ,6 108 L75 L6 +38% 45, ,9 101 L75 Bron : Catalogus van fabrikanten Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 58

59 Meerdere scenarios S1 : Algemene verlichting : 300 lx + Extra Taak verlichting S2 : Taak verlichting 500 lx S3 : Algemene verlichtingssterkte : 500 lx Niet weergehouden Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 59

60 6 localen S2 L2 S2 L6 S2 L5 S2 L1 S2 L4 S1 L3 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 60

61 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 61

62 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 62

63 S1 L3 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 63

64 S2 L1 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 64

65 S2 L2 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 65

66 S2 L4 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 66

67 S2 L5 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 67

68 S2 L6 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 68

69 Resultaten van de berekeningen # Vermogen (W) Lichtflux (lm) Vermogen / 500 lx (W) E Werkplan (lx) E Wanden (lx) U Werkplan (-) UGR Soft values (-) Energy Efficiency (lm/w) S1L , ,75-80 S2L , , S2L , , S2L , , S2L , , S2L , , Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 69

70 Lichtspectrum L3 L4 L1 L5 L6 L2 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 70

71 Kleur - temperatuur Gegevens Catalogus L1 L2 L3 L4 L5 L K K K K 4000 K K Meting K K K K K K Kleurweergaveindex Gegevens Catalogus L1 L2 L3 L4 L5 L6 > 80 > 80 > 80 > 80 > 80 > 80 Meting Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 71

72 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 72

73 Kleur - temperatuur Gegevens Catalogus L1 L2 L3 L4 L5 L K K K K 4000 K K Meting K K K K K K Kleurweergaveindex Gegevens Catalogus L1 L2 L3 L4 L5 L6 > 80 > 80 > 80 > 80 > 80 > 80 Meting UGR L1 L2 L3 L4 L5 L6 Gegevens Catalogus 19,4 16,9 17,1 14,3 17,3 16,2 Meting 23,4 27,1 22,8 25,5 17,4 14,7 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 73

74 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 74

75 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 75

76 Garantie : 5 jaar bijn alle (serieuse) producent Let op! 5 jaar is niet automatisch branduren (5 x branduren) Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 76

77 Conclusies 1 Case study WTCB Verlichtingssterkte : 2 armaturen per lokaal De oplossing scenario 1 met de draagbare armaturen is niet mogelijk (te lage plafonds) Verblinding : Verschillen tussen UGR tabellen en metingen Een situatie te vermijden : Bruto cut off angles Geen directe zicht op de LED 2 platen (lagen) voor armaturen met diffusor Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 77

78 Conclusies 2 Case study WTCB Geïnstalleerde vermogen : Reductie van een factor 3 met bestaande situatie 5 W/m 2 is de target voor kantoren (lokaal) 6,5 W/m 2 is de target voor het gebouw (globaal) Luminous efficacity van de produkten : > 100 lm/w Let op met de kleurtemperaturen : Geen armatuur mix (verschillende merken en LED type) in de zelfde ruimte K Betere IRC, Betere efficiency, Beter voor hoge verlichtingssterkten (cfr Kruithof diagramma) Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 78

79 Conclusies 3 Case study WTCB Depreciatie van de lichtflux en life time : Garantie van 5 jaar Objectief : L80/B70 Voorgestelde aanpak : Dimming van het armatuur en automatische aanpassing van de lichtflux in functie van de depreciatie Voordelen : Life time van de armaturen (Junctie LED/LED modules + elektronisch componenten) Totale energieverbruik Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 79

80 Conclusies 4 Prestaties van producten erg variabel Informeer en vergelijk! Lichtverdeling is belangrijk voor visueel comfort Een goed lichtontwerp (direct/indirecte verlichting) Beter bepalen van werkoppervlakken Definieer duidelijk visuele taken en werkzones Opgepast met verblinding Test de producten uit! Eenvoudige karakterisatie methodes kunnen visueel comfort niet verzekeren Wees waakzaam voor kwaliteit van het licht Kleurweergave, kleurtemperatuur, Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 80

81 Performanties van led Energetische performantie Snelle evolutie! Voorbeeld: Armatuur 60x60cm - Ingebouwd Gemiddeld Maximum Minimum 2015 Gemiddeld Maximum Minimum 104 lm/w ~ 115 lm/w ~ 80 lm/w 96 lm/w ~ 126 lm/w ~ 75 lm/w Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 81

82 Normen Antenne Verlichting Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 82

83 Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 83

84 Artikel NBN EN Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 84

85 wtcb.be/go/publicatiesverlichting Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 85

86 Prioritaire thema s: Energie en gebouwen Renovatie, erfgoed en onderhoud van gebouwen Akoestisch comfort Toegankelijkheid van gebouwen Duurzaam materiaalgebruik en afval Duurzame houtbouw, groene gevels en daken Binnenluchtkwaliteit en gezondheid Digital construction Technology watch Technologische Dienstverlening Duurzaam Bouwen en Duurzame Ontwikkeling in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Missie: Rechtstreekse en multidisciplinaire technologische ondersteuning Informatieverstrekking en collectieve vorming Marktverkenning en innovatiestimulering Steun voor de introductie van onderzoeksprogramma s en de aanvraag van subsidies Doelgroep: Gratis dienstverlening voor alle Brusselse ondernemingen uit de bouwsector In samenwerking met de Confederatie Bouw Brussel Hoofdstad Gesubsidieerd door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest via InnovIRIS Dieudonné Lefèvrestraat Brussel [email protected] (0) (0) Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 86

87 Met de steun van de Normen Antenne Verlichting gesubsidieerd door de FOD Economie Met de steun van de Technologische Dienstverlening Ecobouwen en Duurzame ontwikkeling in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest gesubsidieerd door het Brussels Instituut voor Onderzoek en Innovatie (InnovIRIS) Verlichting : Normen - Levensduur Case study - 20/09/ Pagina 87

Relighting LED. Technologische verkenning voor een case study. Arnaud Deneyer. 22 oktober 2014

Relighting LED. Technologische verkenning voor een case study. Arnaud Deneyer. 22 oktober 2014 Relighting LED Technologische verkenning voor een case study Arnaud Deneyer 22 oktober 2014 Laboratorium Licht Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf Relighting LED : Technologische

Nadere informatie

Herziening van de norm voor binnenverlichting en nieuwe begrippen

Herziening van de norm voor binnenverlichting en nieuwe begrippen Herziening van de norm voor binnenverlichting en nieuwe begrippen IBE-BIV 18 oktober 2012 Arnaud Deneyer, ir Laboratorium Licht en Gebouw Afdeling Energie & Gebouw WTCB Wetenschappelijk en Technisch Centrum

Nadere informatie

LUCHTDICHTHEID Opfrissing & nieuwigheden. Invloed van de uitvoering op de duurzaamheid

LUCHTDICHTHEID Opfrissing & nieuwigheden. Invloed van de uitvoering op de duurzaamheid LUCHTDICHTHEID Opfrissing & nieuwigheden Benoît Michaux ir. Afdeling Gebouwschil en Schrijnwerk Evelyne Nguyen ir. Laboratorium Hout en Coatings Invloed van de uitvoering op de duurzaamheid CBBH, 8 december

Nadere informatie

Opbouw van hellende daken: combinatie van onderdelen. 16 maart 2017

Opbouw van hellende daken: combinatie van onderdelen. 16 maart 2017 Opbouw van hellende daken: combinatie van onderdelen 16 maart 2017 Clarisse Mees WTCB Master title - 14-03-17 - Page 1 Platte daken en hellende daken Platte daken: Afdichtingsmembraan water-, lucht- en

Nadere informatie

NBN-EN : Werkplekverlichting binnen

NBN-EN : Werkplekverlichting binnen NBN-EN 12464-1: Werkplekverlichting binnen In 2011 is er een aanpassing gebeurd aan de Europese norm, NBN-EN 12464-1 Licht en verlichting - Werkplekverlichting - Deel 1: Werkplekken binnen. Het is een

Nadere informatie

LUX op energiezuinige stand

LUX op energiezuinige stand Seminarie Duurzaam Bouwen: LUX op energiezuinige stand 5 maart 2015 Leefmilieu Brussel Technologisch overzicht van verlichtingssystemen Jean-Michel DESWERT, Technology Manager - Lighting Verlichtingslaboratorium

Nadere informatie

Hygrothermisch concept van platte daken. 16 maart 2017

Hygrothermisch concept van platte daken. 16 maart 2017 Hygrothermisch concept van platte daken 16 maart 2017 Eddy Mahieu WTCB - Pagina 1 Opmerking: Disclaimer De syllabi die uitgedeeld worden bij uiteenzettingen die gegeven worden door het WTCB maken geen

Nadere informatie

Het belang van lichtstudies

Het belang van lichtstudies Het belang van lichtstudies Encon - 360 on energy 22 maart 2016 Relighting en Esco: Slim investeren in besparing en comfort Wouter Ryckaert KU Leuven Technologiecampus Gent Laboratorium voor Lichttechnologie

Nadere informatie

Levensduur en depreciatie van ledverlichting in lichtberekening. En wat met CLO? Ronde Tafel Lichtdag 12 september 2017

Levensduur en depreciatie van ledverlichting in lichtberekening. En wat met CLO? Ronde Tafel Lichtdag 12 september 2017 1 Levensduur en depreciatie van ledverlichting in lichtberekening. En wat met CLO? Ronde Tafel Lichtdag 12 september 2017 Waarom lichtberekeningen en depreciatie van lichtstroom? De welzijnswet KB 14/04/2016:

Nadere informatie

Verlichting PREBES 04/12/2018. Enkele begrippen Wetgeving en normen Metingen Noodverlichting Blue Light Hazard

Verlichting PREBES 04/12/2018. Enkele begrippen Wetgeving en normen Metingen Noodverlichting Blue Light Hazard PREBES 04/12/2018 Enkele begrippen Wetgeving en normen Metingen Noodverlichting Blue Light Hazard PREBES 04/12/2018 - situering PREBES 04/12/2018 - begrippen Fotometrische grootheden PREBES 04/12/2018

Nadere informatie

OPLEIDING DUURZAME GEBOUWEN

OPLEIDING DUURZAME GEBOUWEN OPLEIDING DUURZAME GEBOUWEN VERLICHTING : ONTWERP EN AFSTELLING HERFST 2017 Theoretische begrippen en meeteenheden van de verlichting Florence GREGOIRE 2 DOELSTELLINGEN VAN DE PRESENTATIE N De parameters

Nadere informatie

Met welke levensduur van ledverlichting rekening houden in lichtstudies? Peter Bracke Seminarie IBE-BIV November 2016

Met welke levensduur van ledverlichting rekening houden in lichtstudies? Peter Bracke Seminarie IBE-BIV November 2016 1 Met welke levensduur van ledverlichting rekening houden in lichtstudies? Peter Bracke Seminarie IBE-BIV 2016 17 November 2016 Voorbeelden aan de hand van kantoorverlichting volgens NBN EN 12464-1:2011

Nadere informatie

Philips Lighting Eenvoudig het leven verbeteren met licht

Philips Lighting Eenvoudig het leven verbeteren met licht Philips Lighting Eenvoudig het leven verbeteren met licht 1 Agenda Philips EcoVision LED verlichting Strategieën voor energiebesparing 2 Philips Ecovision 5 Wereldwijd 500 miljoen mensen van zorg voorzien

Nadere informatie

Verlichting in de Cleanroom

Verlichting in de Cleanroom Verlichting in de Cleanroom Joost van Rooij Cleanroom Systems International bv Nationaal Symposium Contamination Control 2019 even voorstellen... Joost van Rooij Commercieel Werktuigbouwkundige met passie

Nadere informatie

Ontworpen voor... Vernieuwing. LED-inbouwarmatuur voor systeemplafonds

Ontworpen voor... Vernieuwing. LED-inbouwarmatuur voor systeemplafonds Ontworpen voor... Vernieuwing LED-inbouwarmatuur voor systeemplafonds Nieuw. Innovatief. En toch ervaren. Nordeon is een nieuwe, innovatieve Europese producent van LED-armaturen en lampen met meer dan

Nadere informatie

Een nieuwe aanpak rond de Onderhoudsfactor in openbare verlichting

Een nieuwe aanpak rond de Onderhoudsfactor in openbare verlichting Een nieuwe aanpak rond de Onderhoudsfactor in openbare verlichting Jean-Michel Deswert Bénédicte Collard 17 November 2016 Bepalen van de onderhoudsfactor Om het lichtniveau te allen tijde te waarborgen

Nadere informatie

Datum: Toyota Oudshoorn Alphen aan de Rijn

Datum: Toyota Oudshoorn Alphen aan de Rijn Datum: 1-3-2016 Toyota Oudshoorn Alphen aan de Rijn Toyota Oudshoorn Alphen aan de Rijn / Inhoudsopgave Inhoudsopgave Toyota Oudshoorn Alphen aan de Rijn Stuklijst armaturen...3 Aanzichten...4 LumoLumen

Nadere informatie

E6 Verlichting voor parkeergarages en technische ruimtes

E6 Verlichting voor parkeergarages en technische ruimtes ETAP 2 Verlichting voor parkeergarages en technische ruimtes De -reeks werd specifiek ontworpen voor de algemene verlichting in parkeergarages, technische ruimtes en kelders, maar ook voor lichte industrie

Nadere informatie

energiecoach verlichting

energiecoach verlichting LAMPEN Puntverlichting Hebt u uw gloeilampen al vervangen door spaarlampen? Spaarlampen zijn vier tot vijf keer efficiënter dan gloeilampen en gaan 9 tot 13 keer langer mee. Bijgevolg is de winst dubbel:

Nadere informatie

terreinverlichting ClearFlood BVP650 Voordelen

terreinverlichting ClearFlood BVP650 Voordelen Lighting ClearFlood LEDoplossing voor sport en terreinverlichting ClearFlood BVP650 Philips ClearFlood is een serie schijnwerpers die u in staat stelt exact het aantal lumen te kiezen die u nodig hebt

Nadere informatie

VISUEEL COMFORT STEEDS DE JUISTE KEUZE

VISUEEL COMFORT STEEDS DE JUISTE KEUZE U3 U3 VISUEEL COMFORT ETAP ontwierp de U3 met uw comfort voor ogen. De innovatieve Shielded Lens technologie schermt het ledlicht af en voorkomt verblinding (UGR 19; voor specifieke toepassingen UGR 16).

Nadere informatie

terreinverlichting ClearFlood BVP650 Voordelen

terreinverlichting ClearFlood BVP650 Voordelen Lighting ClearFlood LEDoplossing voor sporten terreinverlichting Philips ClearFlood is een serie schijnwerpers die u in staat stelt exact het aantal lumen te kiezen die u nodig hebt voor uw toepassing.

Nadere informatie

CoreLine Waterdicht kwaliteit met een scherpe prijs

CoreLine Waterdicht kwaliteit met een scherpe prijs CoreLine Waterdicht kwaliteit met een scherpe prijs CoreLine Waterdicht WT120C Of het nu gaat om nieuwbouw of de renovatie van een bestaande ruimte, u wilt verlichtingsoplossingen die lichtkwaliteit leveren

Nadere informatie

Opleiding. Energie in duurzame gebouwen. Leefmilieu Brussel AUDIT VAN VERLICHTINGSINSTALLATIES. Fiorenzo NAMECHE

Opleiding. Energie in duurzame gebouwen. Leefmilieu Brussel AUDIT VAN VERLICHTINGSINSTALLATIES. Fiorenzo NAMECHE Opleiding Energie in duurzame gebouwen Leefmilieu Brussel AUDIT VAN VERLICHTINGSINSTALLATIES Fiorenzo NAMECHE LIGHT TO LIGHT Lighting design & engineering LIGHT TO LIGHT Onafhankelijk studie en ontwerpsbureau

Nadere informatie

Stand van zaken in LED-land

Stand van zaken in LED-land Stand van zaken in LED-land Robert Jan Vos PLDA onafhankelijk lichtontwerper en -adviseur Prentenkabinet, Joods Historisch Museum Amsterdam Verkeerstoren luchtverkeersleiding Airport Rotterdam Mondriaanhuis

Nadere informatie

Presentatie IGOV Kenniscafé. Armaturen openbare verlichting

Presentatie IGOV Kenniscafé. Armaturen openbare verlichting Presentatie IGOV Kenniscafé 25-06 06-2013 Armaturen openbare verlichting Titel presentatie - De optische weg van het licht Hoe verdeelt de lichtstroom zich in de ruimte? Onderwerpen presentatie I-tabellen

Nadere informatie

Slim omgaan met licht Comfortabel en energie-efficiënte licht: keuzes en besturingen in de utiliteit. RD okober Capelle a/d IJssel 5209

Slim omgaan met licht Comfortabel en energie-efficiënte licht: keuzes en besturingen in de utiliteit. RD okober Capelle a/d IJssel 5209 Comfortabel en energie-efficiënte licht: keuzes en besturingen in de utiliteit RD okober Capelle a/d IJssel 5209 Licht verandert van analoog naar digitaal van analoog naar digitaal licht Light is design!

Nadere informatie

Opleiding. Energie in duurzame Gebouwen. Leefmilieu Brussel AUDIT VAN VERLICHTINGSINSTALLATIES. Ingrid VAN STEENBERGEN

Opleiding. Energie in duurzame Gebouwen. Leefmilieu Brussel AUDIT VAN VERLICHTINGSINSTALLATIES. Ingrid VAN STEENBERGEN Opleiding Energie in duurzame Gebouwen Leefmilieu Brussel AUDIT VAN VERLICHTINGSINSTALLATIES Ingrid VAN STEENBERGEN ODID - Onafhankelijk adviesbureau voor energiezuinige verlichting Adviesbureau Verlichtingsaudits

Nadere informatie

Energiebesparing met leds

Energiebesparing met leds Energiebesparing met leds Enkele aandachtspunten Docent SBM : Alain Floree Leds Newlighting Relighting Zijn leds nu echt de wonderoplossing hiervoor? Kritische en ook logische benadering van de ledverlichting.

Nadere informatie

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE Dag 3.3 Systemen - Theoretische begrippen Verlichting Piotr Wierusz-Kowalski HERFST 2015 [email protected] www.mkengineering.be 2 DOELSTELLING(EN)

Nadere informatie

CoreLine Waterdicht kwaliteit met een scherpe prijs

CoreLine Waterdicht kwaliteit met een scherpe prijs Lighting CoreLine Waterdicht kwaliteit met een scherpe prijs CoreLine Waterdicht WT120C Of het nu gaat om nieuwbouw of renovatie van een bestaande ruimte, u wilt verlichtingsoplossingen die lichtkwaliteit

Nadere informatie

RANA LINEAIR. Opbouw & Pendel

RANA LINEAIR. Opbouw & Pendel RANA Lineair opbouw & pendel is een reeks compacte, slanke en discrete led armaturen, ontworpen voor toepassing in een brede waaier aan toepassingen, zoals in het onderwijs, in de medische sector, opslagruimtes,

Nadere informatie

Led in algemene verlichting

Led in algemene verlichting augustus 11 Led in algemene verlichting FOCUS De opmars van de led toepassingen is niet meer te stuiten. In eerste instantie ging het om indicatieverlichting, decoratieve toepassingen en signalisatie,

Nadere informatie

Infosessie Verlichtingsinstallaties. Nieuwe trends in de verlichting. Arnaud Deneyer. 12 juni 2014

Infosessie Verlichtingsinstallaties. Nieuwe trends in de verlichting. Arnaud Deneyer. 12 juni 2014 Infosessie Verlichtingsinstallaties Nieuwe trends in de verlichting Arnaud Deneyer 12 juni 2014 Labo Licht en Gebouw Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf Nieuwe trends in de verlichting

Nadere informatie

Energie en kosten besparen door kleinere maatregelen van gebouwenbeheer - Verlichting

Energie en kosten besparen door kleinere maatregelen van gebouwenbeheer - Verlichting Energie en kosten besparen door kleinere maatregelen van gebouwenbeheer - Verlichting Sessie 8 Meer met minder: energiedag voor lokale besturen Catherine Lootens KAHO Sint-Lieven Laboratorium voor Lichttechnologie

Nadere informatie

Welkom. Kennisplatform OV. 10 januari 2014

Welkom. Kennisplatform OV. 10 januari 2014 Welkom Kennisplatform OV 10 januari 2014 Overzicht Algemeen Wat is licht? Gedrag op voorwerpen Fotometrische grootheden Installatie 2 Basisprincipes OV - V4.1 Wat is openbare verlichting? Criteria Verlichtingsinstallatie

Nadere informatie

De levensduur van LED armaturen

De levensduur van LED armaturen www.fagerhult.nl De levensduur van LED armaturen Internationale normen over hoe levensduur van LEDarmaturen moet worden verklaard zijn inmiddels gepubliceerd. De normen zijn: van 6.000 uur en meten de

Nadere informatie

NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies

NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies Wouter Ryckaert [email protected] 09 265 87 13 24 oktober 2013 Belgische Vereniging voor Arbeidshygiëne Belgian Ergonomics Society Verlichtingsontwerp

Nadere informatie

Introductie VSL Meten aan verlichting. Dutch Metrology Institute Oktober 2017 Kees-Peter Geluk

Introductie VSL Meten aan verlichting. Dutch Metrology Institute Oktober 2017 Kees-Peter Geluk Introductie VSL Meten aan verlichting Dutch Metrology Institute Oktober 2017 Kees-Peter Geluk Inhoudsopgave VSL algemeen VSL optica Meten aan verlichting 2-11-2017 2 VSL Algemeen VSL is een privaat bedrijf

Nadere informatie

CoreLine Waterdicht De duidelijke keuze voor LED

CoreLine Waterdicht De duidelijke keuze voor LED Lighting CoreLine Waterdicht De duidelijke keuze voor LED CoreLine Waterdicht WT120C Of het nu gaat om nieuwbouw of renovatie van een bestaande ruimte, klanten willen lichtoplossingen die lichtkwaliteit

Nadere informatie

Economische oplossing voor terreinverlichting

Economische oplossing voor terreinverlichting Lighting Economische oplossing voor terreinverlichting CoreLine Tempo klein CoreLine Tempo klein is een bijzonder efficiënt assortiment armaturen dat is ontworpen voor 1:1 vervanging van conventionele

Nadere informatie

Beschrijving: MASTER HPI-T Plus

Beschrijving: MASTER HPI-T Plus Beschrijving: MASTER Plus Metaalhalogeenlampen bestaande uit kwartsontladingsbuis gevuld met hogedrukkwik en een 3-bands-mengsel van metaalhalogenen in een hardglazen omhulsel Voordelen Uitstekende lumenmaintenance

Nadere informatie

OptiVision LED gen3 - slimme verlichting voor bedrijventerreinen en recreatiesportvelden OptiVision LED gen3

OptiVision LED gen3 - slimme verlichting voor bedrijventerreinen en recreatiesportvelden OptiVision LED gen3 Lighting - slimme verlichting voor bedrijventerreinen en recreatiesportvelden Het Philips schijnwerpersysteem biedt een complete verlichtingsoplossing voor de eenvoudigste tot en met de meest complexe

Nadere informatie

Uw stad klaar voor de toekomst met DigiStreet

Uw stad klaar voor de toekomst met DigiStreet Lighting Uw stad klaar voor de toekomst met DigiStreet DigiStreet Philips DigiStreet-armaturen zijn ontwikkeld als langetermijnoplossing voor uw stad. Dankzij de uitstekende, op de toepassing afgestemde

Nadere informatie

cd/klm Luminantieverdeling volgens UGR Ruimteafmetingen X Y Standaardtabel Correctiebijtelling

cd/klm Luminantieverdeling volgens UGR Ruimteafmetingen X Y Standaardtabel Correctiebijtelling D LVS Artikel D. GU x Watt CREE warm wit Dimbaar met gewone dimmer Verlichtingsrendementen voor x Watt CREE dimbaar lumen 00K 90 90 r -Plafond 0 0 0 0 0 0 0 r -Wanden 0 0 0 0 r -Vloer 0 0 9 0 0 0 0. 0.

Nadere informatie

Armaturen met vlakke diffusor

Armaturen met vlakke diffusor Armaturen met vlakke diffusor 2 ETAP Armaturen met vlakke diffusor Diffusorverlichting is een vaste waarde voor de algemene verlichting van kantoren en publieke gebouwen. Logisch, want diffusoren bieden

Nadere informatie

Flare. Comfort en rendement met leds

Flare. Comfort en rendement met leds Flare Comfort en rendement met leds Flare Downlights en spots met ledtechnologie Flare, een uniek designconcept Mun* product design Flare is een compleet gamma van ronde downlights en spots. Zij verzekeren

Nadere informatie

PROLUMIA LED STREETLIGHT FUNCTIONAL SERIE (IP65) www.prolumia.nl. LED Streetlight 30W, incl. LED voeding (driver)

PROLUMIA LED STREETLIGHT FUNCTIONAL SERIE (IP65) www.prolumia.nl. LED Streetlight 30W, incl. LED voeding (driver) STREETLIGHT FUNCTIONAL SERIE (IP65) Streetlight 3W, incl. voeding (driver) Streetlight armatuur. de s zodat de lichtterugval over de levensduur tot een Geschikt voor opschuifmontage op een mast met Ø6mm

Nadere informatie

De lichttechnische gegevens bij ERCO

De lichttechnische gegevens bij ERCO De lichttechnische gegevens bij ERCO E De lichttechnische gegevens bij ERCO De lichtsterkteverdeling De ruimtelijke verdeling van de lichtstroom produceert een 3 dimensionaal lichtsterkteoppervlak. Een

Nadere informatie

VERLICHTINGSVERBLINDING

VERLICHTINGSVERBLINDING VERLICHTINGSVERBLINDING VERLICHTING EN VERBLINDING Bij verblinding kan onderscheid gemaakt worden tussen directe, rechtstreeks vanuit het armatuur en indirecte verblinding door weerkaatsing van bijvoorbeeld

Nadere informatie

Product naam: MM10062

Product naam: MM10062 Product naam: MM10062 Specificaties MM10062: Groep Armatuur Lumen/Watt 96.00 lm/watt Levensduur L70 50.000u Soort Wattage * 32W RA 80 Spanning * 30-42V Straalhoek 110 graden Lichtkleur Wit UGR waarde

Nadere informatie

Maxos LED Performer efficiënte en nauwkeurige lijnverlichting

Maxos LED Performer efficiënte en nauwkeurige lijnverlichting Lighting Maxos LED Performer efficiënte en nauwkeurige lijnverlichting Maxos LED Performer 4MX900 Klanten willen energie besparen en kosten verlagen in vergelijking met wat ze gewend zijn bij conventionele

Nadere informatie

DE BEHOUDFACTOR VOOR LEDVERLICHTING

DE BEHOUDFACTOR VOOR LEDVERLICHTING DE BEHOUDFACTOR VOOR LEDVERLICHTING WHITE PAPER INLEIDING Tijdens de levensduur van een verlichtingsinstallatie vermindert de hoeveelheid licht op het werkvlak door vervuiling en veroudering van de installatie

Nadere informatie

LUX op energiezuinige stand

LUX op energiezuinige stand Seminaire Duurzame gebouwen LUX op energiezuinige stand 5 maart 2015 Leefmilieu Brussel De uitdagingen op verlichtingsvlak Ingrid VAN STEENBERGEN, Zaakvoerder Adviesbureau voor verlichting ODID Vervangen

Nadere informatie

PowerBalance RC360 Perfecte combinatie van duurzame prestaties en return on investment

PowerBalance RC360 Perfecte combinatie van duurzame prestaties en return on investment Lighting PowerBalance RC360 Perfecte combinatie van duurzame prestaties en return on investment PowerBalance RC360B Als het aankomt op het verlichten van een kantoorruimte met LED-armaturen zijn mensen

Nadere informatie

Verwarming en ventilatie

Verwarming en ventilatie Verwarming en ventilatie Gebouwen met hoge energieprestaties Mei 2013 Christophe Delmotte, Ir Laboratorium Luchtkwaliteit en ventilatie WTCB Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf Bladzijde

Nadere informatie

LED Energiezuinigheid en levensduur

LED Energiezuinigheid en levensduur LED Energiezuinigheid en levensduur Ing. Jan Van Riel TRILUX Arnsberg Agenda: Vragen: Evolutie alle lichtbronnen en efficiëntie (LED?) Evolutie LED: Onderscheid labo en afgewerkt product Definities levensduur

Nadere informatie

Kona schijnwerper LED. 3 p C IP 65. Productbeschrijving Huis, scharnier en armatuur: corrosiebestendig

Kona schijnwerper LED. 3 p C IP 65. Productbeschrijving Huis, scharnier en armatuur: corrosiebestendig 155 d292 d257 324 d120 LED 3 p C IP 65 Graphit m LED 48W 6600lm 4000K neutraalwit Schakelbaar Versie 3 Spherolit-lens flood Productbeschrijving Huis, scharnier en armatuur: corrosiebestendig aluminiumgietwerk,

Nadere informatie

SARTO satin 237mm DATASHEET. Led downlight. SARTO satin led downlight 195mm. Voordelen. Toepassingsgebieden

SARTO satin 237mm DATASHEET. Led downlight. SARTO satin led downlight 195mm. Voordelen. Toepassingsgebieden SARTO satin led downlight 195mm armatuur, 195mm buitenmaat, 176mm gatmaat, 3000 en 4000 Kelvin, Philips DLM module, Philips Xitanium driver, 875 tot 4500 lumen, lage UGR, L70/B10 (>60.000 uur). Opties:

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Verlichting: ontwerp en regeling Leefmilieu Brussel VERLICHTING IN DE TERTIAIRE SECTOR: De technologie van kunstlicht en focus op led Didier DARIMONT ICEDD Doelstellingen van

Nadere informatie

NEERZIJSTRAAT 49 3600 GENK 089.410.820 INFO @ENCON.BE

NEERZIJSTRAAT 49 3600 GENK 089.410.820 INFO @ENCON.BE ENCON NEERZIJSTRAAT 49 3600 GENK 089.410.820 INFO @ENCON.BE OPGERICHT IN 2002 dr. ir. Kathleen Venderickx ing. Robin Bruninx HUIDIGE LEIDING Sandra Deraeve Robin Bruninx VESTIGINGEN B: Genk & Gent NL:

Nadere informatie