Oppervlakkige hyperthermie

Transcriptie

1 Kanker Instituut Uw heeft van uw behandelend arts gehoord dat u een behandeling met hyperthermie (warmtebehandeling) zult krijgen. Voorafgaand aan de eerste hyperthermie-behandeling heeft u een gesprek met een arts van de unit Hyperthermie (afdeling Radiotherapie). In dit gesprek krijgt u informatie over de behandeling, de mogelijke bijwerkingen en waar u terecht kunt met eventuele vragen. Het doel van deze folder is de informatie samen te vatten zodat u het thuis nog eens na kunt lezen. Oppervlakkige hyperthermie Afdeling Radiotherapie

2 Wat is hyperthermie Hyperthermie betekent letterlijk verhoogde temperatuur. We geven hyperthermie als plaatselijke behandeling in combinatie met radiotherapie of chemotherapie. Het is voor sommige tumorsoorten bewezen dat de gecombineerde behandeling betere resultaten geeft dan radiotherapie of chemotherapie alleen. Hyperthermie als enige behandeling heeft weinig effect. Het doel van de behandeling is het doelgebied te verwarmen tot 40 tot 43 graden Celsius gedurende 60 minuten. Elektromagnetische velden Het doelgebied wordt verwarmd door middel van elektromagnetische velden. Het is een plaatselijke behandeling; zodra de energie in het lichaam komt, wordt die plek warm. Wanneer de apparatuur uitgeschakeld wordt, trekt de warmte weer weg. De behandeling is niet schadelijk voor gezond weefsel. Personeel en gezelschap kunnen in de behandelkamer aanwezig zijn. Hoe wordt hyperthermie gegeven U krijgt een individueel behandelschema waarin de hyperthermie wordt gecombineerd met radiotherapie. In de periode dat u behandeld wordt, krijgt u één maal per week na de bestraling de hyperthermiebehandeling. Het totaal aantal behandelingen is afhankelijk van uw radiotherapieschema. Het schema wordt van tevoren met u besproken. De behandelingen worden poliklinisch gegeven op de afdeling Radiotherapie, bij de unit Hyperthermie van het Erasmus MC Kanker Instituut. 2

3 De behandeling wordt gegeven door middel van lampen die elektromagnetische straling uitzenden en een oppervlakte hebben van 10 bij 10 cm. De lampen bevatten microgolfantennes. Tussen de lampen en uw lichaam wordt een waterzak geplaats. De energie wordt via het water naar uw lichaam geleid. Het aantal warmtelampen dat gebruikt wordt is afhankelijk van de grootte van het behandelgebied. Temperatuurmeting Tijdens de behandeling wordt de temperatuur in het doelgebied gemeten. Zo hebben we een indruk of het doelgebied goed verwarmd wordt en het gezonde weefsel juist niet te warm wordt. Op de huid wordt de temperatuur continue gemeten met dunne draad thermometers. De arts bepaalt of het mogelijk en nodig is ook onder de huid de temperatuur te meten. In dat geval worden, vóór de eerste behandeling, onder plaatselijke verdoving dunne katheters (buigzame slangetjes) onder de huid ingebracht. De katheters worden na het inbrengen met een pleister afgeplakt. Na het plaatsen van de katheters wordt er met echo gemeten hoe diep de katheters zich onder de huid bevinden. De katheters blijven in principe tot na de laatste hyperthermie-behandeling zitten. Na de laatste behandeling worden de katheters verwijderd, dit gaat gemakkelijk en is niet pijnlijk. Mocht u eerder hinder ondervinden van een katheter dan wordt die verwijderd. We brengen dan geen nieuwe katheter in. De resterende behandelingen worden zonder onderhuidse temperatuurmeting afgemaakt. 3

4 Voorbereiding U hoeft geen speciale maatregelen te nemen voor de hyperthermie-behandelingen. Als u medicijnen gebruikt, moet u die gewoon blijven innemen zoals u gewend bent. Tijdens de behandeling kunt u makkelijk zittende kleding dragen. Doordat er met water wordt gewerkt kunt u nat worden tijdens de behandeling. Neemt u voor de zekerheid droge kleding mee voor na de behandeling. Voor de eerste behandeling Bij de eerste behandelafspraak bekijkt het behandelteam wat de beste manier is om het doelgebied te verwarmen en in welke houding u dan moet liggen. Er wordt bepaald of het meten van de temperatuur onder de huid mogelijk en nodig is. Zo nodig worden de temperatuur katheters ingebracht. Er wordt een tekening gemaakt van het hele gebied, inclusief de precieze plaats van de katheters en de warmtelampen. Tijdens de behandeling kunnen we zo de temperatuur onder elke warmtelamp volgen en afzonderlijk aansturen. Hierna worden de gegevens in de computers ingevoerd. Deze uitgebreide voorbereiding is alleen bij de eerste behandeling nodig. Voor de voorbereidingen wordt een afspraak van twee uur gemaakt, maar de benodigde tijd is afhankelijk van het aantal temperatuur katheters dat zal worden ingebracht. De behandeling Als alle voorbereidingen klaar zijn, neemt u plaats op het bed in de behandelkamer. Het doelgebied wordt ontbloot. Het personeel, dat gedurende de gehele behandeling bij u is, zal u helpen de juiste houding aan te nemen. De thermometers worden geplaatst, onder de huid als dit mogelijk en nodig is, en op de huid om te temperatuur goed te kunnen vervolgen. Op het doelgebied komt een waterzak te liggen. Hierdoor kan de energie goed naar uw lichaam geleid worden en de temperatuur op de huid geregeld worden. De antennes worden op de waterzak geplaatst en vastgezet. Dit kan een licht drukkend gevoel geven. Als alles goed is aangesloten begint de behandeling. De apparatuur wordt aangezet en de temperatuur stijgt langzaam. Het lichaam reageert op de temperatuurstijging; het hart gaat sneller kloppen, de warmte wordt via de bloedsomloop verspreid naar de rest van het lichaam, de huid in het doelgebied wordt rood en u gaat transpireren. De airconditioning en natte washandjes kunnen verkoeling brengen. Hoewel de temperaturen voortdurend worden gecontroleerd, kan het doelgebied toch te warm worden. Dit kan aanvoelen als een branderig, drukkend of onplezierig gevoel in het behandelgebied of daaromheen. Als u dergelijke klachten heeft, moet u ons dat laten weten. 4

5 Wij zullen de lampen kort uitzetten waardoor de warmte snel wegtrekt. De behandeling zelf duurt 60 minuten. Voor het aansluiten van de apparatuur en afronden van de behandeling wordt ook 60 minuten gerekend. Daarom krijgt u voor een behandeling een afspraak van twee uur. Einde behandeling Na de behandeling worden alle draadthermometers verwijderd. Als temperatuur katheters onder de huid zijn aangebracht worden deze netjes afgeplakt, zodat u er zo min mogelijk last van heeft. Na de behandeling kan de huid wat rood zijn en warm aanvoelen, dit trekt vanzelf weg. Na de behandeling kunt u direct naar huis. Als u met eigen vervoer naar het ziekenhuis komt, raden we u af zelf naar huis te rijden. Bijwerkingen Hyperthermie beïnvloedt de bijwerkingen van radiotherapie of chemotherapie niet, maar de hyperthermie zelf kan wel klachten geven. U moet dan denken aan: - Vermoeidheid Een hyperthermiebehandeling is intensief en duurt lang en door de temperatuurstijging levert u een lichamelijke inspanning. U kunt na de behandeling dan ook vermoeid zijn. - Brandwond/Huidreactie Tijdens de behandeling kan als gevolg van een langdurig te hoge temperatuur een brandwond ontstaan. De kans hierop is met name aanwezig in de gebieden die in het verleden geopereerd en/of bestraald zijn. In dit littekenweefsel is het gevoel vaak verminderd waardoor u slechter bemerkt dat de temperatuur te hoog is. Bij ongeveer 15% van de patiënten ontstaat een brandwond. Op de huid geeft dit een blaar, onder de huid kan het een drukpijnlijke plek geven. U kunt er een paar dagen last van hebben maar over het algemeen verdwijnen de klachten zonder behandeling. De behandeling hoeft niet onderbroken te worden. - Irritatie door de katheters Een pijnlijke rode plek rond de katheter, eventueel gecombineerd met koorts kan wijzen op een ontsteking. U moet dan contact opnemen met uw behandelend arts of de huisarts. Neem in dat geval de brief mee die u hierover van ons heeft gekregen. Laat het ons weten als u last heeft van de katheter. Er kan besloten worden de katheter(s) te verwijderen. Het verwijderen van de katheters is niet pijnlijk. Er wordt dan niet opnieuw geprikt. 5

6 Wat u zelf kunt doen De gecombineerde behandeling met hyperthermie vraagt wel wat van u. Het is vermoeiend en inspannend. Het is verstandig ontspanning te zoeken en te rusten als u daar behoefte aan heeft. Er is geen extra huidverzorging nodig voor de hyperthermie-behandelingen. U kunt uw huid verzorgen zoals u eerder is geadviseerd. Gezelschap U kunt iemand meenemen om u gezelschap te houden tijdens de behandeling. Houdt u er rekening mee dat de temperatuur in de behandelruimte fris is. Meer informatie Wij hopen u met deze folder voldoende te hebben geïnformeerd over de gang van zaken bij de unit Hyperthermie (afdeling Radiotherapie) van het Erasmus MC Kanker Instituut. Wanneer u nog vragen heeft over de behandeling, kunt u terecht bij één van de artsen, verpleegkundigen of laboranten. Tijdens kantooruren kunt u telefonisch contact opnemen met het secretariaat van de afdeling Hyperthermie: telefoonnummer (010)

7 Vragen en aantekeningen 7

8 Erasmus MC - Patiëntencommunicatie - 06/16 Aan de inhoud van deze folder kunnen geen rechten worden ontleend