Vogelkrant 37 e jaargang nr. 3 April 2008

Transcriptie

1 Vogelkrant 37 e jaargang nr. 3 April 2008 In dit nummer: Uitnodiging Jaarvergadering Verslag vorige vergadering Uitgelicht: Het Oranjekaakje, Ara Macao, Jacobskruid. Jaarverslag, uit het nest werpen. Aangesloten bij de N.B.v.V. te Bergen op Zoom Opgericht 24 oktober 1961 W17 W17

2 Geelvleugel ara (Ara macao macao) Maten en gewichten: Lengte: ca. 88 cm, Gewicht: 1100 gram Ringmaat: 12 mm Verspreiding: Zuidelijk Mexico tot Panama en van Venezuela en Colombia tot het oosten van Bolivia. De geelvleugel, Ara macao, is één van de meest kleurrijke van de ara familie met een verspreidingsgebied in zowel Midden - als Zuid-Amerika. Dit gebied begint in het zuidoosten van Mexico en loopt via Midden - Amerika door tot in Panama en daarna over in een enorm gebied in zuid- Amerika, dat begint in Colombia en Peru voornamelijk ten oosten van het Andesgebergte, vandaar strekt het zich in het noorden verder naar het oosten uit tot in de Guyana's en Suriname en dan naar het zuiden praktisch over geheel Brazilië tot in het noorden van Bolivia, en volgens sommigen tot in het uiterste noorden van Argentinië. Zo hebben de geelvleugelara's over midden- en Zuid-Amerika verdeeld het grootste verspreidingsgebied van alle grote ara's. Alleen in het meest noordelijke van Venezuela en de gebieden ten westen van het Andesgebergte komt hij niet voor. Plaatselijk komt deze ara nog talrijk voor, maar over zijn gehele verspreidingsgebied lijkt hij toch afnemend, vooral rond verstedelijkte gebieden als gevolg van verlies van leefgebied. In de binnenlanden wordt hij nog wel bejaagd voor vlees en veren. Zeker is wel dat hij in Zuid- Amerika in grotere getale voorkomt dan in Midden-Amerika. De geelvleugel is een ara die zich in deze landen het liefst ophoudt in de daar nog aanwezige onaangetaste delen van het laaglandregenwoud, bij voorkeur in de bossen langs de randen van de rivieren. Toch mijdt hij ook de savannen niet en alleen in Costa Rica wordt hij ook wel op grotere hoogten tot 1500 meter gezien. Als we ze in het wild zien dan zien we voornamelijk paren al dan niet vergezeld van jongen, die soms wel zo'n twee jaar bij de ouders blijven. Daarom zal gewoonlijk in de natuur niet elk broedrijp koppel ieder jaar tot broeden over gaan. Maar als ze broeden, dan het liefst in holen bomen waar apen, slangen en toekans als nestrovers van eieren en jongen hun voornaamste natuurlijke vijanden zijn. Volwassen vogels hebben alleen als ze buiten de beschutting van het bos er overheen vliegen meer van roofvogels te vrezen. Grotere groepen komen we alleen op de kleiwanden en in voedselbomen tegen. Ze voeden zich in de natuur met noten, zaden, vruchten en bloesems met als gewoonte om bij het foerageren een groot deel van het voedsel te verspillen. Ze plukken de vrucht van de boom nemen een enkel hapje en laten de vrucht dan vallen om voor de volgende hap weer een nieuwe vrucht te pakken en deze ook weer te laten vallen. Hier profiteren dan weer op de bodem levende dieren van zoals bijvoorbeeld agouti's, pekari's enz.

3 Aparte ondersoorten. Zijn schitterende voorkomen en prettige karakter maakt hem tot één van de meest gewilde ara's voor zowel in de volière bij de serieuze kweker als voor in de huiskamer waar een ara natuurlijk ongeschikt voor is. De vraag als gezelschapsvogel vooral vanuit de Verenigde Staten, heeft in de loop der jaren vooral in Mexico en Midden-Amerika geleid tot een ernstige bedreiging van de natuurlijke populatie aldaar. Omdat de populatie in Midden-Amerika aanzienlijk terugliep, zijn alle geelvleugelara's onder bescherming geplaatst. Omdat men er bij Cites vanuit gaat dat je aan een geelvleugelara nu eenmaal niet kan zien of hij uit Midden- of Zuid-Amerika komt, is er een totaal importverbod. De wetenschap heeft de vogels uit Midden- Amerika als een aparte ondersoort van geelvleugelara ingedeeld onder de wetenschappelijke naam Ara macao cyanoptera. In het het Latijn staat cyanoptera voor blauwe vleugel. Deze ook wel noordelijke geelvleugelara genoemd heeft zijn verspreidingsgebied van het zuiden van Mexico tot in het noorden van Costa Rica en Nicaragua. In het zuiden van Nicaragua en in het noorden van Costa Rica overlappen zij dat van de nominaat vorm. Het verschil tussen de soorten De Ara macoa cyanoptera, De noordelijke geelvleugel ara is beduidend groter van formaat dan de nominaatvorm en heeft een forsere snavel. De grote - en middeldekveren van de vleugels zijn geel met op de middeldekveren geen groen maar hooguit wat blauwgroene punten aan de uiteinden. De slagpennen van de vleugels zijn blauw. Bij de Ara macao macao, De zuidelijke geelvleugelara en nominaatvorm, die zijn verspreidingsgebied vanaf Costa Rica naar het zuiden over bijna geheel Zuid-Amerika heeft, zijn de grotere dekveren op de vleugels geel, terwijl de middeldekveren geel met groene uiteinden zijn of soms praktisch zelfs helemaal groen zijn, daarna gevolgd door blauwe slagpennen. Wat is voor de wetenschap nu eigenlijk de definitie van een ondersoort. Dit zijn vogels van één en de zelfde soort maar toch met zo'n afwijking in kleurtekening of formaat dat zij niet als dezelfde vogel gezien kunnen worden. Het is bedoeld om een goed overzicht op de soorten te houden, maar het is echter ondoenbaar om elk formaatverschil als ondersoort te beschrijven. Want veel kromsnavelsooorten met soms grotere verspreidingsgebieden hebben nogal eens formaatverschillen bij de vogels die er voorkomen. Bij de geelvleugelara is het niet alleen het verschil in formaat. Bij de Midden-Amerikaanse, de Ara macao cyanoptera, is naast het feit dat hij groter is, de kleur rood ook dieper, echter het echte soortverschil zit hem in de hoeveelheid geel op en het niet aanwezig van groen in de vleugels.

4 Vechtende koppels, een normaal verschijnsel De geelvleugelara is een prettige vogel om te houden en mee te kweken en komt zoals het hoort, het meest tot zijn recht en een ruime volière. De kweekbereidheid is ongeveer gelijk aan die van de blauw gele ara, met een volwassen zijn bij 5 á 6 jaar. Dit is heel anders dan bij de groenvleugelara die veel minder wordt gekweekt, hetgeen voornamelijk is toe te schrijven aan het feit dat deze, net als de Hyacintara, pas bij jaar volwassen en broedrijp is. Een nestblok met het formaat van 50 x 50 cm bij 70 cm is voldoende voor het broeden. Dit mag een blok van multiplex zijn en hoeft niet per se een natuurblok te zijn. Plaats dit blok bij voorkeur op zijn kant met het invlieggat uit het midden aan de zijkant of aan de kopse kant. Zo heeft de pop wat meer ruimte voor de staart. Een vreemd gegeven is dat geelvleugelara's zich tegen de broedtijd soms agressief tegenover elkaar gedragen, zodat het er op lijkt dat het koppel totaal niet klikt. Dit is echter een normaal verschijnsel; het hoeft er niet op te duiden dat ze elkaar niet mogen. Soms vechten ze elkaar de tent uit, maar als de pop eenmaal gaat leggen blijken gewoonlijk alle eieren bevrucht zijn. Het broeden gebeurt, zoals bij de meeste soorten ara's, door de pop alleen. Soms verblijft de man enige tijd dij de pop in het nest om haar te voeren, maar nooit lang. Meestal is hij op een tak dichtbij het nestblok te vinden om de pop bij onraad te waarschuwen. De broedduur bij geelvleugelara's is 26 dagen vanaf de eerste dag van leggen van het ei. Terwijl de jongen na 12 á 13 weken uitvliegen. Tot slot is het opvallend dat de meest zeldzame in de natuur, de Midden Amerikaanse geelvleugelara, Ara macao cyanoptera, in ons land de meest voorkomende soort van de geelvleugel ara's is. De nominaatvorm die in de natuur het meeste voorkomt is in onze liefhebberij een veel grotere zeldzaamheid. Bronvermelding: Parkieten sociëteit maart 2007

5 Jacobs Kruiskruid (Senecio jacobaea) Evenals zeer veel andere onkruidsoorten behoort het Jacobs kruiskruid tot de grote familie der composieten. Senecio betekent grijsaard. Dit geslacht heeft minstens 1500 soorten die over de gehele wereld voorkomen. In Nederland en België komen verscheidene van deze kruidachtige soorten voor zoals Jacobs kruiskruid, klein kruiskruid en moerasandijvie. Jacobs kruiskruid kennen we weer in twee variaties namelijk één met en één zonder straal-bloemen. De soort die in de duingebieden voorkomt kent geen straalbloemen, de variatie die buiten deze streken voorkomt kent wel straalbloemen. Jacobs kruiskruid vinden we op zeer veel locaties zoals: bermen, dijken, bosranden, spoordijken, duinen en graslanden. De hoogte van deze plant kan variëren van 30 cm tot 100 cm. De plant heeft rechtopstaande stengels met diep ingetande bladeren. De stengels staan dicht en compact op elkaar. De gele bloemen bloeien van juni tot en met oktober. Zoals de naam grijsaard al aangeeft veranderen de bloemhoofdjes na de bloei in een grijs pluis waarmee het rijpe zaad zich kan verspreiden. Dit gebeurt vanaf de maand augustus. Dit is het moment waarop de zaden door onze vogels gegeten zullen worden. Eerder raken ze deze niet aan. Het typische van Jacobs kruiskruid is dat de stengels en bladeren giftig zijn. Onze Europese vogels hebben daar geen last van omdat die alleen de zaden zullen eten. De bladeren en stengels mogen niet verstrekt worden aan andere vogelsoorten zoals kanaries en parkieten. Ook is deze plantensoort giftig voor o.a. paarden. Bloeitijd: Juni tot oktober. Oogsttijd: Vanaf augustus als het grijze pluis zichtbaar wordt. Vindplaats: Op diverse grondsoorten. Vogels: Goudvink, Europese kanarie, sijs, putter, barmsijs, groenling, kneu, fraters, kanaries en edelzangers. Bijzonderheid: De stengels en bladeren zijn giftig.

6 Het uit het nest werpen van jongen Vaak komen we het tegen in de volières en in onze broedkooien. Het uit het nest gooien van de jonge vogels. Wat kan hiervan de reden zijn dat het ouderpaar dit doet. Volgens mij is dat beperkt tot vier hoofdzaken te weten; a. het verstoren van de broedcyclus. b. het benodigde aangeleverde voer. c. afwijkingen bij de jonge. d. ongeluk. Het verstoren van de broedcyclus. Bij de gemakkelijke broedende vogels levert dit weinig problemen op. Bij de moeilijk broedende vogels ondervindt je de meeste problemen. Doorgaans wordt er geschreven in artikelen dat je regelmatig nestcontrole dient uit te voeren. Op zich is dat niet verkeerd, maar te veel nestcontrole leidt ongetwijfeld tot het verlaten van het nest. Het ouderpaar heeft immers een nestplaats gekozen waarvan ze denken dat dit veilig is voor buitenstaanders. Als je nu te veel in het nest kijkt kan het gebeuren dat het ouderpaar hun nageslacht veilig probeert te stellen. Als afleidingsmanoeuvre proberen zij de jongen te verplaatsen en zodoende de indringer te misleiden. Het instinct van de vogel faalt hier. Hij kan de gevolgen niet overzien en het uitgeworpen jong sterft. Bij insecteneters geldt tevens dat een te eiwitrijk voedsel leidt tot het onderbreken van het voeren der jongen. Immers de driften van de vogels worden weer opgewekt en leidt tot het stichten van een nieuw nest met nieuwe kansen op een nageslacht. Het benodigde aangeleverde voer. Het aanbieden van het juiste en de precieze hoeveelheid voer is van levensbelang voor de nakweek van onze vogels. Ook hier geldt weer dat de makkelijk broedende vogels minder problemen opleveren dan de moeilijk kweekbare vogels. Juist in die laatste groep is een uitgebalanceerde dosering noodzakelijk. Geef je te weinig voer, dan zal de sterkste het meeste voor zich opeisen. Het jong zal zorgen dat zijn broers en zusters net te weinig krijgen. Daardoor sterven de jongen in het nest en zullen de ouders de gestorven jongen uit het nest verwijderen. Ook kan het zijn dat er verkeerd voedsel wordt aangeboden. Dan krijg je het volgende probleem. Je voert normaal de vogels met het daarvoor bestemde voer. Omdat de vogels te weinig krijgen aangeboden gaan ze opzoek in de volière en vinden daar ongetwijfeld voer om hun jonge mee te voeren.

7 Vanaf buiten de volière kan er door de rondvliegende vogels uitwerpselen vallen in de volière. Meestal zitten die uitwerpselen vol met schadelijke bacteriën. Door opname door de vogels in de volière en daarmee het voeren van de jonge vogels kan dodelijk aflopen. Een vogelpaar zal altijd jong gestorven vogels in het nest uit het nest verwijderen. Behalve bij parkietachtige, die laten de jongen verdwijnen onder de uitwerpselen in het blok. Afwijkingen bij de jongen. We denken als vogelliefhebbers doorgaans dat in de natuur geen afwijkingen voorkomen omdat alles puur natuur is. Dit is echter een misvatting. Uit ervaring en veel observatie (wat veel leidde tot boetes) in de natuur controleerde ik veel nesten van eksters, merels, lijsters, eenden, fazanten, kwartels, kneuen, groenlingen, vinken, putters, goudvinken, heggenmus etc. In veel gevallen constateerde ik dat niet alle eieren uitkwamen (ook bij ons in gevangenschap gebeurt dit) en als er jonge in het nest lagen bleek na een paar dagen één of meerdere jongen waren verdwenen. Waardoor is mij niet bekend. Het kan roof zijn, maar ook een natuurlijke afwijking waardoor het ouderpaar de jonge verwijdert. In de kweek kom ik dit probleem ook tegen. Een jong met een waterkopje zal het nooit redden omdat de ouders het verwijderen. Waarom, omdat de natuur geen ziekenhuizen of instanties kennen die dit op een onnatuurlijke wijze kunnen verhelpen. Wij als mensen kunnen dit gelukkig wel, maar geeft ook een hoop zorg. De natuur is de sterkste blijft in leven de zwakste moeten gaan. Vindt je in je volière een jonge vogel die ver van het nest is neergelegd, leg het dan niet terug omdat je zeker aan kan nemen dat de ouders dit hebben gedaan. Er mankeerde iets aan de vogel en mocht niet verder leven. Hard, maar zeer natuurlijk en natuurlijke selectie. Ongeluk. Er kunnen veel momenten zijn dat er iets tijdens de kweek fout gaat. Het nestmateriaal is niet in orde. Te veel vogels in dezelfde ruimte die inbreuk doen in het territorium. Als je ontdekt dat een jonge vogel vlak onder de broedplaats ligt kan je ervan uitgaan dat de vogel uit het nest is gevallen. Dit kan zijn door zijn broers of zusters in een vol nest, of is blijven kleven aan de moeder of vader en daardoor ongewild uit het nest is gevallen. Deze vogels kan je met een gerust hart terugleggen in het nest. Conclusie. Als vogelliefhebber moet je accepteren dat niet ieder ei een jong wordt en dat niet ieder jong een volwassen vogel wordt. Dat is nu juist de drive van onze hobby. Geef veel zorg aan je vogels en verwerk teleurstellingen op een natuurlijke manier dan haal je het meeste profijt uit deze fascinerende hobby.

8 Oranjekaakje (Estrilda melpoda) Verspreiding Afrika Grootte Ongeveer 10 cm Geslachtsonderscheid De geslachten zijn moeilijk te onderscheiden. Vaak, maar zeker niet altijd, is het oranje van de man wat feller. Tijdens het broedseizoen baltsen en zingen de mannen. Sociale eigenschappen Het oranjekaakje is een uitgesproken sociale vogel, waardoor hij perfect in een gezelschapsvolière past. Behuizing Zowel een binnenvolière als buitenvolière zijn geschikt als behuizing. Wat beplanting waar ze beschutting kunnen zoeken is wenselijk. Houden in broedkooien kan ook, al zullen de betere broedresultaten gehaald worden in de volière. Wanneer ze de beschikking hebben over een vorstvrij nachthok, kunnen deze vogels goed overwinteren. Voedsel Een goed mengsel van tropisch zaadmengsel kan als basis dienen, eventueel wat aangevuld met trosgierst, graszaden en halfrijpe onkruidzaden. Vooral in het broedseizoen hebben deze vogels wat meer behoefte aan dierlijk voedsel als buffalowormpjes, spinnetjes en bladluis. Ook eivoer wordt dan graag opgenomen. Uiteraard mogen maagkiezel en grit nooit ontbreken op het menu. Kweek In de vrije natuur maken oranjekaakjes hun nest vaak dicht bij de grond. Ook in de volière doen ze dit wel eens, hoewel ze ook wat hoger gelegen nestgelegenheden accepteren. Een halfopen nestkastje is geschikt als nestplaats. Er worden dan 4 tot 6 witte eitjes gelegd, die in hoofdzaak door de pop worden bebroed. Na twaalf dagen komen de eitjes uit, en de jongen worden de eerste twee weken voorzien van hoofdzakelijk levend voedsel zoals buffalo's, spinnetjes en bladluis. Ook fruitvliegjes staan dan op het menu, evenals gekiemd zaad en eivoer. Als de jongen ongeveer twee weken oud zijn verlaten ze het nest. Ze hebben dan nog zwarte snaveltjes en de wangvlek ontbreekt nog. Omdat ze nog niet geheel zelfstandig zijn worden ze nog een poosje, in afnemende mate, begeleid en gevoerd. Na een week of vijf hebben de jongen de ouders niet meer nodig. Een goed ouderpaar kan moeiteloos enkele nesten per jaar grootbrengen. Maar let wel op: Rust is belangrijk voor deze soort, want teveel verstoring zal ertoe leiden dat de vogels het nest in de steek laten.