Wageningen Universiteit - SarVision

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wageningen Universiteit - SarVision"

Transcriptie

1 Wageningen Universiteit - SarVision Satellietmonitoring van tropische bossenregio s Niels Wielaard Dirk Hoekman NL Ministerie van EL&I Den Haag

2 Introductie: presentatie outline 1. Introductie SarVision 2. Nieuw tijdperk monitoring van milieu 3. Voorbeelden: Duurzame financiering van instandhouding van bos: REDD+ Guyana, Suriname Verduurzaming van handelsketens (palm olie): Maleisië Verduurzaming van de houtketen: Maleisië, Brazilië 4. Toegankelijkheid van informatie: Google Earth

3 Introductie Wageningen Universiteit - SarVision Wageningen Universiteit Meerjarig onderzoek (radar) satelliet monitoring tropische bossen, training van (overheids) medewerkers uit tropische bossenlanden SarVision Spin-off unit voor toepassing van systematische operationele monitoring en productie van consistente kaartenreeksen van bos- en landgebruiksverandering

4 Introductie Wageningen Universiteit - SarVision 25 jaar ervaring met radar satellietmonitoring van tropisch bos - Initiated and lead large research programs of NASA, ESA, European Union - Coordination 4 large Indonesian airborne radar missions ( ): NASA AIRSAR Pacrim I and II ESA/DLR INDREX I an II missions - Contribution to science teams major radar programs ESA (Biomass), DLR (TerraSAR-X), JAXA (ALOS PALSAR Kyoto & Carbon initiative) - International collaborative initiative: GEO Forest Carbon Tracking task - International collaborative initiative: ALOS Kyoto and Carbon Initiative - Support to MRV systems Indonesia, Guyana, Suriname, Colombia - Invited member RSPO Green House Gas emissions Working Group - Advisor to European Commission on Renewable Energy Directive

5 2. Nieuw tijdperk monitoring van milieu Nieuw tijdperk aangebroken door recente ontwikkelingen: - Satellietbeelden (inclusief archieven) gratis beschikbaar gemaakt; - Nieuwe satellieten bieden betere kwaliteit beelden en goede radar satellietbeelden zijn beschikbaar om door wolken te kijken; - Nieuwe semi-automatische beeldverwerkingstechnieken maken het mogelijk om snel zeer grote gebieden gedetailleerd in kaart te brengen (Nederlandse top expertise); - Toegang tot de kaartresultaten is niet langer beperkt tot overheden en/of wetenschappers, maar openbaar via eenvoudig te gebruiken tools als Google Earth.

6 2. Nieuw tijdperk monitoring van milieu Waarom is verwerking van radar een nuttige toevoeging? - Traditioneel gebruikte satellieten kunnen door wolken in de tropen geen volledige, betrouwbare informatie leveren; - De meest gebruikte satelliet (Landsat) is defect Borneo: traditioneel beeld vol wolken (links), Radar kijkt door wolken (rechts)

7 2. Nieuw tijdperk monitoring van milieu Het verwerken van radar beelden vergt zeer specialistische kennis WU-SarVision heeft het analyse proces om gedetailleerde bos- en landgebruiksveranderingen te karteren geautomatiseerd Voor zeer grote gebieden met jaarlijkse actualisering van kaarten Ontwikkeld met steun van VROM e.a.

8 2. Nieuw tijdperk monitoring van milieu PALSAR 50m single PALSAR 50m dual Borneo validatie studie: internationale acceptatie MODIS 250m beelden verwerkt tot kaart binnen 12 uur REDD+ vereist: - Land use/cover baseline - Land use/cover changes Carbon budget Central Kalimantan Peatland Forest area Carbon stock example Average estimate 613,000 hectare 134,860,000 tons 300 km

9 2. Nieuw tijdperk monitoring van milieu Guyana, Suriname, Colombia Sumatra, Borneo, New Guinea Gabon Gebieden waar WU-SarVision wetenschappelijke leiding voert Er is niet uniek systeem voor REDD+: een combinatie is nodig!

10 3.a. Voorbeeld REDD+ Guyana Satellieteinformatie voor REDD+ Guyana had nog geen accurate bossenkaart en ontbossings kaarten Deze kaarten zijn nodig voor jaarlijkse rapportage van emissies Als basis voor accounting systemen betalingen voor minder ontbossen IPCC requirement: Independent, consistent and transparent method for yearly reporting Satelliet informatie: Bedekt gehele landen Biedt informatie uit het verleden

11 3.a. Voorbeeld REDD+ Guyana De best beschikbare nationale satellietbeeld bedekking voor Guyana was lange tijd de 30m Landsat bedekking uit 2000 Wolken beperken het gebruik Note: boundaries from FAO geonetwork

12 3.a. Voorbeeld REDD+ Guyana Geheel wolkenvrije informatie komt eindelijk beschikbaar met een radar beeldbedeking voor 2007 op basis van Japanse ALOS PALSAR radar Ruimtelijk detail is hoog (50m) Oppervlakte: ~ 215,000 km 2 ALOS PALSAR Fine Beam Dual polarised source imagery made available through the ALOS Kyoto and Carbon Initiative. Courtesy of METI/JAXA EORC Special thanks to Bruce Chapman, NASA JPL Processing by SarVision, funded by Conservation International Guyana Note: boundaries from FAO geonetwork

13 3.a. Voorbeeld REDD+ Guyana Mining areas Bare and shrubs New road Flooded forest Mining areas Landsat beeld toont teveel wolken (wit) en schaduw (zwart)

14 3.a. Voorbeeld REDD+ Guyana Mining areas Bare and shrubs New road Flooded forest Mining areas PALSAR radar beeld kijkt door wolken en geeft een compleet beeld

15 3.a. Voorbeeld REDD+ Guyana Flooded forest Mining Airstrip Landsat beeld toont teveel wolken (wit) en schaduw (zwart)

16 3.a. Voorbeeld REDD+ Guyana Flooded forest Mining Airstrip PALSAR radar beeld kijkt door wolken en geeft een compleet beeld

17 3.a. Voorbeeld REDD+ Guyana Guyana landbedekking 2007 Stratificatie van vegetatie voor biomassa veldmetingen Vegetation Type Associated Biomass level Map Color Seasonally Flooded Forest High Lowland Mixed forest High Lowland Mixed forest High - Med Lowland Mixed forest Med Montane-mixed forest High Montane-mixed forest High - Med Lowland Shrublands Med Lowland Shrublands Med - Low Upland Shrublands Med Upland Shrublands Med - Low Lowland Savannas Med - Low Lowland Savannas Low Lowland Savannas Very Low Upland Savannas Med - Low Upland Savannas Low Degraded vegetation- flooded Med-Low Agriculture- Various Bare Very Low Water -

18 3.a. Voorbeeld REDD+ Guyana Veldwerk blijft cruciaal, voor: - Het ijken van karteringsmethoden (bijvoorbeeld: welk signaal hoort bij welk landgebruikstype?) - Het valideren van de accuraatheid van kaartresultaten Informatie wordt verzameld door veldteams of door overvluchten met kleine vliegtuigjes met GPS en standaard foto-camera

19 3.a. Voorbeeld REDD+ Guyana Secondary regrowth Grassland (Savanna) Cropland (Sugar cane) Bare areas (bauxite mine) Lowland forest (Wallaba) Shrubland (Mori) In aanvulling: biomassa metingen op de grond zullen altijd nodig zijn!

20 3.b. Voorbeeld REDD+ Suriname draft

21 3.b. Voorbeeld REDD+ Suriname Grutterink gebergte (near Granbori) Impact kleinschalige mijnbouw

22 3.c. Verduurzaming palm olie keten (Maleisië)

23 3.c. Verduurzaming palm olie keten (Maleisië) Het semi-automatisch snel en gedetailleerd in kaart brengen van veranderingen in heel grote gebieden (bijvoorbeeld heel Sarawak) is nu mogelijk met de Nederlandse radar techniek.

24 3.c. Verduurzaming palm olie keten (Maleisië) Combinatie met plantagegrenzen en publicatie via Google Earth levert een belangrijke bijdrage aan transparantie over langebruiksrechten, legaliteit, duurzaamheid en broeikasgas emissies.

25 3.d. Verduurzaming palm olie keten (Indonesië) In Google Earth kan op enkele plekken gekeken worden of de kaarten juist zijn. Unilever en Nestle hebben grote toeleveringscontracten van leveranciers die betrokken zijn bij grootschalige ontbossing stopgezet Image from 2004 at 0.6 m resolution from Google Earth: forest

26 3.d. Verduurzaming palm olie keten (Indonesië) In Google Earth kan op enkele plekken gekeken worden of de kaarten juist zijn. Unilever en Nestle hebben grote toeleveringscontracten van leveranciers die betrokken zijn bij grootschalige ontbossing stopgezet Image from 2010 at 0.6 m resolution from Google Earth: plantation

27 3.e. Verduurzaming hout keten (Maleisië) Vandaag in de Tweede Kamer: Dutch Timber Procurement Assessment Committee (TPAC) assesses timber certification systems against the sustainability criteria of the Dutch Timber Procurement Assessment System Formal note of objection against decision to approve of the Malaysian Timber Certification Scheme (MTCS) Problem: forest conversion There is no transparent, reliable forest information to hold producers accountable

28 3.e. Verduurzaming hout keten (Maleisië) Indicatie: onwenselijke conversie van forest reserves naar olie palm en rubber plantages. Satellietmonitoring kan toetsing naleving van harde voorwaarden ondersteunen. Indicative coarse detail map

29 3.f. Verduurzaming hout keten (Brazilië) TerraSAR-X radar 1m resolutie voor EU FLEGT and REDD+ TerraSAR-X kan (het kappen van) individuele bomen detecteren. Toepassing in sampling gebieden kan het huidige probleem van bosdegradatiemonitoring helpen oplossen Not logged Not logged Left Spotlight images: R: ; G: ; B: Right: logging gaps classification using simple thresholding. Courtesy Kohl and Baldauf, Institute for World Forestry, and Infoterra.

30 4. Toegankelijkheid van informatie: Google Earth WU-SarVision en andere wetenschappers uploaden hun kaarten naar het gratis beschikbare Google Earth Dit stelt stakeholders in staat om complexe milieu- en duurzaamheidskwesties snel en overtuigend duidelijk te maken aan beleidsmakers, de media en het grote publiek Google Earth wordt inmiddels zelfs in ontwikkelingslanden veelvuldig gebruikt Mogelijkheid om zeer veel mensen te bereiken: meer dan 600 miljoen gebruikers Photo courtesy Amazon Conservation Team Planning agency, Central Kalimantan Change map Indigenous group, Brazil

31 4. Toegankelijkheid van informatie: Google Earth Bekijk animatie van veranderingskaarten in Google Earth: This animation shows the globe, zooms in to Sumatra and shows an annual deforestation map series of Where and when deforestation occurs through time is clearly visualised and accessible to anyone with an Internet connection. (note: files can also be browsed on laptops without Internet connection).

32 Tot slot Waarom is Nederlandse steun aan GEO FCT en GFOI belangrijk? In de praktijk brengen van innovatieve Nederlandse kennis en verhogen maatschappelijk nut ruimtevaart Geeft invulling aan de behoefte aan standaarden voor REDD+ MRV best practice (ook benadrukt door bedrijfsleven, bijv. Shell) Google Earth Engine is niet de enige, ultieme oplossing, maar zeker een nuttige bijdrage, verdere integratie van nieuwe (Nederlandse) beeldverwerkingstechnieken is nodig Uitbreiden van demonstratie en training van landen nodig zodat landen zelf technieken zelf toe te passen Spin-off andere beleidsvelden???

33 Tot slot Dank! Getoonde beelden zijn het resultaat van participatie van Wageningen Universiteit en SarVision in de internationale wetenschappelijke samenwerkingsverbanden ALOS Kyoto and Carbon Initiative en Group on Earth Observation s Forest Carbon Tracking task. Contact SarVision: Niels Wielaard Telefoon: [email protected] Website: Linkedin:

Monitoring van de Impacts van Goudmijnbouw op Bosbedekking en Waterwegen in Suriname REDD+ FOR THE GUIANA SHIELD

Monitoring van de Impacts van Goudmijnbouw op Bosbedekking en Waterwegen in Suriname REDD+ FOR THE GUIANA SHIELD Monitoring van de Impacts van Goudmijnbouw op Bosbedekking en Waterwegen in Suriname REDD+ FOR THE GUIANA SHIELD Priscilla Miranda Paramaribo, 15 juli 2015 Context Huidige situatie Toegepaste methode Resultaten

Nadere informatie

ACTO-Project: Monitoring Deforestation, Logging and Land Use Change in the Pan Amazonian forests

ACTO-Project: Monitoring Deforestation, Logging and Land Use Change in the Pan Amazonian forests ACTO-Project: Monitoring Deforestation, Logging and Land Use Change in the Pan Amazonian forests Torarica, 6 december 2012 Sarah Crabbe & Mark Djojodikromo Regionale projectdoelstellingen Bijdragen tot

Nadere informatie

Update MTCS & NL inkoopbeleid. Jaap van der Waarde (WNF) Hans Beukeboom (WNF) Nora van der Hoeven (Greenpeace) Leo van der Vlist (NCIV)

Update MTCS & NL inkoopbeleid. Jaap van der Waarde (WNF) Hans Beukeboom (WNF) Nora van der Hoeven (Greenpeace) Leo van der Vlist (NCIV) Update MTCS & NL inkoopbeleid Jaap van der Waarde (WNF) Hans Beukeboom (WNF) Nora van der Hoeven (Greenpeace) Leo van der Vlist (NCIV) Bossenoverleg 20-11-2013 Chronologie 1997. MTCS Verklaringenhout als

Nadere informatie

Designing climate proof urban districts

Designing climate proof urban districts Designing climate proof urban districts Presentation for Deltas in Times of Climate Change 2010 Jaap Kortman Laura van der Noort IVAM Maarten van Dongen Witteveen + Bos The Netherlands Presentation What

Nadere informatie

How to get the consumer in the driver s seat

How to get the consumer in the driver s seat How to get the consumer in the driver s seat Peter Niermeijer Date: November 11, 2016 Who is RECS International? Membership organization with over 130 members representing the whole chain in renewable

Nadere informatie

Contractmanagement voor Software-ontwikkeling

Contractmanagement voor Software-ontwikkeling Contractmanagement voor Software-ontwikkeling Presentatie PIANO / NEVI Regionale bijeenkomst Den Haag nieuwe inzichten in contracteren en besturen November 2009 Marcel Blommestijn 2 Doel van deze presentatie

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

EU-Houtverordening vanuit de houthandel

EU-Houtverordening vanuit de houthandel EU-Houtverordening vanuit de houthandel Nyenrode 4 februari 2013 Paul van den Heuvel Actieplan Bewust met hout 2010-2015 Samen werken aan duurzaam geproduceerd hout Ambities 80% 1 ste helft 2012 De hele

Nadere informatie

EM7680 Firmware Update by OTA

EM7680 Firmware Update by OTA EM7680 Firmware Update by OTA 2 NEDERLANDS/ENGLISH EM7680 Firmware update by OTA Table of contents 1.0 (NL) Introductie... 3 2.0 (NL) Firmware installeren... 3 3.0 (NL) Release notes:... 3 4.0 (NL) Overige

Nadere informatie

Innovatie instrument en financierings mogelijkheden

Innovatie instrument en financierings mogelijkheden HealthGrain Holland, Den Haag 5 juli 2011 Innovatie instrument en financierings mogelijkheden Frans van den Berg, Innovatiemakelaar Food & Nutrition Delta Food & Nutrition Delta? FND is deel van het Innovatieprogramma

Nadere informatie

Balans van tropisch hout en houtproducten voor Nederland,

Balans van tropisch hout en houtproducten voor Nederland, Balans van tropisch hout en houtproducten voor Nederland, 1988-2011 Indicator 6 februari 2013 U bekijkt op dit moment een archiefversie van deze indicator. De actuele indicatorversie met recentere gegevens

Nadere informatie

Creatief onderzoekend leren

Creatief onderzoekend leren Creatief onderzoekend leren De onderwijskundige: Wouter van Joolingen Universiteit Twente GW/IST Het probleem Te weinig bèta's Te laag niveau? Leidt tot economische rampspoed. Hoe dan? Beta is spelen?

Nadere informatie

Klimaatneutrale bedrijfsvoering

Klimaatneutrale bedrijfsvoering ... September 2015 Klimaatneutrale bedrijfsvoering een trede verder met duurzaambeleid? Jan-Willem Beukers Eneco Energy Trade Opsomming Duurzaambeleid... Duurzame strategie sinds 2007 Transformatie van

Nadere informatie

ecognition: Monitoring van gewassen met satellietbeelden

ecognition: Monitoring van gewassen met satellietbeelden ecognition: Monitoring van gewassen met satellietbeelden Corné van der Sande Netherlands Geomatics and Earth Observation BV Trimble Gebruikersdag 5 juni 2014, 12:00-12:30 Inhoud 1.NEO 2.Veel data 3.Teeltinformatie

Nadere informatie

Kansen vanuit Nederland voor REDD+ projecten. Een advies van de Helpdesk Bedrijfsleven & Biodiversiteit

Kansen vanuit Nederland voor REDD+ projecten. Een advies van de Helpdesk Bedrijfsleven & Biodiversiteit Kansen vanuit Nederland voor REDD+ projecten Een advies van de Helpdesk Bedrijfsleven & Biodiversiteit Aanvrager Emissierechten.nl Consultancy voor CO2-waardecreatie en -verzilvering Datum advies Juli

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

Luchtkwaliteit: een Europees perspectief

Luchtkwaliteit: een Europees perspectief Luchtkwaliteit: een Europees perspectief Conferentie Luchtkwaliteit Brussel, 5 december 2014 Dr Hans Bruyninckx Executive Director European Environment Agency EEA rapporten 2014 Luchtverontreiniging een

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Smart Cities and Communities Initiative Financieringsmogelijkheden binnen 7KP

Smart Cities and Communities Initiative Financieringsmogelijkheden binnen 7KP Smart Cities and Communities Initiative Financieringsmogelijkheden binnen 7KP Lut Bollen, 26 oktober 2011 Overzicht Europese beleidskader Smart Cities and Communities Initiative Karakteristieken Bouwstenen

Nadere informatie

ISO 20000 @ CTG Europe

ISO 20000 @ CTG Europe ISO 20000 @ CTG Europe 31/10/2007 [email protected] +32 496266725 1 Agenda 31 oktober 2007 Voorstelling Project Business Case: Doel & Scope Projectorganisatie Resultaten assessments en conclusies De

Nadere informatie

Programma. SBIR Ruimtevaart (Mark Loos, NSO) Toelichting SBIR-proces (Mark Hoogbergen, RVO) De vraag vanuit RWS (Charlotte Schmidt, RWS)

Programma. SBIR Ruimtevaart (Mark Loos, NSO) Toelichting SBIR-proces (Mark Hoogbergen, RVO) De vraag vanuit RWS (Charlotte Schmidt, RWS) Programma 14:00u: 14:05u: 14:20u: 14:45u: 15:15u: 15:45u: Opening SBIR Ruimtevaart (Mark Loos, NSO) Toelichting SBIR-proces (Mark Hoogbergen, RVO) De vraag vanuit RWS (Charlotte Schmidt, RWS) Afsluitende

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

De laatste ontwikkelingen op het gebied van NEN-EN normering de nieuwe norm is compleet

De laatste ontwikkelingen op het gebied van NEN-EN normering de nieuwe norm is compleet De laatste ontwikkelingen op het gebied van NEN-EN 50600 normering de nieuwe norm is compleet Niek van der Pas Voorzitter NEN commissie: Computerruimten en datacenters Nederland NEN 'Computerruimtes en

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

EM7680 Firmware Auto-Update for Kodi 17.2

EM7680 Firmware Auto-Update for Kodi 17.2 EM7680 Firmware Auto-Update for Kodi 17.2 2 NEDERLANDS/ENGLISH EM7680 Firmware Auto-update for Kodi 17.2 Table of contents 1.0 (NL) Introductie... 3 2.0 (NL) Firmware installeren... 3 3.0 (NL) Opmerking...

Nadere informatie

Introductie in flowcharts

Introductie in flowcharts Introductie in flowcharts Flow Charts Een flow chart kan gebruikt worden om: Processen definieren en analyseren. Een beeld vormen van een proces voor analyse, discussie of communicatie. Het definieren,

Nadere informatie

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development BiZZdesign Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools Research & Development 1 Profile CV Joost Niehof Name Grade Nationality Residence Role Joost

Nadere informatie

Constructieve Flexibiliteit. Rijk Blok

Constructieve Flexibiliteit. Rijk Blok Constructieve Flexibiliteit Constructief Ontwerper Part Time Universitair Docent Constructief Ontwerpen Department for the Built Environment TU/e Eindhoven University of Technology Rotterdam Mysterieland

Nadere informatie

Energie uit hout. Inzet van lokaal en niet-lokaal hout en borging van duurzaamheid. Your partner in bioenergy

Energie uit hout. Inzet van lokaal en niet-lokaal hout en borging van duurzaamheid. Your partner in bioenergy Energie uit hout Inzet van lokaal en niet-lokaal hout en borging van duurzaamheid Auteur Datum Martijn Vis 31-10-2013 Your partner in bioenergy BTG Biomass Technology Group B.V. Bestaat 26 jaar 100% focus

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf [email protected] Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

Ariba Network Catalog

Ariba Network Catalog Ariba Network Catalog Ten behoeve van Leveranciers Datum 12 februari 2013 Documentnaam Ariba Network Catalog (Handleiding).doc 2013 N.V. Nederlandse Gasunie, Groningen Blad 1 van 13 Inhoud 1 Introductie...

Nadere informatie

Running head: OPVOEDSTIJL, EXTERNALISEREND PROLEEMGEDRAG EN ZELFBEELD

Running head: OPVOEDSTIJL, EXTERNALISEREND PROLEEMGEDRAG EN ZELFBEELD 1 Opvoedstijl en Externaliserend Probleemgedrag en de Mediërende Rol van het Zelfbeeld bij Dak- en Thuisloze Jongeren in Utrecht Parenting Style and Externalizing Problem Behaviour and the Mediational

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager [email protected] Working together for education

Nadere informatie

Wat zijn de belangrijkste doelen en resultaten van de Readiness fase voor REDD+?

Wat zijn de belangrijkste doelen en resultaten van de Readiness fase voor REDD+? 7 december 2016 ACHTERGROND INFORMATIE REDD+ Suriname behoort tot een heel kleine groep van landen, die zich kenmerken vanwege hun hoge bosbedekking, lage ontbossingsgraad (High Forest Cover, Low Deforestation

Nadere informatie

MyDHL+ Van Non-Corporate naar Corporate

MyDHL+ Van Non-Corporate naar Corporate MyDHL+ Van Non-Corporate naar Corporate Van Non-Corporate naar Corporate In MyDHL+ is het mogelijk om meerdere gebruikers aan uw set-up toe te voegen. Wanneer er bijvoorbeeld meerdere collega s van dezelfde

Nadere informatie

Moving into new directions with REDD+

Moving into new directions with REDD+ Moving into new directions with REDD+ Bossen overleg 5 juni 2013 Amsterdam Jan Willem den Besten Achtergrond 1.1 Miljard ton koolstof Drivers Locaal: scala aan actoren Internationaal: private sector Structureel:

Nadere informatie

De Toekomst van Aardgas: Een schaakspel op meerdere borden

De Toekomst van Aardgas: Een schaakspel op meerdere borden De Toekomst van Aardgas: Een schaakspel op meerdere borden Symposium De Gassamenstelling van de toekomst, 28 mei 2015, Regardz De Eenhoorn, Amersfoort Aad Correljé TU Delft TBM Economics of Infrastructures

Nadere informatie

Klimaatbeleid van het Ministerie van Arbeid, Technologische Ontwikkeling en Milieu

Klimaatbeleid van het Ministerie van Arbeid, Technologische Ontwikkeling en Milieu Klimaatbeleid van het Ministerie van Arbeid, Technologische Ontwikkeling en Milieu Drs. J. Amarello-Williams Minister ATM/ National Focal Point UNFCCC Suriname Inhoud Introductie Milieutaken ATM Stand

Nadere informatie

MyDHL+ Tarief berekenen

MyDHL+ Tarief berekenen MyDHL+ Tarief berekenen Bereken tarief in MyDHL+ In MyDHL+ kunt u met Bereken tarief heel eenvoudig en snel opvragen welke producten er mogelijk zijn voor een bestemming. Ook ziet u hierbij het geschatte

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Bos en klimaatverandering

Bos en klimaatverandering Bos en klimaatverandering 19/08/2009 De mondiale trend van klimaatverandering brengt vele klimaateffecten met zich mee. Temperatuurstijging, de verandering van regenvalpatronen, hiervan kunnen we in Suriname

Nadere informatie

Cambridge Assessment International Education Cambridge International General Certificate of Secondary Education. Published

Cambridge Assessment International Education Cambridge International General Certificate of Secondary Education. Published Cambridge Assessment International Education Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 055/02 Paper 2 Reading MARK SCHEME Maximum Mark: 45 Published This mark scheme is published

Nadere informatie

COST: European cooperation in science and technology. NETLAKE COST Action ES1201

COST: European cooperation in science and technology. NETLAKE COST Action ES1201 Name NETLAKE COST Action ES1201 COST: European cooperation in science and technology DOEL: Onderzoeken en oplossen van internationale vraagstukken MIDDEL: Coördineren en afstemmen van onderzoek middels

Nadere informatie

NETWORK CHARTER. #ResourceEfficiency

NETWORK CHARTER. #ResourceEfficiency NETWORK CHARTER 1 WHAT IS THE EREK NETWORK? EREK stands for the European Resource Efficiency Knowledge Centre, a vibrant platform to enable and reinforce businesses and especially small and medium sized

Nadere informatie

Innovatie met biomassa: meer dan techniek

Innovatie met biomassa: meer dan techniek Biobased innovation Innovatie met biomassa: meer dan techniek InnoTeP Nijmegen, 26 September 2014 Hans Langeveld (Biomass Research) Foluke Quist-Wessel (AgriQuest) [email protected] [email protected]

Nadere informatie

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Kees den Blanken Cogen Nederland Driebergen, Dinsdag 3 juni 2014 [email protected] Renewables genereren alle stroom (in Nederland in

Nadere informatie

Hello map Ocean. To view animation put this slide in full screen mode (Shift + F5 on keyboard) 21 maart 2007 Slide 1 Next slide.

Hello map Ocean. To view animation put this slide in full screen mode (Shift + F5 on keyboard) 21 maart 2007 Slide 1 Next slide. Hello map Ocean To view animation put this slide in full screen mode (Shift + F5 on keyboard) Slide 1 Next slide. NVVA symposium 2007 REACH handhaving en consequenties* *connectedthinking Agenda Wat verandert

Nadere informatie

Landbouw richting 2020

Landbouw richting 2020 A Landbouw richting 2020 Bert-Jan Aling Rabobank Nederland Sectormanager Food & Agri Financieringsvolume 1996-2009 30,0 28,1 30,1 28,0 26,0 23,4 25,8 24,0 22 22,2 22,0 19,7 20,5 20,0 18,2 19 18,0 17,1

Nadere informatie

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0 Discussie en vragen Ambition Document 1.0 2.0 Potention Research Parkstad Limburg Energy Transition (PALET 3.0) Basic principles PALET

Nadere informatie

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Ketenaanpak en -verantwoordelijkheid > Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Doel: boeren ondersteunen bij de impact van klimaatverandering en ontbossing tegen te gaan. Ons klimaat verandert

Nadere informatie

Introductie LRQA 2003

Introductie LRQA 2003 ! Introductie ! Lloyd s Register Quality Assurance(LRQA) " Onderdeel van de Lloyd s Register group " Wereldwijd marktleider in certificatie " + 1 300 assessors " + 33 000 certificaten " Geaccrediteerd

Nadere informatie

Implementation of CLP Annex VIII EU harmonised product information for Poisons Centres. Pieter Brekelmans Ronald de Groot Thijs de Kort

Implementation of CLP Annex VIII EU harmonised product information for Poisons Centres. Pieter Brekelmans Ronald de Groot Thijs de Kort Implementation of CLP Annex VIII EU harmonised product information for Poisons Centres Pieter Brekelmans Ronald de Groot Thijs de Kort NVIC NVIC RIVM Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum [NVIC,

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor het opwekken van je eigen energie en er ook voor betaald worden.

Een beginners handleiding voor het opwekken van je eigen energie en er ook voor betaald worden. Een beginners handleiding voor het opwekken van je eigen energie en er ook voor betaald worden. Waarom moet je leren over het opwekken van je eigen energie en er ook voor betaald worden! Het antwoord is

Nadere informatie

Sarbanes-Oxley en de gevolgen voor IT. Daniel van Burk 7 november 2005

Sarbanes-Oxley en de gevolgen voor IT. Daniel van Burk 7 november 2005 Sarbanes-Oxley en de gevolgen voor IT Daniel van Burk 7 november 2005 Even voorstellen... Daniel van Burk Voorzitter van de afdeling Beheer van het NGI Senior Business Consultant bij Atos Consulting Veel

Nadere informatie

Esther Lee-Varisco Matt Zhang

Esther Lee-Varisco Matt Zhang Esther Lee-Varisco Matt Zhang Want to build a wine cellar Surface temperature varies daily, seasonally, and geologically Need reasonable depth to build the cellar for lessened temperature variations Building

Nadere informatie

Virtual Building. M. Koster, Rijnstate Arnhem

Virtual Building. M. Koster, Rijnstate Arnhem Virtual Building M. Koster, Rijnstate Arnhem STREAMER project 2 General EU FP 7 Research Project, 4 years September 2013 until September 2017 European consortium, 20 partners from 7 EU - member states

Nadere informatie

Working Capital Solutions. Specific Reserves Process. Marloes Nijkamp & Stefan van Duren. 27 oktober 2011

Working Capital Solutions. Specific Reserves Process. Marloes Nijkamp & Stefan van Duren. 27 oktober 2011 Working Capital Solutions Specific Reserves Process Marloes Nijkamp & Stefan van Duren 27 oktober 2011 1 Agenda Introductie Marloes Nijkamp Introductie Stefan van Duren GE en WCS LEAN binnen WCS Praktijkcase:

Nadere informatie

OPEN DATA IN VLAANDEREN EN BELGIË INTERESSANTE COMPLEXITEIT. Noël Van Herreweghe

OPEN DATA IN VLAANDEREN EN BELGIË INTERESSANTE COMPLEXITEIT. Noël Van Herreweghe OPEN DATA IN VLAANDEREN EN BELGIË INTERESSANTE COMPLEXITEIT Noël Van Herreweghe 1 jaar open data OPEN DATA INNOVEREN ..alle gegevens die de overheid namens ons verzameld....en dat met ons belastinggeld

Nadere informatie

Compaq Desktop Wallpaper

Compaq Desktop Wallpaper Compaq Desktop Wallpaper Thank you for reading. As you may know, people have search numerous times for their chosen books like this, but end up in infectious downloads. Rather than reading a good book

Nadere informatie

Continuous testing in DevOps met Test Automation

Continuous testing in DevOps met Test Automation Continuous ing in met Continuous testing in met Marco Jansen van Doorn Tool Consultant 1 is a software development method that emphasizes communication, collaboration, integration, automation, and measurement

Nadere informatie

0515 DUTCH (FOREIGN LANGUAGE)

0515 DUTCH (FOREIGN LANGUAGE) UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education MARK SCHEME for the May/June 2011 question paper for the guidance of teachers 0515 DUTCH (FOREIGN

Nadere informatie

Malthus (1766 1834) Kan landbouw de wereld blijven redden? Het ongelijk van Malthus. An essay on the principle of population 25/11/2013

Malthus (1766 1834) Kan landbouw de wereld blijven redden? Het ongelijk van Malthus. An essay on the principle of population 25/11/2013 Kan landbouw de wereld blijven redden? Malthus (1766 1834) Piet VANTHEMSCHE Voorzitter Boerenbond KULeuven Universiteit 3 e Leeftijd 03-12-2013 An essay on the principle of population Het ongelijk van

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert [email protected] Werkt aan een Master

Nadere informatie

Nut en noodzaak van schaliegas vanuit energieperspectief

Nut en noodzaak van schaliegas vanuit energieperspectief Nut en noodzaak van schaliegas vanuit energieperspectief Jeroen de Joode Schaliegasbijeenkomst provincie Noord-Brabant s-hertogenbosch, 27 september 2013 www.ecn.nl Hoofdboodschap Rol gas in NL energiesysteem

Nadere informatie