LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS

Transcriptie

1 LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS Vakken: (17/17 lt/w) Specifiek gedeelte Studierichting: Elektromechanica Studiegebied: Mechanica-elektriciteit Onderwijsvorm: TSO Graad: derde graad Leerjaar: eerste en tweede leerjaar Leerplannummer: 2016/024 (vervangt 2013/012, 2009/031, 2013/014, 2009/031 en 2009/028) Nummer inspectie: 2016/1245/1//V18 (vervangt 2013/864/1/V15, 2009/17//1/N/SG/1/III//D/, 2013/865/1//V15, 2009/17//1/N/SG/1/III//D, 2009/14//1/N/SG/1/III//D/) Pedagogische begeleidingsdienst Huis van het GO! Willebroekkaai Brussel

2 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 2 Inhoud 1. Visie 3 2. Beginsituatie 4 3. Leerplandoelstellingen en leerinhouden 5 4. Algemene pedagogisch-didactische wenken Minimale materiële vereisten Evaluatie Bibliografie 35

3 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 3 1. Visie Deze studierichting streeft er naar de leerlingen in staat te stellen om succesvol studies hoger onderwijs binnen het domein mechanica - elektriciteit aan te vatten. Het inzichtelijk en creatief denken en handelen, in het kader van het technologisch proces staat centraal in deze vorming. Er is voldoende aandacht voor concrete studies van realisaties, met zin voor kwaliteit en preventie. De studierichting Elektromechanica derde graad bereidt de leerlingen voor op het plannen en uitvoeren van correctieve en preventieve acties teneinde de functionaliteit (prestaties, betrouwbaarheid, beschikbaarheid, veiligheid ) zoals industriële machines, installaties of systemen te behouden en de verwachte levensduur ervan te verzekeren. Over de verschillende leerplandoelstellingen, leert de leerling: de technische technologische aspecten eigen aan de opgegeven inhouden; technische instructies lezen en interpreteren; meetopdrachten uitvoeren om de waarden te bepalen; problemen analyseren en er een oplossing voor zoeken; een (labo-) verslag maken van de werkzaamheden; zelfstandig een tekening en een schema: analyseren; ontwerpen en tekenen; lezen, begrijpen en communiceren; beoordelen. omgaan met specifieke software en ICT middelen eigen aan het vak; omgaan met de principes van de kwaliteitszorg, veiligheidsvoorschriften.

4 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 4 2. Beginsituatie De logische vooropleiding is de studierichting Elektromechanica TSO tweede graad. De studierichting Elektromechanica TSO derde graad bouwt dan ook vooral verder op basisinzichten en vaardigheden verworven in de tweede graad Elektromechanica TSO. Van de leerlingen die in Elektromechanica TSO derde graad instromen wordt verwacht dat zij reeds basisinzichten en vaardigheden hebben opgedaan tijdens de vooropleiding wat betreft de realisatietechnieken, veiligheid, meettechnieken, fysische en wetenschappelijke kennis, ICT- en rekenvaardigheden in functie van mechanica en elektriciteit. De leerlingen kunnen eenvoudige problemen zelfstandig oplossen, zijn daarbij kritisch en analytisch ingesteld en zoeken daarbij creatieve invullingen om hun leer- en evaluatieproces te sturen. Het nauwgezet rapporteren en het bijhouden van gegevens in functie van het leerproces zijn essentiële vaardigheden. Mocht blijken dat er voor sommigen een bijwerking nodig is, dan zal dit hoofdzakelijk moeten gebeuren door inhaallessen buiten het normale lessenrooster en/of door binnenklasdifferentiatie.

5 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 5 3. Leerplandoelstellingen en leerinhouden D: deze leerplandoelstellingen worden voorzien om aan differentiatie te doen zodat de leerkracht kan inspelen op de verschillende interesses, leerstatus en leerprofielen van de leerlingen. Deze differentiatiedoelstellingen worden cursief gedrukt en aangeduid met een D. DECR. NR Veiligheid en milieu LEERPLANDOELSTELLINGEN De leerlingen kunnen 1. de persoonlijke beschermingsmiddelen gebruiken en zorg dragen voor de eigen veiligheid/gezondheid en deze van andere personen. LEERINHOUDEN Persoonlijke beschermingsmiddelen risico s beoordelen met het oog op het te nemen voorzorgsmaatregelen zoals machine of installatie in veiligheid plaatsen en ze beveiligen tegen ongecontroleerd herinschakelen. volgens de richtlijnen het afval sorteren en/of afvoeren en/of scheiden. hulpmiddelen (hef- en hijswerktuigen) veilig gebruiken bij het verplaatsten van voorwerpen (D). op de voorziene signalisatie reageren en ernstige (vastgestelde) gebreken in de beschermingssystemen melden. volgens de gekregen instructies, de machinerichtlijnen en veiligheidskaarten (conform de richtlijnen uit het ARAB, AREI, Codex en de gegevens van de constructeur) toepassen. Voorzorgsmaatregelen Recycleren Verplaatsen van voorwerpen (D) Signalisatie Veiligheidsnormen

6 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 6 Voorbereidende werkzaamheden 7. aan de hand van criteria de werkzaamheden en/of probleemstellingen analyseren en de realisaties voorbereiden Analyse informatie raadplegen (handleidingen, schema s, logboeken ) en dit zelfstandig verwerken. de tijdsbesteding inschatten van de werkzaamheden en de werkplanning opstellen / bijsturen. een werkvolgorde vastleggen voor de opgelegde taken of onderzoeken of experimenten. beslissen welke materialen en gereedschappen gebruikt moeten worden voor het uitvoeren van de opdrachten en de keuze verantwoorden. met de leidinggevende, gebruikers of andere betrokkenen overleggen over de werkzaamheden. handleidingen raadplegen in een andere taal om de specificaties te bepalen. Informatie Tijdsbesteding Werkvolgorde Materialen - gereedschappen Overleg Handleidingen in een vreemde taal Realiseren controleren - evalueren de werkvolgorde respecteren die voorkomen in het stappenplan. de opgedragen opdrachten vakkundig uitvoeren conform de veiligheidsvoorschriften en de gemaakte afspraken. Stappenplan opvolgen Uitvoeringstechnieken de hand-, meet- en draagbaar elektrisch gereedschap vakkundig gebruiken om de werkzaamheden te realiseren. de preventieve onderhoudsactiviteiten uitvoeren. Gereedschappen Preventief onderhoud 18. gestructureerd zoeken naar mogelijke fouten en de mogelijke oorzaken van de fouten Fout zoeken

7 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 7 elimineren Administratie een technisch systeem demonteren en/of monteren door gebruik te maken van de gepaste technieken. de kwaliteitseisen eigen aan de opdracht toepassen en controleren. de zintuigen gebruiken om afwijkingen op te sporen. de meest geschikte meetinstrumenten / meetmethode gebruiken om de goede werking na te gaan of defecten te detecteren. aan de hand van zelfevaluatie de kwaliteit van het werk beoordelen en bewaken. reflecteren over de resultaten en verbetervoorstellen formuleren. de nodige ICT gebruiken om gegevens te verwerken. het verloop van de werkzaamheden opvolgen en de gegevens bijhouden een (labo)verslag maken voorzien van de nodige besluiten aan de hand van ICT mogelijkheden. Demontage- en montagetechnieken Kwaliteitseisen Afwijkingen Meetinstrumenten Zelfevaluatie Reflecteren Gegevens verwerken Gegevens bijhouden zoals bijvoorbeeld: de gebruikte materialen, het tijdsverloop, de aard van de storing, eventuele afwijkingen, mogelijke alternatieve oplossingen, Verslaggeving Informeer de leerlingen vooraf over de werking van het gereedschap en de machine, alvorens zij hiermee aan de slag gaan en wijs hen op de mogelijke gevaren tijdens het gebruik. Respecteer tijdens de werkzaamheden de instructies opgegeven door de constructeur en de onderhoudsfiches.

8 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 8 Gebruik concrete voorbeelden uit de leefwereld van de leerlingen. Gebruik visueel materiaal om de beroepsmogelijkheden te duiden (zoals bijvoorbeeld de beroepenfilms van de VDAB). Schenk aandacht aan het taalgebruik naast de gebruikelijke instructies. Schenk voldoende aandacht aan het structuren van de leerstof. Demonstreer de technieken die van toepassing zijn. Gebruik de ICT-mogelijkheden om informatie op te zoeken en te verwerken. Overleg met andere leerkrachten over de inhoudelijke aspecten, de samenhang van de lessen en het toepassen van de gemaakte afspraken. Verloop van de werkzaamheden kan gebeuren aan de hand van een logboek

9 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 9 DECR. NR LEERPLANDOELSTELLINGEN De leerlingen kunnen Technisch tekenen ontwerpen 28. met voorbeelden aantonen dat door aanpassingen in een ontwerp de ecologische afdruk kan beïnvloed worden van een product. LEERINHOUDEN Ecologische afdruk van een werkstuk voor een technische probleemstelling een ontwerp maken van de mogelijke constructie en deze verantwoorden. een technische tekening of technische schets maken van een constructie, conform de normalisatie, op basis van een omschrijving of een probleemstelling. de juiste tekenmogelijkheden toepassen van het gebruikte CAD tekenprogramma om onderdelen te tekenen in 2D en 3D voorzien van de nodige aanduidingen. de geometrische en technologische gegevens interpreteren aan de hand van een industriële tekening. de volgende begrippen en symbolen toelichten en opzoeken een samenstellingstekening maken van een technisch systeem en voorzien van de nodige aanduidingen. van een samengestelde tekening een ploftekening ontwikkelen. Technisch ontwerp Technische tekening of schets CAD - tekenen Tekening lezen Normalisatie en begrippen: tolerantie, passing, referenties, vorm- en plaatstoleranties, oppervlakteruwheden, coördinaten, lasaanduidingen, schroefdraadaanduiding. CAD - Samenstellingstekening CAD - Ploftekening

10 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica door gebruik te maken van een CAD tekenprogramma een simulatie uitvoeren Simulaties van het ontwikkelde werkstuk via een CAD Programma een rendering uitvoeren om een reëel getrouwe weergave te bekomen (D) het CAD getekende werkstuk uitprinten door gebruik te maken van 2D- en 3D printer om af te toetsen aan de vooropgestelde vormgeving. Rendering (D) Printen in 2D en 3D Theoretische mechanica 39. het begrip vrij en gebonden lichamen duiden met een praktisch berekeningsvoorbeeld. Vrij en gebonden lichamen het begrip vrijmaken van lichamen duiden met een praktisch berekeningsvoorbeeld. het begrip evenwichtsvoorwaarden duiden met een praktisch berekeningsvoorbeeld. het begrip wrijvingskracht duiden met een praktisch berekeningsvoorbeeld. het begrip massatraagheid duiden met een praktisch berekeningsvoorbeeld. het begrip centripetale kracht duiden met een praktisch berekeningsvoorbeeld. het begrip koppel duiden met een praktisch berekeningsvoorbeeld. het begrip translatie en rotatie duiden met een praktisch berekeningsvoorbeeld. het moment van een kracht ten opzichte van een as definiëren en toepassen in een berekeningsvoorbeeld. coplanaire - en niet coplanaire krachten samenstellen en ontbinden. een arbeidsvergelijking van een eenvoudig werktuig opstellen en toelichten. (D) Vrijmaken van lichamen evenwichtsvoorwaarden wrijvingskracht massatraagheid Centripetale kracht koppel Translatie en rotatie Moment van een kracht Ontbinden en samenstellen van coplanaire - en niet coplanaire krachten Arbeidsvergelijking (D) Sterkteleer

11 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica de trek en drukspanning met een praktisch rekenvoorbeeld toelichten. Trek en druk een afschuiving toelichten en berekenen. het begrip traagheidsgrootheden toelichten en in een praktisch berekeningsvoorbeeld toepassen. een ingeklemde balk op buiging berekenen en grafisch weergeven. een balk op twee steunpunten berekenen op buiging en grafisch weergeven. het begrip knik in een praktisch rekenvoorbeeld toepassen (D) het begrip wringing in een praktisch berekeningsvoorbeeld toepassen. Afschuiving Begrip traagheidsgrootheden Buiging bij een ingeklemde balk Buiging bij een balk op twee steunpunten Knik (D) Wringing Toegepaste mechanica 57. de voorkomende eenheden en afgeleide eenheden die van toepassing zijn bij de berekeningen correct toepassen. Eenheden de wet van Casteli en Bernoulli toepassen in een praktisch berekeningsvoorbeeld. de functie en het werkingsprincipe van het pv-diagram toelichten aan de hand van een praktisch voorbeeld. de werking en toepassingsgebied van de voornaamste pomp- en compressoren omschrijven. Wetmatigheden P-V diagram Pompen en compressoren 61. pompdiagrammen interpreteren op basis van: Pompdiagrammen: druk, debiet, opvoerhoogte, zuighoogte. 62. de verschillende componenten die voorkomen in een pneumatisch schema aanduiden Componenten uit een pneumatische kring

12 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 12 en de functie ervan toelichten. 63. het belang van de elementen van een conditioneringseenheid van perslucht toelichten. Conditionering van perslucht Materialenleer een eenvoudige pneumatisch kring mechanisch opbouwen aan de hand van een schema, simuleren en de werking testen. een hydraulisch schema lezen in functie van de werking van het mechanisme. de verschillende componenten die voorkomen in een hydraulisch schema aanduiden en de functie ervan toelichten. de werking van verbrandingsmotoren (benzine en diesel) toelichten. de begrippen toelichten en met een praktisch voorbeeld de materiaaleigenschappen verduidelijken de relatie tussen de verlenging en de kracht bij een trekdiagram bij staal toelichten en de verlenging in het diagram weergeven. een trekproef realiseren met behulp van een trekbank (D) de fasen en samenstellingen toelichten die voorkomen in het ijzer-koolstof diagram. (D) de thermische behandelingsprocessen omschrijven van: Pneumatische kring Hydraulische schema s Componenten uit een hydraulische kring Verbrandingsmotoren Materiaaleigenschappen hardheid, kerfwerking, taaiheid, broosheid, geleidbaarheid, vervormbaarheid, lasbaarheid. Trekdiagram Trekproef (D) Ijzer-koolstof diagram (D) Thermische behandelingen: harden, oppervlakte harden,

13 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica het begrip corrosie toelichten. de soorten corrosiebeschermingen opsommen en de behandeling toelichten. praktische voordelen van composiet en kunststoffen in een technisch systeem met voorbeelden toelichten. ontlaten. Corrosie Corrosiebescherming Composieten en kunststoffen 76. het belang van koel- smeer- en reinigingsproducten verduidelijken met een praktisch voorbeeld. Vloeistoffen gebruikt in de mechanische constructies Machine elementen 77. voor een opgegeven probleemstelling de gepaste verbindingstechnieken uitwerken en de gegevens van de elementen opzoeken. Verbindingstechnieken de genormaliseerde symbolische voorstellingen van verschillende schroefdraden weergeven en de kenmerken ervan opzoeken. verschillende borgmiddelen met elkaar vergelijken in functie van het toepassingsgebied en de genormaliseerde aanduiding opzoeken. de type lagers bespreken in functie van hun toepassingsgebied en de inwerkende krachten. voor een praktisch voorbeeld de bestelgegevens van een lager opzoeken. de opstelling van de lagers verklaren in een technisch systeem. de mogelijkheden en toepassingsgebied van verschillende afdichtingsmiddelen toelichten. de voornaamste soorten askoppelingen toelichten. Schroefdraadvoorstellingen Borgen van schroefdraadverbindingen Lager types Lager gegevens Lager opstellingen Afdichtingen Askoppelingen

14 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica de begrippen module, tand vorm, steek, steekcirkeldiameter, tandhoogte en breedte toelichten. Tandwieloverbrengingen 86. De kinematische keten met een praktisch voorbeeld toelichten. Kinematische keten Realisatietechnieken van een opgegeven werkstuk de verschillende realisatietechnieken en ondersteuningstechnieken verantwoorden in functie van: verspanende bewerkingen, niet- verspanende bewerkingen. het belang van de juiste span- of richttechnieken toelichten en deze vakkundig gebruiken om een werkstuk of machineonderdeel nauwkeurig te richten en spannen. Realisatietechnieken Span- en richttechnieken bij het verspanen de juiste snijgereedschap kiezen en de symbolische aanduiding verklaren. werkstukken veilig en vakkundig naar vorm maken of afwerken door gebruik te maken van manuele bewerkingen. (D) aan de hand van een tekening of probleemstelling een werkstuk machinaal (conventioneel of cnc) realiseren conform de opgegeven werkmethode en kwaliteitscriteria. werkstukken afwerken met opgegeven toleranties om een passing te realiseren. een eenvoudig programma schrijven door gebruik te maken van de mogelijkheden binnen de gebruikte CNC software. het geschreven programma simuleren en dit indien nodig aanpassen. een realisatieprocedure opvolgen en waar nodig bijsturen. een ontwikkeld tekening doorsturen via een CAD-CAM software systeem. (D) Snijmateriaal Algemene manuele bewerkingstechnieken (D) Algemene machinale bewerkingstechnieken Realiseren van een passing CNC programma Simulatie CNC realisatietechnieken CAD-CAM (D)

15 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 15 Onderhoud 97. aan de hand van een voorbeeld het verschil aantonen tussen preventief en correctief onderhoud. Preventief en correctief onderhoud aan de hand van parameters of gegevens van de constructeur een technisch systeem onderzoeken en het preventief onderhoud uitvoeren. de handleiding van een technische systeem of machine gebruiken om informatie op te zoeken in functie van de onderhouds- of herstelopdracht. een technisch systeem vakkundig en veilig demonteren en monteren aan de hand van de opgegeven instructie om het correctief onderhoud uit te voeren. een lager constructie vakkundig demonteren en monteren met het gepaste gereedschap. de gepaste meetinstrumenten gebruiken om slijtage vakkundig te detecteren van een technisch systeem. het principe van de smeertechnieken toelichten en gebruiken om een technisch systeem vakkundig en veilig te onderhouden. bij een mechanisme de in- of afsteltechniek toepassen om de goede werking te verzekeren volgens de opgegeven instructies. (D) het belang van mechanische metingen toelichten in functie van de onderhoudswerkzaamheden. het gebruik van eenvoudige hef- en hijswerktuigen toelichten en veilig toepassen in functie van de opdracht. (D) Onderzoek van een technisch systeem Herstel- en onderhoudsinstructies Demontage en montage Demontage en montage van lagers Slijtage detecteren Smeertechnieken Afsteltechnieken (D) Meettechniek in het kader van onderhoud Slag Speling trilling Hef- en hijswerktuigen (D)

16 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 16 De vakonderdelen uit mechanica en elektriciteit waar kan, en liefst zoveel mogelijk, geïntegreerd aanbieden om de samenhang van de studierichting te benadrukken. Bezoek vakbeurzen om de vernieuwing binnen de sector bij te houden. Demonstreer de specifieke technieken waar kan om de leerlingen een duidelijk beeld te geven van de werkzaamheden. Gebruik concrete voorbeelden uit de industrie. Schenk aandacht aan het juiste taalgebruik en tracht waar kan interactie en taalsteun in te bouwen. De leerlingen voldoende tijd geven tijdens het uitwerken, oplossen en onderzoeken van problemen. Remedieer de leerlingen tussentijds zodat de fouten zich niet opstapelen. Tracht een specifiek zelfevaluatieformulier op te maken, eigen aan de werkzaamheden. Laat geen foute technieken toe en reageer onmiddellijk. Telkens het gepaste didactisch materiaal gebruiken. Heb de nodige aandacht aan het planmatig werken en voorzie hierbij passende instructies. De gehanteerde werkvormen staan doordacht in functie van de leerinhouden en doelstellingen. Bedenk motiverende opdrachten en gebruik gepaste didactische werkvormen om alle leerlingen de beste kansen te geven. Wijs de leerlingen op hun attitudes in functie van orde en netheid om degelijk werk te kunnen afleveren. Laat waar kan leerlingen samenwerken om tot oplossingen te komen en bespreek deze oplossing in de groep. Schenk de nodige aandacht aan de nauwkeurigheid en de afwerking van de werkstukken. Stel ondersteunende materialen ter beschikking om het leren te versterken zoals een Excel document om de kostprijs te berekenen Informatie over de vakspecifieke aspecten zijn onder meer terug te vinden in de virtuele ruimtes.

17 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 17 DECR. NR Normen en richtlijnen Technisch tekenen LEERPLANDOELSTELLINGEN De leerlingen kunnen LEERINHOUDEN 107. het AREI toepassen bij de uitvoering van de projecten. Normen 108. de procedure i.v.m. BA4/BA5 toelichten. Basiskwalificaties 109. de vitale 8 toelichten. Veiligheid 110. schema s lezen. Symbolen 111. schema s interpreteren. Aanpassingen 112. schema s ontwerpen. Ontwerpen 113. schema s tekenen met CAD programma. Tekenen Schema s tekenen die geïntegreerd worden in labo s en projecten. Aandacht besteden klem- en componentnummering. Aandacht besteden aan stuur- en vermogenkring. Netwerktheorie 114. de kirchofftheorie toepassen. Netwerktheorie 115. Norton Thevenin - superpositiemethode toepassen (D). Netwerktheorie (D) Wisselstroomketen 116. de eigenschappen van de samengestelde wisselstroomkringen omschrijven. Begrippen / kenmerken van samengestelde wisselstroomkringen

18 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica samengestelde wisselstroomkringen berekenen. Vectoriële / complexe voorstelling 118. samengestelde wisselstroomkringen uitmeten met behulp van een oscilloscoop. Wisselstroomkring met weerstand, spoel en condensator 119. De toepassingen van samengestelde wisselstroomkringen toelichten Resonantieverschijnsel 120. de eigenschappen van de vermogens van de samengestelde wisselstroomkringen omschrijven de vermogens van samengestelde wisselstroomkringen berekenen. Vermogensdriehoek Begrippen / kenmerken van de vermogens bij samengestelde wisselstroomkringen 122. de vermogens van samengestelde wisselstroomkringen uitmeten. Vermogen van een wisselstroomkring 123. de toepassing om het actief vermogen van een elektrische installatie te verbeteren toelichten. Arbeidsfactor 124. de waarde van de condensator berekenen om een arbeidsfactor te verbeteren (D). Verbetering arbeidsfactor (D) Samengestelde wisselstroomkringen : serie, parallel en gemengde kringen bestaande uit weerstand, spoel en condensator. Onder complexe voorstelling bedoelen we zowel de polaire en cartesische vorm. Het uitmeten van samengestelde wisselstroomkringen gebeurt op zijn minst met één parallel en één serie opstelling. Bij het toepassen van samengestelde wisselstroomkringen kan men verwijzen naar passieve filters. De vermogens van samengestelde kringen : actief, reactief en schijnbaar vermogen. Driefasenspanning 125. de structuur van productie en distributie (opwekken, transformeren en transport) definiëren. Blokschema van productie en distributie

19 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica de eigenschappen van de driefasige wisselspanning omschrijven. Begrippen / kenmerken van driefasige wisselspanning 127. spanningen en stromen van een driefasige wisselspanning berekenen. Symmetrisch en asymmetrische belastingen 128. het belang van een nulleider aantonen door middel van een meting. Nulleider 129. de toepassingen van driefasige wisselspanning toelichten. Soorten netstelsels 130. de eigenschappen van de vermogens van de driefasige wisselspanning omschrijven. Begrippen / kenmerken van de vermogens driefasige wisselspanning 131. de vermogens van driefasige wisselspanning berekenen. Vermogensdriehoek 132. de vermogens van driefasige wisselspanning uitmeten. Vermogen van een driefasige belasting 133. de toepassing om het actief vermogen te verbeteren toelichten. Arbeidsfactor van een driefasige spanning Energiemarkt : verklaar hoe onze energiemarkt is opgebouwd (energiebeheerders, energiedistributeurs, tot verbruiker). Hiervoor kan men terecht op welkom bij eandis (youtube). Begrippen / kenmerken van driefasige wisselspanning : hierbij worden alle schakelmethodes van drie- en viergeleidernetten bedoeld (ster en driehoek zowel voor generator als verbruiker). Voor het aantonen van het belang van een nulleider door middel van een meting : zie proefbeschrijving boek Elektriciteit en lab 3de graad deel 1 van Plantyn. Behandel ook personenbeveiligingen in verschillende netstelsels. De toepassing om het actief vermogen te verbeteren toelichten. Alternatieve energie 134. een vergelijking maken tussen de klassieke, hernieuwbare en duurzame energie. Begrippen / kenmerken 135. de verschillende systemen voor hernieuwbare energieopwekking verklaren. Principe 136. de problematiek van de koppeling van de geproduceerde energie op het distributienet Omvormers

20 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 20 toelichten een toepassing voor hernieuwbare energieopwekking integreren (D). Energie opwekken (D) Problematiek van de koppeling van de geproduceerde energie op het distributienet toelichten : zonnecel gelijkspanning, windsnelheid niet stabiel, Vermeld ook de smartmeters, monitoring van vermogenverbruik, Vermeld het gebruik van asynchrone wisselstroomgenerator bij windturbines. Betrek ook het vak elektronica bij het uitwerken van de omvormers. Website : (natuurkunde) : applets om werking van centrales aan te tonen. Transformatoren 138. de samenstelling van een éénfasige transformator omschrijven. Begrippen / kenmerken éénfasige transformator 139. de principiële werking van een éénfasige transformator omschrijven. Equivalent schema de eigenschappen van een éénfasige transformator uitmeten. Eigenschappen van een éénfasige 140. transformator de juiste keuze van de éénfasige transformator in functie van de toepassing 141. verantwoorden. Gegevens van een éénfasige transformator 142. de samenstelling en principiële werking van een driefasige transformator omschrijven. Begrippen / kenmerken driefasige transformator 143. de juiste keuze om een driefasige transformator te schakelen verantwoorden. De verschillende schakelmethodes 144. het beveiligen van een driefasige transformator beschrijven. Beveiligen tegen elektrische gevaren 145. toepassingen van transformatoren toelichten. Soorten transformatoren

21 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 21 Om tot het equivalent schema te komen, maak je gebruik van de nullastproef en kortsluitproef. Eigenschappen van een transformator : vermogen, rendement, kortsluitstroom, verliezen, Soorten transformatoren : scheidingstransformator, meettransformatoren, lastransformatoren, elektronische transformatoren,. Verwijzen naar transport en distributie in functie van hoogspanning. Synchrone wisselstroom generatoren de samenstelling en principiële werking van een éénfasige wisselstroomgenerator omschrijven. de samenstelling en principiële werking van een driefasige wisselstroomgenerator omschrijven. Begrippen / kenmerken éénfasige wisselstroomgenerator Begrippen / kenmerken driefasige wisselstroomgenerator 148. het beveiligen en toepassing van een wisselstroomgenerator integreren. Werking van een wisselstroomgenerator Behandel ook de verliezen en de vermogens. De term alternator is verouderd en wordt vervangen door wisselstroomgenerator. Wisselstroommotoren 149. de samenstelling en principiële werking van een synchrone motor omschrijven. Begrippen / kenmerken synchrone motor 150. de samenstelling en principiële werking van een driefase asynchrone motor omschrijven. Begrippen / kenmerken driefase asynchrone motor 151. de eigenschappen van een driefasige asynchrone motor toelichten Soorten asynchrone motoren 152. de koppel-snelheidskarakteristiek van een driefasige asynchrone motor uitmeten. Belastingskarakteristiek 153. een aanloopmethode integreren. Aanloopmethodes 154. de samenstelling en principiële werking van een snelheidsregeling verklaren. Frequentieregelaar

22 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica de samenstelling en principiële werking van een éénfasige asynchrone motor omschrijven. Frequentieregelaar : samenwerking met elektronica zoals pulsbreedtesturing Aanloopmethodes : ster- driehoek softstarter direct on line Speciale motoren Dhalander (D) Begrippen / kenmerken éénfasige asynchrone motor 156. de samenstelling en principiële werking van een servomotor beschrijven. Begrippen / kenmerken servomotor 157. de samenstelling en principiële werking van een stappenmotor beschrijven. Begrippen / kenmerken stappenmotor 158. de samenstelling en principiële werking van een universele motor beschrijven. Begrippen / kenmerken universele motor 159. de samenstelling en principiële werking van gelijkstroommotoren beschrijven. Begrippen / kenmerken gelijkstroommotoren Servomotor : samenwerking met elektronica (sturing terugkoppeling a.d.h.v. blokschema) Bedieningselementen 160. soorten bedieningselementen aanduiden. Symbolen 161. de werking van de bedieningselementen integreren. Gegevens van bedieningselementen 162. de juiste keuze van de bedieningselementen in functie van de toepassing verantwoorden. Schakelaars sensoren actoren Bedieningselementen: drukknoppen, noodstop, signalisatietoestellen, eindelopen, lichtgordijnen. Mogelijk toe te passen sensoren: benaderingssensoren, lichtsensoren, temperatuursensoren, druksensoren, debietsensoren, niveausensoren,

23 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 23 stralingssensoren, NPN en PNP, De keuze kunnen verantwoorden aan de hand van de technische specificaties. Bespreek ook het reedcontact i.f.v. elektropneumatica Verwerk dit onderdeel in de projecten. Motorschakelingen 163. soorten elektromagnetische schakelaar aanduiden. Symbolen 164. de werking van de elektromagnetische schakelaar integreren. Gegevens van elektromagnetische schakelaar 165. project motorschakeling met elektromagnetische schakelaars (aan de hand van een eigen ontworpen aansluitschema een sturing plaatsen, aansluiten, bedraden en de functionaliteit testen) uitvoeren. Toepassingen Elektromagnetische schakelaar : Contactor, relais, tijdsrelais, veiligheidsrelais, Toepassingen : Directe aanloop, Links/rechts-omkeerschakeling, Ster/driehoekschakeling, Snelheidsregeling d.m.v. frequentiesturing, softstarter, Project : juiste componenten kiezen adhv opgezochte informatie en criteria Domotica / immotica 166. de samenstelling en principiële werking van domotica / immotica beschrijven. Begrippen / kenmerken 167. de basisbeginselen van de programmeertechnieken toepassen (D). Programmeren (D) 168. project domotica ontwerpen aan de hand van een opgave (D). Toepassingen (D) Knx cursus online In google ingeven KNX ecampus Kies voor de link ETS ecampus KNX Association

24 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 24 Daar kies je in de rechterbovenhoek voor My KNX Bovenaan aanmelden en daar kan je als nieuwe gebruiker registreren. Daarna kan je je aanmelden en ga je naar ETS ecampus. Daar terug aanmelden met deze gegevens en je kan de leersessies volgen. Behandel ook gebruikte bussysteem. Logische stuurmodule 169. de samenstelling en principiële werking van een logische stuurmodule toelichten. Begrippen / kenmerken logische stuurmodule 170. de basisbeginselen van de programmeertechnieken toepassen. Programmeren 171. project logische stuurmodule (aan de hand van een eigen ontworpen aansluitschema, programmeerbare logische module in een opstelling plaatsen, aansluiten, bedraden en met een eigen gerealiseerd programma de functionaliteit testen ) uitvoeren. Toepassingen Aandacht voor combinatorische schakelingen sequentiële schakelingen - programmeertalen Voorbeeldprojecten logische stuurmodule : motorschakelingen zoals in project elektromagnetische schakelaars PLC 172. de samenstelling en principiële werking van een PLC beschrijven. Begrippen / kenmerken PLC 173. de basisbeginselen van de programmeertechnieken toepassen. Programmeren: ladderdiagram, FBD en STL 174. project PLC (aan de hand van een eigen ontworpen aansluitschema, PLC in een opstelling plaatsen, aansluiten, bedraden en met een eigen gerealiseerd programma de functionaliteit testen ) uitvoeren. Toepassingen

25 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 25 Aandacht voor combinatorische schakelingen sequentiële schakelingen - programmeertalen Aandacht voor configuratie van PLC en het IP / MAC / Ethernet adres Maak eventueel de link naar een eenvoudige interface kunnen instellen en programmeren. Bv. HMI, koppeling, frequentieregeling, touch-panel, bussystemen, Voorbeeldenprojecten PLC : garagepoort, zonnewering, toegangspoort. Eventueel ook projecten in combinatie met elektropneumatica. Elektropneumatica 175. de samenstelling en principiële werking van een elektropneumatisch systeem beschrijven. Begrippen / kenmerken elektropneumatica de juiste keuze van de bedieningselementen in functie van de toepassing verantwoorden. project elektropneumatica (aan de hand van een eigen ontworpen uitvoeringsschema, een elektropneumatische schakeling met cilinders en ventielen realiseren en de functionaliteit testen ) uitvoeren. Cilinders en ventielen Toepassingen Voorbeeldprojecten elektropneumatica : sturen van een verpakkingslijn, sturen van een afkortzaag, sturen van een transportband, sturen van een sorteerinstallatie Basiscomponenten elektronica 178. de technologie van de actieve componenten (Diode LED Zenerdiode Transistor) toelichten. Begrippen / kenmerken 179. de opbouw van een regelbare voeding omschrijven. Blokschema regelbare voeding 180. de werking van een operationele versterker omschrijven. Operationele versterker 181. de eigenschappen / werking van de actieve componenten uitmeten. Eigenschappen

26 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica project regelbare voeding (aan de hand van een aansluitschema, aansluiten, bedraden, functionaliteit testen ) uitvoeren (D). Toepassing Vrijloopdiode kan eventueel ook behandeld worden. Aandacht voor enkelzijdige - dubbelzijdige en driefasige gelijkrichter, afvlakking, stabilisatie. Behandel de transistor en opamp als schakelaar. Vermogencomponenten 183. de technologie van de vermogencomponenten toelichten. Begrippen / kenmerken 184. De werking van een vermogencomponenten integreren. Werking 185. de eigenschappen / werking van de vermogencomponenten uitmeten (D). Eigenschappen (D) Thyristor JFET MOSFET DIAC Triac GTO IGBT - H Brug Aandacht voor beveiliging tegen overstroom overspanning oververhitting (koeling) Microcontroller 186. een analyse maken van het probleem. Analyse 187. een programma opstellen. Algoritme 188. de hardware-componenten van het project toelichten. Hardware-componenten 189. project microcontroller (aan de hand van een eigen aansluitschema, een opstelling plaatsen, aansluiten, bedraden en met een eigen gerealiseerd programma de functionaliteit testen ) uitvoeren. Toepassing

27 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 27 Microcontroller : Arduino Dwenguino - Implementatie : programmeeromgeving - constanten en variabelen - operatoren, standaardfuncties, toekenning - sequentie, selectie, iteratie - functies met of zonder parameters PC techniek 190. de samenstelling en de principiële opbouw van een PC beschrijven. Begrippen / Kenmerken 191. de hardware-onderdelen van een computersysteem installeren (D). PC hardware (D) 192. het besturingssysteem van een PC installeren of updaten op een bestaande computerinstallatie (D). PC software (D) 193. een softwarepakket kunnen downloaden, installeren en configureren. Softwarepakket 194. de samenstelling en de principiële opbouw van een netwerk beschrijven. Begrippen / Kenmerken 195. project netwerk (PC - printer - randapparatuur) uitvoeren (D). Toepassing (D) Softwarepakket : Arduino Antivirus Backupsysteem - Netwerk : Hub Router Verwijs naar het bussysteem die gebruikt wordt bij het programmeren van de PLC s in jouw klas.

28 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica Algemene pedagogisch-didactische wenken PROJECTMATIG WERKEN Een project bestaat uit verschillende fasen: Toelichten van de opdracht Plan van aanpak Uitvoeren volgens plan van aanpak Tonen van het resultaat Evaluatie Voorbeelden van projecten kan je terugvinden op de virtuele klassen. GEÏNTEGREERD LEERPLAN In het leerplan wordt de integratie van technische vakken (TV) en praktijk (PV) vooropgesteld. Het is vanuit pedagogisch-didactisch standpunt absoluut noodzakelijk om een samenhang te brengen tussen praktijk en theorie. Een geïntegreerd leerplan houdt in dat er in de opbouw geen onderverdeling is van vakken. Dit betekent dus geen afzonderlijk leerplanonderdeel voor tekenen, technologie en praktijk. De leerplandoelstellingen en leerinhouden worden zodanig aangeboden dat de praktijk en de theorie als een geheel ervaren wordt waardoor de afstemming van de theorie op de praktijk optimaal wordt. DIFFERENTIATIE Er worden leerplandoelstellingen voorzien om aan differentiatie te doen zodat de leerkracht kan inspelen op de verschillende interesses, leerstatus en leerprofielen van de leerlingen. Deze differentiatiedoelstellingen worden cursief gedrukt en aangeduid met een (D). AANDACHTSPUNTEN Het leerplan is opgesteld op basis van 25 lesweken per schooljaar. De leerlingen krijgen zoveel mogelijk de kans om zelf uit te voeren. Bij het uitvoeren van opdrachten wordt ruime aandacht besteed aan de werkvolgorde. Er wordt gebruikgemaakt van reële werksituaties om de specifieke doelen te realiseren. De leerkracht maakt gebruik van verschillende didactische werkvormen gedurende de les en beperkt het frontaal lesgeven. De lessen worden met diverse didactische tekeningen en voorbeelden uit de praktijk geïllustreerd. Bij het creëren van een onderwijssituatie wordt bijzondere aandacht besteed aan de evenwichtige opbouw van de opeenvolgende lesfases. De lesdoelen worden steeds op een eenvoudige en aanschouwelijke manier voorgesteld, kort en gestructureerd, aangepast aan het niveau van de leerlingen. De leerlingendocumenten en het cursusmateriaal worden in functie van de nieuwe ontwikkelingen steeds bijgewerkt. Succes beleven is voor elke leerling belangrijk en is een middel tot waardering.

29 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 29 TIMING JAARPLAN In samenspraak met de vakgroep zal de leerkracht zelf de tijdbesteding per hoofdstuk bepalen. Hierbij zal rekening gehouden worden met verschillende factoren zoals het onderwerp zelf, het tempo, inzet, de werkvorm, de leesvaardigheid, de probleemstelling, soort project. Tijdens het schooljaar zullen de vorderingen van de leerlingen regelmatig geëvalueerd worden. Aan de hand van de resultaten kunnen de jaarplannen aangepast worden om het leerplan volledig en met voldoende diepgang te realiseren. ORGANISATIE VAN DE GEÏNTEGREERDE PROEF (GIP) en STAGE De geïntegreerde proef (GIP) en de leerlingenstages zijn een verplicht onderdeel in de opleiding. Hiervoor verwijzen wij naar de vingerende regelgeving en de virtuele klassen in smartschool. ENKELE HANDELINGSWERKWOORDEN Kennis Herkennen: Aanduiden: Toelichten: Beschrijven: Omschrijven: Verklaren: Definiëren: Duiden: Ontwikkelen: Onderzoeken: het juiste gereedschap, materiaal, kunnen nemen. juiste benaming kunnen geven (bijv. normalisatie en types). kennis die nodig is om het juist te gebruiken (bijv. gebruik van gereedschappen toelichten). aan de hand van (concrete) voorbeelden begrijpelijk maken. principiële werking geven, in woorden schetsen. theoretisch benadering/begrippen. nauwkeurig de bijzonderheden van iets aangeven. formules verklaren (de formule ter beschikking krijgen en uitleggen). (blok)schema krijgen en uitleggen. formules kunnen weergeven en uitleggen. zeggen, specifiëren of uitleggen wat het betekent. het ontwerpen en uitvoeren, vormen uitwerken. de oorzaak of reden van iets bestuderen. Vaardigheden De keuze verantwoorden: Lezen: Begrijpen: Interpreteren: Integreren: Toepassen: Samenstellen: Detecteren: linken leggen met de theorie en berekeningen. schema kunnen volgen en toepassen. schema s kunnen begrijpen om uiteindelijk geen schema meer nodig te hebben en uitbreiding aan toevoegen. werking verstaan, fouten zoeken, wijzigingen aanbrengen. integreren kan op verschillende manieren bereikt worden: verwerken in een project. of via praktijklessen op verplaatsing. of a.d.h.v. een laboproef: vb. uitmeten van een werking van een component. of a.d.h.v. een bedrijfsbezoek. of a.d.h.v. een demonstratie. er zo mee omgaan of aanwenden dat je er wat aan hebt. uit verschillende delen een geheel maken, onderdelen ineenzetten. iets zoeken, opsporen of achterhalen en vinden.

30 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica Minimale materiële vereisten 1 Om de leerplandoelstellingen geïntegreerd te realiseren is het noodzakelijk dat de lessen steeds gegeven worden in een daartoe aangepast vaklokaal. De degelijk en modern ingerichte vaklokalen zal de leerlingen inspireren tot een algemene attitude van netheid, zorg en veiligheid. Algemeen Wettelijke voorzieningen en veiligheidsuitrusting; Een modern uitgerust klaslokaal; PC s (voldoende aantal) met aangepast software, aangesloten op internet; CAD tekenprogramma voor elektriciteit; Aangepast 3D tekenprogramma voor mechanica; Printer; Beamer + projectiescherm of smartbord; Labotafels met veiligheidssnoeren met verschillende lengten en kleuren; Een was- en kleedplaats; Aangepaste werkbanken en overlegruimte met didactische materialen; Simulatiesoftware eigen aan het vak. Machinale bewerkingen (zie ook algemeen) 3D printer; Werkbanken + bankschroeven; Afkortzaagmachine; Tafelboormachine ; Slijpmolen of bandschuurmachine; Plaatschaar; Plooibank; Universele draaibanken met aangepast span en snijgereedschap; Freesmachine met aangepast span- en snijgereedschap; Ter beschikking hebben in de scholengroep, VDAB, RTC, stage/werkplekleren van een (didactische) CNC machine. 1 Inzake veiligheid is de volgende wetgeving van toepassing: - Codex - ARAB - AREI - Vlarem Deze wetgeving bevat de technische voorschriften die in acht moeten genomen worden m.b.t.: - De uitrusting en inrichting van lokalen; - De aankoop en het gebruik van toestellen, materiaal en materieel. Zij schrijven voor dat: - Duidelijke Nederlandstalige handleidingen en een technisch dossier aanwezig moeten zijn; - Alle gebruikers de werkinstructies en onderhoudsvoorschriften dienen te kennen en correct kunnen toepassen; - De collectieve veiligheidsvoorschriften nooit mogen gemanipuleerd worden; - De persoonlijke beschermingsmiddelen aanwezig moeten zijn en gedragen worden, daar waar de wetgeving het vereist.

31 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 31 Montage demontage Klein gereedschap voor montage en demontage technieken; Hamers: diverse bank en montagehamer; Set tangen: montagetangen, klemtang, universeeltangen, splitpentang, waterpomptang; Handboormachine: snoerloze schroef- boormachine; Sleutels: Set plattesteek-, universele pot-, inbussleutels, momentensleutel; Schroevendraaiers: Set schroevendraaiers (recht, kruis, slag ); Haakse slijpmachine; Metalen handbeugelzaag; Knabbelschaar; Schroefdraad: set tappen, set snijkussenhouders, Set verstelbare wringijzers voor tappen en handruimers; Soldeerbout; Set vijlen en borstel; Set riemschijftrekkers, binnentrekkers voor kogellagers; Set borgveertangen voor binnenringen; Set borgveertangen voor buitenringen; Montagetafel en montagegereedschappen; Set penuitdrijvers; Platte stalen beitel voor mecanicien. Pneumatische- hydraulische uitrusting Compressorgroep met luchtconditioneringsgroep; Pneumatica schakeling- en simulatiesoftware; Cilinders, ventielen; Diverse schakelaars: vermogen, differentieel, elektrisch; Diverse sensoren; Diverse micro plc s; Didactische panelen met bijvoorbeeld: diverse actoren, kleine elektromotoren, ventielen en cilinders; Mechanische constructies voor het monteren van materiaal en toebehoren. Meet-, afteken- en handgereedschappen Controlegereedschap en meetgereedschap om leerinhouden te realiseren; Meetlat; Schuifmaat; Set winkelhaken; Hoekmeter; Schroefmaat: binnen buiten; Vlakplaat; Meetklok.

32 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 32 Elektriciteit; per groep leerlingen is nodig: Set didactische componenten basiselektriciteit bestaande uit weerstanden, spoelen, condensatoren; Breadboard of didactisch paneel; Drie multimeters; Stroomtang; Regelbare labovoeding (gelijkspanning); Regelbare wisselspanningsvoeding; Functiegenerator; 3 éénfasige wattmeters; 1 cos phi-meter; 1 (didactische) transformator; 1 (didactische) driefasige asynchrone motor; Toerentalmeter; Belastingskoppelmeter; Regelbare belastingsmachine; 1 driefasige spanningsbron; 1 oscilloscoop; Bassisset bedieningselementen (schakelaar, sensoren en actoren); Set relais en contactoren met bijhorende beveiligingselementen; 1 programmeerbare logische stuurmodules; 1 PLC; Basisset alternatieve energie; Basisset elektropneumatica (ventielen en cilinders) + persluchtinstallatie; Basiscomponenten elektronica; 1 basisset met een microcontroller met toebehoren; Documentatie van de verschillende besproken systemen; Schema van industriële geautomatiseerde schakelingen.

33 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica Evaluatie Doelstelling Evaluatie wordt beschouwd als de waardering van het werk waarmee leraar en leerlingen samen bezig zijn. Het is de bedoeling dat zowel de leraar als de leerling informatie krijgen over het bereiken van de doelstellingen en over het leerproces. De leraar gebruikt deze informatie bij toekomstige besluiten over de manier van lesgeven. Daarenboven is evaluatie de evaluatie- en rapporteringspraktijk een belangrijke pijler binnen de kwaliteitszorg van de school en als dusdanig spoort de evaluatie met de schoolvisie op leren. Omdat evaluatie naar de leerlingen toe eenvormigheid moet vertonen over de vakken en de leerjaren heen, is het logisch dat: de school hierover haar visie ontwikkelt; de betrokken leerkrachten deze visie concretiseren voor hun vak in de vakgroepwerking. De leerling en zijn ouders vinden in de rapportering (score, commentaar, remediëring) bruikbare informatie over de doelmatigheid van de gevolgde studiemethode. Kwaliteitsvol evalueren De leraar houdt rekening met verschillende criteria die bijdragen tot kwaliteitsvolle leerlingenevaluatie: Geïntegreerde evaluatie De leraar stemt de doelstellingen, het lesgeven en de evaluatie op elkaar af. Er zijn verschillende vragen of opdrachten voorzien voor verschillende doelstellingen. De lat ligt voldoende hoog voor iedereen. De leerlingen weten wat ze moeten doen. Het is ook nuttig om eventueel de evaluatietaak te maken voor je de les uitwerkt. Representativiteit/validiteit De leraar ontwerpt een evaluatietaak die de competenties die hij wil beoordelen goed weerspiegelt. Daarvoor moet wat de leraar wil meten geëxpliciteerd zijn en moet hij meten wat hij wil weten. Transparantie De leraar maakt aan de leerlingen duidelijk wat hij evalueert, hoe hij evalueert en welke beoordelingscriteria hij gebruikt. Reproduceerbaarheid/betrouwbaarheid De leraar zorgt dat evaluatieresultaten niet worden beïnvloed door toevalligheden en storende factoren. De vragen zijn onderling onafhankelijk en er zijn voldoende vragen voorzien. Een leerling moet steeds een vergelijkbaar resultaat halen, ongeacht wie de evaluatietaak afneemt en beoordeelt of in welke omstandigheden de evaluatietaak wordt afgenomen. Bij twijfel kan per twee beoordeeld worden. Eerlijkheid De leraar zorgt ervoor dat de evaluatie fair is voor alle leerlingen (ongeacht geslacht, etnische achtergrond, sociaaleconomische status, beperking ). Betrokkenheid De leraar laat leerlingen mee participeren in het evaluatieproces (voor, tijdens (bv. via zelf-, peer of coevaluatie) en/of na de evaluatie).

34 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica 34 Authenticiteit De leraar gaat in de evaluatietaak uit van levensechte, reële situaties. Cognitieve complexiteit De leraar daagt leerlingen uit om in de evaluatietaak hogere cognitieve vaardigheden toe te passen (bv. probleemoplossend denken, kritisch denken, redeneren ). Verantwoording De leraar rechtvaardigt de beoordeling van de evaluatietaak. Impact De leraar houdt rekening met de invloed die de evaluatie heeft op het leergedrag van de leerlingen en op de eigen onderwijspraktijk. Differentiatie In de evaluatie kan de leraar differentiëren door keuzevragen te voorzien, voorbeeldvragen uit de les als toetsvragen aan te bieden, verschillende wijzen van toetsen toe te laten voor dezelfde doelstellingen, te variëren in toetsmateriaal Feedback geven (mondeling en schriftelijk) is een goede manier om via evaluatie gedifferentieerd te werken met leerlingen. Door feedback te geven stimuleert en motiveert de leraar het leerproces van de leerlingen zodat ze de vooropgestelde doelstellingen kunnen bereiken. Feedback geven kan op taakniveau (juist of fout), op procesniveau (het leerproces, de gebruikte strategie), zelfregulatie (gericht op zelf evalueren en zelfstandig werken) en op persoonlijk niveau. Effectieve feedback beantwoordt volgende vragen: hoe doet de leerling het, wat is het doel van de leerling en wat nu? Soorten Er bestaand verschillende evaluatievormen: observeren, co-evaluatie (waarbij leerling en leraar samen evalueren), peerevaluatie (waarbij leerlingen elkaars werk beoordelen), zelfevaluatie, portfolio, toets, projectwerk Het gaat niet zozeer om welke evaluatievorm de beste is, wel om afwisseling te brengen in de evaluatiepraktijk gezien de verscheidenheid aan leerlingen. Het kiezen van de juiste evaluatievorm hangt bovendien af van het doel van de evaluatie (bijv. vaststellen, rapporteren, remediëren, onderwijsaanpak evalueren, vaardigheden evalueren ) en het moment waarop je evalueert.

35 TSO derde graad Specifiek gedeelte Elektromechanica Bibliografie Informatie is terug te vinden op de virtuele klassen in smartschool van het GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap. Extra informatie over handboeken kan je zoeken door gebruik te maken van het internet. Je zoekt naar de uitgeverij waar je nuttige informatie over vakgerichte boeken kan terugvinden. (deze opgeven lijst is een niet limitatieve lijst en is enkel opgegeven als voorbeeld). Uitgeverij De Boeck Uitgeverij Pelckmans Uitgeverij Van In Uitgeverij Wolters Plantijn (en Novum) Uitgeverij Standaard Innovam Academic Service catalogus Algemene informative =7 PipeTech Academy exact-final.pdf