De toekomst van ons pensioen

Transcriptie

1 De toekomst van ons pensioen Verdieping inbreng in De Nationale Pensioendialoog Peter Borgdorff PFZW 18 maart 2015 L e a d e r s h i p E n t r e p r e n e u r s h i p Ste wa r d s h i p [email protected] +31 (0)

2 Kernthema s in Nationale Pensioendialoog Hoe gaan we om met keuzevrijheid en maatwerk voor de deelnemer? Hoe gaan we om met solidariteit? Wie doet er mee in het pensioenstelsel en in welk collectief? Wie is verantwoordelijk?

3 Inbreng in De Nationale Pensioendialoog

4 De opbrengst - volgens Klijnsma Klijnsma: Vrijwel iedereen van mening dat aanpassingen in pensioenstelsel nodig zijn, juist om sterke elementen te behouden

5 De rode draad - volgens Klijnsma Klijnsma destilleert vijf rode draden uit de dialoog Maak pensioenen transparanter en minder complex; belang betere communicatie Veranderende arbeidsmarkt is belangrijke reden voor verandering aanvullend pensioenstelsel; positie zzp ers Zorg voor meer aansluiting bij individuele behoeftes / behoefte aan meer keuzevrijheid, maar meningen hoe in vullen divers Meeste deelnemers vinden solidariteit belangrijk, maar wordt verschillend gedacht over mate van risicodeling Opvattingen over verdeling verantwoordelijkheden tussen actoren (overheid, sociale partners en het individu) lopen uiteen

6 Opzet stakeholder analyse Per thema is aangegeven hoe verschillende grote organisaties en belanghebbenden zich hebben uitgesproken Politieke partijen hebben zich vaak beperkt uitgesproken omdat ze de hoofdlijnennotitie afwachten SER is lastiger te plaatsen binnen stakeholderanalyse vanwege vele afwegingen en meerdere varianten

7 Keuzevrijheid (1) - uitvoerder Voorstanders keuze voor uitvoerder > Deelnemer heeft vrije keuze: politieke jongeren* > Keuze door werkgever: ouderen**, Verbond > Uitgesproken terughoudend: VCP 10 punten plan Politieke Jongerenorganisaties > JOVD, JS en JD CSO, NVOG, KNVG > Maar: elke sector heeft wel een eigen bpf

8 Keuzevrijheid (2) in opbouwfase Zorg voor meer maatwerk (onbepaald): DNB, SER Keuze beleggingsbeleid In beperkte mate: CNV Tegenstander: AFM Flexibele pensioenleeftijd FNV, VCP, Politieke jongeren (binnen zekere grenzen) Keuze voor hoogte premie AFM FNV en Politieke jongeren willen mogelijkheid voor deelnemers meer op te bouwen

9 Keuzevrijheid (3) uitkeringsfase en voorbehouden PFZW pleit voor onderzoek naar begrensde, eenmalige uitkering op pensioendatum Verbond: voornamelijk flexibiliteit in uitkeringsfase, minder logisch in opbouwfase ABP pleit voor meer keuzevrijheid in 2020, maar manier waarop is verder te onderzoeken Voorbehouden bij keuzevrijheid Kosten: SER, FNV Zorg voor goede defaults: SER, AFM Leidt niet tot hogere doelmatigheid: CNV

10 Verplichtstelling Brede steun voor vorm van verplichting, maar welke? Grote verplichtstelling Meeste fondsen, vakbonden: grote verplichtstelling Grote verplichtstelling + onderzoek of alle werkenden pensioen opbouwen PFZW, VCP Kleine verplichtstelling (werkgever kiest uitvoerder) Verbond, ouderenorganisaties SER: verplichtstelling moet passend zijn bij mate van risicodeling

11 Algemene pensioenplicht? Voorstanders Ouderen, politieke jongeren Oudshoorn (VNO) voor basisstelsel alle werkenden Onderzoek bredere verplichtstelling/spaarplicht DNB, FNV (basispensioen) Tegenstanders SER, CNV

12 Zelfstandigen (zie ook pensioenplicht) Geef zelfstandigen recht om in 2 e pijler op te bouwen > PFZW Laat zelfstandigen verplicht opbouwen > AFM (indien vrijwillig niet werkt) > FNV (voor gedwongen zelfstandigen) > CNV (verplichte opbouw) > VCP (verplicht pensioenfonds) Maak onderscheid tussen verschillende groepen zelfstandigen (vrijwillig/noodgedwongen) > DNB, FNV > SER: meer onderzoek nodig voordat keuze wordt gemaakt

13 Collectiviteit en solidariteit Wel risicodeling, maar hoe? Dichtbij huidige systeem: FNV, CNV, VCP, ABP, PFZW: collectief-solidaire systeem met intergenerationele risicodeling biedt welvaartswinst Potentieel verder af van huidige systeem: Verbond: wel risico s delen, maar niet eenzijdig VNO (Oudshoorn): delen van risico s heeft voordelen, maar beperkt ook individuele bewegingsruimte Jongeren: persoonlijke rekening, wel collectief beleggen en delen langleven-risico DNB: evenwichtige risicodeling tussen generaties AFM: moet helder zijn welke risico s gedeeld worden Welke waarden zitten hier achter? 13

14 Doorsneesystematiek Voor aanpassing > DNB, AFM: vervang door actuarieel faire systematiek Voor aanpassing, maar onder voorwaarden > SER: er zijn genoeg redenen voor actuarieel fair systeem, maar verbindt wel voorwaarden > CNV en VCP: degressieve opbouw, maar eerst oplossing voor transitie > Netspar: degressieve opbouw, geeft opties voor transitie > Verbond: schaf af indien onvoldoende maatschappelijk draagvlak Kijk ook naar andere insteek > PFZW: los op via marktordening (wanneer zelfstandigen opbouwen, is probleem vele malen kleiner)

15 Pensioencontract modellen Dichtbij huidig contract (uitkeringsovereenkomst + indexatie) Te onderzoeken optie PFZW (model A) FNV Ouderen (70%-geïndexeerd middelloon nastrevenswaardig, via CDC-financiering) Overige modellen Zie SER

16 Pensioencontract - overig VNO (Oudshoorn): moet vooral afgelopen zijn met steeds hogere pensioenpremies ABP: wijst op spanning tussen zekerheid en ambitie, wat is de balans? Verbond: ambitieniveau opnieuw vaststellen, in ieder geval eerlijk communiceren

17 Verdere aftopping? Inschatting: discussie over beperking Witteveenkader is nog niet ten einde; met name in vizier bij politieke partijen > DNB: Inkomens boven euro moeten meer zelf kunnen beslissen over hun eigen pensioenopbouw. Het paternalisme kan voor deze groep wel wat minder > Groenlinks/SP: aftopping fiscale facilitering op 1½ / 2x modaal > ChristenUnie: stel bovengrens waarboven werknemers zelf kiezen > PvdA*: naar bovengrens belastingschaal 42% (= ca. 56k) > PFZW/VCP: uitgesproken tegen aftopping Daarnaast: discussie over verhouding eerste en tweede pijler. * Grens voor aftopping lag oorspronkelijk op ministerssalaris

18 Verantwoordelijkheid Bij slechts een aantal organisaties expliciet benoemd > PFZW, ABP, FNV, VCP: pensioen van werkgevers en werknemers samen, blijft arbeidsvoorwaarde > CNV: stimuleer diversiteit in pensioenfondsorganen > SER: verdeling tussen overheid en sociale partners > Verbond: werkgever moet regeling en uitvoerder kiezen (= kleine verplichtstelling) 18

19 Verbinding pensioen met wonen en zorg Veel terughoudendheid > PFZW: alleen onderzoek naar mogelijkheden in uitkeringsfase. / ABP: nader onderzoek > FNV: Groot tegenstander inzet pensioenpremie/opbouw voor hypotheek / CNV: terughoudend met vervlechten. Let op met verder verlagen pensioen / VCP: pensioen niet vermengen met andere doeleinden > Verbond: voornamelijk flexibiliteit in uitkeringsfase, minder logisch in opbouwfase Behalve > VNO (Oudshoorn): huidige vormgeving 2 e pijler belemmert, woningmarkt moet aan de gang SER: verbindingen beter mogelijk bij persoonlijke pensioenvermogens; ziet wel risico s

20 Voorlopige tussenstand Contract: Unaniem advies SER waarbij persoonlijk pensioenvermogen + verplichte risicodeling interessant wordt genoemd > Ook veel andere partijen vinden die optie interessant c.q. nader onderzoeken waard > Over mate risicodeling/collectiviteit lopen ideeën uiteen Verplichtstelling: vakbonden en fondsen voor behoud Keuzevrijheid: veel verschillende ideeën, maar geen duidelijke richting, veel voorbehouden Zelfstandigen: veel erkennen dat meer mogelijkheden moeten komen; sommigen zien oplossing in meer verplichting; willen soms eerst meer onderzoek Doorsneesystematiek: veel partijen zien probleem, maar hebben (ook) oog voor transitieproblematiek

21 SER nadere duiding Trends Varianten Transitie Overige thema s 21

22 SER: Trends Rentegevoeligheid van uitkeringsovereenkomsten Onvoldoende transparantie over herverdeling One size fits all knelt bij keuzevrijheid en maatwerk Veranderende arbeidsmarkt, beperkte levensduur bedrijven Nadelen doorsneesysteem

23 SER opties 1 en 2 SER optie 1: uitkeringsovereenkomst + degressieve opbouw > Te onderzoeken optie PFZW (model B) > CNV (compleet contract met pensioenambitie) SER optie 2: Nationale pensioenregeling > Te onderzoeken optie voor FNV, Argumentenfabriek (i.o.v. enkele opdrachtgevers: ABU, HorecaNL, NBB, detailhandel) 23

24 SER opties 3 en 4 SER optie 3: Persoonlijk pensioenvermogen + vrijwillige risicodeling > AFM: premieovereenkomst met mogelijkheid risico s te delen SER optie 4: Persoonlijk pensioenvermogen + verplichte risicodeling > SER: interessante optie, maar meer onderzoek > Te onderzoeken optie voor PFZW (model C) > DNB: heldere eigendomsrechten, evenwichtige risicodeling generaties > VCP: van aanspraak naar kapitaalopbouw, reële ambitie. > Netspar is voorstander 24

25 SER opties 3 en 4 SER optie 3: Persoonlijk pensioenvermogen + vrijwillige risicodeling > AFM: premieovereenkomst met mogelijkheid risico s te delen SER optie 4: Persoonlijk pensioenvermogen + verplichte risicodeling > SER: interessante optie, maar meer onderzoek > Te onderzoeken optie voor PFZW (model C) > DNB: heldere eigendomsrechten, evenwichtige risicodeling generaties > VCP: van aanspraak naar kapitaalopbouw, reële ambitie. > Netspar is voorstander 25

26 Overige thema s AOW Zelfstandigen Integratie wonen/zorg/pensioen

27 En wat vindt de politiek?

28 Next steps Stakeholders ook in fase 2 actief: nadere uitwerking inbreng niet alleen PFZW, maar ook SER, ABP, NB. ABP werkt aan optie hybride pensioenregeling Klijnsma werkt hoofdlijnennota toekomst pensioenstelsel uit beoogde publicatie eind mei Afstemming in Kabinet over politieke lijn Afstemming in ambtelijke kring ( de Zeshoek : SZW, FIN, AZ, EZ, BZK/wonen&rijksdienst), VWS) over inhoudelijke lijn Afstemming met achterban (PvdA en VVD) Verwachting: nota schets enkele scenario s, met mogelijke product-markt combinaties (combi met wonen, rol APF, ) + appreciatie kabinet van SER advies En dan is nog de vraag wat de uitkomst van PS op 18/3 betekent

29 De Nationale Pensioen Dialoog Work in progress de wereld staat niet stil

30