DOCENTEN HANDLEIDING FLITSEND SPELEN (12 LESSEN)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DOCENTEN HANDLEIDING FLITSEND SPELEN (12 LESSEN)"

Transcriptie

1 DOCENTEN HANDLEIDING FLITSEND SPELEN (12 LESSEN)

2

3 VOORWOORD Wie begint met bridgen ontkomt niet aan het leren van een biedsysteem. Dat is vergelijkbaar met het leren van een nieuwe taal en krijgt derhalve veel aandacht in een beginnerscursus. Het spelen blijft daardoor wat onderbelicht. Maar natuurlijk valt er ook op dat gebied veel te leren. Echt goed leren af- en tegenspelen is zelfs moeilijker dan echt goed leren bieden. Flitsend heeft tot doel om halfgevorderde of gevorderde leerlingen te helpen die stap te maken. In 12 hoofdstukken komen alle belangrijke facetten van af- en tegenspel aan bod. Sommige onderwerpen discards, communicatie worden in één hoofdstuk zowel uit het perspectief van de leider als die van de tegenspelers bekeken. Lesindeling In de handleiding ben ik uitgegaan van één les per hoofdstuk. Uiteraard is het, afhankelijk van het niveau van de leerlingen, mogelijk om twee hoofdstukken per les te doen en er een cursus van zes lessen van te maken. Spellen Bij elk hoofdstuk zitten 12 oefenspellen die toegespitst zijn op het behandelde onderwerp. Uiteraard hoeven niet alle spellen gespeeld te worden. Als de leraar er waarde aan hecht dat bepaalde onderwerpen in een volgende les terugkomen kan hij wat spellen overhevelen naar een latere les. 1

4 Inhoudsopgave LES 1: DE EERSTE SLAG 4 LES 2: DE STOELENDANS 8 LES 3: DE DISCARDS 10 LES 4: WANNEER TROEFTREKKEN? 13 LES 5: COMMUNICATIE 15 LES 6: TEMPO 18 LES 7: TOM TOM 21 LES 8: TIMING 24 LES 9: TEGENSPEL TROEF 27 LES 10: TOM TOM 2 29 LES 11: AANVAL EN VERDEDIGING 32 LES 12: KANSEN COMBINEREN 36 OEFENSPELLEN na LES 12 Errata blz wijziging 16 Onderaan 1 x AH moet zijn AH 25 Spel 1 u komt tegen 4 uit met A 51 9 moet 8 zijn laatste alinea 54 Eerste voorbeeld: A en H, moet zijn A en H 72 Tweede bod van zuid is 2 72 Tweede bod van noord is 3 72 Laatste alinea: Wanneer je nu direct A verdrijft, kun je aan slag met A 3 schoppen slagen oprapen 95 VB6 in noord moet HB6 zijn 98 Na biedverloop komt west uit met zijn singleton schoppen 102 Verdeling oost 4 krt, 5 krt 113 Tweede bod van zuid is 4 en dan 3x 131 Vierde zin troef moet zijn troeft 133 Eerste bod van Oost is PAS Tweede bod van uid is 2 Tweede bod van Noord is West komt tegen 6 i.p.v. 6 Docentenhandleiding 2

5 Ho 3 spel SA a.p. Noord biedt 2 om zijn vijfkaart te laten horen, zuid geeft zijn driekaart aan en noord maakt het af door de manche te bieden. Ho 3 spel 6 Contract gaat -1 Oefenspellen Les 3 spel 3 op spel 3 is uid gever en moet beginnen met bieden - niet Oost (was eerst Noord) Les 3 spel 6 4 contract is niet te maken - er staat ook 3x harten plus een introever mogelijk in de omschrijving - bij resultaat moet staan 4-1 als N optimaal tegenspelen Les 4 spel 1 omschrijving - in laatste zin K moet A zijn Les 10 spel 8 Oost doet er na het informatiedoublet met 3 een schepje bovenop - 3 zijn Les 10 spel het en teken zijn verwisseld 11 Download tafelopdrachten en Powerpointlessen steeds vers van de site voor de juiste versie! 3

6

7 LES 1: DE EERSTE SLAG De eerste les gaat over de eerste slag, beginnen bij het begin dus. elfs ervaren spelers gaan soms als een kip zonder kop te werk. aak is om direct na het opengaan van de dummy dus nog voor het bijspelen van de eerste kaart een plan te maken. Het kan geen kwaad om de stappenplannen voor SA-contracten en troefcontracten nog even te memoren: Speelplan SA - Vaste slagen tellen - Vaststellen hoeveel slagen je te kort komt - Werkkleuren opsporen - Werkkleur selecteren Speelplan troef - Verliezers tellen - Vaststellen hoeveel verliezers je te veel hebt - Kijken hoe je verliezers weg kunt werken - Volgorde bepalen oals gezegd moet een speelplan gemaakt worden voor de eerste kaart die je speelt, dus ook uit dummy! Factoren die mede kunnen bepalen hoe je de eerste slag aanpakt: - Van welke kant je de werkkleur wilt aanspelen - De entreepositie - De verbinding tussen de tegenspelers - Het bezit in de uitkomstkleur Van elke factor staan voorbeelden in het lesboek. Wat aanvullende voorbeelden: Waar wil je zijn? Contract 4, uitkomst 3 V A B B H 8 7 H 5 4 A H Je telt vier verliezers: twee in schoppen, een in harten en een in ruiten. De derde harten van noord kun je wegwerken op H als A goed zit. Nu OW de hartenaanval hebben ingezet moet dat snel gebeuren. Neem de uitkomst in noord en speel 8 van tafel. 5

8 De entreepositie Contract 3SA, uitkomst 2 A B H 6 5 V A B A V 9 3 H B Als je de eerste slag in zuid wint en 2 naar V speelt, krijg je problemen als OW A ophouden. Beter is nemen met H en V van tafel spelen. Als die houdt kun je oversteken in harten en verder gaan met een hoge ruiten. De verbinding tussen de tegenspelers Een aas ophouden om de verbinding tussen de tegenspelers te verbreken is met name in SA-contracten een beproefde tactiek. oals in het boek aangegeven moet je alleen ophouden als: a. het zin heeft b. het geen slag kan kosten Met het oog op b. is deze heel belangrijk: A B V 10 4 V A B 4 H 9 6 H 9 6 West komt uit met 2. In 1 moet de leider H nemen, anders maakt hij er geen slag mee. In 2 neemt oost in de eerste slag A om met B te vervolgen. Nu is het wel een optie om H te duiken. Wat aanvullende voorbeelden: A 9 4 Hier is een keer duiken voldoende om de verbinding te verbreken bij een 5-2 zitsel. Bij een 4-3 zitsel moet je twee keer ophouden om de vierde ruiten van west te isoleren. H 6 5 A 8 4 Hier heb je een dubbele ruitendekking, maar toch kan het zinvol zijn om de eerste ruitenronde te duiken: 6

9 Contract 3SA, uitkomst 2 A V 3 A H B V 8 N B V B 9 H 3 2 A 8 H 10 H 7 6 A 8 4 V B Als de leider de eerste slag neemt en klaveren speelt kan oost aan slag met A ruiten doorspelen. Nu wordt H verwijderd en heeft west nog H als entree. Wanneer je de eerste ruitenronde duikt kan oost na A geen ruiten meer spelen en blijft je tweede ruitendekking intact. Verder is de Bath coup (pagina 11) leerzaam, daarmee sla je twee vliegen in één klap. Wanneer de tegenpartij de kleur niet doorspeelt behoud je je dekking, spelen ze hem wel door dan scoor je een extra slag. Een aanvullend voorbeeld: H A B 6 Hier moet de Bath coup niet worden toeget. Dankzij 10 ben je verzekerd van een tweede ruitenslag als je A neemt. Vanuit het perspectief van de verdediging illustreert de Bath coup het belang van signaleren: H V 10 4 West komt uit met H en wint daarmee de slag. Is ruitennaspel in de AB-vork van zuid (die de Bath coup heeft toeget) of moet je de kleur doorspelen omdat partner een plaatje heeft? Dit probleem is op te lossen met signaleerafspraken. Wordt in de volgende les aandacht aan besteed. Het bezit in de uitkomstkleur De speelfiguren op pagina 12 en 13 zijn belangrijk en erg leerzaam en komen regelmatig voor. Aanvullende voorbeelden: H 7 6 H 7 H V 8 4 V 8 4 V 10 In 1 laat je 6 bijspelen in dummy. Als west onder A vandaan is gestart maak je zowel V als H. In 2 is het beter om H te leggen. Als die houdt heb je met V8 nog een dekking zolang oost niet aan slag komt. In 3 leg je weer klein, dankzij het bezit van 10 ben je verzekerd van een tweede hartenslag. 7

10 LES 2: STOELENDANS De tweede les gaat over tegenspelen. En dan met name over de situatie waarin de tegenspelers de eerste slag hebben gewonnen. Dan rijst de vraag: doorgaan met dezelfde kleur of niet? De natuurlijke neiging is om de kleur door te spelen. Meestal is dat ook goed, maar niet altijd. De kunst is om de uitzonderingen er uit te filteren. We onderscheiden twee situaties: - De uitkomer wint de eerste slag - De partner van de uitkomer wint de eerste slag De uitkomer wint de eerste slag Twee factoren zijn bepalend voor de vraag of je door moet gaan met de uitgekomen kleur: - de dummy - partners signaal De dummy De voorbeelden op pagina 19 spreken voor zich en kunnen behandeld worden. Wat extra voorbeelden: B H V West komt tegen een SA-contract uit met H. Wanneer die houdt mag je aannemen dat partner A heeft. Toch heeft het weinig zin om ruiten door te spelen. Na het oprapen van drie ruitenslagen is noords B hoog. Je hebt dus feitelijk een slag voor de leider ontwikkeld. A H West komt tegen een troefcontract uit met A. Aan dummy valt te zien dat H ook nog te maken is. Het is echter lang niet altijd goed om die meteen op te rapen. Regelmatig is het beter om eerst te proberen een slag in een andere kleur te ontwikkelen. Dat hangt natuurlijk mede af van de rest van de dummy. Kan een lastige keuze zijn. Partners signaal Wanneer de derde man niet hoeft te doen wat hij kan biedt dat de mogelijkheid tot signaleren. Een hoge kaart is een aansignaal, een lage kaart een afsignaal. Het is nuttig om het signaleren ook vanuit de andere stoel te bekijken: H B 7 2 H belooft de vrouw en oosts B is een uitermate nuttige aanvulling op die serie. Oost moet aansignaleren met 7 om partner te vertellen dat hij hulp kan bieden om de ruitenkleur te ontwikkelen. 8

11 De partner van de uitkomer wint de slag Tegenspelen is samenwerken, dus krijgt iedere beginnende bridger de regel mee dat partners uitkomstkleur moet worden doorgespeeld. Nu is het tijd voor de nuance. Je speelt partners kleur niet terug als daar gezien de dummy geen toekomst in zit. Uiteraard maakt het verschil of er troef of SA gespeeld wordt: H V A 7 6 Als partner tegen een SA-contract uitkomt met 3 is er op basis van de dummy geen reden om ruiten door te spelen. In een troefcontract is het mogelijk dat partner gestart is van een korte kleur en een aftroever najaagt. Dan komt ruitennaspel dus wel in aanmerking. 6 5 V A 8 3 In een SA-contract ligt het na de V start voor de hand om H te verdrijven en zo partners lange kleur vrij te spelen. In een troefcontract zit er in harten weinig toekomst; zuid maakt de tweede hartenslag met H en de derde ronde kan in dummy worden getroefd. De switch Wanneer je eenmaal besloten hebt om de uitgekomen kleur niet door te spelen rijst de vraag welke kleur je dan wel moet inspelen. Voor twijfelgevallen is er de volgende richtlijn: door het sterk heen, naar het zwak toe. Naar het zwak toe ligt natuurlijk zeer voor de hand: H B owel in 1 als in 2 is schoppen voor oost een aantrekkelijke kleur om in te spelen. In 1 hoop je dat partner ook een honneur heeft, in 2 hoop je dat partner met honneurs achter de leider zit. Door het sterk heen vereist enige toelichting. Het gaat natuurlijk niet om echt sterke kleuren, maar meer om vorken : A V 10 A V H B 7 In 1 komt het in aanmerking om ruiten te spelen, je hoopt dan dat partner met HB achter dummy zit. In 2 is ruitennaspel minder zinvol, omdat je kunt zien dat de snits goed zitten. 9

12

13 LES 3: DE DISCARD Afgooien wanneer je niet kunt bekennen lijkt een saai onderwerp, maar is het beslist niet. Goed afgooien redt bakken met slagen. In deze les gaan we het onderwerp bekijken vanuit het perspectief van zowel de leider als de tegenspelers. De leider Afgooiproblemen voor de leider doen zich voornamelijk voor in SA-contracten, in troefcontracten zul je doorgaans kunnen troeven. oals op pagina 28 aangegeven is het afgooien van kaarten in een werkkleur of incasseerbare kleur niet verstandig. Daarmee gooi je potentiële lengteslagen weg. Extra voorbeelden: V B 9 2 A H V 2 In figuur 1 kun je twee schoppenslagen maken zodra je AH hebt verdreven. Wanneer je op enig moment 2 afgooit reduceer je het aantal ontwikkelbare slagen tot één. In 2 is 2 een potentiële lengteslag als de schoppens 3-3 zitten bij OW. Het is dus zonde om die kaart weg te gooien. Stoppers Uiteraard moet je bij het afgooien in de gaten houden dat je stoppers in zwakke kleuren behoudt. Wat extra voorbeelden naast die van pagina 29: 6 5 B Als je in zuid een harten weggooit heb je geen dekking meer. B 3 A 10 4 Als je in zuid een harten weggooit heb je nog maar één dekking in plaats van twee. Verliezers wegwerken In troefcontracten hoef je zelden iets weg te gooien op vrije kaarten van de tegenpartij, als het goed is kun je die troeven. Wel kun je regelmatig discards plegen op hoge of vrije kaarten van dummy. Ook dat moet met beleid gebeuren, zoals aangegeven op pagina 30. Een extra voorbeeld: Contract 4, Uitkomst V A H 3 V A A H B V B B De juiste discard op H is niet 3 maar B. 3 is namelijk geen verliezer, die kun je troeven in noord. 11

14 Het tellen van verliezers helpt om een goed beeld te krijgen van de effectiviteit van de verschillende discards: V B Stel dat je twee discards kunt doen op vrije kaarten van noord. Wanneer dat twee klaveren worden, werk je slechts één verliezer weg. Van oorsprong had je twee verliezers, na twee discards heb je er nog één. Tegenspel signaleren oals op pagina 31 aangegeven biedt afgooien een uitgelezen mogelijkheid om te signaleren. Een hoge kaart weggooien in de kleur die je wilt nagespeeld zien kan soms in een SA-contracten een cruciale slag kosten. Signaleer dan af in een andere kleur: Contract: 3SA, Uitkomst: B A 9 4 H 10 H 8 4 V B A V B West komt uit met B aas, twee (afsignaal), drie. In slag twee speelt de leider V van tafel. 9 is te duur. Gooi 3 af. Nu je zowel in schoppen als in ruiten een afsignaal hebt gegeven vindt partner hopelijk de hartenswitch. Eventueel kan de docent hier aanstippen dat er voor signaleren bij afgooien vele alternatieven bestaan, zoals Romeins (oneven = aas, even = af) of Lavinthal (je signaleert niet in de kleur waarin je afgooit, maar vraagt met een hoge kaart om de hoogste van de overgebleven kleuren en met een lage kaart om de laagste overgebleven kleur). Gelijke lengte Tot slot is de theorie van pagina 33 nog leerzaam: het houden van gelijke lengte in lange kleuren van de dummy of leider. Belangrijk is om het verschil tussen de twee volgende speelfiguren in te zien: A H B 6 A H V 8 V B In figuur 1 voorkomt 9 dat de leider vier hartenslagen kan maken. Als west een voorgespeelde 10 dekt met de vrouw worden alleen AHB gemaakt. In 2 is oosts hoogste harten lager dan noords laagste harten. Nu kun je niet voorkomen dat de leider vier hartenslagen maakt en hoef je dus ook niet al je hartens te bewaren. 12

15 LES 4: WANNEER TROEFTREKKEN? Een onderwerp waar niet genoeg aandacht aan kan worden besteed, de frequentie is enorm hoog. Troeftrekken is de regel, uitstellen de uitzondering. Maar de uitzondering komt wel regelmatig voor. Belangrijkste uitzonderingen: - Aftroevers maken aan de korte kant - Eerst verliezers wegwerken - Aftroevers over en weer (cross-ruff) - Entreepositie Aftroevers aan korte kant Uiteraard kan het spel op pagina 41 worden gebruikt. Een aanvullend voorbeeld: Contract: 4, uitkomst: V H V B A H V B A H uid troeft de tweede hartenronde en moet de klaverkleur vrijtroeven. Cruciaal is om na A niet ook H te incasseren. West of oost zal dan de vierde klaverronde hoger kunnen troeven dan dummy. De correcte aanpak: A, klaveren getroefd, A, klaveren getroefd, harten getroefd, troeftrekken, H en 8. == Verliezer(s) wegwerken Of verliezers moeten worden weggewerkt voor of na het troeftrekken heeft alles te maken met je troefbezit. Bij het voorbeeld van pagina 42 dreig je tijdens het troeftrekken van slag te gaan (als de snit op H mislukt), daarom heeft het wegwerken van de ruitenverliezer voorrang. Ter vergelijking: Contract: 4, Uitkomst: H A 8 A V 6 4 B 9 4 A H B 6 H 3 V Hier speel je na A eerst AH alvorens je hartenverliezer te gaan wegpoetsen op V. Dit onderwerp kom overigens nog uitgebreider aan de orde in hoofdstuk 6 over tempo. 13

16 Cross-ruff De cross-ruff is een leerzame speeltechniek en het voorbeeld op pagina 43 spreekt boekdelen. De cross-ruff is niet de geschikte speeltechniek zodra je een zijkleur hebt waarin je slagen kunt maken. Contract: 4, uitkomst: V 6 A H 5 4 A A V B H V B 2 Hier moet je niet heen en weer gaan troeven. Een beter plan is om een paar schoppens in dummy te troeven, troef te trekken en de klaverkleur te ontwikkelen. Entreepositie In het lesboek wordt geen aandacht besteed aan het vrijtroeven van een zijkleur, toch een belangrijke speeltechniek in een troefcontract. Hieronder een spel waarmee de docent het toch in de les kan meenemen, in combinatie met een nieuwe reden om het troeftrekken uit te stellen: de entreepositie: Contract: 4, uitkomst: V A V 3 H B 3 H 9 3 H B A 8 V 6 Oost neemt de V start met de aas en speelt schoppen na voor de heer van zuid. Je hebt nog drie zwarte verliezers, één te veel. Om een verliezer weg te werken moet je noords vijfde ruiten vrijspelen en bereikbaar houden. Begin met A, 8 naar H en troef een ruiten met 10. Als de ruitens 3-3 hebben gezeten zijn noords vierde en vijfde ruiten vrij. o niet, dan steek je over naar A, troef je nog een ruiten met B en speel je vervolgens H en harten naar de vrouw om bij de vrije vijfde ruiten te komen. 14

17 LES 5: COMMUNICATIE Bij de introductie van dit onderwerp kan het geen kwaad om allereerst de welbekende regel honneur(s) van de korte kant eerst kort te herhalen: A H V 2 Speel eerst H en V en daarna 2 naar A. Als de hartens bij OW 3-3 zitten kun je daarna direct ook 8 maken. Kleine kaarten Niet alleen honneurs kunnen voor een blokkade zorgen, dat geldt ook voor lagere kaarten. De voorbeelden op pagina 48 spreken boekdelen. Nog een paar: B A H V 5 3 Als je achter elkaar vijf klaverslagen wilt oprapen zul je 7 en 8 moeten deblokkeren. A B 9 7 H V 8 3 Hier moet je na H en V oversteken met 8 naar A. Daarna kun je 6 en 5 uitspelen. A H V 8 7 Hier valt een blokkade alleen te voorkomen bij een 2-2 zitsel: 1 2 A A B 9 10 B 9 3 H V 8 7 H V 8 7 In 1 kun je na H en V ook 8 oprapen en daarna met 7 oversteken naar A. In 2 heb je alle drie de klaverplaatjes nodig om de klaveren bij oost weg te halen en is de blokkade onvermijdelijk. Leerzaam is ook deze speelfiguur: A V B H 10 2 De meest efficiënte aanpak is om te beginnen met 10 naar A, gevolgd door 5 naar H. Bij het afgebeelde zitsel kun je vervolgens direct 2 naar 9 spelen en de kleur oprollen. Na elke andere aanpak heb je extra entrees nodig in noord en/of zuid. 15

18 Extra entrees Voor de communicatie geldt: hoe meer entrees, hoe beter. Lange kleuren bevatten vaak verborgen entrees. Als voorbeeld kan de ruitenfiguur van pagina 49 worden gebruikt: V A H B 6 Door na A en H verder te gaan met B naar V kun je een extra ruitenentree in noord creëren. Belangrijk is wel om twee mogelijke zitsels aan te stippen: 1 2 V V A H B 6 A H B 6 In 1 loopt alles volgens plan. In 2 zitten de ruitens 4-1. Nu kun je je niet permitteren om B over te nemen met V, dat kost een ruitenslag. Begin dus met AH om het zitsel te checken. Een extra voorbeeld: A V H B 8 Als je meerdere entrees in noord nodig hebt bevat deze kleur er drie. Je kunt H naar A spelen, B naar V en 8 naar 10. Vrijtroeven In de vorige les was er al de optie om het vrijtroeven van zijkleur te behandelen. In dit hoofdstuk over communicatie zou het ook kunnen. Via het spel op pagina 51 van het lesboek of het onderstaande voorbeeld: Contract: 4, Uitkomst: H H V 7 4 B A 7 A H B 10 2 V 3 A Je moet de schoppenkleur vrijtroeven en V bewaren als entree. Nodig zijn een 3-3 zitsel in schoppen en een 3-2 zitsel in troef. Speel A, schoppen naar de heer, schoppen (hoog) getroefd, A, H en harten naar de vrouw. 16

19 Entrees aan de zwakke kant Wanneer de ene hand veel sterker is dan de andere moet optimaal worden omgesprongen met de potentiële entrees aan de zwakke kant. Het voorbeeld op pagina 52 is illustratief. Op het volgende spel moet je zelfs een kleur laten blokkeren: Contract: 3SA, uitkomst: 10 A V B 6 A V 4 6 A H H V B Win de uitkomst in noord. H moet je bewaren om bij de nog vrij te spelen ruitenkleur te komen. Dat er in de schoppenkleur een blokkade ontstaat is niet bezwaarlijk, in noord liggen entrees genoeg. Tegenspel honneurs uit korte kant eerst Ook voor de tegenspelers is de regel honneur(s) uit de korte kant eerst een belangrijke: 6 H A V 5 B West komt tegen 3SA uit met 3. Oost wint de eerste slag met A en moet verdergaan met V om een blokkade te voorkomen. Uitduiken en overnemen Tot slot twee technieken om de communicatie te bevorderen, die ook al in Flits 2 zijn behandeld. Nu ook vanuit het perspectief van de verdediging: 1 2. A H V 10 7 V 10 7 B A H B 9 4 Wanneer er geen zij-entree in noord ligt moet de leider in 1 de eerste harten weggeven om de verbinding in stand te houden. In 2 moet oost als tegenspeler hetzelfde doen! 1 2. A H V B A H V B 8 7 In 1 kan de leider het zich na V permitteren om B over te nemen om de hele kleur uit te spelen. In 2 geldt voor de tegenspelers hetzelfde. 17

20

21 LES 6: TEMPO Tempo is een belangrijk begrip in het bridgespel. Wie de tegenstander net een stapje voor is bij het ontwikkelen van kleuren komt vaak als winnaar uit de bus. De theorie van pagina 58 uit het lesboek is belangrijk: als de tegenpartij nog één hoge troef heeft moet je die laten zitten: V 10 2 B 7 A H Doel van troeftrekken is om geen onnodige slagen te verliezen door aftroevers. Na AH is V een vaste verliezer, of west er nu een aftroever mee maakt of niet. Troef doorspelen leidt tot tempoverlies en dat is wel eens fataal: Contract: 4, Uitkomst: V H B B 6 H V 6 A H H V 7 A 7 6 uid wint de uitkomst met A en speelt AH. Wanneer je harten doorspeelt stel je OW in staat om H weg te spelen. Je verliest dan 1 slag in elke kleur. Beter is om na AH verder te gaan met V. Daarmee verdrijf je A en ontwikkel je een hoge schoppen voor een klaverdiscard. Snelle en langzame verliezers Erg leerzaam is het onderscheid tussen snelle en langzame verliezers. De voorbeelden op pagina 59 spreken boekdelen en kunnen klassikaal behandeld worden. Bij snelle verliezers speelt het tempo een cruciale rol, wanneer je bij het troeftrekken van slag moet is het noodzakelijk om dat uit te stellen. Het spel op pagina 60 illustreert dat. Een voorbeeld waarbij je een stap vooruit moet denken: Contract 4, uitkomst V H 7 5 H B 4 3 H B 3 H 8 7 A 3 2 V V 10 V 3 Wie na de V start gaat troeftrekken verliest het tempo en stelt OW in staat om een schoppenslag te ontwikkelen. Je verliest dan in elke kleur een slag. Neem de uitkomst met A en speel V, dan kun je je schoppenverliezer tijdig wegwerken op een hoge ruiten van noord. 19

22 Wel of niet troeftrekken? Troeftrekken wordt alleen uitgesteld als dat leidt tot cruciaal tempoverlies. Wat dat betreft is het leerzaam om de volgende varianten te vergelijken: H H A B 8 2 A V V B V In 1 kan troeftrekken niet leiden tot tempoverlies, omdat je niet van slag hoeft. In 2 is dat wel het geval. In 3 is het onzeker: als H goed zit hoef je niet van slag, zit de snit mis dan wel. Temposlag Over naar SA-contracten. Daarin speelt het begrip tempo nog vaker een rol dan in troefcontracten. De partij die als eerste zijn lange kleur heeft ontwikkeld komt vaak als winnaar uit de bus. Het spel op pagina 62 is instructief. Nuttig is een vergelijking met deze variant: Contract 3SA, Uitkomst V A V 3 H 6 V B H 6 5 B 10 4 A A V B 2 Hier is het maken van drie schoppenslagen voldoende voor je contract. Maar schoppen Heer bij oost, dan ga je zeker down. Toch maar de ruitenkleur ontwikkelen. Meestal ga je down, maar soms blokkeert de hartenkleur bij OW en komt het contract toch nog binnenrollen. Tot slot kunnen de volgende speelfiguren nog naast elkaar gezet worden: A V B 6 5 H V B Klaveren is een aantrekkelijkere werkkleur dan ruiten. In klaveren kun je met zekerheid vier slagen ontwikkelen door A te verdrijven. In ruiten is A een vaste slag en kun je de snit op H proberen. Als de snit lukt ontwikkel je vier ruitenslagen, zit H mis dan ontwikkel je drie slagen. Wanneer je de keuze hebt zul je normaliter dus klaveren selecteren als werkkleur. Als je niet van slag mag (tempoverlies!) is ruiten echter de aangewezen werkkleur, daarin heb je kans om slagen te ontwikkelen zonder van slag te gaan. Morton s fork Pagina 63 en 64 zijn voor de fijnproevers. Morton s fork is een leuke maar lastige speelfiguur. 20

23 LES 7: TOM TOM Wie begint met bridgen focust zich in eerste instantie geheel op zijn eigen kaarten. Later komt daar de registratie van de dummy en het vallen van de kaarten bij. De laatste stap is het visualiseren van het zitsel, eentje die maar weinig bridgers ook daadwerkelijk zetten. Deze les (en ook les 10) is bedoeld als eye-opener, het laat zien waarom bridge wordt beschouwd als een denksport. Hopelijk zal het leiden tot (nog) meer spelplezier! Beeldvorming De wetenschap dat elke kleur 13 kaarten bevat die verdeeld zitten over vier kleuren, is de basis voor de beeldvorming. Nuttig is om het voorbeeld van pagina 68 te bespreken. Een aanvullende oefening: V H B 8 7 H 6 5 B 10 A 8 7 A B Vraag: hoeveel troeven heeft partner west? Antwoord: twee Kan die wetenschap relevant zijn? Ja. Als partner met ruiten start en de leider H neemt en een kleine schoppen van tafel speelt moet je opstappen met A om partner een aftroever te geven. Als je daarentegen A8 bezit heeft west drie troeven en is er minder haast. Nog een fraai voorbeeld van het visualiseren van het zitsel: West A A Hoe zit de ruitenkleur verdeeld? ! Kom uit met A en speel ruiten na om partner een aftroever te bezorgen. 21

24 Uitkomst lezen Uitkomstafspraken maken we niet voor niets. Het stelt je in staat om het zitsel in de uitgekomen kleur te lezen. De voorbeelden op pagina 79 kunnen worden behandeld. Twee extra voorbeelden: A 5 3 H V 7 1SA 2 2 3SA Hoe zit de schoppenkleur verdeeld? Partner is gemarkeerd met B en een vijf- of zeskaart win de eerste slag met V en speel H na voor de secce aas om een blokkade te voorkomen. H B 7 6 H V B A A West komt uit met H. Dit belooft V. Neem over met A, incasseer A en speel ruiten na. Aan slag met V geeft partner je een harten aftroever. Plaatjes plaatsen Inschatten wie welke plaatjes heeft is een kunst op zich en kan zeer lonend zijn. Het spel op pagina 71 uit het lesboek is illustratief: slechts weinig spelers zullen met V in dummy H op tafel durven leggen. Nog zo n voorbeeld: A B A H V 7 6 V 9 4 H A B SA 2 3 3SA 22

25 West komt tegen 3SA uit met V, voor de aas in dummy. De leider steekt over naar A en laat V uitlopen voor de heer van oost. Op basis van zijn bieden is zuid gemarkeerd met 6-9 punten. A en V heb je al gezien en H moet hij gezien de V start van partner ook hebben. Ergo: west heeft H. Switch aan slag met H naar 3. Logisch nadenken Ook het spelverloop biedt aanknopingspunten omtrent het zitsel. De voorbeelden op pagina 73 kunnen behandeld worden, alsmede: H 2 V Je komt als west uit met 3. De leider legt H in dummy en die wint de slag. Vraag: wie heeft B? Antwoord: partner, want met ABx had de leider 2 laten bijspelen om de slag goedkoop te kunnen winnen. En: B H B H V B 9 V Je komt uit met H. De leider neemt A en trekt drie keer troef. Vraag: Hoeveel hartens heeft zuid? Antwoord: A-sec, anders had hij wel een harten getroefd in dummy 23

26

27 LES 8: TIMING Dit is misschien wel het belangrijkste onderwerp op het gebied van afspel. Goede spelers onderscheiden zich door een perfecte timing: alles wat op een spel gedaan moet worden, wordt gedaan in de juiste volgorde. Kwestie van inzicht en dat komt met ervaring. De juiste volgorde Het voorbeeldspel op pagina 78 is een mooie introductie van het onderwerp. Het hangt van de uitkomst af in welke volgorde je je zwarte winners moet spelen om zowel in schoppen als in klaveren de kans op een 3-3 zitsel mee te nemen. Nog leerzamer is het spel van pagina 95, waarin je de hartensnit tweemaal moet nemen en de verbinding in klaveren intact moet houden. Een extra voorbeeldspel: Contract: 3SA, uitkomst: B H B H 7 6 A V A V V A In ruiten moet je tweemaal van slag om de kleur te ontwikkelen en dat kun je je na de harten start niet permitteren (zie hoofdstuk 6 over tempo). Dat maakt klaveren tot de werkkleur. Negen slagen zijn haalbaar in de vorm van vier klaveren, twee hartens en drie schoppens. De bereikbaarheid van H is wel een issue. De juiste speelwijze: incasseer AV en duik een klaveren uit. Door H te bewaren hoef je H op te rapen op een moment dat je niet meer van slag hoeft. En dat is wel zo veilig. Nog een leerzaam voorbeeld: Contract: 4, uitkomst: V B A V B 3 A 2 V B 10 3 H 8 4 V 10 3 N 9 H H 7 6 V A 7 2 A H B 9 3 Om 4 te maken moet H goed zitten. De juiste timing is om direct na A de ruitensnit te nemen. Je kunt dan met troef de hand bereiken om de snit te herhalen en een schoppenverliezer weg te poetsen. Wie eerst AH speelt en dan de ruitensnit neemt komt niet tijdig in de hand terug om de snit te herhalen. Uitermate leerzaam is het spel op pagina 81, dat het zeker verdient om behandeld te worden. Wanneer je een aftroever aan de korte kant voorbereid in de uitkomstkleur is het vaak goed om de eerste slag te duiken. 25

28 Troefbehandeling De troefbehandeling van pagina 82 is belangrijk. Uitgewerkt in een heel spel: Contract: 4, uitkomst: B H A H V 10 B 2 B N V B 9 3 H 2 V A A H V 2 A 7 B 6 Door eerst een schoppen uit te duiken en later A te slaan kun je uiteindelijk 2 troeven in dummy zonder dat oost kan overtroeven. 26

29 LES 9: TEGENSPEL TROEF Het tegenspel in SA-contracten is doorgaans rechttoe rechtaan: werkkleur opsporen en die vervolgens zo snel mogelijk vrijspelen. Het tegenspel in troefcontracten vereist meer inzicht. Vandaar deze les. De dubbele renonce Het spelen in de dubbele renonce kost meestal een slag en moet derhalve worden afgeraden. Het voorbeeld van pagina 88 in een uitgewerkt spel bekeken vanuit het perspectief van de leider: Contract: 4, uitkomst: A V A H A H B V 3 H V B 2 West begint met A en H. Als hij een derde ronde ruiten speelt kan de leider troeven in dummy en in de hand 5 weggooien. De hartenverliezer is nu verdwenen. Belangrijk is om op te merken dat het spelen van een kleur die door leider of dummy kan worden getroefd niet bezwaarlijk is: B 7 2 A H 9 3 V West begint met A en H, getroefd door zuid. Wanneer OW later weer aan slag komen mag gerust een derde ronde schoppen worden gespeeld, dat is immers niet in de dubbele renonce. Uiteraard zijn er uitzonderingssituaties waarin het spelen in de dubbele renonce juist wel goed is. Dit is echter niet het moment om daar voorbeelden van te geven. Troefkort Het troefkort spelen van de leider kan zeer lucratief zijn. Omdat de leider de controle over het spel verliest levert dat vaak meerdere slagen op. Het voorbeeld van pagina 89 uitgewerkt in een heel spel: H V 7 A 4 2 A H B N A V B H V B 10 8 V A B H 3 uid speelt 4. Als west met een van zijn doubletons start maken OW alleen A en A. Na een 2 start gaat het beter. uid troeft de tweede hartenronde en speelt H. West neemt A en speelt nogmaals harten. uid troeft af met 10 en heeft nu alleen nog VB, terwijl west nog in het bezit is van 943. De leider speelt V en ziet oost niet bekennen. uid stopt met troeftrekken, maar het schip is al zinkende. 27

30 Troefpromotie Dit is een intrigerend onderwerp, omdat er slagen uit het niets ontstaan. Een tweede voorbeeld naast die op pagina 90: B A H V 9 5 Als oost een kleur inspeelt die zuid en west niet meer hebben maakt west een slag met 10, of zuid nu laag of hoog troeft. Het principe van pagina 91 is erg belangrijk. Extra voorbeelden: H A V B 8 7 Oost speelt een kleur in die zuid en west niet meer hebben. Als de leider troeft met B of V moet west niet overtroeven. 5 4 B A V H Hier idem dito als zuid troeft met 9 of 10. Uppercut Wanneer je als tegenspeler vòòr de speler zit die ook geen kaarten meer heeft in de voorgespeelde kleur, is het zaak om zo hoog mogelijk te troeven. Een soort derde man doet wat hij kan, je hoopt dat er iets promoveert bij partner. De voorbeelden op pagina 92 spreken voor zich. Hieronder wat ingenieuzere uppercuts: 6 3 H A V B West speelt een kleur die oost en zuid niet meer hebben. Als oost troeft met 10 promoveert 9 tot tweede troefslag! V B H 9 2 A 8 6 Ditmaal speelt oost een kleur die west en dummy niet meer hebben. Als west troeft met 7 moet dummy overtroeven met 10. En dan is oosts schoppenbezit plots goed voor een slag. Het bezit van troefaas Troefaas is de machtigste kaart van het spel. oals het spel op pagina 94 illustreert geeft het de tegenspelers meer mogelijkheden en flexibiliteit. Het is goed om je daar bewust van te zijn. 28

31 LES 10: TOM TOM 2 In les 7 is al een eerste aanzet gegeven voor het kaartlezen. Gekozen is om te beginnen met tegenspel, omdat je dan altijd conclusies kunt trekken uit het biedverloop. Als leider heb je vaak minder aanknopingspunten, namelijk in biedverlopen waar niet is tussengeboden. 1SA 3SA Na dit biedverloop kunnen OW de hand van de leider al gaan visualiseren (SA-verdeling, punten). uid heeft daarentegen nog zeer weinig zicht op de handen van oost en west. De eerste twee spellen uit dit hoofdstuk (pagina 98 en 99) bevatten niet voor niets biedverlopen waarin de tegenpartij heeft geopend. Dan heb je direct zicht op het zitsel. Een ander voorbeeld: H 9 3 B Wanneer west een volgbod in harten heeft gedaan weet je dat de kleur 5-1 of 6-0 verdeeld zit. Daar moet je rekening mee houden in je speelplan. Een extra voorbeeldspel: H 10 6 A 6 2 V A B H 3 A H Volgens de regel nine never (Flits2, p75) is met negen kaarten samen aas-heer slaan kansrijker dan snijden op de vrouw. Hier zal oost voor zijn 3 bod echter zeker een vijfkaart hebben. Hij heeft dan minstens tien rode kaarten en dus hooguit drie zwarte. Dat vergroot de kans op V-derde bij west. Uittellen van de punten Het uittellen van de punten is iets wat je jezelf moet aanleren. Dat kan via de volgende stappen: 1. Tel het aantal punten van de dummy op bij je eigen puntentotaal 2. Trek het totaal af van Het overblijvende getal geeft aan hoeveel punten OW hebben 4. Maak op basis van het biedverloop een inschatting hoe die punten verdeeld zitten 29

32 Een voorbeeldspel: 10 2 H A V A H 6 4 A V H 8 7 B SA 3SA West komt tegen 3SA uit met V, de door zijn partner geopende kleur. De antwoorden op bovengestelde vragen: = = OW hebben 14 punten 4. Oost heeft gezien zijn 1 opening 12+ punten. De punten zitten dus 12-2, 13-1 of 14-0 verdeeld Na de V start weet je dat alle overige plaatjes bij oost zitten! Dat maakt de klaversnit tot een kansloze bal. Sla A in de hoop dat oost H sec heeft. Uitkomst Naast het biedverloop is de uitkomst een belangrijke informatiebron. Het voorbeeldspel op pagina 100 is leerzaam. Daarnaast kan worden aangestipt dat de uitkomst ook iets kan zeggen over de kleur(en) waar niet in is uitgekomen: B 4 2 Als west tegen een troefcontract niet met schoppen uitkomt is dat een indicatie dat hij geen serie honneurs in die kleur heeft. Als west schoppen heeft geboden is die inferentie nog sterker, je kunt er dan haast vergif op innemen dat zijn bezit iets is als AV

33 Discovery play Wanneer er niet is tussengeboden zal de benodigde informatie uit het spelen gehaald moeten worden. De kunst is om zicht te krijgen op de verdeling, elke speler heeft 13 kaarten verdeeld over vier kleuren. Wanneer de lengte van drie kleuren bekend zijn kun je de lengte in de laatste kleur uitrekenen. Het spel op pagina 102 is een goed voorbeeld. Bij het spel op pagina 104 kun je een complete telling van de ruitenkleur krijgen door eerst schoppen te spelen. Een alternatief voorbeeld: H A B 9 2 A V 2 H 4 H 7 3 H SA 2SA West komt tegen 2SA uit met V. Oost neemt A en switcht naar V, voor heer en aas. OW rapen nog drie hartenslagen op. Daarna vervolgt west met B, waarop oost een schoppen afgooit. Bekend is nu dat west vijf ruitens en vier hartens had. Hoeveel klaveren hij bezit kun je uitvinden door drie rondje schoppen te spelen. 31

34

35 LES 11: AANVAL EN VERDEDIGING Wie begint met bridgen leert dat het doel van het spel is om slagen te maken. En dat het dus belangrijk is om slagen te ontwikkelen. Dat is vaak de juiste strategie, maar niet altijd. Soms is het beter om achterover te leunen en te wachten op je slagen. Met name in troefcontracten. Deze les heeft tot doel om inzichtelijk te maken bij welk type spellen dat het geval is. Actief versus sief We beginnen met enkele voorbeelden om vast te stellen wat sief en actief tegenspel precies inhoudt. H V B A 6 5 odra er ruiten wordt gespeeld maakt oost A. Wanneer je vervolgens ruiten doorspeelt is dat sief tegenspel bij uitstek: je ontwikkelt niets maar geeft ook niets weg. V 7 6 H B 9 2 Wanneer je aan slag met A naar 2 switcht is dat actief tegenspel. Je vestigt je hoop op het ontwikkelen van klaverslagen. Als partner A heeft kun je mogelijk drie slagen in de kleur oprapen (in een SA-contract zelfs vier). Heeft zuid A, dan kost het klavernaspel een slag omdat de leider V in de schoot geworpen krijgt. Niet altijd weet je op voorhand of het inspelen van een kleur sief of juist actief tegenspel is: H Stel dat west besluit om ruiten te spelen, door dummy s H heen. Twee mogelijke zitsels: H 10 2 H A V B B A V 4 Bij zitsel 1 is ruiten actief tegenspel, het ontwikkelt slagen voor partner. Bij zitsel 2 is ruitennaspel juist sief, omdat het niets ontwikkelt. 33

36 Dummytype oals op pagina 109 van Flitsend te lezen valt is de dummy zeer bepalend voor de keuze tussen actief en sief tegenspel. Met een goede lange zijkleur naast de troefkleur is actief tegenspel geboden. onder tweede kleur wordt sief tegenspel aantrekkelijk. Ter vergelijking: A B 10 2 A 6 H B H V B 9 4 V H N A V 7 3 A H V B West start met 10. Oost maakt V en A en moet daarna schoppen onder zijn heer vandaan spelen. Wanneer hij dat niet doet kan de verdediging fluiten naar zijn schoppenslag. A B 10 3 A 6 2 H B H H N A V 7 3 A B 5 V V 5 H V B elfde biedverloop, zelfde uitkomst. Ditmaal gaat er geen dreiging uit van dummy s klaverkleur en is er daarom ook geen haast met het ontwikkelen van een schoppenslag. 34

37 Uitkomst Hoe vroeger de juiste keuze tussen actief en sief tegenspel gemaakt wordt, hoe beter het is. De vroegste keuze is de uitkomst. Regelmatig geeft het biedverloop een indicatie wat de beste strategie is. Passief uitkomen is regelmatig goed tegen deelscorecontracten en bijna altijd tegen groot slem. Tegen manchecontracten en klein slem moet vaak juist actief worden uitgekomen. Uiteraard is dit een generalisatie. aak is om goed naar het biedverloop te luisteren. 1 3 Na dit biedverloop heeft zuid doorgaans punten met een vrij vlakke verdeling. Wanneer dummy evenmin een lange zijkleur heeft is een sieve uitkomst het beste Dit biedverloop schreeuwt om een actieve uitkomst. In dummy verschijnt een zeskaart klaveren. odra de leider de troeven heeft getrokken zal hij die kleur gaan benutten om rode verliezers weg te werken. OW hebben dus haast met het maken van slagen in harten en ruiten. Tot slot is het spel op pagina 114 nog interessant om te bespreken. Vanuit het perspectief van west is dummy s ruitenkleur aanleiding voor actief tegenspel. Oost weet echter dat de verdediging van de ruitenkleur weinig te duchten heeft. Hij neemt daarom H over met A om troef na te spelen. West moet hieruit concluderen dat zijn partner de ruitenkleur onder controle heeft. 35

38 LES 12: KANSEN COMBINEREN Bridge is een kansspel. De spelers die de beste kansen nemen winnen het vaakst. Wanneer je meerdere kansen hebt is het de kunst om alle kansen waar te nemen. Wat dat betreft is het leerzaam om de volgende spellen te vergelijken: Contract: 3SA, uitkomst: 2 A 4 H A V 7 A V 8 4 A H V In 3SA heb je acht vaste slagen en drie kansen op een negende slag: noords vierde klaveren,noords vierde harten en de snit op H. Je kunt ze allemaal waarnemen. Speel na A eerst AHV en dan drie rondjes harten, eindigend in noord. Als de vierde klaveren of harten vrij is kun je die nu oprapen. o niet, dan speel je ruiten naar de vrouw. Contract: 3SA, uitkomst: 2 A A H V A V 7 2 A H V 5 Hier is er door de afwezigheid van H in dummy geen communicatie. Nu kun je je kansen niet combineren. Na A moet je direct kiezen tussen de ruitensnit of de klaveren 3-3. Het eerste heeft een kans van 50%, het tweede 36%. De snit Wanneer er meerdere kansen zijn op een extra slag is het doorgaans goed om de snit tot het laatst te bewaren. Het spel om pagina 119 is in dat kader zeer leerzaam, aangevuld met: Contract: 6SA, uitkomst: 10 A B 5 2 H B 10 4 H A H B A H V A V 3 Begin met het weggeven van een schoppen. Daarna kun je testen of de schoppens 3-3 zitten. o ja, dan wordt 8 je twaalfde slag. o nee, dan neem je de snit op V. Voor de goede orde:

39 1 2 A V 2 A V B Het zijn snitfiguren als in 1 die vaak het beste kunnen worden uitgesteld. De snit in 2 moet doorgaans wel snel worden genomen. De reden: zelfs als de snit mislukt heb je drie slagen ontwikkeld. Het is dus sowieso een interessante werkkleur. Tegenspel Ook voor de tegenspelers is het goed om kansen te combineren, maar dat is een stuk lastiger te realiseren. Twee handen optimaal laten samenwerken is minder eenvoudig als je de helft niet ziet. Belangrijk is in ieder geval het uitkomstprobleem op pagina 121: een aas-heer combinatie is verreweg de meest aantrekkelijke uitkomst tegen een troefcontract, juist omdat het je in staat stelt om gratis diverse kansen te combineren. 37

40 SPELLEN FLITSEND SPELEN (12 LESSEN)

41

42 OEFENSPELLEN LES 1 1. A A H B V B 8 N A H V V 9 3 B 8 2 H 10 6 V B A H SA 3 is een sterk bod, noord mag er niet op sen. Met een dekking in de ongeboden schoppenkleur mag noord 3SA bieden, de lange ruitenkleur is al met 2 getoond. Oost komt uit met V. De leider moet in zuid nemen om later via A bij de vrijgespeelde ruitenkleur te kunnen komen. Wie de eerste slag naar A laat lopen kan wel drie schoppenslagen maken, maar geen vijf ruitenslagen! Resultaat: 3SA Contract 2. B 6 4 B 6 4 A V A V N A 7 H 9 3 H A V H B H 10 5 V B SA 3SA Oost heeft 10+ punten nodig voor 2, vandaar het 1SA antwoord. Omdat oost 1 heeft overgeslagen hoeft west die kleur niet meer te noemen, hij gaat rechtstreeks naar 3SA. uid komt uit met 2. De leider moet nemen in west met A en daarna AV deblokkeren. Hierna kan de oosthand nog bereikt worden met H om de resterende klaveren te maken. Een geslaagde snit op H brengt vervolgens de negende slag binnen. Resultaat: 3SA Contract (of +1) 3. H V 2 H V B N B 7 V B V 9 H 7 4 A 8 2 A 8 7 A A H 4 B 9 3 1SA 3SA De 1SA opening belooft punten, dus heeft noord voldoende punten mee om naar de manche te gaan. West komt uit met 2. Om aan negen slagen te komen moet de leider twee klaverslagen ontwikkelen. Als hij de eerste slag neemt kan oost de eerste klaverronde winnen met A en ruiten doorspelen. Wests ruitenkleur komt dan vrij met H als entree. Door de eerste ruitenronde te duiken maakt zuid het de tegenspelers onmogelijk om de ruitenlengte te benutten. Resultaat: 3SA Contract A V 7 6 B A B V N H B 5 H H V 7 A H 6 A V 6 4 B In Berry5 belooft 1 een vijfkaart, dus mag oost steunen met een driekaart. 3 toont punten en hierna zit west op de wip om de vierde te geven. De singleton biedt net voldoende distributionele overwaarde om een 4 bod te rechtvaardigen. Noord komt uit met B. De leider moet in oost zijn om te kunnen snijden op H. Neem A en gooi daar in west V of H onder! Dan volgt V, gedekt met de heer voor de aas. Na het troeftrekken kun je de klaverkleur uitspelen. Resultaat: 4 Contract. 3

43 5. A V 8 A B 4 B V B 5 A N 10 7 H V H V 10 6 H H B A Wanneer zuid twee fitpunten bijtelt voor zijn singleton ruiten is hij sterk genoeg om de 1 opening rechtstreeks naar de manche te verhogen. Oost komt uit met H. De leider kan de Bath coup toesen door deze te duiken! Als oost klaveren doorspeelt wordt B een slag. Speelt oost een andere kleur na, dan heeft de leider de tijd om de harten te ontwikkelen voor een klaverdiscard. 6. B 9 6 H V 10 2 H 5 4 A 9 5 N V 2 A H B V H V B 4 3 A B A 7 1SA 3SA Met 10 punten is oost sterk genoeg om de 1SA opening naar 3SA te verhogen. Noord komt uit met 4. De leider moet in dummy V leggen, dat is de enige kans om met die kaart een slag te maken. Daarna wordt A verdreven. Resultaat: 3SA Contract Resultaat: 4 Contract 7. B B H V H N H B 9 2 A H A 4 2 A 10 4 A V 7 V 9 7 V B 6 5 1SA uid opent de bieding met 1SA en daar heeft niemand iets aan toe te voegen. West komt uit met 2. De leider moet klein leggen in dummy en H nemen met A. B valt later onder V, maar daarna is 10 hoog en goed voor een tweede schoppenslag. De werkkleur is klaveren, door A te verdrijven kun je drie slagen ontwikkelen. Een geslaagde hartensnit brengt de zevende slag in het laatje. Resultaat: 1SA Contract 8. H H V V 8 A B V N B 9 2 A 7 4 H V B A H A 7 3 B dbl 2 3SA allen De noordhand is goed genoeg voor een volgbod op 1-niveau. Het negatief doublet van oost toont exact een vierkaart schoppen. Na de 2 herbieding prefereert oost 3SA boven 5. uid komt uit met de door zijn partner geboden kleur en start met 10, de hoogste van een doubleton. De leider legt B in dummy en duikt de door noord gelegde V! Als noord harten doorspeelt wordt 9 een slag, als hij switcht naar een andere kleur behoudt oost zijn hartendekking. Resultaat: 3SA Contract 4

44 9. A 6 2 A B 3 B H V 4 B N H V H V A H V A 9 2 B SA 3SA Kort maar krachtig biedverloop. onder hoge vierkaart heeft het voor zuid geen zin om de Stayman conventie te gebruiken. Oost komt uit met H. De leider kan die het beste duiken (Bath coup). Als oost harten doorspeelt maakt noord naast A ook B. Speelt oost een andere kleur na, dan kan noord op zijn gemak A verdrijven zonder dat OW hem down kunnen spelen in harten. Resultaat: 3SA Contract of H V B V 6 5 A N H 10 6 A B 8 4 V H A V 2 B 9 7 A B H SA 3SA West heeft voldoende punten om de 1SA opening van zijn partner naar de manche te verhogen. uid komt uit met 2. Oost moet de door noord gelegde V nemen met de heer, anders maakt hij helemaal geen hartenslag. H kan er worden uitgesneden door uit oost V of 10 voor te spelen en door te laten lopen als zuid de heer niet legt. Resultaat: 3SA Contract 11. V B A V 7 3 B H 9 2 A N H V 5 H H V B 8 5 A B 9 A SA, allen uid is niet sterk genoeg om in de tweede biedronde naar 3 te springen. Noord mag sen op 2, maar doet dat alleen met een minimaal bijbod van 6-8 punten. De steun naar 3 toont derhalve 9-11 punten. uid besluit tot de manche en prefereert 3SA boven 5. West komt uit met 2, kleintje belooft plaatje. De leider moet in noord zijn om dubbel te snijden op H en V. Hij legt daarom in de eerste slag V in dummy. Dan volgt B, die verliest aan de vrouw van west. Via A kan de noordhand bereikt worden om 10 voor te spelen en zo H er uit te snijden. 12. B 7 2 B A 9 A H N H V 7 A 7 5 H 8 6 H V B V 10 A V B Na het ontdekken van de schoppenfit mag west twee fitpunten bijtellen voor zijn singleton harten. Hij komt dan aan 19 punten, voldoende om na een bijbod van partner rechtstreeks naar de manche te gaan. uid komt uit met V. De leider neemt met A in west, trekt met AH twee rondjes troef en speelt dan harten naar de heer. uid neemt A en speelt B na, maar aan slag met H kan oost op V wests derde ruiten weggooien. Daarna wordt A verdreven. Resultaat: 4 Contract Resultaat: 3SA +1 5

45 OEFENSPELLEN LES 2 1. H A 7 A H B 6 5 A B N A H V 6 H B 9 4 V V 7 6 B V SA 15 punten met een 5332 verdeling is een 1SA opening. Daarna heeft niemand meer iets te bieden. Oost komt uit met A. Aan de dummy valt te zien dat het doorspelen van harten een slag ontwikkelt voor de leider. Om die reden switcht oost naar ruiten in de hoop in die kleur slagen te kunnen ontwikkelen. OW kunnen dan drie hartens, drie ruitens en A maken. Resultaat: 1SA B 3 A H V 7 6 N H A V B 4 H 6 3 A V 5 4 B 7 A H B V Met 3 toont west punten, onvoldoende voor oost om naar de manche te gaan. uid komt uit met A. Noord signaleert af door zijn laagste schoppen bij te spelen. uid weet nu dat oost V heeft en switcht naar een andere kleur. odra noord aan slag komt speelt hij schoppen door de vrouw heen. Resultaat: H B 10 2 H H V A N 8 7 B A A V V 6 A V B H B dbl 4 Qua puntenkracht is de westhand subminimaal voor een informatiedoublet, maar de verdeling is perfect. Noord negeert het doublet en verhoogt naar 4. West komt uit met B, voor heer en aas. Oost moet zich realiseren dat ruitennaspel niets kan opleveren (west heeft gezien zijn informatiedoublet geen singleton) en switcht naar klaveren, naar het zwak toe. Resultaat: A V A H H 7 4 N A V B 2 V B 9 3 H 10 H B V B A SA 2 2 3SA Oost checkt via Stayman of er een fit is in een hoge kleur en legt bij ontstentenis daarvan aan in 3SA. Noord komt uit met 2, voor tien en boer. De leider moet de ruitenkleur ontwikkelen om aan negen slagen te kunnen komen. Aan slag met A speelt zuid klaveren, de uitkomstkleur van partner, terug. Resultaat: 3SA -1 6

46 5. B A A H 6 A B N V A B V H V 9 3 H 8 7 H V B uid is sterk genoeg om de 1 opening rechtstreeks naar 4 te verhogen. Oost komt uit met 4. Ondanks het sterke ruitenbezit van dummy moet west A nemen en ruiten doorspelen. Oost kan troeven en krijgt nog een aftroever nadat west aan slag is gekomen met A. Resultaat: V A V 10 4 B A H V N A 3 B 8 V 9 3 H B H B 6 A H De steun naar 2 toont 6-9 punten, te weinig voor oost om aan een manche te denken. uid komt uit met A. Aan dummy valt te zien dat er in ruiten niets valt te ontwikkelen. uid switcht in slag twee naar 9, door het sterk heen. Noord neemt B met de vrouw en bereikt zuid via H om nogmaals klaveren te spelen. o maken N twee ruitens, drie klaveren en een harten. Resultaat: V B H B 7 2 V B 7 H A N A A V 4 3 H A V H 2 B De fit is na de opening direct gevonden en noord is sterk genoeg voor een manchebod. West komt uit met 10. Oost ziet aan dummy dat in ruiten geen perspectief zit (west heeft geen singleton, zuid zou dan een zeskaart ruiten hebben!). Hij switcht naar 8 en ontkent daarmee een schoppenplaatje. Aan slag met A moet west klaveren spelen. Merk op dat het nemen van A in de eerste slag het bezit van H ontkent V B A H 2 H V B 8 3 A 9 2 B 7 N H A V A 9 4 H V 10 B In Berry5 belooft 1 een vijfkaart, dus mag oost steunen met een driekaart. 2 toont 6-9 punten, te weinig voor west om naar de manche te gaan. Noord komt uit met A. De dummy suggereert dat de leider wel eens aftroevers aan de korte kant wil gaan maken. Als noord dat onderkent en troef speelt hebben N kans om 2 down te krijgen. Resultaat: 2-1 Resultaat: 4-1 7

47 9. V 7 H V 9 3 A H B 10 H B B 8 5 N A 10 V 9 5 B A H 4 3 A V : Noord heeft wel de punten maar niet de verdeling voor een 1SA opening. 3 toont een hartenfit met punten, te weinig voor zuid om naar de manche te gaan. : West komt uit met 9 en ontkent daarmee een klaverplaatje. Oost weet dus dat V bij zuid zit. Wanneer hij in de eerste twee slagen H en A opraapt ontwikkelt hij die V, waar in noord een schoppen op weg kan. Beter is om H te nemen en naar 8 te switchen. West maakt H en speelt op zijn beurt weer klaveren, nu zuid H niet kon nemen is partner oost gemarkeerd met A. Resultaat: H V B 8 H 10 H B 9 2 A H N A A 6 5 V 8 3 A V B V B SA 3SA De 2SA herbieding van oost toont een SA-verdeling met punten, voldoende voor west om naar de manche te gaan. uid komt uit met 2, die voor de heer van noord is. Noord kan aan 109 in dummy zien dat een H switch drie hartenslagen ontwikkelt. Samen met H is dat genoeg om 3SA down te spelen. Resultaat: 3SA H H 6 5 B A V 10 A V 10 N A H 9 6 B 6 5 H B 3 V B 10 2 A V 2 1 1SA : Het 1SA antwoord toont 6-9 punten, dus heeft zuid geen reden om door te bieden. OW hebben niets in de bieding te zoeken. : Oost komt uit met zijn langste kleur, 9 om een plaatje te ontkennen. West neemt B met V en moet oost zien te bereiken om harten door de heer heen te spelen. West switcht naar 9, naar het zwak toe. Aan slag met V speelt oost weer harten. West maakt 10 en A en speelt dan weer schoppen. Oost maakt A, raapt zijn vrije vierde harten op en speelt dan weer schoppen, zodat west nog de vrije vierde schoppen kan oprapen zodra hij aan slag komt met A B A H 6 5 A V H A N 8 4 A H B V B 3 2 B 4 H V 6 V De steun naar 3 toont punten en west is net sterk genoeg om de manche te proberen. Noord komt uit met A. Dit belooft het bezit van H, dus wil zuid dat zijn partner de kleur doorspeelt. Hij signaleert aan met 9. Noord gaat verder met H en klaveren na, die zuid troeft. Daarna maakt de verdediging nog een hartenslag. Resultaat: 4-1 Resultaat: 1SA -2 8

48 OEFENSPELLEN LES H A H V 8 3 A H H A V N B V 9 5 B 7 3 A V B 7 6 B SA 3SA Het 1SA antwoord ontkent een vierkaart in een hoge kleur, dus is er voor noord geen reden om de vierkaart harten nog te bieden, hij verhoogt rechtstreeks naar 3SA. West komt uit met 4. Terwijl OW vier schoppens oprapen moet de leider twee discards in dummy vinden. Een hartendiscard brengt het aantal vaste hartenslagen terug van vier naar drie, dus worden het 3 en 8. Resultaat: 3SA Contract A V H B 5 4 A 7 4 H V B N B 5 2 H V 10 4 V A H B A SA West weet dat de gezamenlijke handen hooguit 24 punten bevatten en komt dus niet in de verleiding om door te bieden na 1SA. uid komt uit met 2. Noord neemt A en gaat verder met V, waarna zuid de hele kleur kan oprapen. Oost moet geen kaarten in zijn werkkleur ruiten weggooien, dat kost potentiële slagen. Beter is om 3, 6 en 9 weg te doen. Resultaat: 1SA Contract 3. A H H H N V B 10 6 A 9 7 H 8 A V B 9 A V B V B SA a.p. Noord biedt 2 om zijn vijfkaart te laten horen, zuid geeft zijn driekaart aan en noord maakt het af door de manche te bieden. Omdat het tegen een troefcontract onverstandig is om onder een aas vandaan te starten komt oost uit met 9. De leider kan nu in noord drie kaarten kwijt op hoge hartens van zuid. Dat moeten drie ruitens worden. In klaveren kun je de tiende slag ontwikkelen door A en H te verdrijven V 9 8 A B H B A V 9 2 A H B N B 8 4 V H V H 9 7 A Kort maar krachtig biedverloop: schoppenfit met voldoende punten voor de manche. Noord komt uit met B, voor heer en aas. V is nu hoog en daar moet de leider in west B op weggooien. In ruiten zijn er twee verliezers, ook als je een ruiten afgooit in west. Resultaat: 4 Contract Resultaat: 4 Contract 9

49 A V A H 3 V A V B B N V B H 8 H H B 10 4 A 1SA 3SA OW kunnen 11 (!) slagen maken met harten troef, maar het is voor hen onmogelijk om op een verantwoorde wijze in de bieding te komen. Oost komt uit met V. West kan niet bekennen en heeft een uitgelezen kans om te signaleren. Het duidelijkst is 9, een keihard aansignaal in schoppen. Aan slag met A zal oost dan schoppen spelen, waarna west vier schoppenslagen maakt voor een down. Het alternatief is om met 2 een afsignaal in harten te geven. Dit levert een extra downslag op mits oost de schoppenswitch nog steeds vindt A V A H V B N A H V 8 B 2 B H V B A H De steun naar 3 toont punten, ruim voldoende voor oost om naar de manche te gaan. uid komt uit met H. Noord neemt over met A om een blokkade te voorkomen en speelt 5 na. uid maakt 10 en incasseert ook V. Hierop gooit noord 2 af als afsignaal in klaveren. Wellicht komt zuid nu op het idee om een vierde ronde harten te spelen, zodat noord de dummy kan overtroeven. Resultaat: 4-1 Resultaat: 3SA A B 6 5 V V 4 3 B 2 H N A H B A V V 2 A H B H dbl 4 Oost heeft de perfecte verdeling voor een informatiedoublet op 3, maar dat kan zuid niet van 4 weerhouden (als zuid t op het doublet biedt west 4 ). West komt uit met 10. Oost neemt A, incasseert eventueel A en speelt klaveren na voor de heer van zuid. De leider trekt drie keer troef. Oost mag geen schoppen weggooien, want dan kan de leider na V voor heer en aas de vierde schoppen van noord vrijtroeven. Resultaat: H V 10 4 V V B B B 10 N A A H V A 9 3 H 5 2 H A B 1 1SA West heeft 10+ punten nodig voor 2 en antwoordt dus 1SA. Oost weet dat er onvoldoende punten zijn voor de manche en t. Noord komt uit met H, door zuid aangesignaleerd met 9. 4 is voor de aas en zuid speelt schoppen door, waarna noord de vrije vierde schoppen opraapt. Hierop mag zuid geen klaveren afgooien, dankzij het biedverloop is bekend dat dit de lange kleur is van de leider. odra zuid een klaveren wegdoet kan de leider B overnemen met de vrouw en de hele kleur uitspelen. Resultaat: 1SA -1 10

50 H 6 5 A H V 9 A V B 3 2 H 9 8 A 5 N H B V 8 7 B B V A Een zeskaart is in principe herbiedbaar, maar hier ontbeert zuid simpelweg de kracht voor 3 (hoewel het bod dankzij de fit bij partner wel goed uitpakt). Noord begint tegen 2 met het oprapen van AHV. In de derde klaverronde kan zuid het beste 9 afgooien, een aansignaal in ruiten. Als noord vervolgens 5 naspeelt kunnen N een ruitenaftroever arrangeren voor een down. Resultaat: H B A V A N A 4 2 V B A V H V B 6 H 8 H B 3 1SA 3SA uid heeft voldoende punten mee voor de manche en geen reden om op zoek te gaan naar een ander contract dan 3SA. West komt uit met 5, waarop oost een discard moet vinden. Het beste is V. Dit toont een solide serie in ruiten waarbij de vrouw de hoogste is. West weet nu dat zuid H heeft en dat hij oost met een andere kleur moet zien te bereiken om daar doorheen te spelen. Wanneer de leider doorgaat met de klaveren switcht hij aan slag met A naar 8 (ontkent een plaatje). Oost maakt A en speelt B na. Resultaat: 3SA -1 of B V H A V 3 B 6 5 N 10 2 V B 10 4 A 6 5 A 10 4 H V B 7 6 H 10 7 A H SA 2SA 3SA Met acht punten mag west een manchepoging ondernemen, het is conservatief maar niet foutief om te sen op 1SA. uid komt uit met A, waarop noord aansignaleert met 9. N rapen vier hartenslagen op en oost moet twee discards vinden. Om 3SA te kunnen maken moet de ruitensnit goed zitten. Wanneer je dan afstand doet van 5 of 6 kost dat een slag. Gooi daarom 3 en V af. 12. A H B A H V N B V 9 B H V B V 10 3 A 10 H A In Berry5 belooft 1 een vijfkaart, dus steunt zuid direct naar 4. Oost komt uit met H. Het contract is niet in gevaar, maar voor het optimale resultaat moet de leider op A een ruiten afgooien. Later kan dan A, H en ruiten getroefd worden gespeeld. uids vierde en vijfde ruiten komen vrij en daar gaan in noord twee klaveren op weg. Je maakt alle slagen! Resultaat: 4 +3 Resultaat: 3SA Contract 11

51 OEFENSPELLEN LES B H V A B N H B A V V 9 2 H 2 A V H B A van west belooft 10+ punten en is rondeforcing. Oost moet dus steunen en doet dat met 3 om een minimale opening te tonen. West is vervolgens sterk genoeg om naar de manche te gaan. Noord komt uit met 7. West neemt H met A en moet direct alle troeven trekken om niet tegen een ruitenaftroever op te lopen. Daarna wordt A verdreven en B er uit gesneden. Resultaat: 4 Contract 2. A B A H V 7 B 6 5 H N H A V A 10 4 V 8 2 B 7 6 V B 3 2 H In Berry5 belooft 1 een vijfkaart, dus mag zuid steunen met een driekaart. 3 is een manchepoging en vraagt of zuid minimaal of maximaal is binnen zijn 6-9 range. uid is maximaal en geeft de vierde. Oost komt uit met 10. De leider wil de troefkleur aanspelen vanuit zuid om te kunnen snijden op H. Om in dummy te komen speelt hij 5 richting H. odra zuid aan slag is wordt V voorgespeeld. Resultaat: 4 Contract V 9 A 8 H A H V B N V B 10 3 V A H B H B 6 A SA 3 4 1SA toont 6-9 punten met een schoppendekking en die heeft noord. 3 belooft een zeskaart harten met circa punten, voldoende voor noord om 4 te proberen. West begint tegen 4 met A en H. De leider moet een ruitenaftroever maken aan de korte troefkant. Speel A, H en troef B met 9. Resultaat: B 2 H A H V B A H V 8 7 V 9 N A A H V B 7 B Met een lange eigen kleur is een volgbod beter dan een informatiedoublet. Via wat duw- en trekwerk wordt de manche bereikt. uid komt uit met B, gedekt met de vrouw voor heer en aas. De leider moet direct alle troeven trekken. Daarna kan de ruitenkleur worden uitgespeeld. 9 verdrijft de tien, waarna 8 hoog is en de tiende slag wordt. Resultaat: 4 Contract 12

52 5. H B H 3 A 6 5 H 2 A 9 5 B N A H V B 8 B V V A V toont punten en dat is voor noord voldoende om de manche te proberen. Oost komt uit met H. Wanneer de leider na A gaat troeftrekken kunnen OW vier slagen oprapen voor een down. Correct is om eerst H gevolgd door 2 naar A en V te spelen en een rode verliezer weg te gooien. Pas daarna wordt troefaas verdreven. Resultaat: 4 Contract 6. H V B A B 10 8 A V 4 3 N B A H A H 6 5 V 7 H B 10 9 V SA West gaat via Stayman op zoek naar een fit in een hoge kleur. Na het vinden van de schoppenfit is 4 het logische eindstation. uid komt uit met B. De leider moet de troefkleur vanuit dummy aanspelen om dubbel te snijden op H en V. Speel 2 naar V, gevolgd door 2 naar B. Die verliest aan de vrouw, maar later kun je oversteken naar A om schoppen naar de tien te spelen. Resultaat: 4 Contract 7. V B 7 2 A B V 9 5 N H H V B B A V 10 6 A H A 8 4 H Nadat de schoppenfit is ontdekt mag noord fitpunten bijtellen voor zijn renonce klaveren. Dat rechtvaardigt een verhoging naar 3, waarop zuid de vierde geeft. West komt uit met H. De leider kan aan tien slagen komen door al zijn troeven apart te maken (cross-ruff). Neem A, troef een klaveren, incasseer A, troef een harten, troef een klaveren, etc. 8. A B H V H V N A B 5 A 4 B A V H V 10 3 H B In Berry5 belooft 1 een vijfkaart, dus mag oost steunen met een driekaart. 2 toont 6-9 punten, voldoende voor west om naar de manche te gaan. Noord komt uit met 10. Aan slag met A speelt de leider H om A te verdrijven en schoppenaftroevers aan de korte kant voor te bereiden. Belangrijk is om die aftroevers te maken met B en A, zodat zuid niet kan overtroeven. Resultaat: 4 +1 Resultaat: 4 Contract 13

53 9. A H 2 A V V 8 3 V B B N H V H A B H 9 3 A B is een voorstel om de manche te spelen als zuid aan de bovenkant van zijn 6-9 puntenrange zit. Dat is het geval, dus biedt zuid 4. Oost komt uit met 6 of 9. De leider moet een klaveraftroever aan de korte kant maken. Dat lukt niet als je begint met troeftrekken. Correct is om eerst klaveren te spelen en na de aftroever de troeven te trekken. Resultaat: 4 Contract H 10 2 V B 10 3 V 10 8 H V B N V A H A A 6 A B 9 7 H B Leuk deelscoregevecht dat gewonnen wordt door OW. Nu nog even 3 maken! Noord komt uit met V. De leider moet zijn beide kleine ruitens troeven in oost en daarna troeftrekken en de vierde klaveren vrijspelen. Neem A, troef een ruiten, steek over naar H en troef nog een ruiten. Pas daarna ga je troeftrekken. Resultaat: A H 8 6 H B 2 A V B 10 3 N H V 6 5 A A B H V B 3 V SA In de tweede biedronde moet oost naar 3 springen om zijn kracht te tonen en de bieding mancheforcing te maken. 3 impliceert een vijfkaart schoppen, want met een 4-4 was 1 geantwoord. uid komt uit met H. De leider neemt A en trekt de troeven in vier rondjes. Daarna wordt A verdreven. Ga niet vrijwillig aftroevers maken aan de lange kant, dat levert geen extra slagen op. Resultaat: 4 Contract 12. A A A H V 9 B 9 5 N H H B 9 V 3 H V B 6 5 A V B Na 1-1 biedt noord zijn goedkoopste vierkaart. Met 2 toont zuid een lange hartenkleur en 6-9 punten. Noord kan nu het beste stoppen met bieden, de lange kleur van zuid komt het best tot zijn recht als troefkleur. West komt uit met H. De leider moet proberen om zo veel mogelijk van zijn kleine troefjes te maken. Neem A, troef een klaveren, steek over naar A, troef een klaveren, steek over naar A en troef nog een klaveren. Je hebt nu zes slagen op zak en AV6 nog achter de hand. Resultaat: 2 Contract 14

54 OEFENSPELLEN LES A 6 A V A V B B N H V 7 4 B B H H A H V 1SA 3SA Noord is sterk genoeg om na de 1SA opening naar de manche te gaan. West komt uit met B. Met vijf ruitenslagen komt 3SA binnenrollen, maar er dreigt een blokkade. De leider moet er voor zorgen dat de laatste ruiten in zuid 3 is om na vier rondjes ruiten in noord aan slag te zijn en de vijfde ruiten te kunnen verzilveren. Resultaat: 3SA Contract 2. V H 5 4 H B 3 A 4 B N A V 2 B 6 2 V A H V B 2 H A SA 3SA De sprong naar 2SA toont punten, dus verhoogt west naar de manche. uid komt uit met 2. Om 3SA te maken moet de leider naast vier klaverslagen ook vier hartenslagen maken. Twee entrees in west zijn broodnodig nodig. Incasseer H en V en neem B over met A. Dan volgt B, die je door laat lopen. De volgende harten is voor de vrouw en na A kun je met 2 oversteken naar 7 om bij de vrije vierde harten te komen. Resultaat: 3SA Contract H V B V B N V B 10 8 V H A A H 3 A A B 4 3 H 2 1 1SA 3SA Een 2 bijbod op 1 belooft 10+ punten. Noord antwoordt dus 1SA, wat door zuid wordt verhoogd naar 3SA. Oost komt uit met V. De leider moet H koesteren als entree om bij de vrijgespeelde klaveren te komen. Win de uitkomst met A en speel H van tafel. Niets kan je dan van negen slagen afhouden. Resultaat: 3SA Contract H V 6 A A H V B A 9 2 N V 8 3 H A V B H B 10 2 B SA 3 4 De sprong naar 3 toont een zeskaart schoppen met punten. Een optimist op de stoel van oost verhoogt naar 4, een pessimist t. Noord komt uit met H. De leider neemt A en speelt A. Wanneer bij zuid de tien valt is 9 een onverwachte entree in oost. Incasseer H, speel 4 naar 9 en gooi twee rode verliezers weg op A en V. Resultaat: 4 Contract 15

55 5. A H B V B H 3 A N H B A V 5 V B 10 H V A SA 4 Met de sprong naar 2SA toont noord een SA-verdeling met punten. uid weet dat er op zijn minst een 6-2 fit is in schoppen en dat er voldoende punten zijn voor de manche. West komt uit met V. Om 4 te maken moet de leider de hartenkleur te gelde maken. Neem A en speel 2 naar 10. Incasseer A, steek over naar A en speel ook H. Dan volgt V uit noord, gedekt met de heer en getroefd. B en 8 zijn hoog en kunnen bereikt worden met B. 6. B V 10 V B A V 3 H 8 2 N A V 4 A A H H B H B SA 3SA De sprong naar 2SA toont punten. West prefereert 3SA boven 5. uid komt uit met B. Om de ruitenlengte te ontwikkelen moet de leider N twee ruitenslagen geven. Belangrijk is om de eerste ruitenronde uit te duiken. Win het harten naspel in oost en speel dan A en ruiten na. De vierde, vijfde en zesde ruiten zijn vrij en te bereiken via H Resultaat: 3SA +1 Resultaat: H V B H 10 A H V A 4 N 10 5 H V B B A V B A SA 3SA De 2SA opening toont punten, dus heeft oost voldoende voor 3SA. Noord komt uit met H. Ruiten is een aantrekkelijke werkkleur, maar omdat de hartenkleur na het maken van A wijd open ligt mag de leider niet van slag. Hij gaat daarom op de klaveren af. Om een blokkade te voorkomen moet 6 naar V worden gespeeld. Onder A gooi je 8. Daarna volgt 2 naar B en tot slot kun je met 3 oversteken naar 4 om 5 te incasseren. Resultaat: 3SA Contract 8. V B H B 8 A V A H V B 3 N A A H 7 V H B SA 3SA Omdat het bieden zich nog op 1-niveau bevindt grijpt west de gelegenheid aan om met een 1 volgbod een goede uitkomst aan te geven. Het verhindert N niet om naar het voor de hand liggende 3SA te bieden. Oost komt uit met 9. Als west H, A en schoppen na speelt komt hij nooit meer aan slag om de vierde en vijfde schoppen te maken. Winnend is om de eerste slag te duiken en de verbinding in stand te houden. Aan slag met A kan oost dan zijn tweede schoppen naspelen. Resultaat: 3SA -1 16

56 9. A A 2 A V B 10 H B N V H V B 10 7 H V 8 4 A H B SA 2 2 3SA uid onderzoekt via Stayman of er een hartenfit is en legt vervolgens aan in 3SA. Oost komt uit met H. Om het optimale rendement uit de klaverkleur te halen moet de leider driemaal snijden op H. Daartoe moet alle hartenentrees in zuid worden benut: harten naar de boer, klaveren naar de tien, harten naar de heer, klaveren naar boer, harten naar de aas en klaveren naar de vrouw. 10. B 7 2 A V V B A 6 5 H N B 6 5 V B A H 3 2 H 3 2 A 8 4 V H SA 3SA OW bieden op evidente wijze naar het evidente contract. uid komt uit met 2. Noord wint de eerste slag met A en moet verder gaan met V (honneur uit de korte kant eerst) en 3. N rapen dan de eerste vijf hartenslagen op voor een down. Resultaat: 3SA -1 Resultaat: 3SA Contract 11. A 8 3 H B H V N A H B V 8 4 B B 7 4 V 4 A 10 7 A H V 9 2 1SA 2 2 2SA 3SA Noord begint met een Jacoby transfer en biedt daarna 2SA om een vijfkaart harten met 8-9 punten te tonen. uid heeft geen hartenfit maar is wel maximaal, dus wordt het 3SA. West komt uit met 2. uid moet A twee rondjes ophouden om de verbinding tussen oost en west te verbreken. In harten wordt V als eerste gespeeld, honneur uit de korte kant eerst om een blokkade te voorkomen. Resultaat: 3SA +1 (of contract als OW na twee rondjes ruiten naar schoppen switchen) 12. H 7 2 V B 10 3 V B 5 V 5 4 A N A A H 6 3 A V H B H B SA 3SA In Berry5 belooft 1 geen echte klaverkleur. West steunt daarom niet, maar antwoordt 1SA: 6-9 punten zonder vierkaart in een kleur die op 1-niveau geboden had kunnen worden. Ergo: klaveren is de kleur van west! Noord komt uit met V. De leider moet vijf klaverslagen maken. Speel A en H. Wanneer alle uitstaande klaveren bij N hier onder vallen kun je in de derde klaverronde 9 incasseren om in de vierde ronde 8 naar V te spelen. Daarna ben je aan de juiste kant aan slag om de vijfde klaveren op te rapen. Resultaat: 3SA Contract 17

57 OEFENSPELLEN LES 6 1. A H A H B 8 V B 8 3 B 2 V N A V B A V 6 5 H 9 6 H In Berry5 belooft 1 een vijfkaart, dus is de fit snel gevonden. En de puntenkracht is voldoende voor de manche. Oost komt uit met V. Noord troeft de tweede ruitenronde en slaat AH. Een derde ronde troef is overbodig en heeft cruciaal tempoverlies tot gevolg. Door direct A te verdrijven behoudt de leider de troefcontrole en maakt hij tien slagen H A H V H V B N B V A H 10 A 6 5 A V B B Grote stappen snel thuis: noord heeft een hartenfit en voldoende punten voor de manche. West komt uit met H. uid neemt A, trekt drie rondjes troef en speelt AHV uit om een klaververliezer weg te werken. De derde schoppen wordt in noord getroefd. Resultaat: 4 Contract Resultaat: 4 Contract 3. A 4 3 H V B V H B 6 5 A 7 6 N H V 5 B 6 V 3 A H A B Oost volgt het devies: bieden wat je denkt te kunnen maken. Noord komt uit met H. Als de leider na A troef gaat trekken rapen N A, A en twee hartenslagen op. Een van de hartenverliezers moet direct worden weggewerkt op H. Speel V, gevolgd door 3 naar A en H. Als niemand kan troeven komt het contract binnenrollen. Resultaat: 4 Contract 4. H A B V 7 2 B 5 V 10 5 N H B A V 4 2 H 3 H 6 3 A 8 2 A V B SA 4 De 1SA herbieding toont een SA-verdeling met punten. Oost weet dus dat er op zijn minst een 6-2 fit is in harten, hij legt aan in 4. uid komt uit met V. Naast A telt de leider twee schoppenverliezers en een klaververliezer. De klaververliezer is een langzame verliezer. Om die reden gaat de leider rustig troeftrekken. Pas nadat alle troeven bij N verwijderd zijn worden de drie hoge ruitens gespeeld om de klaververliezer weg te werken. Resultaat: 4 Contract 18

58 5. A 6 H B A H V V B A 6 5 N H 2 A H 3 V 8 4 V B B 5 4 1SA 2SA 3SA Met negen punten en een vijfkaart kan een optimistische zuidspeler ook zelf 3SA bieden. Oost komt uit met V. De leider heeft twee potentiële werkkleuren: ruiten en harten. De ruitenkleur oogt aantrekkelijker. Om drie ruitenslagen te ontwikkelen moet je echter tweemaal van slag. Na de schoppenuitkomst kun je je dat niet permitteren, OW hebben dan de schoppenkleur eerder vrij. Noord moet A verdrijven, hij maakt dan drie hartens, vier klaveren en AH. Resultaat: 3SA Contract 6. H H V 3 A 6 V 7 N H B A H B 8 2 V A V B B A SA 3SA West heeft voldoende punten mee voor de manche en prefereert 3SA boven 5. uid komt uit met B, voor vrouw, heer en aas. Hierna heeft de leider geen schoppendekking meer. Als hij A verdrijft krijgt hij vier schoppenslagen om de oren voor een down. Beter is om over te steken naar A en klaveren naar de vrouw te spelen. Als die snit lukt zijn negen slagen binnen handbereik door nogmaals klaveren uit west te spelen en in oost B te leggen. Resultaat: 3SA Contract B V 9 2 A B 2 N 10 9 A V B 6 A B H V A H 6 H V H SA 3SA Met 15 punten, een SA-verdeling en een hartendekking is de westhand geschikt voor een 1SA volgbod. Oost heeft voldoende punten mee om naar 3SA te verhogen. Noord komt uit met 8, de door partner geboden kleur. De leider neemt A, incasseert A en B en speelt dan een kleine ruiten naar de vrouw om een entree in dummy te creëren. Hij maakt vijf klaveren, twee ruitens en twee hartens. Resultaat: 3SA Contract H 4 2 V 7 6 H B H B N A B 9 B A A V 3 V 8 7 H 4 2 A V SA 2SA 3SA Met negen punten en een vijfkaart zit noord op de grens tussen 2SA en 3SA. Over een inviterende 2SA biedt zuid 3SA, hij is immers maximaal binnen zijn puntenrange. West komt uit met 8, de door zijn partner geboden kleur. uid weet dankzij de opening dat beide rode azen bij oost zitten. Hij neemt H met A, steekt over naar B en speelt een kleine ruiten of harten naar de honneur toe. Als oost duikt kan in de andere rode kleur de negende slag worden ontwikkeld. Resultaat: 3SA Contract 19

59 9. V B 10 V A H 4 A H N B H V 9 B 3 H V A B 6 2 A SA 4 De sprong naar 2SA toont een SA-verdeling met punten. West weet dat er een hartenfit is en biedt 4. Noord komt uit met V. De leider slaat AH en laat daarna V zitten. Hij speelt B om A te verdrijven. Op V kan in west een schoppen worden weggewerkt. Resultaat: 4 Contract 10. A B 3 A H N A H V A 2 H V B 7 4 H V B V B Na 2 wil west het bieden laag houden, maar hij heeft een voorkeur voor harten als troefkleur boven klaveren, vandaar 2. Merk op dat west met een driekaart direct steunt, dus weet oost dat er geen fit is. Als west 2SA biedt over 2 toont hij daarmee punten. uid komt uit met H. Oost troeft de tweede schoppenronde en speelt A en H. Wie daarna 10 speelt raakt troefkort en verliest de controle over het spel. Beter is om de klaverkleur uit te gaan spelen. uid kan op enig moment troeven met 7, maar meer dan twee hartens, twee ruitens en een schoppen verlies je niet. Resultaat: 2 Contract 11. H V B 6 V 4 8 A 3 2 H V B 7 N V 10 3 H B B 5 4 A 10 8 A 7 4 A H 7 3 1SA allen 3 van noord is inviterend met een zeskaart, met een vijfkaart schoppen wordt 2SA herboden. Met vier keiharde slagen is de zuidhand mooi genoeg om op de manchepoging in te gaan. West komt uit met H. De leider telt vier verliezers: een schoppen, twee hartens en een ruiten. De ruitenverliezer is een langzame verliezer, het heeft geen haast om die weg te werken. Begin met het verdrijven van A. OW rapen twee hartens op en spelen dan ruiten. Je neemt A, trekt de resterende troeven en speelt drie hoge klaveren om in noord B weg te poetsen. Resultaat: 4 Contract 12. A B A V 10 H V A N 9 2 B 8 3 H A 9 H V 2 H V B B 7 2 1SA 2 2 3SA Via een Jacoby transfer toont zuid de vijfkaart harten en met 3SA laat hij zijn partner de keuze tussen 3SA en 4. Noord kiest voor 3SA. Oost komt uit met 2, die via de boer van west voor de vrouw van noord is. De leider kan het beste oversteken naar H om 2 naar H te spelen. Als oost na A ruiten speelt is dat in de A10-vork. En als west A heeft en die direct neemt ben je verzekerd van drie klaverslagen. Wint H de slag, dan ga je A verdrijven om aan negen slagen te komen. Resultaat: 3SA Contract, +1 of +2 20

60 OEFENSPELLEN LES 7 1. V B A V 4 H 7 6 A H B N A 5 2 V 10 H B 6 A 3 H 7 5 V B SA 3SA Na de 1SA opening weet zuid dat er voldoende punten zijn voor de manche en hij heeft geen reden om verder te kijken dan 3SA. Oost komt uit met 10. West wint de eerste slag met H en speelt schoppen door. Oost ziet bij noord achtereenvolgens B en V vallen. Hij moet zich realiseren dat zijn partner vijf schoppens heeft en in de tweede slag 8 of 9 ondergooien om later met 5 te kunnen oversteken. 2. V 4 3 A 9 B H 8 7 B H V 7 N H A V 5 V 8 A 5 B B 10 9 A H 1 4 In Berry5 belooft 1 een vijfkaart, dus gaat west direct naar 4 : bied wat je denkt te kunnen maken. uid komt uit met B. Als de leider in slag twee B laat doorlopen moet noord zich realiseren dat zijn partner A heeft. In dat geval kan hij via A en harten na een aftroever arrangeren. Resultaat: 4-1 (of contract als de leider geïnspireerd schoppen naar de heer speelt) Resultaat: 3SA B H B H 2 A V N H V B 9 6 A H 10 3 A V A V B dbl 2 4 Het negatief doublet op 1 belooft vierkaarten in beide hoge kleuren. Als zuid twee fitpunten bijtelt voor de singleton ruiten heeft hij genoeg om 4 te bieden. West komt uit met H. Oost moet zich realiseren dat leider zuid een singleton ruiten heeft (partner beloofde er vijf). Andere slagen zullen gehaald moeten worden uit schoppen. Neem H over met A en speel 7 na, naar het zwak toe. Via een schoppenaftroever kan 4 een down. Resultaat: V A B 3 A H B 5 2 V 10 9 B 8 N A V 10 9 A H V H 7 6 B 6 3 H In Berry5 belooft 1 een vijfkaart, dus steunt oost met een driekaart. West is sterk genoeg om de manche te proberen. Noord komt uit met 4, die via de boer van zuid voor de aas van west is. uid weet dat zijn partner niet HV heeft, want dan was hij met H gestart. West zou met AV de eerste slag genomen hebben met V, dus is hij gemarkeerd met H. De leider trekt troef en probeert de hartensnit. Aan slag met H switcht zuid naar klaveren in de hoop in die kleur wat slagen te kunnen oprapen. Resultaat:

61 5. A 6 4 B B H B H 10 N 9 6 V 4 3 A H B 9 5 H V V A V A Een deelscoregevecht waarin N de hartens hebben en OW de schoppens. De partij met de schoppens wint dan meestal het bieden. Noord komt uit met 4. uid moet zich afvragen waarom noord niet met harten start. De enige logische verklaring is dat 4 een singleton is. uid neemt A en speelt klaveren door. Noord troeft en kan zuid met A bereiken voor nog een aftroever. Resultaat: A H B 4 2 B H 9 3 B V N A B A 7 6 V H H V V 2 A 1 4 Het 4 volgbod is preëmptief, maar omdat het een manchebod betreft mag je het ook wel met sterke handen bieden. Er is immers geen gevaar dat de manche wordt gemist! West komt uit met B. Oost moet zich afvragen waarom west niet met schoppen uitkomt, de kleur die oost geopend heeft. De dummy geeft het antwoord: partner heeft ze niet! Oost neemt A en speelt schoppen na om west te laten troeven. Resultaat: A H H 7 6 A V 6 4 B V H B 7 2 N A H V 9 6 A V B 8 2 B SA 3SA uid weet na de 1SA opening dat er voldoende punten zijn voor de manche en heeft geen reden om verder te kijken dan 3SA. Oost komt uit met 2. Noord neemt de door west bijgespeelde B met A om H te verbergen. Oost kan het zitsel echter toch lezen, west speelt van HB de heer bij (derde man ). De leider steekt met ruiten over naar zuid en laat B uitlopen. Wanneer oost zich realiseert dat noord AH, H en AV heeft is de hartenswitch te vinden. Resultaat: 3SA V B 4 B A B 4 2 H V N H A H 3 V A H B 2 A V dbl 2 3 : uid heeft een ideale hand voor een informatiedoublet op 1 : openingskracht en vierkaarten in beide ongeboden kleuren. Na 2 kan noord overwegen om met 3 de strijd om de deelscore aan te gaan, maar dat is erg ruig met vier punten. 3 van oost is inviterend voor de manche, maar west heeft een minimale opening en t. : uid komt uit met A. Noord signaleert aan met 9. uid moet nu beslissen of noord aansignaleert met V of met een doubleton. Dat laatste is zeer onwaarschijnlijk, oost zou dan een vijfkaart harten hebben. Als zuid onder H vandaan durft te spelen kan noord aan slag met V switchen naar B. 3 sneuvelt dan op een ruitenaftroever. Resultaat:

62 9. H B H V 4 3 H B V 10 3 H 3 N A 7 6 A A 9 V B B 9 2 A V 1 1 1SA 4 De 1SA herbieding toont een SA-verdeling met punten. uid weet dat er op zijn minst een 6-2 fit is in harten en legt aan in 4. West komt uit met 6. Oost neemt A en geeft zijn partner een aftroever. West speelt vervolgens een zwarte kleur na. De leider wint in noord en speelt harten uit dummy. Oost moet zich realiseren dat zijn partner niet meer dan twee troeven heeft (zuid heeft er gezien zijn bieden zes) en dat het dus zinloos is om A te pakken en weer ruiten te spelen. Resultaat: A B V H B 9 3 H V B 3 N H 5 3 A V A B H A V 1SA OW ontdekken via Stayman hun schoppenfit en leggen aan in 4. uid gaat met een 7 uitkomst op zoek naar een aftroever. Oost heeft in het bieden een vierkaart harten ontkend, dus kan 7 geen singleton zijn, maar wel de hoogste van een doubleton. Om de verbinding in stand te houden moet noord in de eerste slag A duiken (signaleer wel aan met 8). Aan slag met troefaas kan zuid zijn tweede harten naspelen en een aftroever scoren. Resultaat: A H H V A N V 4 2 A H V 10 4 V B 10 6 B 8 3 A H B 3 B N ontdekken alras hun schoppenfit en de gezamenlijke kracht is voldoende voor de manche. Oost komt uit met H. West weet dat zijn partner V heeft en ziet dat 4 down kan op een hartenaftroever. Hij neemt het initiatief over door H over te nemen met A, A te incasseren en klaveren na te spelen. Aan slag met V weet oost wat hem te doen staat Resultaat: H H A V 3 A B 5 3 V N A H V B 4 A H V B 5 4 B In Berry5 duurt het wat langer, maar de schoppenfit wordt gevonden. Oost legt aan in de manche. Noord komt uit met 2, waarop zuid als derde man de laagste van zijn serie moet bijspelen. Wanneer west B neemt met A weet noord dat zijn partner V heeft. De leider steekt over naar A en laat V of 10 uitlopen. Aan slag met H speelt noord nogmaals onder H vandaan, zodat zuid aan slag komt om klaveren in te spelen. Resultaat:

63 OEFENSPELLEN LES 8 1. A H V 5 2 B B H V 6 N B H 8 2 H 9 6 V A A V 3 A B SA 2 2 3SA allen Noord toont eerst zijn vijfkaart schoppen en laat zuid vervolgens via 3SA de keuze tussen 3SA en 4. Met slechts een doubleton schoppen kiest zuid voor 3SA. West komt uit met B. Wie direct de schoppenkleur gaat uitspelen plaatst al zijn eieren in één mandje. Beter is om over te steken naar A en klaveren naar de tien te spelen. West neemt H en speelt zijn ruitenkleur vrij. Nu volgt schoppen naar de heer en V. Wanneer de vierde en vijfde schoppen niet vrijkomen speel je vanuit noord een klaveren naar de boer. Je maakt drie schoppens, drie klaveren, twee ruitens en A. Resultaat: 3SA Contract 3. A H V A 6 5 V B V N B H 7 3 V B 10 H A 9 7 B 2 A H SA 3 4 allen Via de sprong naar 3 toont noord een zeskaart schoppen met punten. uid zit op wip om naar de manche te gaan, AH (goed voor twee zekere slagen) moeten hem over de streep trekken. Oost komt uit met V. De leider neemt A, speelt 9 naar A en gooit op H een ruiten weg. Dan wordt vanuit zuid een klaveren naar de vrouw gespeeld. Oost maakt A, maar later kun je via B de zuidhand nogmaals bereiken om klaveren richting de boer te spelen. Resultaat: 4 Contract 2. B H V H V 7 A H V N A 8 4 B A H V A B B SA 2 2 3SA West gaat via Stayman op zoek naar een hartenfit en legt bij ontstentenis daarvan aan in 3SA. uid kan uit het biedverloop deduceren dat er een vierkaart harten in dummy zal verschijnen en komt daarom uit met B. De leider neemt A, incasseert AHV, steekt over naar A om B te maken, incasseert ook H en kan via A de hand weer bereiken voor V. N.B. Na een B start is de juiste volgorde: AH, AHV, V, A, B. Resultaat: 3SA Contract 4. B 9 V V A N A H 3 2 H V 3 A B 2 A H 7 H V 3 B B allen Door vierkaarten van onderaf te bieden ontdekken OW hun schoppenfit. Er zijn ruim voldoende punten om de manche te proberen. Noord komt uit met 8. De leider wil twee klaveraftroevers in dummy maken. Wie troef gaat trekken via A en schoppen na loopt het risico dat zuid na V ook H speelt en dan blijft er maar één troef over in oost. Beter is om de eerste troefronde weg te geven. odra je weer aan slag bent sla je A en hierna ga je de geplande aftroevers maken. Met deze speelwijze verlies je alleen twee troefslagen. Resultaat:

64 5. A A H B 6 5 H 10 6 B 3 H V N 10 5 A V B 10 2 B 5 V V 8 H A In Berry5 belooft 1 een vijfkaart. uid steunt dus met een driekaart en toont met punten. Noord inviteert voor de manche en zuid is maximaal binnen zijn range. Oost komt uit met V. Noord troeft de tweede ruitenronde en speelt in slag drie een kleine schoppen uit de hand. De volgende ruiten wordt weer getroefd en nu volgt A. Daarna wordt de hartenkleur uitgespeeld. Op A en H gaan in zuid twee klaveren weg, waarna noords derde klaveren in zuid kan worden getroefd. De leider verliest twee troefslagen en een ruitenslag. Resultaat: 4 Contract V A V B 10 H N H V 9 4 H 10 7 V 5 2 A 9 2 A H B A B B In Berry5 belooft 1 een vijfkaart, dus steunt noord met een driekaart. 2 toont 6-9 punten, voldoende voor zuid om naar de manche te gaan. West komt uit met V. Om 4 te maken moet de leider de klaverkleur vrijtroeven. Er liggen echter bitter weinig entrees in dummy. Dat maakt de timing cruciaal. De eerste klaverronde moet worden uitgedoken. OW rapen twee schoppenslagen op en spelen dan ruiten. Aan slag met A speel je klaveren naar de aas en klaveren getroefd. Daarna kun je de vrijgekomen klaveren bereiken via V. o ontdoe je je van de ruitenverliezer. Resultaat: 4 Contract A 9 V 9 4 A 9 H V 2 H N A V B H V A H B B B SA 4SA 5 6SA Er wordt geen fit gevonden, maar west is simpelweg te sterk om onder slem te stoppen. Wanneer er een aas blijkt te ontbreken legt hij aan in 6SA. uid komt uit met B. De leider neemt A in dummy, deblokkeert H en speelt vervolgens H om de twaalfde slag te ontwikkelen. Noord pakt A en speelt schoppen door. Oost maakt nu HV en de overige vijf hartenslagen, waarna de laatste drie slagen voor west zijn met AH en V. Resultaat: 6SA Contract V 10 3 A H V B 9 V 6 5 A H 8 A B N H H A B V B West is net sterk genoeg om na het limietbod van oost de manche te bieden. De noordhand heeft te weinig schoppens voor een informatiedoublet op 1. Noord komt uit met H. De leider kan die het beste duiken. Neem de nagespeelde V met de aas en speel AH. De hoge V laat je zitten bij noord. Troef een klaveren in oost, steek over naar V en troef ook de vierde klaveren in dummy. Resultaat: 4 Contract 25

65 9. A H A B 7 6 B V N H V H A H B A V B 2 V Met 3 toont zuid punten. Het 4 bod van noord is scherp, maar met twee doubletons gerechtvaardigd. Oost komt uit met H. De leider moet zich realiseren dat het contract alleen te maken is als H goed zit. Wie na A begint met AH komt toch nog in de problemen. Beter is om direct een ruiten naar de vrouw te spelen. Dan volgen A en H. Je bent nu na de twee rondjes troef aan de goede kant aan slag om de ruitensnit te herhalen. Op A gaat in noord B weg. Je verliest V en AH. Resultaat: 4 Contract 10. H V H V A 7 2 B 4 3 B N A H A B B 9 A H V V SA 3 3 3SA West toont zijn vijfkaart harten en laat via 3SA zijn partner de keuze tussen 3SA en 4. Met een doubleton harten kiest oost voor 3SA. uid kom t uit met 3. De leider wint in west en speelt in slag twee ruiten naar de boer. Wanneer die houdt is duidelijk dat noord zowel V als H heeft. Ga nu verder met 10. Noord maakt V, later kun je oversteken naar A om H er uit te snijden. Resultaat: 3SA Contract 11. H V B A V B 9 2 B N H V B H 7 5 H A 8 6 A A V SA 3SA allen : Oost kan op 1-niveau zijn goede vijfkaart harten in beeld brengen. De 1SA herbieding van zuid toont punten zonder vierkaart schoppen maar met een hartendekking. Noord heeft dus geen reden om naar een andere manche dan 3SA te zoeken. : West komt uit met 7, de door zijn partner geboden kleur. De leider neemt A in de derde ronde om de verbinding tussen oost en west te verbreken. Daarna moet hij een keuze maken tussen de ruitensnit en de klaversnit. Een mislukte ruitensnit brengt oost aan slag en die kan nog twee vrije hartens oprapen. Een mislukte klaversnit doet minder pijn, west heeft geen hartens meer. Je maakt dan vier klaveren, vier schoppens en beide rode azen. Resultaat: 3SA H 8 5 V 10 9 B 10 9 B A 3 2 B 7 6 B N A H 4 2 A 2 V H V V H A De verhoging naar 3 toont punten. West is net sterk genoeg om de manche te proberen. Noord komt uit met B. De leider moet tweemaal naar HV toe spelen. In dat kader is het niet goed om na A direct AH te spelen. De juiste volgorde: A, harten naar de aas, klaveren naar de heer, harten naar de heer en weer klaveren. uid maakt A, maar daarna kan op V in oost een schoppen weg. Resultaat: 4 Contract 26

66 OEFENSPELLEN LES 9 1. A H 6 5 H H 6 H V 5 N A B 8 7 B A V B A V 4 2 V B 1SA 2 2 3SA 4 Wanneer zuid 3SA herbiedt moet noord beseffen dat zijn partner een vierkaart schoppen heeft, zonder hoge vierkaart wordt de Stayman conventie immers niet gebruikt. Oost komt uit met 7 of 9 om een plaatje te ontkennen. West weet nu dat er geen tweede klaverslag in het vat zit. Hij neemt A en switcht naar V, naar het zwak toe. Oost neemt H met A en gaat verder met B en harten na, getroefd door west B A B 7 3 H 8 7 A V B N A V H B 10 2 V H 8 3 V 6 A H Een deelscoregevecht dat gewonnen wordt door OW. 2 toont 6-9 punten, oost heeft dus geen reden om 4 te bieden. uid begint met het oprapen van AH. Een derde ronde klaveren is uit den boze, want dat is in de dubbele renonce. Omdat harten en ruiten ook gemakkelijk een slag kunnen kosten doet zuid er verstandig aan om troef na te spelen. Resultaat: 3-1 Resultaat: B 6 5 H V B 2 A V H V N 10 A H B A 3 2 A B V 3 H N hebben een grote hartenfit en 26 punten samen, dus wordt in recordtempo 4 bereikt. West komt uit met A en raapt ook H op. Als bij zuid V valt is duidelijk dat een derde ronde ruiten in de dubbele renonce is. West speelt dus een andere kleur na, om het even wat. Resultaat: A H V H A V B V N A H 3 2 B A B 10 4 V 8 3 H 6 5 B Het 4 bod van west is marginaal, sen komt ook in aanmerking. Noord komt uit met A, waarop zuid met 9 een aansignaal moet geven. Noord gaat dan verder met H en ruiten na, zodat zuid de dummy kan overtroeven. Hierna wordt H de downslag. Resultaat:

67 5. A V B A V B 6 4 H 10 5 B 8 2 N V A H B A H V 9 7 H In Berry5 belooft 1 een vijfkaart, dus steunt zuid met een driekaart. Na het 3 volgbod bevecht noord met 3 de deelscore, het is geen uitnodiging aan zuid om de manche te bieden. Oost komt uit met 10. West maakt de eerste twee ruitenslagen en speelt een derde ronde. Als noord troeft met B of V troeft oost niet over. Hij maakt dan twee troefslagen. Troeft noord laag, dan troeft oost natuurlijk over met 10. Resultaat: B B A H N V 7 V 3 H B 4 2 H A V 10 V 3 A H B 8 4 A dbl Het 1 bod van west kan op nul punten worden gedaan. Daarom biedt oost niet direct 4 maar volstaat hij met het sterk inviterende 3. West heeft voldoende overwaarde (met name qua distributie) om de vierde te geven. Noord komt uit met 3. uid wint de eerste twee hartenslagen en ziet noord in de tweede ronde niet bekennen. uid speelt een derde hartenronde om noord zo hoog mogelijk te laten troeven. Als noord dat doet met 8 promoveert zuids V tot slag. Resultaat: V 3 A V 8 2 H A H N 2 A B V B 4 2 B 9 2 H V B 6 5 H 7 A De zuidhand is goed genoeg om 3 te volgen. Noord kan het niet op een slagje bekijken en verhoogt naar de manche. West komt uit met 7. Oost maakt de eerste twee slagen met H en A en ziet west in de tweede ronde 5 bijspelen. Hij weet nu dat zuid nog de hoge B heeft. Daar kan in noord een klaververliezer op weg. Tenzij oost een derde ronde schoppen speelt, zodat west B kan troeven. Dan blijft de leider met de klaververliezer opgescheept zitten. Resultaat: H B A 7 V 9 3 H B 9 4 N V A H H V B 9 7 B A 8 3 V 10 A SA Oost ontdekt via de Stayman conventie dat er een hartenfit is en legt aan in 3SA. Noord komt uit met 2. Omdat alle plaatjes in dummy liggen kan zuid dit lezen als een singleton. Vanwege het bezit van troefaas heeft zuid echter geen haast met het geven van een aftroever. Beter is om schoppen te spelen, dat ontwikkelt noords H tot slag. odra de leider troef speelt pakt zuid A om zijn partner alsnog een klaveraftroever te bezorgen. Resultaat:

68 A A H B 4 B 9 H 2 B N V A H V A V H 9 3 B 9 4 V De schoppenfit is snel ontdekt en N hebben voldoende punten voor de manche. West begint met het oprapen van AHV. Als hij vervolgens een vierde ronde ruiten speelt moet oost troeven met H. Dan promoveert B tot downslag. Resultaat: B A 8 7 A A H 4 2 V N A H V B 8 2 V B 3 B H H V De 2 herbieding garandeert een zeskaart met punten. Omdat een zeskaart altijd extra speelkracht met zich meebrengt is een manchepoging met de westhand gerechtvaardigd. Oost is minimaal en t. uid komt uit met H en gaat verder met V en klaveren voor noords aas. Als zuid B54 heeft kan noord met een vierde rondje klaveren troefpromotie bewerkstelligen. Noord legt echter eerst A op tafel. Als zuid aansignaleert speelt hij ruiten door. Resultaat: H 4 A B 10 4 B V 3 V B N H H V 3 A A V A B H West laat zich niet van de weg drukken door de 3 opening en volgt 4. Noords hartenbezit is te mooi om een redbod te overwegen. Noord komt uit met H. Na het opengaan van dummy is te zien dat 9 tot downslag kan promoveren. Incasseer eerst A om H te verwijderen en speel dan 4 na. uid speelt na A een derde rondje schoppen en 9 wordt een slag, ongeacht of west nu laag of hoog troeft. Resultaat: H B 5 H V 9 4 A A V B 7 3 N - B 3 A H V 5 2 H V 3 2 A B SA 3 Met 2SA onderneemt west een poging om 3SA te bereiken tegenover een goed volgbod bij oost. Na 3 is iedereen uitgeboden. Oost komt uit met A, waaronder west B gooit (hoog-laag om een doubleton te tonen). Oost gaat verder met H en ruiten na. Als de leider niet troeft in zuid kan west troeven met 3 en gaat het contract vanzelf down. Troeft de leider wel in zuid met 8, dan moet west niet overtroeven. De leider gaat verder met A en 9 voor boer en heer, maar west heeft nu nog V7 en maakt daarmee twee slagen. Resultaat:

69 OEFENSPELLEN LES A B 10 8 A B 9 3 H V 8 2 H 6 5 N B 6 H V 2 V A H V B 9 8 A SA Via de Stayman conventie vinden OW de schoppenfit, waarna 4 het logische eindstation is. uid komt uit met V. De leider weet dat zuid B heeft en noord A. In dat geval verlies je de eerste drie hartenslagen als je H legt. Beter gaat het als je V niet dekt. Als zuid verder gaat met B dek je die wel. Na B- H- A is je 10 hoog. En als zuid naar een andere kleur switcht heb je de tijd om een harten in west weg te werken op een hoge ruiten van oost. Resultaat: 4 Contract 2. B B H B V A H 9 2 V 7 4 N A A H 3 V 9 2 V H B A Na het 1 volgbod belooft 1 van west een vijfkaart, met een vierkaart schoppen wordt een negatief doublet gegeven. De fit is gevonden en er zijn voldoende punten voor de manche, dus wordt het 4. Noord komt uit met 3. Omdat een volgbod een vijfkaart belooft kan de leider 3 lezen als een singleton. Hij neemt A en haalt de troeven weg. Later wordt vanuit oost een harten richting de vrouw gespeeld. Resultaat: 4 Contract 3. A H B 2 H B A B B V N A 3 H V H V V A Na het steunbod is noord sterk genoeg om 4 te bieden. Het spelen is met name interessant als oost uitkomt met 3. De leider legt klein in dummy en west wint de slag met H. Noord moet daar B onder gooien! Als west nu switcht naar H kun je A nemen, 6 naar 10 spelen en op A in noord B wegpoetsen. Resultaat: 4 Contract 4. A A H V B N B V B B 3 A H A H V H 7 3 V West heeft een preëmptieve 3 opening uit het boekje. Oost moet vertrouwen op partners lange kleur en niet een eigen lange kleur gaan bieden. uid laat zich de mond niet snoeren en biedt met 4 zijn lange kleur. Hierna is iedereen uitgeboden. West komt uit met H. Door zeven schoppens te plaatsen bij west kan de leider uitrekenen dat oost er nul heeft. A wordt dan dus afgetroefd. Beter is om een kleine schoppen te laten bijspelen in dummy. Je verliest dan weliswaar de eerste slag, maar na het troeftrekken kun je op A een ruiten weggooien in zuid. Resultaat: 4 Contract 30

70 5. A V A B 3 V V N A H B H H B 9 2 H 10 6 B 8 5 A V Grote stappen snel thuis: noord opent 1 en zuid heeft voldoende punten mee om naar de manche te verhogen. Oost komt uit met A en gaat na het aansignaal van west verder met H en ruiten na. Na de aftroever kan west het beste met troef van slag gaan. De leider trekt troef, snijdt H er uit en moet vervolgens V vinden. Oost is inmiddels gemarkeerd met AH-vijfde, H-derde of vierde en twee schoppens. Conclusie: west heeft vier of vijf hartens, oost twee of drie. Daarmee is de kans het grootst dat V bij west zit. Speel harten naar de heer en harten naar de boer. Resultaat: 4 Contract A 7 3 B V A B A 7 4 N B H V B A H H H V V dbl 2 3SA Het negatief doublet op 1 toont exact een vierkaart schoppen. Na de 2 herbieding van oost is 3SA het logische eindstation. Noord komt uit met partners kleur, 10 als hoogste van een doubleton. De leider legt B in dummy en duikt de door zuid gelegde V. Als zuid harten doorspeelt wordt oosts 9 een slag. Switcht zuid naar klaveren, dan behoudt de leider A als dekking en kan hij rustig A verdrijven. Resultaat: 3SA Contract of A A H B 3 V B 5 4 N H H B H 9 4 V 7 V 9 7 A 3 V A B 2 1 dbl 2 4 Omdat oost op het informatiedoublet vanaf nul punten moet bieden toont een antwoord met sprong circa 9-11 punten. In dat licht bezien is 4 van west best een stevig bod. uid komt uit met 3. Omdat het tegen een troefcontract onverstandig is om onder een aas vandaan te starten plaatst de leider A bij noord. Hij legt derhalve B in dummy. uid moet vervolgens de andere plaatjes hebben om aan de punten voor zijn 1 opening te komen. V wordt dus over zuid gesneden. Resultaat: 4 Contract H B 3 A A V 7 4 A H B V N V B 8 5 H A V H B 5 2 dbl is een zwakke twee en oost doet er na het informatiedoublet met 3 een schepje bovenop. uid laat zich niet wegdrukken en biedt 4 in de aanname dat noord steun voor die kleur meebrengt. West begint met A en H, getroefd in zuid. Op basis van het feit dat je bij west al zeven punten hebt gezien moet V bij oost worden gezocht. Speel 7 naar H en vervolgens B uit noord. Als oost dekt met de vrouw neem je A en steek je vervolgens over naar A om 9 er uit te snijden. Je maakt vijf hartens, vier klaveren en A. Resultaat: 4 Contract 31

71 9. A V A H 10 H V B N A H V 9 2 A H B 8 4 V 4 B 6 B Een volgbod belooft geen openingskracht, vandaar dat west volstaat met het inviterende 3. Voor een volgbod is oost vrij maximaal, dus biedt hij de manche. uid komt uit met 10. De leider weet dankzij noords 1 opening dat de kleur 4-1 verdeeld zit. Hij kan vier ruitenslagen maken door de eerste slag te nemen met A en na het troeftrekken ruiten uit west te spelen en in oost 8 te leggen. Resultaat: 4 Contract A H B 9 2 A H V B V 10 N A V B A 7 2 H B V 10 7 H SA 3 van noord is forcing als nieuwe kleur op 3-niveau. uid kan ook 3 bieden, maar met een schoppendekking is 3SA meestal te prefereren boven 5. West komt uit met H. De leider weet uit het biedverloop dat de schoppens 5-3 zitten. Door A tweemaal op te houden kan hij de verbinding tussen oost en west verbreken. Er zijn acht slagen van top en vroeger of later moet in harten een negende slag worden ontwikkeld. Je speelt harten uit noord en moet in zuid H of B leggen. Wat is wijsheid? Als west A heeft kan hij nog twee vrije schoppens oprapen en ga je altijd down. Leg dus H. Resultaat: 3SA Contract 11. A H 4 2 H 7 H B B 9 2 N V A V V 7 4 H B V B 9 3 A A Door vierkaarten van onderaf te bieden ontdekken N hun schoppenfit. 3 toont punten en noord rondt naar boven af om de manche te bieden. Oost komt uit met 2. West neemt A en speelt ruiten door. De leider moet inschatten of de uitkomst onder de vrouw vandaan is (dan moet je de heer pakken) of een singleton (dan is 9 beter). Van V652 is een 2 uitkomst naar de ruitenbieder toe onaantrekkelijk. Taxeer oost op een singleton. 12. A H V B 5 A H V N B 6 3 H A B 6 2 H B 6 A V V Omdat 1 een vijfkaart belooft biedt oost direct 4. Noord komt uit met A en ziet zuid aansignaleren met 9. Hij gaat verder met H en V in de hoop dat zuid de dummy kan overtroeven. De leider weet dankzij het volgbod dan de schoppens 5-2 zitten bij N en troeft de derde schoppen met B. Vervolgens speelt hij ruiten naar de heer, klaveren naar de aas en gooit hij op A zijn vierde schoppen weg. Het gevaar van een overtroever is nu geweken en alleen troefaas gaat nog verloren. Resultaat: 4 Contract Resultaat: 4 Contract 32

72 OEFENSPELLEN LES A V A V 4 2 V B N A H H B 3 B H 7 6 H B 9 2 V A uid toont met punten en noord heeft voldoende overwaarde om de manche te proberen. Oost begint met het oprapen van A en H. Daarna kan het inspelen van een lage kleur zomaar een slag kosten. Op basis van de dummy is er geen aanleiding om te denken dat er haast is met het ontwikkelen van slagen. Het beste kan oost daarom troef naspelen. Resultaat: 4-1 of H A H B V A H B 10 A 9 2 N B V A V B V H dbl 4 Noord heeft de geschikte verdeling voor een informatiedoublet op 1. Oost trekt zich daar niets van aan verhoogt rechtstreeks naar de manche. Noord komt uit met A en raapt ook H op. Daarna switcht noord harten in de hoop dat er in die kleur snel iets kan worden opgeraapt of ontwikkeld. Anders kun je er op wachten dat de leider zijn hartenverliezers gaat wegwerken op de klaveren van dummy. Resultaat: V B 9 5 H H A B N V 10 2 A H V B 10 2 A 5 8 A H B V Omdat 1 een vijfkaart belooft is 1 de juiste opening met deze westhand. 3 van oost is een manchepoging. Met zijn volledig vlakke verdeling slaat west de uitnodiging af. uid komt uit met A, waarop noord 4 bijspeelt. Na dit afsignaal weet zuid dat oost V heeft. Gezien de dummy heeft de verdediging geen haast met het ontwikkelen van slagen. uid speelt veilig ruiten, dat kan nooit iets kosten. Als de leider nu met negen kaarten samen AH slaat ( nine never ) gaat 3 een down. 4. A 9 V B 5 H V B 10 4 H 10 3 B 10 2 A H N A A V 7 2 H V B SA 2 4 Het 1SA volgbod belooft punten. De achtkaart schoppen geeft de zuidhand voldoende speelkracht om de manche te proberen. West komt uit met A. Na het opengaan van de dummy is duidelijk dat eventuele klaverslagen snel moeten worden vastgelegd voordat de leider de ruitenkleur te gelde kan maken. West gaat daarom verder met A en klaveren. Aan slag met A kan oost V oprapen. Resultaat: 4-1 Resultaat: 3-1 (of contract) 33

73 V A B 7 H V N A H V H 10 3 A A H V B 9 B B Het 2 volgbod van oost is zwak in Berry5. Het kan N niet uit 4 houden. West komt uit met 8. Aan slag met H moet oost zich realiseren dat met deze klaverkleur in dummy hij niet kan gaan zitten wachten totdat H binnenkomt. Hij switcht daarom naar 3, die via de vrouw van partner voor de aas van noord is. West speelt weer ruiten zodra hij aan slag komt met A en oost maakt zowel H als 10. Resultaat: B H V A V H N B A H B H V A 3 9 A V B : De sprong naar 3 toont een zeskaart met punten. Als west niet naar de manche wil moet hij sen. 3 is een zoektocht naar de beste manche. Met twee schoppens mee kiest oost voor 4. : Noord kiest bij de uitkomst tussen harten en klaveren. Hij weet dat er een lange ruitenkleur in dummy komt. Er is dus haast geboden met het maken van slagen. In dat kader biedt harten vanwege het bezit van H meer perspectief dan klaveren. Op dit spel worden de spelers die 2 selecteren rijkelijk beloond. Maar dat is natuurlijk niet altijd het geval! Resultaat: H B 6 4 V V H V N A B 5 3 A H V B 7 6 A 8 3 H B A : Het 4 bod van noord is aan de stevige kant met 11 punten, maar de 5431 verdeling zorgt voor wat extra speelkracht. : Oost begint tegen 4 met A en H. Noord troeft af en gaat troeftrekken. Aan slag met A moet oost weer iets spelen. Een zwarte kleur is riskant en gezien de dummy is er geen noodzaak tot actief tegenspel. Oost speelt daarom een derde ronde ruiten, die noord weer mag troeven. N.B. Als de leider eerst oversteekt naar A om zuids derde ruiten te troeven alvorens harten te spelen is dat erg goed gedaan. Omdat oost geen tweede troef heeft moet hij immers een zwarte kleur inspelen A V 10 3 H B H V A B 3 N H V B A V A B H De sprong naar 3 toont een zeskaart harten met punten. West heeft een mooie hartenfit plus een singleton ruiten en dat is ondanks de minimale puntenkracht genoeg voor 4. uid komt uit met 2. Noord wint de slag met A en weet dankzij zijn eigen klaverbezit dat dummy s klaveren geen discards zullen opleveren. Er is dus geen haast om schoppenslagen te maken. Beter is om troef in te spelen en daarmee de introefwaarde van dummy in te perken. Resultaat: 4-1 Resultaat: 4-1 of contract 34

74 9. A H V H A H 3 2 N V B A V B H 7 6 B A V B 2 1 dbl De westhand is goed genoeg om na het informatiedoublet van oost met 3 de strijd om de deelscore aan te gaan. Het drijft N naar 3. Oost moet niet de fout maken om 4 te bieden, hij heeft binnen het kader van zijn informatiedoublet geen overwaarde. Oost komt tegen 3 uit met V. West ziet aan de dummy dat de slagen voor de verdediging moeten komen uit harten en ruiten. Hij neemt V over met H en speelt ruiten. Als noord klein legt kan oost na het maken van 10 west met harten nogmaals bereiken voor een tweede rondje ruiten door H heen. 10. A V 5 2 V B V 8 4 B 9 2 A H B N A H 7 6 H H 8 A V B dbl 3 4 Het 2 volgbod is zwak in Berry5 en na het negatief doublet van noord doet oost er met 3 een schepje bovenop. uid herbiedt zijn zevenkaart en hierna is iedereen uitgeboden. West komt uit met A. Gezien het biedverloop heeft zuid vrijwel zeker een singleton harten. West speelt in slag twee schoppen om in die kleur iets te ontwikkelen voordat de leider de ruitenkleur heeft vrijgespeeld. Resultaat: 4-1 Resultaat: H V A B N H A V B 10 4 H B 6 8 A V B 2 H 6 3 A V is een preëmptief volgbod en belooft een goede zevenkaart zonder veel puntenkracht. De oosthand is mooi genoeg om de manche te proberen. Noord komt uit met 10. uid neemt A en ziet bij west H vallen. Het is duidelijk dat er geen tweede klaverslag in het vat zit. Met de dreigende ruitenkleur in dummy moeten er hartenslagen worden ontwikkeld. Helaas is de kans dat noord nog aan slag komt nihil. uid moet daarom zelf het heft in handen nemen en A en V na spelen. Na een mislukte ruitensnit kan hij dan met B de downslag oprapen. 12. V B A V 10 B A H V B 10 2 N A V 10 3 H B H 8 3 A H De steun naar 2 toont 6-9 punten, onvoldoende voor oost om naar de manche te gaan. uid komt uit met A, waarop noord een afsignaal geeft. Gezien de dummy kan zuid het beste klaveren spelen, door het sterk heen en voordat dummy s hartenkleur is ontwikkeld. Noord neemt B met de vrouw en speelt weer ruiten. Aan slag met H speelt zuid weer klaveren. o maken N twee ruitens, drie klaveren en H. Resultaat: 2-1 Resultaat:

75 OEFENSPELLEN LES H B V A V B 2 H V A V 5 4 B 6 N H A B A H De fit is snel gevonden en noord is sterk genoeg om tegenover een partner met 6+ punten naar de manche te gaan. West komt uit met 10. Oost wint de eerste twee slagen met V en A en speelt dan sief troef na. Bij het aanspelen van de lage kleuren moet de leider beginnen met klaveren. Als west A heeft kan er een ruiten weg op een hoge klaveren van dummy en is de ruitensnit niet meer nodig. Heeft oost A, dan heb je de ruitensnit nog achter de hand. Resultaat: 4 Contract 3. A H B 9 H V B V N B 4 2 H V B 9 3 A H A V A allen : De schoppenfit wordt uiteindelijk gevonden en met 3 toont zuid punten. Noord rondt naar boven af en biedt de manche. : Oost komt met V. De leider telt vier verliezers: twee in klaveren, één in ruiten en één in schoppen. Wie met acht kaarten samen snijdt op V doet al zijn eieren in 1 mandje. Je kunt je kansen combineren door eerst AH te slaan (als de vrouw valt ben je binnen) en dan de hartenkleur uit te spelen. Als de harten 3-3 zitten geraak je tijdig af van de ruitens in noord. Je hebt dus 2 kansen ( V-tweede of hartens 3-3) tegen 1 als je de snit op V probeert. 2. V B B A H N A V 3 2 H 5 A 3 V A H H B 9 V B SA 3 3 3SA Na de 2SA opening gaat west via Stayman op zoek naar een schoppenfit. Wanneer die er niet blijkt te zijn wordt aangelegd in 3SA. uid komt uit met V. Wanneer de klaveren 4-1 blijken te zitten heeft de leider acht slagen. Er zijn twee kansen op een negende slag: de snit op H en de schoppen 3-3. Belangrijk is om eerst de schoppen te testen. Wanneer die 3-3 zitten komt wests vierde schoppen vrij en heb je negen slagen. Lukt het niet met de schoppen, dan heb je de hartensnit nog achter de hand. Resultaat: 3SA Contract 4. B 9 6 V B 9 B A V 8 4 A H N A V V 5 4 A 7 H H H B 9 6 1SA Een 5332 verdeling met punten is een 1SA opening. Via Stayman wordt de hartenfit gevonden en oost is sterk genoeg om naar de manche te gaan. Noord komt uit met B. Na het spelen van AH moet de leider als eerste op de klaveren afgaan. Speel 4 naar A en 7 richting de vrouw. Omdat zuid H heeft kan op V in oost een ruiten weg. Als het met de klaveren niet lukt heb je de schoppensnit nog achter de hand. Resultaat: 4 Contract Resultaat: 4 Contract 36

76 5. A V B 5 2 B 3 B 5 2 H V N V H 7 4 A 3 A H 8 7 A H 10 9 V B 1 4 Grote stappen, snel thuis: 1 belooft een vijfkaart en zuid is sterk genoeg om naar de manche te verhogen. Oost kan zowel in harten als in ruiten op zoek gaan naar een aftroever. Wie voor V kiest zet al zijn geld op een hartenaftroever. Met A houd je beide opties open. Afhankelijk van de dummy en het signaal van west kun je in slag twee beslissen of je met V of 3 op zoek gaat naar een aftroever. Resultaat: A 9 3 A B V H N B A H V A 10 2 H 8 B H V 2 B 7 2 V De sprong naar 3 toont een zeskaart met punten, niet voldoende voor west om naar de manche te gaan. uid komt uit met H en gaat verder met V en harten na. Aan slag met A speelt noord eerst A om een signaal van zuid te krijgen. Als zuid afsignaleert speelt noord zijn vierde harten in de hoop dat er bij zuid iets in troef promoveert. Resultaat: A H H V 5 4 A B N V 10 2 V 10 6 B V B 2 H 9 7 A H 4 A B SA 2 2 3SA allen : Noord toont zijn vijfkaart schoppen via een Jacoby transfer en laat vervolgens met 3SA zuid de keuze tussen 3SA en 4. Met slechts twee schoppens kiest zuid voor 3SA. : West komt uit met 3. Na het maken van H weet de leider dat hij vijf schoppenslagen of vijf klaverslagen moet maken. In beide kleuren kun je snijden op de vrouw. Met de hartenkleur ongedekt is het echter riskant om van slag te gaan. Je kunt je kansen combineren door eerst AH te slaan. Er is een kans van een kleine 40% dat V valt. In dat geval ben je binnen. Valt V niet, dan neem je de snit op V. Resultaat: 3SA V B 10 5 H 7 4 A V 7 5 H 10 3 A 3 N H V A B B 4 B H A V 10 1SA 2 2 2SA De 2SA herbieding van oost toont 8-9 punten. West heeft geen hartenfit en is ook nog eens minimaal binnen zijn puntenrange, hij t. Noord komt uit met V. De leider heeft zeven slagen van top en kansen op extra slagen in harten en schoppen. Begin met A en H. Als B valt kun je 10 oprapen, oversteken naar A en ook V te gelde maken. Lukt het niet met de schoppen, dan moet je hopen op de harten 3-3. Resultaat: 2SA Contract 37

77 9. A 4 2 A H 3 A V B V 10 7 N B 8 5 B H 10 7 H H V 8 A V B 6 4 1SA 2 2 3SA uid onderzoekt via Stayman of er een hartenfit is en legt vervolgens aan in 3SA. Oost komt uit met V. Klaveren is de werkkleur. De leider wint in de hand met A en speelt klaveren naar de vrouw. De snit mislukt, maar hierna zijn er negen slagen: vier klaveren, AH, AH en A. Resultaat: 3SA Contract 10. H B 9 V 10 5 H B 9 A 4 A 4 3 N H H B A 7 2 B 10 2 A V 9 6 V V SA 3SA Na de 1SA opening is west sterk genoeg voor een manchebod en hij prefereert 3SA boven 5. uid komt uit met 3. De leider moet de ruitenkleur of de klaverkleur binnenbrengen om zijn contract te maken. Combineer je kansen door eerst AH te slaan. Als de vrouw niet valt laat je vervolgens B uitlopen om te snijden op H. Resultaat: 3SA Contract 11. B 10 H V V B H V 8 2 A 9 N 8 2 H H B A B A 5 A V 8 1SA allen Noord begint met een Jacoby transfer om zijn vijfkaart harten te tonen en biedt daarna ook zijn ruitenkleur. uid weet dat er een hartenfit is en legt aan in 4. Uitkomen onder een heer vandaan naar de 1SA openaar toe is riskant en daarmee niet bijster aantrekkelijk. Een goed alternatief is om met A uit te komen. Dit geeft je de kans om de dummy te bekijken en op basis daarvan je plan te trekken. Hier zie je aan dummy s ruitenkeur dat er haast is met het ontwikkelen van slagen (zie hoofdstuk 11). West switcht daarom in slag twee naar schoppen. o wordt de leider op tien slagen gehouden. Resultaat: 4 Contract 12. H A V B 10 7 A V B H 6 5 N A V B 3 V 5 B A H H De schoppenfit is direct gevonden en oost is sterk genoeg om naar de manche te gaan. wat je denkt te kunnen maken! Noord komt uit met V. De leider heeft vier verliezers: een in schoppen, twee in ruiten en een in klaveren. Een mogelijkheid is om te snijden op H. Dat is de beste aanpak van de troefkleur zelf, maar als de snit mislukt kunnen N je direct down spelen. Een goed alternatief is om je kansen te combineren. Sla eerst A (de heer kan sec zitten) en ga daarna harten spelen. Als niemand de derde hartenronde kan troeven gaat op oosts vierde harten in west een klaveren of ruiten weg. Resultaat: 4 Contract 38

78 39

Langste kleur eerst. Van twee of drie 4 kaarten de laagste eerst. Van twee 5 kaarten de hoogste eerst.

Langste kleur eerst. Van twee of drie 4 kaarten de laagste eerst. Van twee 5 kaarten de hoogste eerst. 1. Bieden Bridge Handleiding versie 1-0 Openen op 1 niveau in een kleur (11-19 punten): Langste kleur eerst. Van twee of drie 4 kaarten de laagste eerst. Van twee 5 kaarten de hoogste eerst. Regel van

Nadere informatie

Les 9. Tom Tom (2) Conclusies trekken. leider. West Noord Oost Zuid pas pas 3 pas 3SA pas 4 pas pas pas A AV92 A654 V73 HVB B2

Les 9. Tom Tom (2) Conclusies trekken. leider. West Noord Oost Zuid pas pas 3 pas 3SA pas 4 pas pas pas A AV92 A654 V73 HVB B2 Tom Tom (2) vormgeving: Ton Walbeek Les 9 Hoofdstuk 10 kaartlezen bij afspel A V 8 2 10 4 3 A B 9 7 6 5 H 10 3 B 8 6 V 10 V 8 7 5 2 West oord Oost uid 1 1 1 Dbl 1 2 3 2 4 West start A, na( 4, 9 en 9).

Nadere informatie

Communicatie. Zuid is leider in een SA-contract. 2 AH. Hoeveel slagen maakt de leider in dit eindspel? - - N. Dat hangt af van wie er aan slag is!

Communicatie. Zuid is leider in een SA-contract. 2 AH. Hoeveel slagen maakt de leider in dit eindspel? - - N. Dat hangt af van wie er aan slag is! Communicatie Een essentieel onderdeel van het bridgespel is het maken van zoveel mogelijk slagen. Aangezien deze slagen vaak verdeeld zijn over de beide partners zijn er soms problemen om de afzonderlijke

Nadere informatie

Analyseren (Inzicht) Tellen. Goed af- en tegenspel : Cursus Flitsend Spelen. Honneurpunten. Handverdeling. Vaste Slagen

Analyseren (Inzicht) Tellen. Goed af- en tegenspel : Cursus Flitsend Spelen. Honneurpunten. Handverdeling. Vaste Slagen Cursus Flitsend Spelen Goed af- en tegenspel : Site: Peersite.weebly.com (powerpoint) Berust niet zozeer op een perfecte beheersing van de speeltechniek Maar op de manier van denken: Het vormen van een

Nadere informatie

Uitkomen en signaleren

Uitkomen en signaleren Uitkomen en signaleren Tegenspelen is wellicht het moeilijkste onderdeel van het bridgespel. De leider heeft het grote voordeel dat hij alle 26 kaarten van zijn partij ziet. Een tegenspeler moet zich redden

Nadere informatie

Flits 1. Les 5 UITKOMEN /STRATEGIE

Flits 1. Les 5 UITKOMEN /STRATEGIE Flits 1 Les 5 UITKOME /STRATEGIE Partner opent met 1 of 1 2 / 6-9, minstens 3 kaart 3 / 10-11 idem 4 / 12+ idem Partner opent met 1 of 1 2 : 6-9 min. 6-kaart 2 : 6-9 min.4-kaart 3 : 10-11 min. 6-kaart

Nadere informatie

Les 7. Tom Tom. West Noord Oost Zuid 1 pas 1 pas 1SA pas 3SA pas pas pas V B 2 H 7 V B H B 7 H A 7 A V 9 3 2

Les 7. Tom Tom. West Noord Oost Zuid 1 pas 1 pas 1SA pas 3SA pas pas pas V B 2 H 7 V B H B 7 H A 7 A V 9 3 2 Tom Tom Les 7 V B 2 H 7 V B 10 9 3 H B 7 H 8 4 9 6 5 A 7 A V 9 3 2 West oord Oost uid 1 1 1SA 3SA West begint met V, Je speelt H die de slag wint. 1. Hoeveel punten mis je, 14 hoe verdeeld? 2. Hoeveel

Nadere informatie

Basis Afspeeltechniek. Clinic 12 maart 2018 Wouter Fitski

Basis Afspeeltechniek. Clinic 12 maart 2018 Wouter Fitski Basis Afspeeltechniek Clinic 12 maart 2018 Wouter Fitski Vandaag Speelplan Sans Ophouden Positionele stoppers de gevaarlijke hand Entrees en deblokkeren Spelen spellen 1-6 en nabespreken Troefcontracten

Nadere informatie

Het uitkomen wordt in deze les niet behandeld (zie hiervoor Biedermeijer Groen, lesbrief 7). We beperken ons in deze les tot het signaleren.

Het uitkomen wordt in deze les niet behandeld (zie hiervoor Biedermeijer Groen, lesbrief 7). We beperken ons in deze les tot het signaleren. Signaleren Tegenspelen is wellicht het moeilijkste onderdeel van het bridgespel. De leider heeft het grote voordeel dat hij alle 26 kaarten van zijn partij ziet. Een tegenspeler moet zich redden met zijn

Nadere informatie

Een combinatie van kaarten (meestal honneurs), waartussen er één ontbreekt noemt men een 'vork'. Een paar voorbeelden:

Een combinatie van kaarten (meestal honneurs), waartussen er één ontbreekt noemt men een 'vork'. Een paar voorbeelden: Snijden 1. De snit in zijn eenvoudigste vorm Eerst herhalen we even nog wat 'oude' stof over het snijden: 1) AV???? 32 In voorbeeld 1 is dit de positie van de schoppenkleur. De resterende negen kaarten

Nadere informatie

Les 8 Hoofdstuk 9. Tegenspel troef. N W O Z leider. kansen en valkuilen

Les 8 Hoofdstuk 9. Tegenspel troef. N W O Z leider. kansen en valkuilen Les 8 Hoofdstuk 9 Tegenspel troef leider kansen en valkuilen B973 632 9874 65 est oord ost uid 1 1SA doublet 2 2 3 V4 AVB1087 B6 AH2 est start A, vervolgt met H en ruiten voor V van ost, door uid getroefd.

Nadere informatie

Les 3. Les 3 AFSPELEN. richtlijnen voor goed afspel

Les 3. Les 3 AFSPELEN. richtlijnen voor goed afspel Les 3 Les 3 AFSPELE richtlijnen voor goed afspel De aanpak Open met 12 punten of meer. Partner overweegt of een manche (25pt samen) mogelijk is (punten tellen) Ga op zoek naar een fit (samen tenminste

Nadere informatie

Kaartlees Oefeningen

Kaartlees Oefeningen 1. Punten tellen Bekijk eerst eens de Zuidhand en het biedverloop. Kaartlees Oefeningen Noord A 3 2 7 6 2 H B 9 8 6 3 2 Zuid 8 B 5 3 A 3 2 H 7 - - 1SA pas 2 * pas 2 2 pas pas pas * Jacoby Transfer West

Nadere informatie

Les 3. Huiswerkopgave 2. De discard. Nono (1) A B H V B H 7 6 A 8. pas. pas V 10 5 A 9 5 A V N W O Z leider

Les 3. Huiswerkopgave 2. De discard. Nono (1) A B H V B H 7 6 A 8. pas. pas V 10 5 A 9 5 A V N W O Z leider Huiswerkopgave 2 De discard vormgeving: Ton Walbeek Les 3 3 West oord Oost uid 2SA West start B, voor V uid. uid dan H en naar B 1SA A B 9 4 3 H V B H 7 6 A 8 V 10 5 A 9 5 A 5 4 3 V 10 4 1. Hoeveel punten

Nadere informatie

De gevaarlijke hand. 1. Voorbeeld

De gevaarlijke hand. 1. Voorbeeld De gevaarlijke hand In deze lesbrief gaan we het hebben over de hand die u liever niet aan slag wilt laten komen, omdat die bijvoorbeeld door een honneur van u heen kan spelen. Dit speelt vooral een grote

Nadere informatie

Tip: Bouw het bieden rustig op. Spring pas als je de juiste speelsoort hebt gevonden.

Tip: Bouw het bieden rustig op. Spring pas als je de juiste speelsoort hebt gevonden. Bridge Handleiding versie 2 1. Bieden Tip: Bouw het bieden rustig op. Spring pas als je de juiste speelsoort hebt gevonden. Openen op 1 niveau in een kleur (11-19 punten): Langste kleur eerst. Van twee

Nadere informatie

RECREANTENTORNOOI HALVE FINALE 9 MAART 2019

RECREANTENTORNOOI HALVE FINALE 9 MAART 2019 RECREANTENTORNOOI HALVE FINALE 9 MAART 2019 Spel 1 K Q 6 A J 3 J 10 5 3 8 3 2 J 4 3 2 Q 9 4 2 A K 6 Q J NOORD 1 NIEMAND A 9 5 K 6 5 7 4 2 K 10 9 7 10 8 7 10 8 7 Q 9 8 A 6 5 4 ACOL 1 pas 1ZT pas pas pas

Nadere informatie

Slide 1. BRIDGE afspelen van een SA-contract

Slide 1. BRIDGE afspelen van een SA-contract Slide 1 BRIDGE afspelen van een SA-contract Slide 2 Kaartverdeling bij de tegenpartij Aantal Verdeling Verdeling Verdeling Verdeling 7 4-3 62% 5-2 31% 6-1 7% 7-0 0% 6 4-2 48% 3-3 36% 5-1 15% 6-0 1% 5 3-2

Nadere informatie

Les 6. Tempo Timing. N W O Z leider. vormgeving: Ton Walbeek. wie het eerst slagen ontwikkelt?

Les 6. Tempo Timing. N W O Z leider. vormgeving: Ton Walbeek. wie het eerst slagen ontwikkelt? Les 6 Tempo Timing leider vormgeving: Ton albeek wie het eerst slagen ontwikkelt? H H B 10 4 B 10 4 A H B 7 2 est oord ost uid 1 Dbl 3 4 /A Huiswerk Les 5 V 8 6 5 A 8 7 6 2 V 5 3 2 est komt uit met 9 1.

Nadere informatie

Het speelplan in de verdediging

Het speelplan in de verdediging Het speelplan in de verdediging m je succesvol te verdedigen moet het geschut al in stelling zijn gebracht voordat de aanval begint. Vertaald in bridgetermen betekent dat je goed moet luisteren naar het

Nadere informatie

Eenvoudige Safety Plays

Eenvoudige Safety Plays Eenvoudige Safety Plays In deze les gaan we dieper in op de Safety Play. Letterlijk vertaald uit het Engels betekent deze term veilig afspel. Veilig afspel is in zijn algemeenheid bij viertallenbridge

Nadere informatie

Les 5. Huiswerkopgave les 4. Je mag maar 1 verliezen. Communicatie N W O Z leider H 8 4 V V N Z

Les 5. Huiswerkopgave les 4. Je mag maar 1 verliezen. Communicatie N W O Z leider H 8 4 V V N Z Huiswerkopgave les 4 7 H 8 4 V 4 9 8 6 V 8 7 2 A V 10 7 5 A 5 A 5 4 14 West oord Oost uid 1 1 dbl * 2 4 a,p. * : negatief doublet West oord Oost uid V 6 7 B 8 A 5 2 9 H 10 2 4 6 A 9 H B vormgeving: Ton

Nadere informatie

Voor de minder ervaren spelers

Voor de minder ervaren spelers Bron: Bridge Service.nl Voor de minder ervaren spelers Spel 1 A V 2 B 9 5 4 3 V 7 3 2 A H 3 A H 4 West start tegen jouw mooie 3SA-contract met 6. Hoe probeer je jouw contract te maken? Ik geef een overpeinzing.

Nadere informatie

Les 9 Slembieden. Zelftest! Klein slem (6-bod: 12 slagen) Groot slem (7-bod: 13 slagen) Distributiepunten:

Les 9 Slembieden. Zelftest! Klein slem (6-bod: 12 slagen) Groot slem (7-bod: 13 slagen) Distributiepunten: Les 9 Slembieden elftest! Klein slem (6-bod: 12 slagen) Groot slem (7-bod: 13 slagen) Distributiepunten: Grote aantrekkingskracht premie: klein slem 500/750 groot slem 1000/1500 Wat is hiervoor nodig?

Nadere informatie

Oost A1064 West. HV6 A HV95 A75 Oost A HV6 8

Oost A1064 West. HV6 A HV95 A75 Oost A HV6 8 Kaartwaardering Sinds het begin van het bridgespel zijn er vele methoden van kaartwaardering ontworpen. Het huidige 4-3- 2-1 puntensysteem is al in 1915 door Bryan McCambell bedacht. Pas vele jaren later

Nadere informatie

5. Het speelplan in troef. Speelplan SA vs troef (1) 3 een verliezer wegwerken. Stap 1 SA-contract. Stap 1 troef-contract.

5. Het speelplan in troef. Speelplan SA vs troef (1) 3 een verliezer wegwerken. Stap 1 SA-contract. Stap 1 troef-contract. biedsituaties A B 5. Het speelplan in???? Bieden? Ja nee Partner heeft + Alleen met 8/9 pt Speelplan SA vs () Stap SA- Stap - a de uitkomst: Eerst nadenken : Het Speelplan bekijk dummy, ga biedverloop

Nadere informatie

1 of 1 : minimaal 5-kaart 1

1 of 1 : minimaal 5-kaart 1 De aanpak Les 3 AFSPELE pen met 12 punten of meer. Partner overweegt of een manche (25pt samen) mogelijk is (punten tellen) Ga op zoek naar een fit (samen tenminste 8 kaarten in een kleur) Speel met een

Nadere informatie

Speelplan bij troefcontracten

Speelplan bij troefcontracten Speelplan bij troefcontracten Er valt veel te vertellen over het spelen van troefcontracten. Te veel voor een lesbrief als deze. Daarom wordt deze lesbrief beperkt tot enige algemene principes. Als u deze

Nadere informatie

Flits 2. Noord West Noord Oost Zuid 1 pas 2 pas?? A H V 9 2 H 6 B 8 3 2SA

Flits 2. Noord West Noord Oost Zuid 1 pas 2 pas?? A H V 9 2 H 6 B 8 3 2SA QUIZ Noord West Noord Oost Zuid 1 2?? 8 4 2 A H V 9 2 H 6 B 8 3 2SA Noord West Noord Oost Zuid 1 1 2?? A V 7 2 8 4 H B 9 3 10 7 6 2SA Noord West Noord Oost Zuid 1 1 1?? H 8 7 2 A B 7 2 8 A 9 3 2 4 Noord

Nadere informatie

Bridge voor beginners Bridge, een spel voor jong en oud

Bridge voor beginners Bridge, een spel voor jong en oud Bridge voor beginners Bridge, een spel voor jong en oud Auteur: Barth Bakker Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. De kaarten 3. Bieden 4. Het openingsbod 5. Het contract 6. Puntentelling 7. Bijbod 8. Limietbod

Nadere informatie

Voor de minder ervaren spelers

Voor de minder ervaren spelers Bron: Bridge Service.nl Voor de minder ervaren spelers Voor welke vier eerste biedingen kies je met de gegeven zuidhand? Spel West Noord Oost Zuid Zuidhand 1 -- 1 pas?? 4 2 V B 6 5 H 9 8 4 3 2 -- 1 pas??

Nadere informatie

TELLEN. Op ontdekkingsreis. Ontdek de verdeling. Je zit zuid met de volgende hand: AB1063 HB8 B764 5

TELLEN. Op ontdekkingsreis. Ontdek de verdeling. Je zit zuid met de volgende hand: AB1063 HB8 B764 5 TELLEN Op ontdekkingsreis Ontdek de verdeling Je zit zuid met de volgende hand: AB1063 HB8 B764 5 Je rechter tegenstander opent met 2, een zwakke twee in die kleur. Je past want je hebt te weinig om te

Nadere informatie

Voor de minder ervaren spelers

Voor de minder ervaren spelers Bron: Bridge Service.nl Voor de minder ervaren spelers Wat is een dogma? Een dogma is volgens de woordenboeken een regel die als onbetwist wordt beschouwd. Kent de bridgewereld ook dogma s? Dat moet de

Nadere informatie

Voor de minder ervaren spelers

Voor de minder ervaren spelers Bron: Bridge Service.nl Voor de minder ervaren spelers Spel 1 B 4 3 A B 4 V 2 A H V B 10 A H V Aan alle tafels speelt zuid 3SA. De helft van de westspelers start met H en de andere helft met 10. Hoe moet

Nadere informatie

Reverse bieden. 1. Voorbeelden van sterke herbiedingen

Reverse bieden. 1. Voorbeelden van sterke herbiedingen Reverse bieden Tot de belangrijkste biedingen in het bridge behoren het tweede bod van de openaar en het tweede bod van de antwoordende hand. Hiermee worden zowel de verdeling als de kracht van de hand

Nadere informatie

Les 5. Uitkomen. Met welke kaart zal ik uitkomen? vormgeving: Ton Walbeek

Les 5. Uitkomen. Met welke kaart zal ik uitkomen? vormgeving: Ton Walbeek Les 5 Uitkomen Met welke kaart zal ik uitkomen? vormgeving: Ton Walbeek De uitkomst Alleen de eerste kaart in de eerste slag noemen we: de uitkomst Het spelen van de eerste kaart in elke volgende slag

Nadere informatie

5. Het speelplan in troef. Leerboekjes op elk niveau CD s

5. Het speelplan in troef. Leerboekjes op elk niveau CD s 5. Het speelplan in troef Leerboekjes op elk niveau CD s Het Speelplan Na de uitkomst: Eérst nadenken : - bekijk dummy, - ga biedverloop na, - beoordeel uitkomst Maak dan een speelplan Speel dàn pas bij

Nadere informatie

Les 7. Strategie. vormgeving: Ton Walbeek. de regie behouden

Les 7. Strategie. vormgeving: Ton Walbeek. de regie behouden Les 7 Strategie vormgeving: Ton albeek de regie behouden Strategie in een troefcontract (1) uid: 4 Uitkomst: 6 Vervolg? Troef 3x B 10 4 A 8 7 6 A 10 6 5 2 6 A 8 7 6 V 4 3 H 8 H V 10 3 5 3 H B 10 5 9 4

Nadere informatie

BEGINNERSTEST BIEDEN

BEGINNERSTEST BIEDEN BEGINNERSTEST BIEDEN beginnerstest Pagina 1 BIEDEN ANTWOORDEN Spellen 1 a b c d H V 5 3 2 H B 3 4 3 7 6 A B 7 6 3 2 A 5 4 7 6 H 7 6 A H 5 4 H V B 8 A H 10 7 6 5 2 7 A V 5 4 H 5 4 3 B 4 Voor welke opening

Nadere informatie

Flits 1. Les 6 IN GESPREK

Flits 1. Les 6 IN GESPREK Flits 1 Les 6 IN GESPREK Tafelopdracht 7.1 Hoeveel ruiten slagen mogelijk? vier 3SA zuid leider V 7 2 B 8 3 B 108 7 7 6 5 Wat is de entree in de dummy? V Welke kleur als eerste ontwikkelen? ruiten dummy

Nadere informatie

Speelplan bij troefcontracten

Speelplan bij troefcontracten Speelplan bij troefcontracten Er valt veel te vertellen over het spelen van troefcontracten. Te veel voor een lesbrief als deze. Daarom wordt deze lesbrief beperkt tot enige algemene principes. Als u deze

Nadere informatie

Les 6 IN GESPREK. Tafelopdracht 7.1. Tafelopdracht 7.2. Tafelopdracht 7.3. Tafelopdracht 7.5. Tafelopdracht 7.4. Hoeveel ruiten slagen mogelijk?

Les 6 IN GESPREK. Tafelopdracht 7.1. Tafelopdracht 7.2. Tafelopdracht 7.3. Tafelopdracht 7.5. Tafelopdracht 7.4. Hoeveel ruiten slagen mogelijk? Tafelopdracht 7.1 Les 6 I GESPREK Hoeveel ruiten slagen mogelijk? vier Wat is de entree in de? V Welke kleur als eerste ontwikkelen? ruiten zuid V 7 2 B 8 3 B 10 8 7 7 6 5 A H 3 A 9 2 A H V H B 4 3 Tafelopdracht

Nadere informatie

EEN WOORD VOORAF Lesindeling De spellen

EEN WOORD VOORAF Lesindeling De spellen EE WOORD VOORAF Leer bridge met Berry ra deel 3 en 4 zijn het vervolg op de cursussen Leer bridge met Berry ra deel 1 en 2. Gezien de hoeveelheid stof die de leerlingen in de beginnerscursus te verwerken

Nadere informatie

Les 1. Een man met een plan in een SA-contract. vormgeving: Ton Walbeek

Les 1. Een man met een plan in een SA-contract. vormgeving: Ton Walbeek Les 1 Een man met een plan in een SA-contract vormgeving: Ton Walbeek Een man met een plan Doel bij bridge is: zoveel mogelijk slagen maken Meeste succes met een plan Stap voor stap een speelplan maken!

Nadere informatie

Les 3. Uitgekiend uitkomen. vormgeving: Ton Walbeek

Les 3. Uitgekiend uitkomen. vormgeving: Ton Walbeek Les 3 Uitgekiend uitkomen vormgeving: Ton Walbeek Doel uitkomst Doel De eerste klap Informatie Partner, ik heb ook Welke uitkomst (1) Zuid: 3SA In welke kleur slagen voor OW Harten Uitkomst West? 2 Resultaat?

Nadere informatie

AFSPEL. Dummy gaat open en dan?

AFSPEL. Dummy gaat open en dan? AFSPEL Dummy gaat open en dan? Taak voor de Dummy: plaatsing van de kleuren op tafel - voorkom eventuele vergissing bij de leider - leg een eventuele singleton als dat de uitkomstkleur is niet als gespeeld.

Nadere informatie

5. Het speelplan in troef. Speelplan SA vs troef (1) 3 een verliezer wegwerken. Stap 1 SA-contract. Stap 1 troef-contract.

5. Het speelplan in troef. Speelplan SA vs troef (1) 3 een verliezer wegwerken. Stap 1 SA-contract. Stap 1 troef-contract. biedsituaties A B 5. Het speelplan in???? Bieden? Ja nee Partner heeft + Alleen met 8/9 pt Speelplan SA vs () Stap SA- Stap - a de uitkomst: Eerst nadenken : Het Speelplan bekijk dummy, ga biedverloop

Nadere informatie

De leider heeft de laatste slag gemaakt (in zijn hand of in dummy).

De leider heeft de laatste slag gemaakt (in zijn hand of in dummy). Eliminatie en ingooi Iedereen weet dat bridge een spel is dat je samen met je partner tegen twee tegenstanders speelt. Deze tegenstanders proberen meestal je mooie plannetjes te verijdelen en zijn behoorlijk

Nadere informatie

Flits 2. Les 3-1 UITGEKIEND UITKOMEN

Flits 2. Les 3-1 UITGEKIEND UITKOMEN Les 3-1 UITGEKIEND UITKOMEN uitkomen Doel van het tegenspel (te beginnen met het uitkomen): - Het aantal slagen van de leider beperken, dus - zelf zoveel mogelijk slagen maken om leider down te spelen

Nadere informatie

Afspel van SA-contracten 1

Afspel van SA-contracten 1 Bridgewijzer GRE 9 Afspel van SA-contracten 1 1. Richtlijnen speelplan SA-contracten Als we de richtlijnen voor het speelplan op een rijtje zetten, dan krijgen we het volgende overzicht: 1. tel uw zogenaamde

Nadere informatie

Slide 1. BRIDGE afspelen troefcontract

Slide 1. BRIDGE afspelen troefcontract Slide 1 BRIDGE afspelen troefcontract Slide 2 Kaartverdeling bij de tegenpartij Aantal Verdeling Verdeling Verdeling Verdeling 7 4-3 62% 5-2 31% 6-1 7% 7-0 0% 6 4-2 48% 3-3 36% 5-1 15% 6-0 1% 5 3-2 68%

Nadere informatie

De herbieding van de antwoordende hand

De herbieding van de antwoordende hand De herbieding van de antwoordende hand Als uw partner heeft geopend met één in een kleur, u een bijbod heeft gegeven en uw partner zijn herbieding heeft gedaan, heeft u meestal een goed beeld van het spel.

Nadere informatie

Bridge in een flits 2 Speelplan SA hoofdstuk 1 les 1. Riek van Bussel Eta Geuzebroek Wil Kluijtmans Lineke Bron

Bridge in een flits 2 Speelplan SA hoofdstuk 1 les 1. Riek van Bussel Eta Geuzebroek Wil Kluijtmans Lineke Bron Bridge in een flits 2 Speelplan SA hoofdstuk 1 les 1 Riek van Bussel Eta Geuzebroek Wil Kluijtmans Lineke Bron 1 Herhaling SA openingen 15-17 punten: 1NT (18-19 punten: 1-1 - 2NT) 20-22 punten: 2NT 23-24

Nadere informatie

Les 7. De snit. vormgeving: Ton Walbeek

Les 7. De snit. vormgeving: Ton Walbeek Les 7 De snit vormgeving: Ton albeek Basis van de snit 50% kans op 2 hartenslagen H bij est A V 7 Speel 2 naar V snit op H B H T 94 53 B H T 94 53 at een pech! 8 6 2 snijden wordt beloond Vier snit varianten

Nadere informatie

Sommige veilige speelwijzen zijn heel voor de hand liggend en worden ook toegepast door spelers die nog nooit van een safety-play hebben gehoord:

Sommige veilige speelwijzen zijn heel voor de hand liggend en worden ook toegepast door spelers die nog nooit van een safety-play hebben gehoord: Veilige speelwijzen 1. ptimisme en pessimisme Er zijn momenten dat je als bridger over een flinke dosis optimisme moet beschikken. anneer je in een contract bent beland dat er kansloos uitziet, moet je

Nadere informatie

Spellen Bridgeclinic KiKa-drive Gouda 13 oktober 2012 Enri Leufkens

Spellen Bridgeclinic KiKa-drive Gouda 13 oktober 2012 Enri Leufkens 1 N / Niemand B B732 pas 1 pas 1082 2 dbl 3 pas V1082 AHB32 A9765 4 a.p. 986 AV1054 H9743 V 7 H43 109 H AB65 V8654 Zuid komt uit met 4, die Noord neemt met de H. Noord switcht naar B. Zuid maakt H en speelt

Nadere informatie

Aan de hand van de gespeelde spellen kan de leraar het bieden speelonderwerp van de les nog even kort doornemen.

Aan de hand van de gespeelde spellen kan de leraar het bieden speelonderwerp van de les nog even kort doornemen. EE WOORD VOORAF Leer wedstrijdbridge is een speelcursus. Veel leerlingen zullen de stof uit het eerste cursusjaar nog niet echt in de vingers hebben. Doel in deze cursus is om ze zoveel mogelijk te laten

Nadere informatie

Bridge in een flits II (vervolgcursus)

Bridge in een flits II (vervolgcursus) Flits 2 Bridge in een flits II (vervolgcursus) 10 maandagavonden 19.30- ca 22.15 Docent : Maurice Peereboom [email protected] Peersite.weebly.com BIC: peer57 (docent): Klas 315 ieuwe boeken Bridgeleerboek

Nadere informatie

SNIJDEN. Maar welke snit moet je nemen? Of, moet je wel een snit nemen?

SNIJDEN. Maar welke snit moet je nemen? Of, moet je wel een snit nemen? SNIJDEN Maar welke snit moet je nemen? Of, moet je wel een snit nemen? 3SA door zuid Je hebt acht slagen van top en de klaverenkleur biedt voldoende mogelijkheden een extra slag te ontwikkelen. Toch is

Nadere informatie

Uitkomen hoofdstuk 5 les 5. Riek van Bussel Eta Geuzebroek Wil Kluijtmans Lineke Bron

Uitkomen hoofdstuk 5 les 5. Riek van Bussel Eta Geuzebroek Wil Kluijtmans Lineke Bron Uitkomen hoofdstuk 5 les 5 Riek van Bussel Eta Geuzebroek Wil Kluijtmans Lineke Bron 1 Doel van het uitkomst Slagen ontwikkelen. leider down krijgen Slagen ontwikkelen. leider geen slagen cadeau doen Slagen

Nadere informatie

Onstein clinic 16 oktober Inleiding: Kansen combineren

Onstein clinic 16 oktober Inleiding: Kansen combineren Onstein clinic 16 oktober Inleiding: Kansen combineren Kansen combineren. Het klinkt ingewikkeld en dat kan het ook zijn, maar Het hoeft niet. Een simpel voorbeeld: u speelt 7NT en u heeft 2 Mogelijkheden

Nadere informatie

Speelplan SA-contracten

Speelplan SA-contracten Speelplan SA-contracten Biedermeijer Groen: wijzer 9 vormgeving: Ton Walbeek ederlandse Bridge Bond Speelplan maken Stappen speelplan SA 1. Stel vast hoeveel slagen je moet maken 2. Tel je vaste slagen

Nadere informatie

Contract 2 Volgbod en informatiedoublet Leidraad hoofdstuk 1

Contract 2 Volgbod en informatiedoublet Leidraad hoofdstuk 1 Contract 2 Volgbod en informatiedoublet Leidraad hoofdstuk 1 Kerndoelen De cursist kan vertellen - welke redenen er zijn om een volgbod te doen - aan welke voorwaarden een volgbod moet voldoen - wat de

Nadere informatie

Slide 1. BRIDGE snijden en ontwikkelen van slagen

Slide 1. BRIDGE snijden en ontwikkelen van slagen Slide 1 BRIDGE snijden en ontwikkelen van slagen Slide 2 Bridge Beter Magazine - www.bridgebeter.nl BIC - www.bicbridge.nl Jack - www.jackbridge.nl Stepbridge - www.stepbridge.nl BridgeBase - www.bridgebase.com

Nadere informatie

Oplossing spel 1. Oplossing spel 2. Oplossing spel Klaveren vrouw voorspelen en daarna kl naar de 9, tenzij zuid de T of B speelt.

Oplossing spel 1. Oplossing spel 2. Oplossing spel Klaveren vrouw voorspelen en daarna kl naar de 9, tenzij zuid de T of B speelt. Spel 1 H2 *** 984 VT982 AH4 V75 N BT93 VB6 W O HT3 B65 Z H43 V952 A864 A752 A7 T87 B63 Noord speelt 3SA. Hoe speel je de ruitenkleur aan? Oplossing spel 1 Er zijn 4 speelwijzen voor de ruitenkleur. Er

Nadere informatie

Voor de minder ervaren spelers

Voor de minder ervaren spelers Bron: Bridge Service.nl Voor de minder ervaren spelers Spel 1 H V B 10 2 V 7 6 4 5 4 3 2 A H 4 3 A H 9 2 A 9 8 7 6 Tegen jouw 3SA start west met V. Hoe probeer je je slag te slaan? Ik geef een overpeinzing.

Nadere informatie

Ik kon het op een Klaverslagje niet bekijken

Ik kon het op een Klaverslagje niet bekijken Ik kon het op een Klaverslagje niet bekijken Bulletin BC Klaverslag, nr. 141 (14 maart 2017) Chris Frowein Nu het voorjaar echt is aangebroken worden ook de spellen wat vrolijker. Maar aan af- en tegenspel

Nadere informatie

Beveren, 14 mei 2006 KAARTVERDELINGEN. Voorzien van korte commentaar. De hier weergegeven biedingen steunen op het biedsysteem

Beveren, 14 mei 2006 KAARTVERDELINGEN. Voorzien van korte commentaar. De hier weergegeven biedingen steunen op het biedsysteem Beveren, 14 mei 2006 KAARTVERDELINGEN Voorzien van korte commentaar De hier weergegeven biedingen steunen op het biedsysteem "ACOL" Dit kan bestudeerd worden in de leerboeken die door de VLAAMSE BRIDGE

Nadere informatie

Bridge in een flits II (vervolgcursus)

Bridge in een flits II (vervolgcursus) Flits 2 Bridge in een flits II (vervolgcursus) 10 donderdagavonden 19.30- ca 22.15 Docent : Maurice Peereboom [email protected] Peersite.weebly.com BIC: peer57 (docent): Klas 293 Correcties boekje Blz.

Nadere informatie

RECREANTENTORNOOI FINALE 23 MAART 2019

RECREANTENTORNOOI FINALE 23 MAART 2019 RECREANTENTORNOOI FINALE 23 MAART 2019 Spel 1 ª Q J 10 9 6 J 9 2 8 4 J 9 7 ª 8 5 A K Q 8 5 3 K 9 2 10 6 NOORD 1 NIEMAND ª 7 3 7 6 4 Q J 7 5 3 K Q 3 ª A K 4 2 10 A 10 6 A 8 5 4 2 ACOL 1 X pas 1ª 2 2ª 3

Nadere informatie

Verdedigen is moeilijk

Verdedigen is moeilijk Verdedigen is moeilijk door Ig Nieuwenhuis En, gegeven onze uitslag, schatten ook. Wij vonden allebei dat we fouten gemaakt hadden (er komen er een paar voorbij) en dachten dat we ondanks dat wel iets

Nadere informatie

HANDLEIDING LEER BRIDGE MET BERRY WESTRA DEEL 4

HANDLEIDING LEER BRIDGE MET BERRY WESTRA DEEL 4 HADLEIDIG LEER BRIDGE MET BERRY WESTRA DEEL 4 Inhoud...........................................pag. 3 Les 1 Het -complex...........................pag. 5 Les 2 Signaleren.................................pag.

Nadere informatie

Les 8. Tussenbieden. vormgeving: Ton Walbeek. lekker storen, het liefst met een sprong

Les 8. Tussenbieden. vormgeving: Ton Walbeek. lekker storen, het liefst met een sprong Les 8 Tussenbieden vormgeving: Ton Walbeek lekker storen, het liefst met een sprong Het Volgbod Met goede lange (5+) kaart en / of Met puntenkracht (zonder lengte: opening) Tussenbieden Waaromzou je het

Nadere informatie

Opgave 2 West Noord Oost Zuid 1SA 2 3SA pas H 4 pas pas N W O A H B 10 9 Z 8 5 2

Opgave 2 West Noord Oost Zuid 1SA 2 3SA pas H 4 pas pas N W O A H B 10 9 Z 8 5 2 Opgave 1 West oord Oost uid 7 5 1 A H 8 6 4 1SA 2 H 3 2?? A V 9 2 Wat biedt u? A. B. 2 C. 2 D. 2SA E. 3 Te verdienen punten 5, 4, 3, 0, 0 Opgave 2 West oord Oost uid 1SA 2 3SA H 4 7 6 3 W O A H B 10 9

Nadere informatie

B.C. t Onstein. Speelfiguren

B.C. t Onstein. Speelfiguren B.C. t Onstein Bridge clinic Speelfiguren door Richard Ritmeijer 10 december 2014 Speelfiguren A V 4 2 A V 4 2 A 7 6 3 B T 9 6 6 3 V 2 De bekendste speelfiguur is de snit. In feite zijn heel veel speelfiguren

Nadere informatie

Les 8. Tussenbieden. vormgeving: Ton Walbeek. lekker storen, het liefst met een sprong

Les 8. Tussenbieden. vormgeving: Ton Walbeek. lekker storen, het liefst met een sprong Les 8 Tussenbieden vormgeving: Ton Walbeek lekker storen, het liefst met een sprong Terminologie West Noord Oost Zuid 1 1 1 2 openingsbod volgbod of tussenbod bijbod antwoord op volgbod Het bieden is een

Nadere informatie

Bridge Service, voor gewone bridgers

Bridge Service, voor gewone bridgers Bridge Service, voor gewone bridgers Nummer 604, 19 maart 2015 Redactie: Ad van Gemert (zeer gewaardeerd) medewerker Ron Jedema (spelregels) Siger Seinen (spelregels) Rob Stravers (spelregels en eindredactie)

Nadere informatie

Ik kon het op een Klaverslagje niet bekijken

Ik kon het op een Klaverslagje niet bekijken Ik kon het op een Klaverslagje niet bekijken Bulletin BC Klaverslag, nr. 134 (10 januari 2017) Chris Frowein Veel mooie spellen weer gisteravond, die veel beoordelingsvermogen en creativiteit vereisten.

Nadere informatie

Vaste regel tegen een troefcontract: nooit onder een aas uitkomen! We gaan in dit nummer op zoek naar nog meer destructief gereedschap

Vaste regel tegen een troefcontract: nooit onder een aas uitkomen! We gaan in dit nummer op zoek naar nog meer destructief gereedschap Bridge Service Nummer 559, 27 maart 2014 Redactie: Ad van Gemert (zeer gewaardeerd) medewerker Ron Jedema (spelregels) Siger Seinen (spelregels) Rob Stravers (spelregels en eindredactie) Reeds verschenen

Nadere informatie

Blackwood conventie. Naar slem hoofdstuk 10 les 10. Riek van Bussel Eta Geuzebroek Wil Kluijtmans Lineke Bron

Blackwood conventie. Naar slem hoofdstuk 10 les 10. Riek van Bussel Eta Geuzebroek Wil Kluijtmans Lineke Bron Blackwood conventie. aar slem hoofdstuk 10 les 10 Riek van Bussel Eta Geuzebroek Wil Kluijtmans Lineke Bron 1 Klein slem: Wat is slem? 12 slagen Benodigde punten: ongeveer 33 Groot slem: 13 slagen Benodigde

Nadere informatie

Voor de minder ervaren spelers

Voor de minder ervaren spelers Voor de minder ervaren spelers Spel 1 H V 2 5 4 3 2 A 3 2 A H 7 6 5 B 3 A H 6 V B 4 Tegen jouw 4 -contract start west met V. Hoe probeer je je contract te maken? Ofwel: hoe probeer je het aantal mogelijke

Nadere informatie

Leuk, Leuker, Bridge!

Leuk, Leuker, Bridge! Leuk, Leuker, Bridge! 03 Troef In les 2 trof je geen nieuwe spelregel aan. Daardoor was je denkvermogen helemaal vrij om volledig los te gaan met de spelregels die je in les 1 voor je kiezen kreeg: het

Nadere informatie

Waar gaan we vandaag naar kijken? Hoeveel punten nodig voor slem Handwaardering na vastgestelde fit Moderne biedtechniek

Waar gaan we vandaag naar kijken? Hoeveel punten nodig voor slem Handwaardering na vastgestelde fit Moderne biedtechniek Troefvrouw opvragen Heren vragen 4SA Opening 1SA 4SA SLEMBIEDEN Waar gaan we vandaag naar kijken? Hoeveel punten nodig voor slem Handwaardering na vastgestelde fit Moderne biedtechniek Splinters Controlebiedingen

Nadere informatie

Slide 1. BRIDGE de uitkomst

Slide 1. BRIDGE de uitkomst Slide 1 BRIDGE de uitkomst Slide 2 Wat voor uitkomst kies je Actief: Met welke uitkomst neem ik een essentieel tempo in het tegenspel? Welke start je kiest dien je te bepalen aan de hand van het biedverloop

Nadere informatie

1. Vijfkaart hoog. a. A V B 4 3 b. A B 7 6 c. A B 7 6 V B 4 3 A B 7 A B V B 4 H 9 5 V

1. Vijfkaart hoog. a. A V B 4 3 b. A B 7 6 c. A B 7 6 V B 4 3 A B 7 A B V B 4 H 9 5 V 1. Vijfkaart hoog In de beide voorgaande delen van Begin met Bridge is het openingsbod van 1 in een kleur besproken. Dit hoofdstuk beginnen we met een samenvatting van die afspraken. Vervolgens gaan we

Nadere informatie

Uitkomen $64 HVB9. K:\documenten\bridge\theorie\Cursus\lesbrieven\Uitkomen.doc blad 1

Uitkomen $64 HVB9.  K:\documenten\bridge\theorie\Cursus\lesbrieven\Uitkomen.doc blad 1 Uitkomen Er zijn 2 doelstellingen: de aanval inzetten en informatie aan je partner geven. Dat doe je door kleur en kaart (in die kleur) te kiezen waarmee je gaat starten. Partner kan daaruit conclusies

Nadere informatie

Les 8. Het rode kaartje. vormgeving: Ton Walbeek

Les 8. Het rode kaartje. vormgeving: Ton Walbeek Les 8 Het rode kaartje vormgeving: Ton Walbeek Doublet Hoeveel slagen voor West? 4 - A en A - 2 troefslagen Bieding West? X West N O Z A 7 2 V B T 9 9 5 2 A 7 2 1 pas 3 pas 4 pas pas Doublet? dbl Primaire

Nadere informatie

In de starterscursus hebben we het volgende afgesproken: Uitkomst Hoogste van een serie HVB32 Kleintje belooft plaatje Top van niets 973.

In de starterscursus hebben we het volgende afgesproken: Uitkomst Hoogste van een serie HVB32 Kleintje belooft plaatje Top van niets 973. Uitkomen en signaleren Algemeen Ongeveer de helft van alle spellen speelt de tegenstander het spel. Omdat u van de andere helft weer de helft dummy bent, zult u in uw bridgeleven veel meer spellen tegen

Nadere informatie

Wie een fout maakt, wordt ingegooid

Wie een fout maakt, wordt ingegooid Wie een fout maakt, wordt ingegooid Fraai afspel tijdens het ING Bank Topcircuit dankzij tegenspelfoutjes. Dat klinkt gek maar dat is het niet. Toppers zien elk foutje van hun collega s. En straffen het

Nadere informatie

Informatiedoublet en volg-sa

Informatiedoublet en volg-sa Informatiedoublet en volg-sa De partij die de bieding opent, heeft meestal een kleine voorsprong op de tegenpartij. De partner van de openaar beschikt direct over gerichte informatie. Bovendien neemt een

Nadere informatie

Beveren, 7 juni 2015 KAARTVERDELINGEN

Beveren, 7 juni 2015 KAARTVERDELINGEN Beveren, 7 juni 2015 KAARTVERDELIGE Voorzien van korte commentaar opgesteld door de Docentencommissie: François Casteels, Marleen Daenen, Leo Hellemans, Marc Van Uffelen, Patrick Vermael, Martijn Verstraelen

Nadere informatie

De herbieding van de openaar

De herbieding van de openaar De herbieding van de openaar Als u hebt geopend met één in een kleur (circa 12-19 punten), en uw partner geeft een antwoord (bijbod), moet u proberen met uw tweede beurt (herbieding of rebid genaamd) aan

Nadere informatie

Ik kon het op een Klaverslagje niet bekijken

Ik kon het op een Klaverslagje niet bekijken Ik kon het op een Klaverslagje niet bekijken eekbulletin BC Klaverslag, nr. 22 (13 augustus 2013) Chris Frowein eer terug in De Haen waagden 15 paren zich aan omerdrive nr. 11. Langzaam neemt de deelname

Nadere informatie

Leuk, Leuker, Bridge!

Leuk, Leuker, Bridge! Leuk, Leuker, Bridge! 04 Contract en Puntentelling Je weet wat een slag is. Ook hoe je slagen moet maken, zowel zonder als mét een troefkleur. Je begint je misschien stiekem zelfs al een beetje gevaarlijk

Nadere informatie

Les 4. Antwoorden op Partners opening. vormgeving: Ton Walbeek. Ons antwoord op openingsbod partner

Les 4. Antwoorden op Partners opening. vormgeving: Ton Walbeek. Ons antwoord op openingsbod partner Les 4 Antwoorden op Partners opening vormgeving: Ton Walbeek Ons antwoord op openingsbod partner Resumé les 3 Troefcontract: Trek troef SA: ontwikkel lange kleur Slagen maken: - Incasseren - Ontwikkelen

Nadere informatie

Uitkomen hoofdstuk 3 les 3

Uitkomen hoofdstuk 3 les 3 1 Uitkomen hoofdstuk 3 les 3 Flits 1 Hoogste van een serie honneurs kleintje belooft plaatje hoge middenkaart van niks Voorbeeld H van HV65 3 van H83 8 van 865 2 Flits 1 Algemene adviezen voor uitkomen:

Nadere informatie

HANDLEIDING LEER BRIDGE MET BERRY WESTRA 2

HANDLEIDING LEER BRIDGE MET BERRY WESTRA 2 HADLEIDIG LEER BRIDGE MET BERRY WESTRA 2 Een woord vooraf.............................pag. 3 Les 1 Het afspel...................................pag. 5 Les 2 Het eerste bijbod.............................pag.

Nadere informatie