Tergooi strijdt samen met patiënten tegen ongezonde leefgewoontes WETE NSCH JOURNAAL

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tergooi strijdt samen met patiënten tegen ongezonde leefgewoontes WETE NSCH JOURNAAL"

Transcriptie

1 Tergooi strijdt samen met patiënten tegen ongezonde leefgewoontes Sepsis-calculator vermindert onnodig antibioticagebruik spectaculair WETE NSCH APS02/ 2019 JOURNAAL Wetenschapsjournaal 1 voor huisartsen, specialisten, a(n)ios, opleiders en paramedische professionals

2 Voorwoord Het nieuwe ziekenhuis De oplettende lezer heeft het misschien al gezien: een nieuw gezicht in het voorwoord van het Wetenschapsjournaal. Dat klopt. Sinds anderhalf jaar ben ik lid van de raad van bestuur van Tergooi, onder andere wetenschap valt in mijn portefeuille. Ik heb destijds de overstap van het UMC Utrecht naar Tergooi gemaakt, onder meer vanwege de enorme ambitie van dit ziekenhuis. Zes afgeronde promoties en negentien lopende promotietrajecten vanuit Tergooi zijn daar een mooi voorbeeld van. Wetenschap brengt vooruitgang in de behandeling van onze patiënten en energie en enthousiasme bij dokters en verpleegkundigen. Het is een van de redenen dat ik wetenschap een warm hart toedraag. Maar er is meer. Om toekomstbestendig te zijn, heeft Tergooi de wetenschap hard nodig. Zo helpt wetenschap ons met het bouwen aan het (virtuele) ziekenhuis. Het nieuwe ziekenhuisgebouw wordt dertig procent kleiner dan de twee huidige locaties bij elkaar. Hier hebben we voor gekozen omdat we geloven dat we met digitale zorg op afstand, zoals ehealth, met minder ziekenhuismeters toch goede zorg te blijven verlenen. Misschien zelfs betere zorg. Is ehealth een hype of levert het daadwerkelijk een bijdrage aan betere zorg? En onder welke omstandigheden werken digitale toepassingen optimaal? Wetenschappelijke onderbouwing is nodig om de werking en het nut van ehealth-toepassingen goed te bepalen. In deze editie van het Wetenschapsjournaal kunt u lezen hoe in Tergooi wetenschappelijk onderzoek loopt naar begeleiding via internet voor een gezondere levensstijl. De keuze voor een compacter ziekenhuisgebouw is gewaagd en toont lef en ambitie. Zeker in een tijd waarin de laagcomplexe zorg van de UMC s naar Tergooi verschuift, de vergrijzing en de groei van het aantal chronisch zieken toeneemt en zorgbudgetten niet meegroeien. Maar door de zorg op een andere manier in te richten, kunnen we de kwaliteit ervan blijven verbeteren en inspelen op de behoefte van patiënten. Tegelijkertijd houden we ziekenhuiszorg betaalbaar. Janneke Brink raad van bestuur 2 Wetenschapsjournaal 3 De huisarts Huisarts Eva van de Beek voelt zich het meest senang als zij patiënten persoonlijk kan begeleiden, of het nu in een palliatief proces is of met een gezondere leefstijl. Laatst verhuisde ze met de praktijk naar een gezondheidscentrum. Ik mis de intimiteit van de kleine praktijk. 4 Nieuws Chirurg in opleiding Emma Westerduin is gepromoveerd op complicaties na operaties aan de endeldarm. Bij patiënten met relatief gezonde longen op de intensive care hoeft het teugvolume van de beademing niet te worden aangepast. Kaz van Schilt onderzoekt of de hyperviewcamera perifeer vaatlijden sneller en efficiënter opspoort. 6 Zetten beloningen en voordeeltjes aan tot een gezondere leefstijl? Tergooi is een van de ziekenhuizen die meedoen aan een groot wetenschappelijk onderzoek van het Amsterdamse gezondheidsbedrijf Vital10 naar preventie van de tien welvaartsziekten. Helpen beloningen om mensen te stimuleren een gezonde leefstijl ook op de lange termijn vol te houden? Biologisch gezien eten we nu eenmaal graag wat we voorhanden vinden, en dat is niet altijd de gezondste keuze. 9 Cijfers Verrassende cijfers en feiten uit Tergooi. 10 De casus In de geheugenpoli van Tergooi wordt het verloop van Alzheimer bij tachtigplussers onderzocht. Dit heeft geleid tot interessante conclusies. Een hoger opgeleide kan veel meer hersenweefsel inleveren en nog dezelfde cognitie houden. 12 Samenwerken Het Centrum voor Levensvragen biedt terminale en palliatieve patiënten spirituele zorg, ook na hun ziekenhuisopname. De consulent onderzoekt samen met de patiënt wat voor hem of haar van waarde is en wat kracht en houvast geeft. 13 Retrospectief Apotheker Inger van Heijl onderzoekt onnodig antibioticagebruik. Het viel haar tegen dat ze erg moest aandringen op medewerking van ziekenhuizen. Je moet er bovenop zitten maar niet irritant worden. Dat vereist een slimme werkwijze Tergooi Onderzoekt Vooruit Koen van Rhee, ziekenhuisapotheker in opleiding, ontdekte via een casereport dat de hoge dosering nitroprusside bij pasgeborenen enkel kortdurend gegeven kan worden. Anders kan een forse cyanide-intoxicatie optreden. Hiermee won hij voor de tweede keer de publieksprijs tijdens het jaarlijks wetenschapssymposium Tergooi Onderzoekt Vooruit. Van Binnen Uit In Van Binnen Uit vertellen Tergooimedewerkers die trials ondersteunen over hun onderbelichte taken. Dit keer vertelt Mireille Hooftman, datamanager oncologische medicatiestudies, hoe zij onderzoeksgegevens verzamelt en registreert. De promovendus Pasgeboren kinderen krijgen soms onnodig antibiotica toegediend. De arts vermoedt dan dat zij lijden aan sepsis terwijl achteraf blijkt dat toch niet zo is. De sepsis-calculator kan de onnodige toediening van antibiotica grotendeels terugdringen, ontdekte Niek Achten. Het probleem is dat deze gevaarlijke aandoening heel zeldzaam is. Het Wetenschapsjournaal is een uitgave van Tergooi. Tergooi, Postbus 10016, 1201 DA Hilversum. Uw reactie kunt u sturen naar: Redactie: Karin Arkenbout, Paul van der Linden, Frans Plötz, Marco Postma, Karen Verloop Teksten: Carine Damen, Marc Laan, Hilde Postma, Karen Verloop, Caroline Wellink Fotografie: Studio Kastermans Vormgeving en drukwerk: de Toekomst Niets uit deze uitgave mag op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever en auteursrechthebbenden. assistentes en ondersteunend perso- De intimiteit van de dorpspraktijk spreekt mij het meest aan. 1Waarom bent u huisarts geworden? Ik ben een generalist; ik kijk graag breed naar een patiënt. Ook vind ik het fijn patiënten echt te leren neel te delen. We kunnen hierdoor kennen en met ze mee te groeien als meer service bieden: bloedprikken familiearts. Mijn vorige praktijk was een dorpspraktijk in een stad met inloopspreekuren waarin we intensief contact onderhielden met onze patiënten. Ik houd erg van de intimiteit 2 5 van zo n kleine praktijk. Waar wordt u blij van? Als ik iemand verder kan helpen, die is vastgelopen: bijvoorbeeld een patiënt met een burn-out die ik weer op weg kan helpen met wat tips. Of als ik een patiënt in de laatste fase van zijn of haar leven goed kan begeleiden met palliatieve zorg. Als iedereen achteraf tevreden is over hoe de zorg is verlopen, geeft dat veel voldoening. Ik hou me ook graag bezig met leefstijl. Ik help mensen met overgewicht en suikerziekte graag die te veranderen ook al is dat niet altijd makkelijk. Zaken alleen oplossen met pillen, is 3 mijn stijl niet zo. Heeft u zorgen over het vak? De druk op huisartsen wordt steeds groter. We hebben steeds meer taken. Veel zorg is de afgelopen jaren vanuit de tweede lijn in de eerste lijn terecht gekomen. Het is wel terecht hoor, maar het is wel druk! We hebben ook steeds meer administratieve rompslomp: overal moet je papieren voor invullen. Het vinken, noem ik dat. 4 6 Waarom bent u dan toch verhuisd naar Terwijl ik liever vonk. U houdt van een kleine praktijk. een gezondheidscentrum? Het was altijd de bedoeling dat mijn praktijk uiteindelijk daar naartoe zou gaan. In Hilversum hebben patiënten behoefte aan multidisciplinaire gezondheidscentra, blijkt uit onderzoek. Daar zet de gemeente op in. Zelf heb ik er gemengde gevoelens over: ik zie de voor- en nadelen. Het is fijn om en ECG s maken bijvoorbeeld. Binnen een gezondheidscentrum overleg je ook gemakkelijk met de verschillende disciplines. In noodgevallen kun je elkaars patiënten opvangen. Maar sommige zaken vind ik jammer. De afstand tussen patiënten, assistentes en artsen is groter geworden. Ik mis de intimiteit van de kleine praktijk. Ook mijn inloopspreekuren heb ik opgegeven: die zijn onoverzichtelijk voor de assistentes. Is het ingewikkeld, dat samengaan? Zeker. Op voorhand hebben we vaak om de tafel gezeten: hoe moeten het pand en de inrichting worden? Daarnaast moesten we alle protocollen afstemmen, omdat we dezelfde assistentes delen. Het belangrijkste is: we hebben alle drie verschillende visies. Je moet het eens worden over essentiële punten: waar staan we? Wat is onze visie op zorg? We zijn nu bezig samen die visie te ontwikkelen. Daarbij moet je compromissen sluiten. In het begin is dat wat lastig. We zijn drie generaties huisartsen; de één is meer gewend samen te werken dan de ander. Langzaam zien we dat het beter gaat. We werken nu aan een gezamenlijk keurmerk. Dat helpt. Daardoor komt de samenwerking sneller op de rit te staan. We stemmen beter af - en de kwaliteit verbetert. Hoe verloopt de samenwerking met Tergooi? Goed! De specialisten zijn over het algemeen toegankelijk en welwillend om te overleggen. De communicatie is goed, ook al laat een ontslagbrief wel eens op zich wachten. Het is een fijn ziekenhuis om mee samen te werken. Ik ben erg tevreden. De huisarts Niet vinken, maar vonken, is het motto van huisarts Eva van de Beek (46). Onlangs is ze met haar huisartsenpraktijk van de Kamerlingh Onnesweg naar Medisch Centrum Liebergen verhuisd, samen met huisartsenpraktijk Pelgrim en huisartsenpraktijk Oost. Een gezamenlijke visie ontwikkelen: dat is de uitdaging. Eva van de Beek (46) studeerde geneeskunde aan de VU in Amsterdam, waarna ze de huisartsenopleiding bij het AMC volgde. Vanaf 2007 werkte ze vier jaar als waarnemend huisarts. In 2012 startte ze haar nul-praktijk in Hilversum Noord, waarmee ze in 2018 naar Medisch Centrum Liebergen verhuisde. Van de Beek volgde ook een opleiding Integrative Medicine and Health. Wetenschapsjournaal 3

3 Nieuws Groot beademingsonderzoek: huidige beleid voldoet Als een patiënt met relatief gezonde longen op de intensive care wordt beademd, wat is dan het meest gewenste ademteugvolume? Welke hoeveelheid lucht via de beademing veroorzaakt zo min mogelijk schade aan de longen en verhoogt, wanneer de patiënt is hersteld, hoe is de kwaliteit van leven? Tergooi deed mee aan een wereldwijd groot beademingsonderzoek. Dit resulteerde in het inzicht dat het huidige beleid voldoet én in een publicatie in het prestigieuze medisch tijdschrift JAMA. Bij patiënten met acute respiratory distress syndrom (ARDS) - een ernstige longaandoening die ontstaat door een ziekte van de longen of elders in het lichaam - moet het teugvolume van de beademing op de intensive care zo laag mogelijk zijn. Anders kan er schade aan de longen ontstaan. Het was nog niet bekend of dit ook geldt voor patiënten met relatief gezonde longen die op de intensive care aan de beademing liggen. Vandaar dat deze groep onder de loep werd genomen. De conclusie was dus dat huidige beleid voldoet. Het teugvolume hoeft bij deze groep patiënten niet lager te zijn dan de huidige standaard. Een lager teugvolume resulteerde niet in minder beademingsdagen, niet in een minder lang verblijf in het ziekenhuis en bracht ook geen mortaliteitsreductie, vertelt Gwendolyn de Vreede, ventilation practitioner in Tergooi. Teleurstellend? Het was een waardevol onderzoek, aldus De Vreede. Omdat het wetenschappelijke bewijs er nog niet was, wilden we met deze studie uitzoeken wat de beste en veiligste methode is die we landelijk en liefst zelfs wereldwijd kunnen toepassen. Nu weten we dat we met een teugvolume van ergens tussen de zes en acht milliliter per ideaal kilogram lichaamsgewicht goed zitten. Dan hoeven we de patiënt niet extra te sederen, is de behandeling voor de patiënt prettiger en is de uitkomst gelijk aan een lager teugvolume. Gerard Innemee, intensivist in Tergooi, vindt het goed dat er steeds opnieuw beademingsonderzoek wordt gedaan. Beademen met positieve druk is niet natuurlijk; de schadelijke stoffen die hierbij vrijkomen kunnen niet alleen de longen kwaad doen maar ook voor de rest van het lichaam. Meer onderzoek is nodig om te kijken hoe dit voorkomen kan worden. Als een geperforeerde of gangreneuze appendix niet binnen 8 uur wordt geopereerd leidt dit tot meer complicaties Bron poster J. de Jonge, symposium Tergooi Onderzoekt Vooruit 2019 Gepromoveerd Emma Westerduin promoveerde op vrijdag 10 mei aan de Universiteit van Amsterdam op onderzoek naar complicaties en hersteloperaties na verschillende soorten operaties met en zonder stoma vanwege endeldarmkanker. Ze kreeg haar bul uitgereikt in de Agnietenkapel in Amsterdam. Dr. Nanette van Geloven, chirurg in Tergooi, was haar copromotor. Bijna twee jaar werkte Emma Westerduin als onderzoeker bij Tergooi. Haar werk als arts-assistent chirurgie bij Tergooi was haar eerste baan. Daarnaast deed ze onder leiding van Van Geloven één dag in de week onderzoek naar naadlekkages na operaties voor tumoren in de endeldarm. Ook richtte ze haar onderzoek op redo-chirurgie : heroperaties waarbij na lekkage van een darmnaad opnieuw een darmnaad wordt gemaakt. Haar onderzoek wijst uit dat een nieuwe darmnaad vaak gaat lekken nadat een stuk darm is verwijderd. Dit kan een chronisch probleem veroorzaken. Een hersteloperatie is technisch vaak mogelijk, maar blijkt wel van invloed op de kwaliteit van leven. Het alternatief is een stoma. Een hersteloperatie lijkt alleen geschikt voor zeer gemotiveerde patiënten. Hyperviewcamera spoort perifeer vaatlijden op Tergooi gebruikt sinds begin dit jaar de hyperviewcamera. Kaz van Schilt onderzoekt of perifeer vaatlijden met deze camera sneller en efficiënter kan worden opgespoord. Is dat het geval, dan kan de hyperviewcamera op de poli en door de eerste lijn worden ingezet. Dat scheelt tijd en kosten. Een bijdrage van Stichting Vrienden van Tergooi heeft de aanschaf van de hyperviewcamera, ook wel Hyperview Imaging System, mogelijk gemaakt. Met deze draagbare camera maakt de arts foto s van de voetzolen van een patiënt en meet op basis daarvan het zuurstofgehalte in oppervlakkig weefsel. Een laag zuurstofgehalte kan duiden op een slechte wondgenezing en/of doorbloeding van de voeten, wat veroorzaakt kan worden door perifeer vaatlijden of diabetes. Kaz van Schilt, anios chirurgie in Tergooi, onderzoekt of de uitkomsten van de hyperviewcamera net zo betrouwbaar Dr. Emma Westerduin volgt op dit moment de opleiding tot chirurg binnen Tergooi. zijn als de uitkomsten van de nu nog gangbare enkel-armindex en teendrukmetingen. Dit doet hij samen met vaatchirurgen Evert-Jan Hollander en Nanette van Geloven en chirurg in opleiding Dominique Olthof. Bij deze drukmeting meten speciaal hiervoor opgeleide laboranten in het vaatlaboratorium de bloeddruk aan de enkel, voet of tenen. Van Schilt: Als de metingen van de hyperviewcamera correleren met de uitkomsten van de enkel-arm-index, zouden we de camera kunnen inzetten. Voordeel is dat dit in de poli- kliniek en in de eerste lijn kan worden gedaan; patiënten bij wie de uitkomst negatief is, hoeven dus niet meer naar het ziekenhuis voor uitgebreid onderzoek. Patiënten die wel perifeer vaatlijden of diabetes blijken te hebben, kunnen sneller worden gediagnosticeerd en doorgestuurd voor verder onderzoek, met als gevolg minder complicaties in de toekomst. Maar we onderzoeken nu eerst of het apparaat inderdaad datgene meet wat het zegt te meten. Bij een groot aantal patiënten met perifeer vaatlijden kijken we nu of de uitkomsten van beide onderzoeksmethoden vergelijkbaar zijn. 4 Wetenschapsjournaal Wetenschapsjournaal 5

4 Zetten beloningen en voordeeltjes aan tot een gezondere levenstijl? Digitale spaarkaart verleidt hartpatiënten tot gezondere leefstijl Mensen die hun ongezonde leefstijl aanpakken hebben minder snel last van welvaartsziekten als suikerziekte, kanker of een hartinfarct. Zij kunnen hierbij echter wel een steuntje in de rug gebruiken. Bijvoorbeeld een digitale spaarkaart met punten voor gezond gedrag, die recht geven op een gratis uitje of een bezoek aan een leefstijltrainer. Meerdere ziekenhuizen, waaronder Tergooi, gaan hiermee dit jaar aan de slag, in samenwerking met cardioloog Roderik Kraaijenhagen die zich heeft toegelegd op preventie van welvaartsziekten. Hartspecialist Roderik Kraaijenhagen windt er geen doekjes om: De meeste mensen zijn lui, als het er op aankomt gezond te leven. Onze omgeving werkt daar ook niet aan mee. Een mens is ontvankelijk voor vele verleidingen. Eten, drinken en weinig bewegen liggen dagelijks op de loer. Het gevolg is dat miljoenen gezonde mensen op een gegeven ogenblik last krijgen van de bekende welvaartsziekten als hart- en vaatziekten, kanker, longziekten, diabetes of reuma. Kraaijenhagen is eigenaar van het Amsterdamse gezondheidsbedrijf Vital10, genoemd naar de tien gezondheidsrisico s. De onderneming is samen met de universiteit Leiden en het LUMC initiatiefnemer van het BENEFIT-programma. Dit geeft mensen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten een beloning wanneer zij hun leefstijl veranderen. Deze aanpak vormt een aanvulling op de reguliere zorg. Iedereen, ziek of gezond, kan lid worden van Vital10. BENEFIT geeft deelnemers een digitale spaarkaart, waarmee zij Vitaliteitspunten sparen. Via een app ruilen zij hun punten in voor allerlei voordeeltjes, zoals gratis bezoek aan een leefstijlcoach, korting op gezonde voeding of een ontspannen uitje. De organisatie werkt samen met diëtisten, voedingswinkels en sportscholen. Ook ziekenhuizen als Tergooi, Maxima MC, Jeroen Bosch en Alrijne hebben zich aangesloten als partners in de strijd tegen de tien risicofactoren die van een gezond mens een chronisch zieke kunnen maken. Verleiden tot gezondheid In een aantal Nederlandse ziekenhuizen begint dit jaar een groot wetenschappelijk onderzoek om uit te vinden hoe je mensen kunt verleiden tot een gezondere leefstijl. Kraaijenhagen: Uit studies blijkt dat in de westerse wereld slechts tien veel voorkomende beïnvloedbare risicofactoren goed zijn voor 70 procent van alle welvaartsziekten. Wij gaan proberen die risico s terug te dringen. De deelnemers aan het BENEFIT-programma worden regelmatig gecheckt op al die ziekteveroorzakers, vertelt hoofdonderzoeker Andrea Evers, hoogleraar aan de universiteit Leiden. Wij controleren op ongezonde eetgewoonten, De meeste mensen zijn lui, als het er op aankomt gezond te leven. bewegingsarmoede, slaapgebrek, roken, overgewicht, hoge bloeddruk, stress, cholesterol, bloedsuiker en disstress. Kortom, de belangrijke invloeden die in onze westerse samenleving inwerken op onze gezondheid. Een verbetering van leefstijl is niet op korte termijn lonend voor iemand, aldus Evers. Biologisch gezien eten we nu eenmaal graag wat we voorhanden vinden, en dat is niet altijd de gezondste keuze. In dit BENEFIT-programma gaan we mensen belonen om een gezonde leefstijl ook op de lange termijn vol te houden. Wij brengen de publieke zorg en de private wereld bij elkaar om de reguliere zorg te ontlasten, dat is het doel. Helpt belonen via spaarpunten eigenlijk wel? Hoe stimuleer je blijvend gezond gedrag bij mensen? Wekt persoonlijke begeleiding niet veel beter dan punten sparen via een app op je telefoon? Op deze vragen hopen de wetenschappers antwoorden te vinden. Evers: Wij weten dat je meer effect behaalt naarmate je mensen beter begeleidt. Maar persoonlijke coaching kost geld. Met een app en e-health-interventies bereik je wellicht meer mensen tegen lagere kosten. Wij gaan nu uitzoeken of dit werkt. Thuis bloeddruk meten Ook hartspecialist Kraaijenhagen gelooft in begeleiding op afstand via internet. Voor een gezonde leefstijl hoeven mensen heus niet steeds langs te gaan bij de huisarts of het ziekenhuis, vertelt de cardioloog. Ieder individu kan aardig goed zelf zijn gezondheidswaarden thuis meten, zoals je gewicht en je bloeddruk. Bloedwaarden zoals cholesterol en suiker controleer je simpel zelf met een vingerprik. Dat is nog goedkoper ook dan je te laten prikken in het ziekenhuis. Je stuurt de druppels per post naar een laboratorium en een dag later krijg je de uitslag. Je begeleidende BENEFITcoach krijgt bij verhoogde waarden een melding en kan contact met je opnemen voor een persoonlijk advies. De politiek heeft alle leefstijlinterventies in de zorg wegbezuinigd. Het hoofdidee achter het BENEFIT-programma is uiteindelijk te voorkomen dat mensen ziek worden en aan de medicijnen moeten. Kraaijenhagen: Preventie is heel belangrijk bij welvaartsziekten. Aderverkalking bijvoorbeeld begint al vroeg in de pubertijd, maar de symptomen komen vaak pas vijftig jaar later. Ons doel in dit project is uiteindelijk de-medicalisatie. Wanneer je de beïnvloedbare risicofactoren gezond houdt, stel je de welvaartsziekten uit. Dat leidt tot minder zorgvraag en dus tot verlaging van de kosten van de gezondheidszorg. 6 Wetenschapsjournaal Wetenschapsjournaal 7

5 8 Wetenschapsjournaal Een onderzoek in Rotterdam wees uit dat je zeven jaar langer leeft, wanneer je dat gezonder doet. Lachend: Al is het natuurlijk meer uitstel dan afstel. Uiteindelijk gaan we allemaal een keer dood. Nederland telt ruim vijf miljoen mensen met een chronische aandoening. Je zou zeggen dat er met preventie en zelfmanagement thuis heel wat geld te besparen valt. Toch bestaat er nog steeds geen samenhangende aanpak om welvaartsziekten aan te pakken, constateert Kraaijenhagen. Je zou mensen die uit zichzelf iets ondernemen om gezond te blijven bijvoorbeeld korting kunnen geven op het eigen risico van hun zorgpolis. Maar zoiets ligt politiek moeilijk. Hartpatiënten vallen een jaar na hun operatie al weer terug in ongezonde leefgewoonten. Proeftuin Daarom besloten de bedenkers van het BENEFITprogramma een proeftuin te beginnen voor preventie en revalidatie op afstand, via internet. De technologie hiervoor is voorhanden en wordt steeds betaalbaarder. Kraaijenhagen: Er vinden buiten de reguliere zorg om enorme ontwikkelingen plaats. De tech-industrie brengt gezondheidshorloges op de markt. Thuis bloeddruk meten is inmiddels heel gangbaar. Er komen steeds meer zorgapps op je mobiele telefoon, die bijhouden wat je beweegpatroon, slaapgedrag en stressgehalte is. En er zijn weegschalen die je vetgehalte weergeven. Wij haken met onze aanpak in op die golf van e-health-producten. Gemotiveerd blijven om gezonder te leven is helemaal niet zo vanzelfsprekend, weet cardioloog Kraaijenhagen. Patiënten zijn na een infarct en een dotterbehandeling tijdens de revalidatieperiode supergemotiveerd om gezond te leven. Hun conditie gaat met sprongen vooruit. Maar daarna neemt het leven van alledag weer de overhand. Na een jaar is driekwart van hen weer terug bij af qua ongezonde leefstijl. Dit komt onder meer door een gebrek aan nazorg na de hartrevalidatie. De zorgwereld heeft nooit iets gedaan aan dit terugvalverschijnsel. De huisarts doet trouw zijn bloedmetingen maar verdere interventie op het gedrag vindt nauwelijks plaats. Waarom niet? Dat wordt niet vergoed. Alle leefstijlinterventies zijn wegbezuinigd. Dat is de eigen verantwoordelijkheid van de patiënt, was de afgelopen jaren de heersende politieke opvatting. Digitale spaarkaart Een van de BENEFIT-programma s begint dit jaar in Amstelveen, waar de lokale Albert Heijn al interesse heeft getoond voor deelname aan de digitale spaarkaart. Ook diëtisten en sportscholen in deze regio willen meedoen. Kraaijenhagen: Het doel van dit project is vast te stellen of mensen warmlopen voor kortingen en of lokale bedrijven bereid zijn kortingen te geven in ruil voor gespaarde Vitaliteitspunten. Bij een eerste proef vorig jaar in Tergooi kwamen wij er achter dat artsen en verpleegkundigen niet goed kunnen volgen wat hun patiënten nu eigenlijk in de praktijk deden aan hun leefstijl. Daarom willen wij ervoor zorgen dat dat de behandelend arts of verpleegkundige bij een patiënt nagaat of deze zijn leefstijl wil veranderen. In dat geval ontvangt de patiënt een voucher, een tegoedbon voor deelname aan een BENEFIT-programma. De patiënt schrijft zich in op een website en krijgt een login op zijn persoonlijke gezondheidsomgeving, waar hij geholpen wordt ongezonde leefstijlen te veranderen. De zorgverlener wordt hierdoor ontlast en wij hopen dat mensen hun gezonde leefstijl langer volhouden. Hoofdonderzoeker Evers: De komende drie jaar gaat een tiental ziekenhuizen in deze richting experimenteren. Dit wordt een wetenschappelijke studie waaraan veel patiënten meedoen. Zij krijgen coaching van een persoon of via een digitale app. Sinds begin dit jaar vergoedt de zorgpolis telemonitoring en teleconsulten tijdens de hartrevalidatie. Kraaijenhagen: Dit maakt het voor ziekenhuizen aantrekkelijk mee te doen aan deze aanpak. Roderik Kraaijenhagen is cardioloog. Samen met zijn vrouw, internist Sabine Pinedo, richtte hij twee jaar geleden het particuliere Amsterdamse gezondheidsbedrijf Vital 10 op, gespecialiseerd in hartrevalidatie. Andrea Evers is hoogleraar gezondheidspsychologie aan de Universiteit Leiden. Zij is hoofdonderzoeker van het BENEFIT-project, dat poogt hart- en vaatpatiënten met beloningen te verleiden tot een gezonde leefstijl In Tergooi werken op beide locaties 30 Pendelservice parkeerterreinen Brengen en halen kerkdienst Activiteitenbegeleiding ouderen Koffie/thee schenken poliklinieken Hulp bij lezen en invullen formulieren Service patiënten verpleegafdeling en SEH De jongste vrijwilliger is 19 jaar, de oudste 86. Cijfers 421 vrijwilligers Kinderopvang De Speelboeg 100 Patiëntenvervoer 100 Gastvrouwen Het oudste jubileum voor vrijwilligers is tot nu toe 35 jaar

6 Casus Uniek Alzheimeronderzoek in de geheugenpoli van Tergooi De geheugenpoli in Tergooi (locatie Blaricum) heeft een unieke databank. Daarin is met name veel informatie terug te vinden over het verloop van Alzheimer bij tachtigplussers een groep waar relatief weinig onderzoek naar wordt verricht. Neuroloog Jules Claus: Het is ongelofelijk interessant deze populatie te onderzoeken. Het hele leven van patiënten komt voorbij. De geheugenpoli is tien jaar geleden opgezet door Claus in samenwerking met geriater Jacqueline Schuur. Met adviezen van Philip Scheltens, hoogleraar neurologie en directeur van het Alzheimercentrum van het VUmc. De man met de nodige ervaring, aldus Claus. Vier dagen per week kunnen patiënten, die zich zorgen maken over hun geheugen en die door hun huisarts zijn doorverwezen, terecht bij de poli. Ze worden in een straatje onderzocht, waar ze cognitieve testen, een hersenscan, een elektrocardiogram, lab en lichamelijk onderzoek én een gesprek met de neuroloog en geriater krijgen. Neuroloog Claus: De heteroanamnese is ook heel belangrijk: het gesprek met de partner of kinderen. Geriater Jacqueline Schuur: Uniek van deze geheugenpoli is dat patiënten zowel door de geriater als de neuroloog worden gezien. De ene week is de neuroloog de hoofd- behandelaar en heeft de geriater een kort gesprek met de patiënt, de volgende week is het andersom. In het multidisciplinair overleg wordt vervolgens de diagnose gesteld, in samenspraak met de neuropsycholoog en opleidingsassistenten. Claus: Dat levert soms stevige discussie op. Schuur: Ja, want we willen die diagnose die heel bepalend is voor iemands leven heel zorgvuldig stellen. We denken dat de diagnostiek het beste is als je het gezamenlijk doet. Daarom kijkt ook de neuropsycholoog mee, die beoordeelt of de testresultaten misschien zijn beïnvloed door psychische problemen, zoals angsten, depressies of overspannenheid. De zorgvuldige diagnostiek en methodiek van de straatjes hebben de geheugenpoli een goede naam bezorgd: patiënten uit omliggende regio s melden zich regelmatig. Inmiddels zijn er 3600 à 3700 patiënten gezien op de poli. Claus: De gemiddelde leeftijd van de patiënten bij wie wij de diagnose Alzheimer stellen, ligt op 81,5 jaar. Dat is een relatief oude populatie, als gevolg van de enigszins vergrijsde populatie in het Gooi. Interessant is de vraag of dementie bij tachtigplussers anders verloopt dan bij jongere mensen. Schuur: Er zitten twee kanten aan: ziektes verlopen bij ouderen vaak net wat milder en langzamer. Aan de andere kant zijn ze vatbaarder voor de interferenties van andere bijkomende problemen. Als ze bijvoorbeeld door een lichamelijke ziekte een delier krijgen acute verwardheid dan weet je dat die het beloop van dementie versnelt. Juist doordat er vaak andere problemen spelen, zijn tachtigplussers niet makkelijk te includeren in onderzoeken, zegt Schuur: Het beeld is door andere problemen vaak vertroebeld; daardoor is het in wetenschappelijk onderzoek lastig je pure onderzoeksvraag te beantwoorden. Claus: Maar we hadden wél die enorme dataset liggen van die bijna 4000 patiënten. Mijn collega Salka Staekenborg en ik besloten die in te voeren in de computer, zodat we met onze eigen databank onderzoek konden doen. Een student was vervolgens een jaar bezig met alle data in de computer in te voeren. Het leidde al tot vier publicaties. Claus: Onze eerste publicatie ging over de vraag: Klopt het dat dementie bij ouderen bijna altijd gemengde dementie is? In richtlijnen gaat men er altijd vanuit dat dat zo is: dat er hetzij door herseninfarcten, hetzij door wittestofafwijkingen een vasculaire component in zit. Maar wij zijn nagegaan: komen wittestofafwijkingen in de hersenen van Alzheimerpatienten in onze populatie nou meer voor dan bij controlepatiënten? Het antwoord is: nauwelijks! Je ziet die wittestofafwijkingen zowel bij controlepatiënten als bij Alzheimerpatiënten. In onze populatie is het meer een leeftijdseffect. Wij vinden ook niet veel meer herseninfarcten bij Alzheimerpatiënten, vergeleken met de controlegroep. Dus dat sprookje hebben we van tafel geveegd. In een volgend onderzoek van Salka Staekenborg en Jules Claus wordt een andere aanname ontkracht: dat wittestofafwijkingen altijd invloed hebben op cognitief functioneren. Dat is in onze populatie alleen bij érnstige wittestofafwijkingen enigszins het geval dat is slechts acht procent van het totale aantal patiënten. Hun laatste artikel gaat over cognitieve reserves en het beschermend effect van opleiding. Dat staat momenteel erg in de belangstelling. Wat wij zien is dat er een sterk effect van opleiding is op cognitie. Op het moment dat wij de diagnose Alzheimer stellen, blijkt dat hoogopgeleiden bij eenzelfde niveau van cognitie veel sterkere hippocampusatrofie hebben dan lager opgeleiden. Een hoger opgeleide kan veel meer hersenweefsel inleveren en nog dezelfde cognitie houden. Dat komt doordat hersenen van een hoger opgeleide meer netwerken hebben. Er kan meer kapot omdat er meer overblijft. En áls er iets kapot gaat, zijn er betere compensatiemechanismen. 10 Wetenschapsjournaal Wetenschapsjournaal 11

7 Samen werken Retrospectief Centrum voor Levensvragen biedt terminale en palliatieve patiënten spirituele zorg. Angst en zorgen hebben invloed op lichamelijke klachten 2013 begonnen als projectapotheker in Tergooi (net afgestudeerd) lid van het antibioticateam, het A-team. Combinatie van onderzoek doen en als apotheker werken begonnen met promotieonderzoek (UMCU) over juist antibioticagebruik bij patiënten met longontsteking in Tergooi. Apotheker Inger van Heijl onderzoekt onnodig antibioticagebruik Aan het begin ben je heel naïef 2019 resultaten van zo n 4200 geïncludeerde patiënten zijn binnen. Het Centrum voor Levensvragen biedt professionele ondersteuning aan patiënten met zingevings- en levensvragen. Als zij deze zorg al in Tergooi ontvingen, zetten de consulenten van het Centrum deze thuis voort. Everdien Gardner van het Centrum voor Levensvragen Gooi en Vechtstreek nam het initiatief voor de samenwerking met Tergooi. In Tergooi vind ik veel kennis en bereidheid om de spirituele zorg te geven. Wat geeft mij de kracht om door te Daarnaast kunnen angst en zorgen leven? Wil ik nog verder? Palliatieve lichamelijke klachten verergeren. En en terminale patiënten worstelen dat terwijl steeds meer mensen juist bijna allemaal met zingevings- en thuis willen sterven. levensvragen. Alleen komen ze er niet snel uit en daarom krijgen ze, De consulenten van het Centrum tijdens hun ziekenhuisopname, voor Levensvragen zijn geschoold geestelijke of spirituele zorg aangeboden. Maar hoe gaat het verder, als ervaring met gesprekken over als geestelijk verzorgers en hebben de patiënt weer naar huis gaat? belangrijke menselijke vragen. Zij hebben diverse levensbeschouwelijke achtergronden. De consulent Tot voor kort kreeg een patiënt na thuiskomst geen begeleiding meer, onderzoekt samen met de patiënt vertelt Everdien Gardner, die het wat voor hem of haar van waarde is Centrum voor Levensvragen in 2018 en wat kracht en houvast geeft. opzette. Dit deed zij samen met Tergooi, Vivium, Amaris, Hilverzorg, Het Centrum voor Levensvragen Inovum en Kajan. Niet zelden viel zo werkt met zzp ers die ook vaak iemand daardoor in een zwart gat. een werkkring in het ziekenhuis hebben, vertelt Gardner. Dat is fijn want daardoor blijf je na ontslag uit het ziekenhuis met dezelfde persoon te maken hebben. De consulent kan hierdoor ook gericht doorverwijzen naar een collega. Er zijn daarnaast consulenten betrokken bij de PaTzgroepen (samenwerking huisarts en wijkverpleging) en het toekomstige Transmurale Palliatieve Team. Op deze wijze is de geestelijke verzorging ingebed in de totale zorg. Meer informatie: centrumlevensvragengooi.nl. Gericht inzetten van antibiotica dringt het onnodig gebruik hiervan terug en gaat resistentie tegen. In Tergooi werd een antibioticateam (het A-team) geformeerd om na te gaan in hoeverre de richtlijnen voor antibioticatoediening werden nageleefd. Het promotieonderzoek van apotheker Inger van Heijl, lid van het A-team, naar antibioticagebruik bij longontstekingpatiënten was een logische vervolgstap. Bij slechts dertig procent van deze groep werd de richtlijn gevolgd. Toen ik in 2012 een wetenschappelijke stage in Tergooi liep, wist ik dat onderzoek doen echt iets voor mij was. Ik hoef niet zo nodig met patiënten te werken, het zijn meer de medicijnen en de ziektes die mij interesseren. Er wordt bij longontstekingen smallspectrum-antibiotica geadviseerd maar artsen dienen vaak breedspectrum-antibiotica toe. Om dit te reduceren hebben we een stewardship-interventie ingevoerd: educatie, audit en feedback aan artsen. Sinds 2014 moeten ziekenhuizen een antibioticateam hebben. De teamleden evalueren wat artsen voorschrijven en als dat tegenstrijdig is met de richtlijn wijzen ze hen daar op. Deze gegevens gebruiken wij voor mijn onderzoek. Deze data hebben we geanalyseerd. Aan het begin van het onderzoek ben je heel naïef: je denkt dat ziekenhuizen wel enthousiast terugmailen als je ze vraagt mee te doen. Natuurlijk willen ze graag, maar ze hebben het ook erg druk. Van de dertig ziekenhuizen die ik aanschreef, reageerde meer dan de helft niet. Ik ben gaan bellen, heb hele schema s gemaakt met wie ik wanneer sprak. Je moet er bovenop zitten maar niet irritant worden. Dat vereist een slimme werkwijze. Een andere hobbel was dat we weinig geld hadden. De ziekenhuizen kregen weinig betaald voor de data die ze invoerden. We hebben de helft zelf moeten invoeren, dat was een hell of a job. Gelukkig deden de meesten mee uit eigenbelang. Sinds 2015 moet elk ziekenhuis een A-team hebben. Meedoen met mijn onderzoek betekende dat ik de interventies deed. Dat konden ze dan bij eventuele inspecties laten zien en het kostte hen minder tijd dan wanneer ze het zelf zouden doen. Zonder de interventies wordt in dertig procent van de longontstekinggevallen de richtlijn gevolgd. Artsen waren zich daar vaak niet bewust van. We hebben de interventies stapsgewijs ingevoerd. Iedere drie maanden kwamen er twee ziekenhuizen bij. Steeds lieten we zien hoe vaak de richtlijn werd gevolgd aan de hand van de gemeten resultaten. Inger van Heijl verricht onderzoek naar juist antibioticagebruik bij patiënten met longontsteking. Als lid van het A-team in Tergooi kwam ze in contact met de onderzoeksgroep in UMCU (Universitair Medisch Centrum Utrecht). Haar onderzoek is een samenwerking tussen Tergooi en deze onderzoeksgroep. 12 Wetenschapsjournaal Wetenschapsjournaal 13

8 Tergooi Onderzoekt Vooruit Van Binnen uit Koen van Rhee wint tweede keer publieksprijs Ik duik graag de boeken in als een behandeling niet volgens scenario verloopt De Sherlock Holmes van Tergooi Onderzoeksresultaten van allerlei studies moeten worden verzameld en geregistreerd. Onderzoekers hebben daar zelf geen tijd voor. Daarom doet de datamanager het voor ze. Hoe gaat dat? Mireille Hooftman, datamanager oncologische medicatiestudies in Tergooi, vertelt. Toedienen van bloeddrukverlager nitroprusside kan tot een cyanideintoxicatie leiden. Ook als er geen sprake is van risicofactoren bij de patiënt. Met een casereport over een patiëntje dat dit overkwam won Koen van Rhee, ziekenhuisapotheker in opleiding, voor de tweede keer de publieksprijs tijdens het jaarlijks wetenschapssymposium Tergooi Onderzoekt Vooruit. Toen een jaar geleden een meisje van een maand oud werd geopereerd aan een hartdefect, ontstond er bij haar een zeer hoge bloeddruk waarvoor een bloeddrukverlager moest worden ingezet. Dat werd nitroprusside, een bloeddrukverlager die ook cyanide bevat. Van nitroprusside is bekend dat het een cyanide-intoxicatie kan veroorzaken maar dit gebeurt dan veelal pas na drie dagen en als de patiënt ook risicofactoren als nier- of leverfunctiestoornissen heeft. Bij dit kindje trad deze intoxicatie echter al binnen veertien uur na toediening op, terwijl de dosering conform de normale standaard was en bekende risicofactoren waren uitgesloten. De intoxicatie werd herkend, waarop de arts toediening van het geneesmiddel staakte. Het herstel zette zich in. Gelukkig liep dit goed af. Maar we wilden natuurlijk achterhalen waarom deze intoxicatie was opgetreden, vertelt Koen van Rhee, bijna afgestudeerd ziekenhuisapotheker en promovendus in Tergooi. Niet alleen uit nieuwsgierigheid, maar ook omdat het belangrijk is eventueel nog onbekende bijwerkingen van dit geneesmiddel te melden, zodat deze in de doseerstandaard worden opgenomen. Na bestudering van de literatuur vond de ziekenhuisapotheker in opleiding dat de hoge dosering nitroprusside enkel kortdurend gegeven kan worden. In de doseerstandaard stond niet vermeld welke dosering voor kortdurend en welke dosering voor langdurig gebruik geschikt is. Die on- duidelijkheid heeft er toe geleid dat bij dit kindje een forse cyanide-intoxicatie optrad. Dit hoeft nu niet meer te gebeuren; dankzij het casereport dat wij hierover hebben geschreven, is kinderformularium aangepast. Het is de tweede keer dat Van Rhee de publieksprijs won tijdens Tergooi Onderzoekt Vooruit. Twee jaar geleden nam hij de prijs mee naar huis voor zijn presentatie over aanbevel- ingen rond het antidotum voor digoxine. Hijzelf geeft aan dat het vooral toeval is. In Tergooi word ik gestimuleerd onderzoek te doen. Als je iets opvallends of afwijkends tegenkomt tijdens je werk, dan is het nuttig er iets mee te doen. Ik heb nu het geluk gehad dat op basis van die bevindingen, ook daadwerkelijk een protocol of doseerrichtlijn is aangepast. Ja, dat motiveert zeker om de boeken in te duiken als een behandeling niet volgens verwachte scenario s verloopt. Jij bent sinds kort niet meer researchmedewerker, maar datamanager: wat is het verschil? Toen mijn functie als medisch secretaresse op de longafdeling vier jaar geleden verdween, ben ik het datamanagement rond een net opgestarte studie naar immunotherapie gaan doen. Al snel deed ik dit ook voor medicatiestudies van andere vakgroepen. Als researchmedewerker voerde ik daarnaast allerlei administratieve taken uit. Omdat het aantal studies in rap tempo toenam, werd dit teveel. Bovendien worden de farmaceuten steeds strenger met de deadlines rond de dataverwerking. Daarom ben ik sinds kort datamanager; ik verzamel de onderzoeksresultaten van alle oncologische medicatiestudies die in Tergooi lopen. Bij welke medicatiestudies ben jij betrokken? Voordat een farmaceut een nieuw medicijn op de markt kan brengen, wordt in diverse fases onder meer de werkzaamheid en veiligheid onderzocht. Als wij voldoende patiënten voor de studie hebben én we kunnen binnen de gestelde tijd data verzamelen en registreren, doen we mee. Veelal studies naar behandeling van vergevorderde kanker. Meestal wordt onderzocht of het nieuwe medicijn beter werkt dan het bestaande en of het bijwerkingen heeft. Welke patiëntgegevens verzamel jij voor deze studies? Wij voeren patiëntinformatie in de database van de farmaceut. Zo zijn er vragen over de medische voorgeschiedenis: wanneer is de kanker ontstaan? Welke onderzoeken zijn er toen gedaan? Welke behandelingen heeft de patiënt gehad? We noteren de bijwerkingen van het nieuwe medicijn en elke zoveel weken wordt met een CT-scan de status van de tumor bekeken. Veel informatie haal ik uit ons eigen elektronisch systeem. Maar ik heb ook overleg met de hoofdonderzoeker en de studiecoördinatoren. Wij werken altijd volgens het protocol van de farmaceut; ik ben intern een extra controle daarop. Je doet dus veel speurwerk? Inderdaad. Ik voel me soms echt de Sherlock Holmes van Tergooi. Dan worden bijvoorbeeld bijwerkingen genoteerd, maar dan check ik samen met de behandelend onderzoeker of deze daadwerkelijk vanwege het medicijn zijn en niet gerelateerd aan de voorgeschiedenis van de patiënt. Het is elke keer een puzzel met altijd stukjes die niet meteen passen. Wat zou je aan je werk willen veranderen? Ik zou wel een collega willen hebben. Ik heb het vaak te druk en dan nemen researchcoördinatoren mijn werkzaamheden over. Dat is zonde, want zij kunnen hun tijd beter besteden aan andere zaken, zoals het coördineren van een studie en opzetten van nieuwe studies. Ik wil me inschrijven in het kwaliteitsregister van de beroepsvereniging; om geregistreerd te blijven moet ik dan jaarlijks studiepunten halen. Met dit keurmerk laten we als ziekenhuis zien dat we topkwaliteit leveren. Mireille Hooftman datamanager 14 Wetenschapsjournaal Wetenschapsjournaal 15

9 De promovendus Sepsis-calculator belangrijk wapen in de strijd tegen onnodig antibioticagebruik bij pasgeborenen Pasgeboren kinderen krijgen soms onnodig antibiotica toegediend. De arts vermoedt dan dat zij lijden aan sepsis terwijl achteraf blijkt dat toch niet zo is. De sepsis-calculator kan de onnodige toediening van antibiotica grotendeels terugdringen, ontdekte Niek Achten. Sepsis is een levensbedreigende ontregeling van het lichaam, vaak in reactie op een bacteriële infectie. Ongeveer vijf procent van de baby s krijgt antibiotica, vertelt Niek Achten. Achteraf blijken de meesten helemaal geen sepsis te hebben gehad. De onderzoeker ontdekte dat het gebruik van antibiotica bijna gehalveerd kan worden wanneer kinderartsen gebruik maken van een sepsis-calculator. Dat is een computermodel waarmee je veel beter dan tot nog toe het risico berekent of een pasgeborene inderdaad lijdt aan sepsis. Het probleem is namelijk dat deze gevaarlijke aandoening heel zeldzaam is. Slechts één op de duizend geborenen krijgt ermee te maken. Maar veel allerkleinsten vertonen verschijnselen die erg veel lijken op die van sepsis, bijvoorbeeld een versnelde ademhaling. De arts heeft in zo n geval maar enkele uren om te beslissen of hij antibiotica zal toedienen. De kindjes hebben een beperkt immuunsysteem en weinig reserves. Dan kan een sepsis binnen enkele dagen acuut dodelijk aflopen. Het maken van een kweekje van de bacteriën in het lab kost dagen tijd. De dokter neemt daarom geen risico en geeft antibiotica. Better safe than sorry, luidt de motivatie. Maar antibiotica is minder onschuldig voor pasgeborenen dan twintig jaar geleden gedacht werd. Het kind wordt weggehaald bij de moeder om in het ziekenhuis een infuus en bloedafname te krijgen. Ook op de lange duur kan antibiotica negatieve gevolgen hebben. Bijvoorbeeld een duidelijke verandering in de darmflora van het kind. En jaren later zien we nog verhoogde risico s, zoals auto-immuunziekten. Promovendus Achten besloot in 2015 in Tergooi te onderzoeken of de sepsis-calculator, die kort daarvoor in de Verenigde Staten ontworpen was, artsen inderdaad beter zicht geeft op de vraag of een zuigeling lijdt aan sepsis. De calculator staat online en de arts voert anoniem de zichtbare ziekteverschijnselen bij het kind in, bijvoorbeeld snelle ademhaling. Ook andere verdachte gegevens neemt de calculator mee in zijn oordeel, zoals een te vroege geboorte en koorts bij de moeder tijdens de bevalling. Het resultaat was tamelijk spectaculair. Ik ontdekte dat artsen die de calculator gebruiken, 44 procent minder vaak besluiten tot antibiotica, aldus Achten. Trots vertelt hij dat hij en zijn mede-onderzoekers deze bevindingen vorig jaar hebben gepubliceerd in het vakblad European Journal of Pediatrics. Ik ben erg blij dat dit straks betere zorg voor pasgeborenen oplevert. De calculator werkt in iedere smartphone en is dus makkelijk toegankelijk. Het onderzoek bij bijna vierduizend pasgeborenen was een monnikenwerk. Het verzamelen van de gegevens duurde langer dan gedacht. Ik moest het de eerste jaren combineren met mijn werk als zaalarts, inclusief de nachtdiensten. Dat was een hele puzzel, maar met hulp van collega s is dit gelukt. Dit jaar krijg ik een wetenschapstoelage van het ziekenhuis, nu kan ik mij volledig aan het onderzoek wijden. Hopelijk zal ik hierdoor in 2020 promoveren. In mijn proefschrift beschrijf ik hoe de calculator de zorg kan verbeteren. Niek Achten (1990) studeerde geneeskunde in Utrecht en liep een wetenschapsstage aan de Vanderbilt University in Nashville. Hij werkte als artsassistent kindergeneeskunde in Nederland en Suriname. Zijn promotieonderzoek voert hij uit in het Academisch Ziekenhuis Paramaribo en in Tergooi locatie Blaricum, samen met het AMC.

Tia Service Radboud universitair medisch centrum

Tia Service Radboud universitair medisch centrum Tia Service Inleiding In overleg met uw behandelend arts bent u doorverwezen naar de TIA poli op de polikliniek Neurologie of Spoedeisende Hulp van het Radoudumc. Dit omdat u kortgeleden mogelijk kortdurend

Nadere informatie

Dexamethasone for Cardiac Surgery (DECS) trial (Studie naar dexamethason bij hartchirurgie)

Dexamethasone for Cardiac Surgery (DECS) trial (Studie naar dexamethason bij hartchirurgie) PATIËNTEN INFORMATIE Dexamethasone for Cardiac Surgery (DECS) trial (Studie naar dexamethason bij hartchirurgie) Geachte heer/mevrouw, 1. Inleiding U bent onlangs op de wachtlijst geplaatst voor een open

Nadere informatie

Hart- en vaatziekten Een chronische ziekte, een gezamenlijke zorg

Hart- en vaatziekten Een chronische ziekte, een gezamenlijke zorg Hart- en vaatziekten Een chronische ziekte, een gezamenlijke zorg Heldere afspraken over de manier waarop zorgverleners u helpen en ondersteunen bij uw chronische ziekte. Inleiding U hebt een hart- of

Nadere informatie

Vasculair Preventie Centrum

Vasculair Preventie Centrum Vasculair Preventie Centrum Afdeling interne geneeskunde Uw huisarts of specialist heeft u verwezen naar het Vasculair Preventie Centrum van Máxima Medisch Centrum, locatie Eindhoven. Bij u is een risicofactor

Nadere informatie

Zelfmanagement: Thuis en in het ziekenhuis. Paul van der Boog Internist-nefroloog LUMC

Zelfmanagement: Thuis en in het ziekenhuis. Paul van der Boog Internist-nefroloog LUMC Zelfmanagement: Thuis en in het ziekenhuis Paul van der Boog Internist-nefroloog LUMC Bespreekpunten Inleiding Rolverdeling binnen behandeling Zelfmanagement Verzamelen van meetgegevens Voorbeelden zelfmanagementsprojecten

Nadere informatie

Combinatie afspraak Hypertensie polikliniek

Combinatie afspraak Hypertensie polikliniek Combinatie afspraak Hypertensie polikliniek Inleiding U heeft een afspraak gekregen van uw huisarts of specialist voor de "Hypertensie polikliniek". U wordt verwacht op: dag., om 07.45 uur. Meldt u zich

Nadere informatie

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij hart- en vaatziekten! Optimale zorg bij hart- en vaatziekten door samenwerkende zorgverleners

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij hart- en vaatziekten! Optimale zorg bij hart- en vaatziekten door samenwerkende zorgverleners Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij hart- en vaatziekten! Optimale zorg bij hart- en vaatziekten door samenwerkende zorgverleners 1 op de 3 mensen in Nederland overlijdt aan een hart- of vaatziekte.

Nadere informatie

Net de diagnose gekregen

Net de diagnose gekregen Net de diagnose gekregen Vragen die u kunt stellen Hieronder vindt u een lijst met vragen die in verschillende stadia van het onderzoek, de behandeling en de verzorging van patiënten van pas komen. Deze

Nadere informatie

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee met mensen met Diabetes! Optimale Diabeteszorg door goede samenwerking tussen zorgverleners

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee met mensen met Diabetes! Optimale Diabeteszorg door goede samenwerking tussen zorgverleners Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee met mensen met Diabetes! Optimale Diabeteszorg door goede samenwerking tussen zorgverleners Uw huisarts heeft vastgesteld dat u lijdt aan Diabetes Mellitus, een

Nadere informatie

Combinatie afspraak vasculaire preventie poli

Combinatie afspraak vasculaire preventie poli Combinatie afspraak vasculaire preventie poli Inleiding U heeft een afspraak gekregen van uw huisarts of specialist voor de "vasculaire preventie polikliniek". Uw afspraak is op... om 07.45 uur. Meldt

Nadere informatie

Dementie. Havenziekenhuis

Dementie. Havenziekenhuis Dementie Uw arts heeft met u en uw naasten besproken dat er (waarschijnlijk) sprake is van dementie. Mogelijk bent u hiervan geschrokken. Het kan ook zijn dat u of uw omgeving hier al op voorbereid was.

Nadere informatie

Uitslag: Instituut voor Preventie & Gezondheid

Uitslag: Instituut voor Preventie & Gezondheid Uitslag: Instituut voor Geachte Hartelijk dank voor uw deelname aan het Elektronisch Preventief Medisch Onderzoek. Hierbij willen wij u graag de resultaten aanleveren met inzage in risicofactoren met betrekking

Nadere informatie

De OZG, ons ziekenhuis. met elkaar, respectvol, gastvrij

De OZG, ons ziekenhuis. met elkaar, respectvol, gastvrij De OZG, ons ziekenhuis met elkaar, respectvol, gastvrij De OZG, óns ziekenhuis De eerste keer dat ik binnenkwam bij de Ommelander Ziekenhuis Groep in 2011 voelde dat voor mij als binnenlopen in een huis

Nadere informatie

Chirurgie. Het verwijderen van een bijnier

Chirurgie. Het verwijderen van een bijnier Chirurgie Het verwijderen van een bijnier Chirurgie Bijnier (gedeeltelijke) verwijdering Bij u is recentelijk ontdekt dat u een bijniertumor heeft. De bijnier kan via een kijkoperatie of een gewone operatie

Nadere informatie

Informatiebrochure voor patiënten Samen naar een gezond gewicht

Informatiebrochure voor patiënten Samen naar een gezond gewicht Informatiebrochure voor patiënten Samen naar een gezond gewicht De Nederlandse Obesitas Kliniek, het centrum voor patiënten met morbide obesitas De Nederlandse Obesitas Kliniek (NOK) is hét centrum van

Nadere informatie

n i e u w s b r i e f

n i e u w s b r i e f n i e u w s b r i e f Spotlight op Jolanda Vos, Teamleider Het begeleiden van mensen in moeilijke situaties vergt bepaalde vaardigheden en strategieën die mij aanspreken. Deze zijn absoluut van essentieel

Nadere informatie

Func/onele achteruitgang

Func/onele achteruitgang Veroudering Vergeetach/gheid Func/onele achteruitgang DEMENTIE Leeftijdsafhankelijk geheugenverlies 0 Lee?ijd 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80 85 % Geheugen - 5-10 - 15-20 - 25 Leeftijdsafhankelijk

Nadere informatie

groep-b-streptokokken en zwangerschap

groep-b-streptokokken en zwangerschap patiënteninformatie groep-b-streptokokken en zwangerschap De groep-b-streptokok is een bacterie die bij veel zwangere vrouwen in de vagina (schede) aanwezig is. Meestal kan deze bacterie geen kwaad voor

Nadere informatie

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Samenvatting Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Hoofdstuk 1 bevat de algemene inleiding van dit proefschrift. Dit hoofdstuk

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Muziektherapie na beroerte. Informatie voor patiënt en familie

Patiënteninformatie. Muziektherapie na beroerte. Informatie voor patiënt en familie Patiënteninformatie Muziektherapie na beroerte Informatie voor patiënt en familie Muziektherapie na beroerte Informatie voor patiënt en familie U krijgt deze folder omdat u (of uw naaste) bent (is) getroffen

Nadere informatie

Opname bij COPD. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Opname bij COPD. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Opname bij COPD U bent opgenomen op de Verpleegafdeling Longziekten van Rijnstate Arnhem, omdat u last heeft van COPD. In deze folder leest u wat u van de opname kunt verwachten. Neem altijd uw verzekeringsgegevens

Nadere informatie

groep-bstreptokokken en zwangerschap patiënteninformatie Inleiding Wat zijn Groep-B-streptokokken Hoe vaak komt GBS voor bij zwangere vrouwen

groep-bstreptokokken en zwangerschap patiënteninformatie Inleiding Wat zijn Groep-B-streptokokken Hoe vaak komt GBS voor bij zwangere vrouwen patiënteninformatie groep-bstreptokokken en zwangerschap Inleiding De groep-b-streptokok is een bacterie die bij veel zwangere vrouwen in de vagina (schede) aanwezig is. Meestal kan deze bacterie geen

Nadere informatie

Groep B streptokokken en zwangerschap

Groep B streptokokken en zwangerschap Patiënteninformatie Groep B streptokokken en zwangerschap Informatie over een infectie met groep B streptokokken bij zwangerschap Inhoudsopgave Pagina Wat zijn groep B streptokokken (GBS)? 4 Hoe vaak

Nadere informatie

MOSAIC studie Informatiebrief voor cases

MOSAIC studie Informatiebrief voor cases 1 MOSAIC studie Informatiebrief voor cases Informatiebrief betreffende het onderzoek (MOSAIC studie): de gevolgen van acute hepatitis C virus infectie bij HIV positieve en HIV negatieve mannen die seks

Nadere informatie

Hoe kan ik als patiënt bijdragen aan verbetering in de zorg: Het Utrecht Cardiovasculair Cohort

Hoe kan ik als patiënt bijdragen aan verbetering in de zorg: Het Utrecht Cardiovasculair Cohort Hoe kan ik als patiënt bijdragen aan verbetering in de zorg: Het Utrecht Cardiovasculair Cohort Michiel L. Bots, arts-epidemioloog Voorzitter van het UCC Julius Centrum voor Gezondheidswetenschappen &

Nadere informatie

Medischwetenschappelijk. onderzoek. Algemene informatie voor de proefpersoon

Medischwetenschappelijk. onderzoek. Algemene informatie voor de proefpersoon Medischwetenschappelijk onderzoek Algemene informatie voor de proefpersoon Inhoud Inleiding 5 Medisch-wetenschappelijk onderzoek 6 Wat is medisch-wetenschappelijk onderzoek? Wat zijn proefpersonen? Wie

Nadere informatie

Wetenschappelijk onderzoek naar Q- koorts

Wetenschappelijk onderzoek naar Q- koorts Wetenschappelijk onderzoek naar Q- koorts Mede dankzij de steun van Q- support vindt er onderzoek naar Q- koorts plaats. Q- support heeft 2 miljoen van haar budget uitgegeven aan ondersteuning van wetenschappelijk

Nadere informatie

Hospital at Home. informatiefolder. Universitair Centrum Ouderengeneeskunde. Hospital at Home

Hospital at Home. informatiefolder. Universitair Centrum Ouderengeneeskunde. Hospital at Home Hospital at Home informatiefolder Hospital at Home Universitair Centrum Ouderengeneeskunde Achtergrondinformatie De meeste mensen met dementie wonen thuis, ook als zij zorg nodig hebben. Deze zorg wordt

Nadere informatie

RESULTATEN NATIONALE PIJNMETING: PIJNPATIENTEN SIGNALEREN ERNSTIG GEBREK AAN ERKENNING EN GOEDE ZORG

RESULTATEN NATIONALE PIJNMETING: PIJNPATIENTEN SIGNALEREN ERNSTIG GEBREK AAN ERKENNING EN GOEDE ZORG Verslag bijeenkomst 21 januari 2011 Erasmus MC RESULTATEN NATIONALE PIJNMETING: PIJNPATIENTEN SIGNALEREN ERNSTIG GEBREK AAN ERKENNING EN GOEDE ZORG Partners Mijnpijn.nl vinden dat chronische pijn prioriteit

Nadere informatie

Adviezen voor thuis na uw aortadissectie type B

Adviezen voor thuis na uw aortadissectie type B CARDIOLOGIE/HART-LONG CHIRURGIE Adviezen voor thuis na uw aortadissectie type B ADVIES Adviezen voor thuis na uw aortadissectie type B Onlangs hebt u een aortadissectie type B doorgemaakt. Uw verblijf

Nadere informatie

Uw bezoek aan de vasculaire polikliniek.

Uw bezoek aan de vasculaire polikliniek. Uw bezoek aan de vasculaire polikliniek www.nwz.nl Inhoud Wat is atherosclerose? 3 Afspraak met verpleegkundig specialist 3 Bloedonderzoek en vragenlijst 4 Uw eerste bezoek aan vasculaire polikliniek 4

Nadere informatie

Gezondheid & Voeding

Gezondheid & Voeding 1 miljoen aan de antidepressiva, aandacht, geborgenheid en warmte zijn de oplossing Er zijn 1 miljoen mensen in Nederland die antidepressiva gebruiken, dat is dus 1 op de 17 mensen om ons heen. Dat is

Nadere informatie

E-Vita hartfalen: Het effect van een informatieve website en telemonitoring

E-Vita hartfalen: Het effect van een informatieve website en telemonitoring E-Vita hartfalen: Het effect van een informatieve website en telemonitoring Ziekenhuis Gelderse Vallei Inhoud Inleiding 3 1. Wat is het doel van het onderzoek? 3 2. Welk product wordt onderzocht? 3 3.

Nadere informatie

Hartklachten en hoe nu verder Vasculaire preventie.

Hartklachten en hoe nu verder Vasculaire preventie. Hartklachten en hoe nu verder Vasculaire preventie www.nwz.nl Inhoud Wat is vasculaire preventie? 3 Uw eigen inzet 3 Specialistisch verpleegkundige 3 Risicofactoren 3 Uw afspraak met de verpleegkundige

Nadere informatie

Operatie dikke darm kanker

Operatie dikke darm kanker Operatie dikke darm kanker Inleiding Deze folder geeft u algemene informatie over diverse soorten operaties aan de dikke darm. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders kan

Nadere informatie

De beste zorg vinden? Zorg of ondersteuning nodig? PZP helpt! 2013/2014. Uw verzekering snel en digitaal regelen?

De beste zorg vinden? Zorg of ondersteuning nodig? PZP helpt! 2013/2014. Uw verzekering snel en digitaal regelen? 2013/2014 Zorg of ondersteuning nodig? PZP helpt! De beste zorg vinden? Uw verzekering snel en digitaal regelen? Medische vraag? Stel hem aan onze deskundigen Inhoudsopgave 4 Uw verzekering snel en digitaal

Nadere informatie

Chapter 9. Samenvatting

Chapter 9. Samenvatting Chapter 9 Samenvatting 130 Samenvatting 131 Samenvatting Complicaties van de onderste extremiteit, in het bijzonder voetulcera (voetwonden), veroorzaken een zeer grote ziektelast en een grote mate van

Nadere informatie

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij hart- en vaatziekten! Optimale zorg bij hart- en vaatziekten door samenwerkende zorgverleners

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij hart- en vaatziekten! Optimale zorg bij hart- en vaatziekten door samenwerkende zorgverleners Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij hart- en vaatziekten! Optimale zorg bij hart- en vaatziekten door samenwerkende zorgverleners 1 op de 3 mensen in Nederland overlijdt aan een hart- of vaatziekte.

Nadere informatie

Medisch-wetenschappelijk onderzoek Algemene informatie voor de proefpersoon

Medisch-wetenschappelijk onderzoek Algemene informatie voor de proefpersoon Uitgave Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postadres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag Bezoekadres Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag Telefoon (070) 340 79 11 Informatie Voor informatie en vragen

Nadere informatie

ALS Onderzoek. ALS biobank en database. ALS Onderzoek. Onderzoeksprojecten

ALS Onderzoek. ALS biobank en database. ALS Onderzoek. Onderzoeksprojecten ALS Onderzoek ALS Centrum Nederland doet onderzoek naar ALS, PLS en PSMA met als doel om zo snel mogelijk een behandeling voor deze ziektes te vinden. We verzamelen gegevens van zoveel mogelijk patiënten.

Nadere informatie

Polikliniek Cardiologie en Thoraxchirurgie

Polikliniek Cardiologie en Thoraxchirurgie Centrumlocatie U heeft van uw arts een verwijzing gekregen voor de cardioloog. De cardioloog onderzoekt en behandelt patiënten onder andere op de polikliniek Cardiologie. Waarschijnlijk is u hierover al

Nadere informatie

Zorgprotocol GBS bij de pasgeborene

Zorgprotocol GBS bij de pasgeborene Zorgprotocol GBS bij de pasgeborene 1. Inleiding 1 Zwangere vrouwen hebben deze bacterie soms in de vagina (schede). Dat kan meestal geen kwaad, maar een klein aantal baby s wordt ernstig ziek door een

Nadere informatie

Hersentumorcentrum Amsterdam

Hersentumorcentrum Amsterdam Cancer Center Amsterdam Locatie VUmc Hersentumorcentrum Amsterdam De polikliniek 2 Amsterdam UMC Cancer Center Amsterdam Inleiding Neuro-oncologie is het specialisme dat zich concentreert op ziekten van

Nadere informatie

Samenvatting voor niet-ingewijden

Samenvatting voor niet-ingewijden voor niet-ingewijden Type 2 diabetes Diabetes is een ernstige chronische ziekte, die wordt gekenmerkt door te hoge glucosespiegels (de suikers ) in het bloed. Er zijn verschillende typen diabetes, waarvan

Nadere informatie

Translating science into better healthcare. Nieuwe tests voor betere controle over bloedstolling

Translating science into better healthcare. Nieuwe tests voor betere controle over bloedstolling Translating science into better healthcare Nieuwe tests voor betere controle over bloedstolling In deze folder leest u de resultaten van een groot onderzoek naar bloedstolling. Onderzoekers, bedrijven

Nadere informatie

EEN BEROERTE, EN DAN?

EEN BEROERTE, EN DAN? EEN BEROERTE, EN DAN? Hersenbloeding Afdeling 3 Zuid INLEIDING U bent opgenomen in het Zaans Medisch Centrum in Zaandam met een hersenbloeding (beroerte). Middels deze diavoorstelling geven wij u informatie

Nadere informatie

Onderzoek naar de nazorg bij dikke darmkanker door de huisarts of de chirurg en het gebruik van een persoonlijke interactieve website (I CARE studie).

Onderzoek naar de nazorg bij dikke darmkanker door de huisarts of de chirurg en het gebruik van een persoonlijke interactieve website (I CARE studie). Onderzoek naar de nazorg bij dikke darmkanker door de huisarts of de chirurg en het gebruik van een persoonlijke interactieve website (I CARE studie). Verbetert de zorg na de behandeling van dikke darmkanker

Nadere informatie

HET CENTRUM VOOR GECOMBINEERDE LEEFSTIJL INTERVENTIE (GLI) VOOR MENSEN MET OVERGEWICHT, DIABETES TYPE 2 EN HART- EN VAATZIEKTEN

HET CENTRUM VOOR GECOMBINEERDE LEEFSTIJL INTERVENTIE (GLI) VOOR MENSEN MET OVERGEWICHT, DIABETES TYPE 2 EN HART- EN VAATZIEKTEN WORDT EIGENAAR LEEFSTIJL ALS MEDICIJN VAN JE VITALITEIT! HET CENTRUM VOOR GECOMBINEERDE LEEFSTIJL INTERVENTIE (GLI) VOOR MENSEN MET OVERGEWICHT, DIABETES TYPE 2 EN HART- EN VAATZIEKTEN WIE ZIJN WIJ? AM

Nadere informatie

Diabetes Een chronische ziekte, een gezamenlijke zorg

Diabetes Een chronische ziekte, een gezamenlijke zorg Diabetes Een chronische ziekte, een gezamenlijke zorg Heldere afspraken over de manier waarop zorgverleners u helpen en ondersteunen bij uw chronische ziekte. Inleiding U hebt suikerziekte en maakt gebruik

Nadere informatie

Palliatieve zorg in het ZGT

Palliatieve zorg in het ZGT 30 oktober 2014 Mw. Dr. I.M. Oving Internist-Oncoloog Palliatieve zorg in het ZGT Op het juiste moment en de juiste plaats Namens het palliatief consult team Palliatieve zorg, op het juiste moment en de

Nadere informatie

24 september 2015. Van harte welkom!

24 september 2015. Van harte welkom! 24 september 2015 Van harte welkom! Programma 20.00: Welkom Wendy de Valk, verpleegkundig specialist cardiologie 20.10: Het vrouwenhart. Is er verschil tussen mannen en vrouwen? Mw. A. Lubbert-Verberkmoes,

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4. Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4. Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Samenvatting SAMENVATTING 189 Depressie is een veelvoorkomende psychische stoornis die een hoge ziektelast veroorzaakt voor zowel de samenleving als het individu. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)

Nadere informatie

MEER THUISBEVALLINGEN DOOR SAMENWERKING.

MEER THUISBEVALLINGEN DOOR SAMENWERKING. MEER THUISBEVALLINGEN DOOR SAMENWERKING. AUTEUR NIELS VAN HAARLEM EDITIE 2017; 02 CATEGORIE OVERIG Jan van Lith, gynaecoloog en nieuwe voorzitter van de NVOG: "Het aantal thuisbevallingen zal stijgen door

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Groep-B-streptokokken en zwangerschap

Patiënteninformatie. Groep-B-streptokokken en zwangerschap Groep-B-streptokokken en Patiënteninformatie Groep-B-streptokokken en 1 Inleiding De groep-b-streptokok is een bacterie die bij veel zwangere vrouwen in de vagina aanwezig is. Meestal kan deze bacterie

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Geheugenpoli. In één dag veilig uw onderzoeken naar geheugenklachten ondergaan terTER_

Patiënteninformatie. Geheugenpoli. In één dag veilig uw onderzoeken naar geheugenklachten ondergaan terTER_ Patiënteninformatie Geheugenpoli In één dag veilig uw onderzoeken naar geheugenklachten ondergaan 1234567890-terTER_ Geheugenpoli In één dag veilig uw onderzoeken naar geheugenklachten ondergaan U heeft

Nadere informatie

Polikliniek Hartfalen

Polikliniek Hartfalen Cardiologie Polikliniek Hartfalen www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Werkwijze polikliniek Hartfalen... 3 Behandeling en begeleiding... 3 Hartfalenverpleegkundige... 4 Wat kan de hartfalenverpleegkundige

Nadere informatie

Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL

Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL PATIËNTENINFORMATIE Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL Inhoudsopgave 1 Voorwoord.............................................................................. 3 2 Zorroo ondersteunt

Nadere informatie

Verpleegkundige opleiding Niveau 4

Verpleegkundige opleiding Niveau 4 Verpleegkundige opleiding Niveau 4 Verpleegkundige opleiding Welkom We willen je van harte uitnodigen om student verpleegkundige te worden in het St. Antonius Ziekenhuis, locatie Nieuwegein en Utrecht.

Nadere informatie

Proefpersoneninformatie voor deelname aan medisch-wetenschappelijk onderzoek

Proefpersoneninformatie voor deelname aan medisch-wetenschappelijk onderzoek Proefpersoneninformatie voor deelname aan medisch-wetenschappelijk onderzoek Titel van het onderzoek: Sneller behandelen van patiënten met een acute beroerte door een volgsysteem met directe visuele feedback

Nadere informatie

Risicofactoren voor hart- en vaatziekten

Risicofactoren voor hart- en vaatziekten Risicofactoren voor hart- en vaatziekten Programma Screening Vasculaire Risciofactoren Datum afspraak: Tijdstip Onderzoek Zorgverlener U heeft recent een herseninfarct/hersenbloeding (beroerte) of TIA

Nadere informatie

Stoppen met roken voor een operatie. Rookvrij! Ook jij? terTER_

Stoppen met roken voor een operatie. Rookvrij! Ook jij? terTER_ Medewerkerinformatie Patiënteninformatie Stoppen met roken voor een operatie Rookvrij! Ook jij? 1234567890-terTER_ Stoppen met roken voor een operatie Rookvrij! Ook jij? U heeft een afspraak in Tergooi

Nadere informatie

Sustained Aeration of Infant Lungs (SAIL) study Onderzoek naar beademing van te vroeg geborenen bij de geboorte

Sustained Aeration of Infant Lungs (SAIL) study Onderzoek naar beademing van te vroeg geborenen bij de geboorte Sustained Aeration of Infant Lungs (SAIL) study Onderzoek naar beademing van te vroeg geborenen bij de geboorte Lokale hoofdonderzoeker: Arjan te Pas, neonatoloog 071-5265839 Lokale onderzoeker: Ilona

Nadere informatie

Bent u gevraagd voor medisch wetenschappelijk onderzoek?

Bent u gevraagd voor medisch wetenschappelijk onderzoek? Bent u gevraagd voor medisch wetenschappelijk onderzoek? Inhoud Pagina Inleiding... 2 Medisch wetenschappelijk onderzoek... 3 Waarom zou u meedoen... 4 Onderzoeksfasen... 5 Medisch Ethische Commissie...

Nadere informatie

Groep B streptokokken en zwangerschap

Groep B streptokokken en zwangerschap Groep B streptokokken en zwangerschap Informatie voor patiënten F0538-3415 oktober 2015 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK

Nadere informatie

Groep-B-streptokokken en zwangerschap

Groep-B-streptokokken en zwangerschap Groep-B-streptokokken en zwangerschap Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op www.asz.nl/brmo. Inleiding De groep-b-streptokok is een bacterie die bij veel vrouwen in de vagina (schede) aanwezig

Nadere informatie

POLYP: een onderzoek naar de behandeling van galblaaspoliepen

POLYP: een onderzoek naar de behandeling van galblaaspoliepen POLYP: een onderzoek naar de behandeling van galblaaspoliepen Geachte heer/mevrouw, Versie 2, 05-04-2018 Bij u is vastgesteld dat u een poliep heeft in de galblaas. In Nederland wordt landelijk onderzoek

Nadere informatie

Muziektherapie na beroerte

Muziektherapie na beroerte Patiënteninformatie Muziektherapie na beroerte Informatie voor patiënt en familie 1234567890-terTER_ Inhoudsopgave Pagina Wat is een beroerte? 4 Wat kan muziektherapie voor u (of uw naaste) betekenen?

Nadere informatie

Groep-B-streptokokken (GBS) en zwangerschap

Groep-B-streptokokken (GBS) en zwangerschap Groep-B-streptokokken (GBS) en zwangerschap 1 Groep-B-streptokokken (GBS) en zwangerschap De groep B streptokok is een bacterie die bij veel zwangere vrouwen in de vagina aanwezig is. Dat kan meestal geen

Nadere informatie

Heeft u één of meerdere langdurige of chronische ziektes (bijvoorbeeld suikerziekte, hoge bloeddruk, reuma, longziekte of kanker)?

Heeft u één of meerdere langdurige of chronische ziektes (bijvoorbeeld suikerziekte, hoge bloeddruk, reuma, longziekte of kanker)? Vragenlijst Gezondheid gaat over lichamelijk maar ook psychisch en sociaal welbevinden. Deze vragenlijst is bedoeld om een beeld te krijgen van uw behoefte aan zorg op psychisch, lichamelijk en sociaal

Nadere informatie

Uw bezoek aan de vasculaire polikliniek

Uw bezoek aan de vasculaire polikliniek Uw bezoek aan de vasculaire polikliniek mca.nl Inhoudsopgave Wat is atherosclerose? 3 Afspraak met verpleegkundig specialist 3 Bloedonderzoek en vragenlijst 3 Uw eerste bezoek aan vasculaire polikliniek

Nadere informatie

Rode Kruis ziekenhuis. Patiënteninformatie. Groep-B-streptokokken en zwangerschap. rkz.nl

Rode Kruis ziekenhuis. Patiënteninformatie. Groep-B-streptokokken en zwangerschap. rkz.nl Patiënteninformatie Groep-B-streptokokken en zwangerschap rkz.nl Inleiding De groep-b-streptokok is een bacterie die bij veel zwangere vrouwen in de vagina (schede) aanwezig is. Meestal kan deze bacterie

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Groep-B-streptokokken en zwangerschap

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Groep-B-streptokokken en zwangerschap Refaja Ziekenhuis Stadskanaal Groep-B-streptokokken en zwangerschap GROEP-B-STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP INLEIDING De groep-b-streptokok is een bacterie die bij veel zwangere vrouwen in de vagina (schede)

Nadere informatie

Informatiebrief voor de patiënt

Informatiebrief voor de patiënt Informatiebrief voor de patiënt Informatiebrief over de studie naar Geachte mevrouw / mijnheer, Uw arts vermoedt dat u de ziekte sinustrombose heeft. Op dit moment wordt er wetenschappelijk onderzoek gedaan

Nadere informatie

Informatiebrief D-dimer and AP-FXIII in CVT studie, versie 1.2 3 november 2011. D-dimer en AP-FXIII in de diagnostiek van sinustrombose

Informatiebrief D-dimer and AP-FXIII in CVT studie, versie 1.2 3 november 2011. D-dimer en AP-FXIII in de diagnostiek van sinustrombose Informatiebrief voor de patiënt in tweede instantie Informatiebrief over de studie naar Geachte mevrouw / mijnheer, Op het moment dat u deze brief leest bent u herstellende van klachten waarvoor u werd

Nadere informatie

COPD-zorgpad. In deze folder vindt u informatie over het COPD-zorgpad.

COPD-zorgpad. In deze folder vindt u informatie over het COPD-zorgpad. COPD-zorgpad Inleiding U bent opgenomen op de afdeling Longziekten van het HagaZiekenhuis, locatie Leyweg. De reden voor uw opname is een ontregeling en/of verergering van uw COPD, Chronic Obstructive

Nadere informatie

Nederlandse Obesitas Kliniek

Nederlandse Obesitas Kliniek 2 Nederlandse Obesitas Kliniek Bijna 2 miljoen mensen in Nederland hebben overgewicht. Fors overgewicht wordt obesitas genoemd. Obesitas is erkend als chronische ziekte. Op dit moment komen ruim 800.000

Nadere informatie

Informatie voor patiënten. Gebruik van restmateriaal en medische gegevens. in wetenschappelijk onderzoek

Informatie voor patiënten. Gebruik van restmateriaal en medische gegevens. in wetenschappelijk onderzoek Informatie voor patiënten Gebruik van restmateriaal en medische gegevens in wetenschappelijk onderzoek Inleiding U komt naar het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMC Utrecht) voor onderzoek of behandeling.

Nadere informatie

Screening op prostaatkanker

Screening op prostaatkanker Screening op prostaatkanker Informatie voor mannen die een PSA-test overwegen of aanvragen. Wat we weten en wat we niet weten: zaken om over na te denken alvorens te besluiten een PSA-test te laten uitvoeren.

Nadere informatie

Elke MS-patiënt zijn eigen spreekuurteam

Elke MS-patiënt zijn eigen spreekuurteam Elke MS-patiënt zijn eigen spreekuurteam oe zorg je ervoor dat de klachten van de patiënt het uitgangspunt vormen van het jaarlijkse consult in het MS-centrum. Neuroloog Brigit de Jong van het MS Centrum

Nadere informatie

Verwijding van de buikslagader- aneurysma Vaatoperatie met een endoprothese.

Verwijding van de buikslagader- aneurysma Vaatoperatie met een endoprothese. Verwijding van de buikslagader- aneurysma Vaatoperatie met een endoprothese www.nwz.nl Inhoud Wat is een aneurysma? 3 Wanneer is een operatie nodig? 4 Voorbereiding op opname en operatie 4 De operatie

Nadere informatie

Opgenomen vanwege je eetproblemen en dan?

Opgenomen vanwege je eetproblemen en dan? Kindergeneeskunde Opgenomen vanwege je eetproblemen en dan? www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Een plan voor jouw behandeling... 3 Je kinderarts... 3 De zaalarts... 4 De psycholoog... 4 Diëtist... 5 De

Nadere informatie

Hartrevalidatieprogramma

Hartrevalidatieprogramma Hartrevalidatieprogramma Uw cardioloog heeft u aangemeld voor het hartrevalidatieprogramma van Flow, een samenwerkingsverband tussen Máxima Medisch Centrum en het Catharina Ziekenhuis. Dit programma start

Nadere informatie

POLYP: een onderzoek naar de behandeling van galblaaspoliepen

POLYP: een onderzoek naar de behandeling van galblaaspoliepen POLYP: een onderzoek naar de behandeling van galblaaspoliepen Geachte heer/mevrouw, Versie 2, 05-04-2018 Bij u is vastgesteld dat u een poliep heeft in de galblaas. In Nederland wordt landelijk onderzoek

Nadere informatie

NVOG Voorlichtingsbrochure GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP

NVOG Voorlichtingsbrochure GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP NVOG Voorlichtingsbrochure GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP 1. Inleiding 2. Wat zijn groep B streptokokken (GBS)? 3. Hoe vaak komen GBS voor bij zwangeren? 4.

Nadere informatie

ROSCAN Huidkanker Biobank

ROSCAN Huidkanker Biobank Kanker Instituut Uw behandelend arts in het Erasmus MC heeft u geïnformeerd over het bestaan van de ROSCAN Biobank. Hij/zij heeft u al het een en ander uitgelegd. Wij vragen u vriendelijk om mee te doen

Nadere informatie

Hartrevalidatie. Uw afspraak. U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:...

Hartrevalidatie. Uw afspraak. U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:... Hartrevalidatie Uw afspraak U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:... Inhoudsopgave Hartrevalidatie... 1 Waarom hartrevalidatie... 1 De belangrijkste doelen van hartrevalidatie zijn:... 1 Hoe komt u in

Nadere informatie

NVOG Voorlichtingsbrochure GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP

NVOG Voorlichtingsbrochure GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP NVOG Voorlichtingsbrochure GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP 1. Inleiding 2. Wat zijn groep B streptokokken (GBS)? 3. Hoe vaak komen GBS voor bij zwangeren? 4.

Nadere informatie

Centrum voor Vroege Hart en Vaatziekten (CVHV)

Centrum voor Vroege Hart en Vaatziekten (CVHV) Centrum voor Vroege Hart en Vaatziekten (CVHV) Het Centrum voor Vroege Hart- en Vaatziekten (CVHV) is een multidisciplinaire spreekuur voor patiënten die al op jonge leeftijd (onder de 50 jaar) te maken

Nadere informatie

Onderzoek naar het effect van antibiotica op het beloop van acute milde diverticulitis

Onderzoek naar het effect van antibiotica op het beloop van acute milde diverticulitis DIABOLO studie Onderzoek naar het effect van antibiotica op het beloop van acute milde diverticulitis Geachte heer/mevrouw, Wij doen onderzoek naar het effect van antibiotica op het beloop van milde diverticulitis.

Nadere informatie

www.robinsca.nl INFORMATIEBROCHURE

www.robinsca.nl INFORMATIEBROCHURE www.robinsca.nl INFORMATIEBROCHURE Het wetenschappelijke bevolkingsonderzoek naar de vroege opsporing van hart- en vaatziekten. Overzicht studiegroepen GROEP 1: Controlegroep Komt u in de controlegroep?

Nadere informatie

Welkom op de dagbehandeling interne.

Welkom op de dagbehandeling interne. Welkom op de dagbehandeling interne www.nwz.nl Inhoud Wat kunt u verwachten op de dagbehandeling interne? 3 Uw afspraak 4 Uw voorbereiding 4 Dag van het onderzoek of de behandeling 5 Waar vindt u de dagbehandeling

Nadere informatie

EVAR Procedure. (Endo Vasculaire Aneurysma Reparatie) Centrumlocatie

EVAR Procedure. (Endo Vasculaire Aneurysma Reparatie) Centrumlocatie Centrumlocatie Er is met u afgesproken dat binnenkort uw aneurysma behandeld zal worden middels het plaatsen van een stent in de levensslagader. Dit is een operatie welke via de lies plaatsvindt, een zogenaamde

Nadere informatie

Werken aan effectief en doelgericht. herstel. Verwijzers

Werken aan effectief en doelgericht. herstel. Verwijzers Werken aan effectief en doelgericht herstel Verwijzers BeLife centrum voor bewegen Medische specialistische revalidatiezorg BeLife biedt medische specialistische revalidatiezorg en reïntegratieprogramma

Nadere informatie

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee met mensen met Diabetes! Optimale Diabeteszorg door goede samenwerking tussen zorgverleners

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee met mensen met Diabetes! Optimale Diabeteszorg door goede samenwerking tussen zorgverleners Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee met mensen met Diabetes! Optimale Diabeteszorg door goede samenwerking tussen zorgverleners Uw huisarts heeft vastgesteld dat u lijdt aan Diabetes Mellitus, een

Nadere informatie

Een patiënt met stress en burnout

Een patiënt met stress en burnout Een patiënt met stress en burnout Een patiënt met stress en burnout in de huisartspraktijk Bart Verkuil Arnold van Emmerik Roelf Holtrop Houten 2010 2010 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer

Nadere informatie

Vasculaire Geneeskunde Centrum voor Vroege Hart en Vaatziekten (CVHV)

Vasculaire Geneeskunde Centrum voor Vroege Hart en Vaatziekten (CVHV) Vasculaire Geneeskunde Centrum voor Vroege Hart en Vaatziekten (CVHV) Het Centrum voor Vroege Hart- en Vaatziekten (CVHV) is een multidisciplinair spreekuur voor patiënten die al op jonge leeftijd (onder

Nadere informatie

Nazorg na een beroerte

Nazorg na een beroerte Neurologie en Neurochirurgie Nazorg na een beroerte www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl NEU038 / Nazorg na een beroerte / 26-03-2019 2 Nazorg

Nadere informatie

Oorzaken van sepsis Klachten bij sepsis Septische shock

Oorzaken van sepsis Klachten bij sepsis Septische shock Sepsis Sepsis Sepsis is een ontstekingsreactie van het lichaam op een infectie. Die verloopt zo ernstig dat weefsels beschadigd raken en orgaanfuncties uitvallen. Sepsis wordt ook wel bloedvergiftiging

Nadere informatie

Groep B Streptokokken en Zwangerschap Gynaecologie

Groep B Streptokokken en Zwangerschap Gynaecologie Groep B Streptokokken en Zwangerschap Gynaecologie Locatie Hoorn/Enkhuizen GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP 1. Inleiding 2. Wat zijn groep B streptokokken (GBS)? 3. Hoe vaak komen GBS voor bij zwangeren?

Nadere informatie

Maatschap Neurologie. CVA: Cerebro Vasculair Accident

Maatschap Neurologie. CVA: Cerebro Vasculair Accident Maatschap Neurologie : Cerebro Vasculair Accident Inleiding Deze folder geeft u informatie over de zorg en de behandeling na een ook wel een beroerte genoemd. Onverwacht gebeurde het: een. En de mensen

Nadere informatie