Moderne dementiezorg

Transcriptie

1 Moderne dementiezorg Dementie heb je niet alleen Dr. Evelyn Finnema November 2015 Talmalectoraat Wonen, Welzijn en Zorg op hoge leeftijd

2 Even voorstellen: Talmalectoraat Wonen, Welzijn en Zorg op hoge leeftijd Projecten gericht op kennisvermeerdering, -toepassing en verspreiding met werkveld en studenten, een paar voorbeelden: Kleinschalig wonen voor mensen met dementie Dementia Care Mapping in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking en dementie HBO ers in de ouderenzorg Eigen Regie Ehealth koffer in de zorg Ontwikkeling regionale leerteams thuiszorg Evaluatiestudie Eenzaamheid Ontwikkeling nieuwe vormen van praktijkleren

3 Inhoud Dementie Verschillende perspectieven in de zorg Psychosociale hulpverlening in de 21e eeuw Moderne dementiezorg

4 Toename dementie World Alzheimer 2010 beschrijft dementie als de meest ingrijpende sociale- en gezondheidscrisis van de 21e eeuw. Dementie wordt daarom wel de epidemie van de 21e eeuw genoemd gezien het explosief groeiende aantal patiënten.

5 Dementie (D = P + C + L + M + O) Bepalende factoren Persoonlijke ervaringen en het levensverhaal van de persoon met dementie (karakter, manier van omgaan met tegenslag) Cognitieve beperkingen (welke vorm en mate van dementie?) Lichamelijke toestand (pijn) Mentale (psychische) toestand (depressie, apathie) Omgevingskenmerken (reactie van de omgeving)

6 Gevolgen van dementie Belangrijkste kenmerken Alzheimer dementie geheugen- en oriëntatiestoornissen stoornissen in abstract denken oordeels- en kritiekstoornissen stoornissen in taal, handelen en/of herkennen problemen in het dagelijks functioneren

7 Ontregelingen in stemming en gedrag achterdocht angst onrust depressie apathie agitatie wanen Oorzaak biologische, psychologische en sociale factoren en moeite met omgaan met gevolgen van dementie

8 Friesland vergrijst bevolking zorggebruik Friese bevolking van naar Het aantal 65-plussers van naar (+70%) De groep 75+ verdubbelt zorggebruik van (2010) naar zorgvragers (2040) Ook ouderen met goede gezondheid, echter om vitaal te blijven doen ook zij beroep op zorgstelsel (Partoer, 2013)

9 Verandering in chronische aandoeningen in Friesland ( ) Bron: TNO-rapport Indicatie van de zorgvraag in 2030: prognoses van functioneren en chronische aandoeningen Friesland (TNO, 2014)

10 Opvatting over dementie is tijd- en cultuurgebonden Beeld van ouderen die dagen slijten achter de geraniums is vervangen door beeld van vitale oudere die nog midden in de maatschappij staat, volop van zijn vrije tijd geniet, reist en andere leuke dingen doet Vitale ouderen zijn de maat waarmee men alle ouderen meet Cognitie, rationaliteit en autonomie staan tegenwoordig in hoger aanzien dan gevoel, emotionaliteit en afhankelijkheid. Daarom negatieve beeldvorming over Alzheimer en is de kloof tussen zorgbehoeftige ouderen en de maatschappij vergroot (Gezondheidsraad, 2002)

11 Vooroordelen over dementie Ze beseffen niets meer Je kunt niet met ze communiceren Ze zijn per definitie wilsonbekwaam Dementie is ontluisterend Aan dementie valt niets te doen (Gezondheidsraad, 2002)

12 Perspectieven in zorg en behandeling Medisch behandelperspectief ziekte genezing

13 Perspectieven in zorg en behandeling Medisch behandelperspectief Gevolgen perspectief ziekte stoornissen beperkingen handicaps genezing rehabilitatie/ compensatie

14 Psychosociale perspectief bij dementiezorg Medisch behandelperspectief Gevolgen perspectief Psychosociale perspectief ziekte stoornissen beperkingen handicaps aanpassing aan/ omgaan met de gevolgen van dementie genezing rehabilitatie/ compensatie begeleiding/ ondersteuning Kwaliteit van leven

15 Meest onvervulde behoeften bij dementie Van der Roest et al, 2009 informatie en geheugensteun dagactiviteiten angst / veiligheid gezelschap

16 Psychosociale hulp in de 21 eeuw Hulp bij omgaan met de gevolgen van dementie Aandacht voor individuele aanpassingsproblemen Aandacht voor individuele levenskwaliteit Maar ook. effectief en efficiënt! Oplossingen voor onvervulde behoeften - Informatie bieden - Geheugenondersteuning - Gezelschap - Dagactiviteiten - Veiligheidsgevoel

17 Geïntegreerde belevingsgerichte zorg Zorg die zoveel mogelijk probeert aan te sluiten bij de belevingswereld en functionele mogelijkheden van de oudere met dementie

18 Een paar belevingsgerichte benaderingswijzen Realiteitsoriëntatie Validation (empathische communicatie) Snoezelen/zintuigactivering, muziektherapie Reminiscentie Simulated Presence Therapy Persoonsgerichte Zorg (Kitwood) - DCM

19 Ondersteunende technologie

20 Moderne dementiezorg; ontwikkelingen Dementie heb je niet alleen (Ieder jaar krijgen > mensen te horen dat ze een vorm van dementie hebben) Scholing voor mantelzorgers ( Dementievriendelijke omgeving /maatschappij Zorgstandaard dementie, Deltaplan dementie, programma Dementievrienden en recent Sociale Benadering Dementie

21 Beleid overheid Uitgangspunt: voldoende en kwalitatief goede zorg: mensen met dementie moeten gezien, gekend en gesteund worden Dementievriendelijke samenleving Een netwerk rondom de cliënt en mantelzorger Structureel verbeteren Ruimte voor dementiezorg (kamerbrief Samen leven met dementie juli 2015) Programma Dementievrienden: één miljoen Nederlanders binnen vijf jaar meer over dementie laten weten en leren hoe ze kunnen helpen.

22 Startraining Online leeromgeving gericht op verbeteren vaardigheden van verzorgers van mensen met dementie Gebaseerd op de laatste inzichten Extra aandacht voor op technologie tbv veiligheid en ondersteuning Gemakkelijk toegankelijk: via internet, mobiele telefoon Brede doelgroep (mantelzorgers, vrijwilligers, professionals) Eenvoudig bekwamen en bijscholen in passende, professionele zorg voor mensen met dementie, ook in thuissituatie (

23 Informele zorg 2,4 miljoen mantelzorgers! > 3 maanden > 8 uur per week 49% leeftijd tussen 35 en 65 14% is partner 44% kind dat zorgt voor ouder(s) Mantelzorg bespaart 3 miljard Euro op de zorg voor mensen met dementie Connected care.nl bloomily.comhttps:// 0PpE39bs Mantellink.nl de zorg what s app Verbinding formele en informele zorg

24 Dementievriendelijke samenleving Dementievriendelijke gemeente? Een dementievriendelijke gemeente zorgt er voor dat mensen met dementie zo lang mogelijk kunnen participeren in de samenleving aandacht voor het omgaan met dementie bevorderen levenskwaliteit van mensen met dementie en hun naasten

25 Dementievriendelijke samenleving Voorbeelden Overheid zet in op een dementievriendelijke gemeenschap aandacht voor dementievriendelijke maatschappij, voorbeelden: Rondleidingen voor mensen met dementie en hun naasten in het Belvedere (Oranjewoud) Stedelijk Museum Amsterdam en Van Abbe museum Eindhoven Activiteiten in gemeenten

26 Dementievriendelijke gemeenten 1. Naar betere contacten tussen generaties Project Vertel s even. Dementerende ouderen vertellen levensverhaal en leerlingen schrijven dit in levensboek 2. Naar meer ontmoetingen Inloopochtenden voor mensen met dementie en hun familie; informatie, lotgenotencontact en activiteiten 3. Naar andere beeldvorming Dementieproof maken verenigingen door ambassadeurs Doorbreken taboe in horeca en bij winkeliers (dementievriendelijke supermarkten o.a. AH en Jumbo)

27 Dementievriendelijke gemeenten 4. Naar een betere integratie Werken aan het dementievriendelijk maken van sport en beweegactiviteiten, voorlichting aan verenigingen en ouderenbonden over omgaan met mensen met dementie 5. Naar meer kennis Bijeenkomst voor mensen met dementie en hun mantelzorgers, vrijwilligers en professionals; ontmoeting en kennis delen

28 Dementievriendelijke ondersteuning Voor mensen met dementie en hun naasten: ontmoeting, informatie, steun Ontmoetingscentra Odensehuis (inloophuis voor en door mensen met dementie, naasten, vrijwilligers) Alzheimercafe s (maandelijkse bijeenkomsten, lezingen, ervaringen uitwisselen en ontmoetingen)

29 Meer informatie o.a. 333 films over dementie informatie over laatste ontwikkelingen > 1000 verschillende webpagina s Nieuwsbrief

30 Moderne dementiezorg; dementie heb je niet alleen!